Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-2584/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-2584/2025 26.12.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət kollegiyası Hakimlər Hüseynov Zaur Nazim oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mövsümov Nazim Rasim oğlu və Muxtarov Teyyub Asif oğlundan ibarət tərkibdə, İbişova Səbinə Şirazi qızının katibliyi, Dövlət ittihamçısı Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə İdarəsinin prokuroru X1 iştirakı ilə, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CM-in) 229.2.1 və 308.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum edilmələrinə dair cinayət işi üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli 1(104)-12/2025 nömrə li qərarından Məhkum1 müdafiəçisi Müdafiəçi5, Məhkum2 müdafiəçisi X3 və Məhkum3 müdafiəçisi Müdafiəçi6 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə mahiyyəti üzrə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Goranboy Rayon Məhkəməsinin 2023-cü il 20 dekabr tarixli 1(045)-52/2023 nömrəli hökmü ilə (hakim Toğrul Məmmədov) xx.xx.1961-ci il tarixdə Quba rayonu, Quba şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, əvvəllər məhkum olunmamış, "xxxx" MMCnin direktoru vəzifəsində işləyən, Bakı şəhəri, A.Gəraybəyli küçəsi ev 31 mənzil 15-də qeydiyyatda olan və ünvan 1 ünvanında yaşayan, Məhkum1 Azərbaycan Respublikası CM-in 229.2.1 maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib, 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası, həmin Məcəllənin 30 8.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib, CM-in 46.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 3 (üç) il müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il müddətə islah işləri cəzasının təyin edilməsi, Məhkum1 təyin edilmiş aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il müddətə islah işləri cəzasının CM-in 68.1.3-cü maddəsinə əsasən dörd gün islah işləri cəzasına bir gün azadlıqdan məhrumetmə cəzası hesablanmaqla, 3 ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən Məhkum1 təyin olunmuş 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası ilə qismən toplamaq yolu ilə ona qəti olaraq 3 (üç) il müddətə dövlət və yerli özü nüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 2 (iki) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 70-ci maddəsi tətbiq edilməklə Məhkum1 təyin olunmuş 3 (üç) il 2 (iki) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının 1 (bir) il sınaq müddəti müəyyən olunmaqla şərti hesab edilməsi, xx.xx.1964-cü il tarixdə Zəngilan rayonu, Bartaz kəndində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, əvvəllər məhkum olunmamış, "xxxx" MMC-nin baş mühəndisi vəzifəsində işləyən, Zəngilan rayonu Bartaz kəndində qeydiyyatda olan və ünvan 2 ünvanda yaşayan, Məhkum2 Azərbaycan Respublikası CM-in 229.2.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib, 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası, həmin Məcəllənin 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib CM-in 46.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 3 (üç) il müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il 4 (dörd) ay müddətə islah işləri cəzasının təyin edilməsi, Məhkum2 təyin edilmiş aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il 4 (dörd) ay müddətə islah işləri cəzasının CM-in 68.1.3-cü maddəsinə əsasən dörd gün islah işləri cəzasına bir gün azadlıqdan məhrumetmə cəzası hesablanmaqla, 4 (dörd) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən Məhkum2 təyin olunmuş 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası ilə qismən toplamaq yolu ilə ona qəti olaraq 3 (üç) il müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 3 (üç) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 70-ci maddəsi tətbiq edilməklə Məhkum2 təyin olunmuş 3 (üç) il 3 (üç) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının 1 (bir) il 6 (altı) ay sınaq müddəti müəyyən olunmaqla şərti hesab edilməsi, xx.xx.1958-ci il tarixdə Zəngilan rayonu, Bartaz kəndində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, əvvəllər məhkum olunmamış, "xxxx" MMCnin direktor müavini vəzifəsində işləyən, Zəngilan rayonu Bartaz kəndində qeydiyyatda olan və ünvan 3 ünvanda yaşayan, Məhkum3 Azərbaycan Respublikası CM-in 229.2.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqs irli bilinib, 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası, həmin Məcəllənin 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib CM-in 46.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 2 (iki) il müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il müddətə islah işləri cəzasının təyin edilməsi, Məhkum3 təyin edilmiş aylıq qazancından 20% dövlət nəfinə tutulmaqla 1 (bir) il müddətə islah işləri cəzasının CM-in 68.1.3-ci maddəsinə əsasən dörd gün islah işləri cəzasına bir gün azadlıqdan məhrumetmə cəzası hesablanmaqla, 3 ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən Məhkum3 təyin olunmuş 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası ilə qismən toplamaq yolu ilə ona qəti olaraq 2 (iki) il müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 1 (bir) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 70-ci maddəsi tətbiq edilməklə Məhkum3 təyin olunmuş 3 (üç) il 1 (bir) ay müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının 1 (bir) il sınaq müddəti müəyyən olunmaqla şərti hesab edilməsi hökm edilmişdir. Məhkəmənin həmin hökmündən təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 müdafiəçisi Müdafiəçi5, təqsirləndirilən şəxs Məhkum3 müdafiəçisi Müdafiəçi6 və təqsirləndirilən şəxs Məhkum2 müdafiəçisi X3 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə baxan Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli 1(104)-12/2025 nömrəli qərarı ilə (ha kimlər N.T.Əliyev (sədrlik edən), S.B.Hüseynov və Ə.G.Abdullayev) apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 2023-cü il 20 dekabr tarixli, 1(045)-52/2023 nömrəli hökmü verilmiş apellyasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşin halları: Birinci instansiya məhkəməsinin hökmünə əsasən, Məhkum1 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özləri üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədi ilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə edərək Dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vuraraq vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddə hazırlamışdır. Belə ki, o, xx.xx.2011-ci il tarixdə Azərb aycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Vergilər Departamentinin Kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyat idarəsində ********** VÖEN nömrəsi ilə qeydiyyatdan keçmiş, hüquqi ünvanı ünvan 4rtlayış texniki xidmətlərinin görülməsini həyata keçirən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin təsisçilərinin xx.xx.2011-ci il tarixli 001 iclas protokolu ilə MMC-nin direktoru vəzifəsinə təyin edilməklə, həmin vəzifədə işləyərkən xx.xx.2013-cü il tarixli özü tərəfindən təsdiq edilmiş vəzifə təlimatına əsasən Cəmiyyətin bütün struktur bölmələrinin işini planlaşdırmaq və təşkilati işlərini təmin etmək, cəmiyyətin fəaliyyəti ilə bağlı keyfiyyət, peşə təhlükəsizliyi və ətraf mühitin mühafizəsi ilə əlaqədar lazımı tədbirlər görmək, cəmiyyətin fəaliyyət imkanlarının və miqyasının genişləndir ilməsi, yeniliklərin tətbiqi ilə bağlı qərarlar qəbul etmək, cəmiyyətin fəaliyyəti sahəsində normativ metodiki bazanın inkişaf etdirilməsi və təcrübə mübadiləsi məqsədilə, aparıcı elmi mərkəzlə və müəssisələrlə əlaqələrin yaradılmasına rəhbərlik etmək,təhlükə potensiallı obyektlərin layihələşdirilməsinə, istismarına dair və istismara qəbul edilməsinə, texniki təhlükəsizlik tədbirlərinə, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada aparılmasını təmin etmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici və inzibatitəsərrüfat funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs qismində həmin MMC-nin təsisçisi və direktoru müavini vəzifəsində işləyən Məhkum3 və MMC-nin təsisçisi və baş mühəndis vəzifəsində işləyən Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs hal ında xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək Lisenziyalar və icazələr haqqında Azərbaycan Respublikasının 15 mart 2016-cı il tarixli 176-VQ nömrəli qanununa və həmin qanuna 3 nömrəli əlavə ilə sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısına, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikasının 23 dekabr 2003-cü il tarixli 565- İİQ nömrəli qanununa, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında y ol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikası qanunun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2004-cü il tarixli 26 nömrəli fərmanına, Azərbaycan Respublikasında bəzi sahibkarlıq fəaliyyəti növlərinə lisenziya verilməsinin təkminləşdirilməsi tədbirləri haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2000-ci il tarixli 310 nömrəli fərmanına, Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli fərmanına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli 292 nömrəli fərmanı ilə təsdiq edilmiş mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə olmasına xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların dövriyyəsinə xüsusi icazə verilməsi qaydalarına, “Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə və onun şərtlərinin gözlənilməsinə nəzarət qaydaları”nın və “Fəaliyyət növlərinin xüsusiyyətindən asılı olaraq mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsi üçün tələb olunan əlavə şərtlər”in təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 08 may 2006-cı il tarixli qərarına əsasən partlayıcı maddələrin istehsal və satışı dövlət müəssisələri və ya səhmlərinin nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan səhmdar cəmiyyətləri tərəfindən həyata keçirilməli olduğu, eləcə də, MMC-nin Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sənayedə işlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən nəzar əti Dövlət Agentliyi tərəfindən verilmiş 18 oktyabr 2011-ci il tarixli mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə (partlayış materialları) dair xüsusi icazə əsasında dağ-mədən sahələrində istifadə olunan bütün partlayıcı maddələrin və partlayıcı vasitələrin istehsal və satışı istisna olmaqla, partlayıcı materialların dövriyyəsinə dair hüququ nəzərdə tutulduğu halda, xx.xx.2021-ci il tarixli icarə müqaviləsi ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən anbar məqsədilə icarəyə götürdükləri Goranboy rayonu, Qazanbulaq qəsəbəsində yerləşən Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin balansında olan qeyri-yaşayış sahəsində 2022-ci ilin yanvar ayından xx.xx.2022-ci il t arixədək olan müddətdə vahid niyyətlə məlum olmayan şəxsdən (şəxslərdən) aldıqları ammonium-nitrat və dizel yanacağından istifadə etməklə göstərişləri əsasında cinayətdən xəbərsiz Cəmiyyətin işçiləri tərəfindən qarışdırılaraq 10.000 kiloqram partlayıcı maddə hesab edilən “İqdanit” maddəsinin hazırlanmasını təmin etmiş, həmin hərəkətləri ilə sənaye sahələrində və təhlükə potensiallı obyektlərdə öz səlahiyyətləri daxilində işlərin təhlükəsiz görülməsinə, partlayış və pirotexnik materialların, partlayış tərkibli məmulatların saxlanmasına, işlədilməsi və uçotuna dair qaydaların və normaların, texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulması üzrə dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan hüquqlarına və mənafelərinə qabaqcaqdan əlbir olan bir qrup şəxs halında mühüm ziyan vurmaqla vəzifə s əlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş və qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddəni hazırlamışdır. Məhkum2 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özləri üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədi ilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə edərək Dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vuraraq vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddə hazırlamışdır. Belə ki, o, xx.xx.2011-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Vergilər Departamentinin Kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyat idarəsində ********** VÖEN nömrəsi ilə qeydiyyatdan keçmiş, hüquqi ünvanı ünvan 5artlayış tex niki xidmətlərinin görülməsini həyata keçirən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin direktorunun xx.xx.2012-ci il tarixli əmri ilə MMCnin baş mühəndisi vəzifəsinə təyin edilməklə, həmin vəzifədə işləyərkən xx.xx.2013-cü il tarixli MMC-nin direktoru tərəfindən təsdiq edilmiş vəzifə təlimatına əsasən Aparılmalı işləri layihələşdirmək, texniki tapşırıqları tərtib etmək, lazım olan avadanlıqların işə cəlb edilməsini və istifadə olunmalı materialları təyin etməli, sifariş daxil olanda qeydiyyat aparmaq, obyektlərdə istifadə olunan texniki qurğuların və avadanlıqların Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə beynəlxalq standartlarla müəyyənləşdirilmiş qaydada aparılmasını icra etmək, texniki təhlükəsizlik və ekologiya sahəsində fəaliyyətin aparılması üçün xüsusin razılığın aparılmasına n əzarət etmək, obyektlərdə təhlükəsiz işlərin aparılması, habelə qəza və hadisə şəraitində fəaliyyət qaydalarını müəyyənləşdirən texniki normativ sənədlərin tələblərinə uyğun işini qurmaq və digər səlahiyyətlərə malik təşkilatisərəncamverici və inzibati-təsərrüfat funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs qismində həmin MMC-nin təsisçisi və direktoru vəzifəsində işləyən Məhkum1 və MMC-nin təsisçisi və direktor müavini vəzifəsində işləyən Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək Lisenziyalar və icazələr haqqında Azərbaycan Respublikasının 15 mart 2016-cı il tarixli 176-VQ nömrəli qanununa və həmin qanuna 3 nömrə li əlavə ilə sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısına, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikasının 23 dekabr 2003-cü il tarixli 565-İİQ nömrəli qanununa, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikası qanunun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2004-cü il tarixli 26 nömrəli fərmanına, Azərbaycan Respublikasında bəzi sahibkarlıq fəaliyyəti növlərinə lisenziya verilməsinin t əkminləşdirilməsi tədbirləri haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2000ci il tarixli 310 nömrəli fərmanına, Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli fərmanına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli 292 nömrəli fərmanı ilə təsdiq edilmiş mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə olmasına xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların dövriyyəsinə xüsusi icazə verilməsi qaydalarına, “Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə və onun şərtlərinin gözlənilməsinə nəzarət qaydaları”nın və “Fəaliyyət növlərinin xüsusiyyətindən asılı olaraq mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsi üçün tələb olunan əlavə şərtlər”in təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 08 may 2006-cı il tarixli qərarına əsasən partlayıcı maddələrin istehsal və satışı dövlət müəssisələri və ya səhmlərinin nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan səhmdar cəmiyyətləri tərəfindən həyata keçirilməli olduğu, eləcə də, MMCnin Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sənayedə işlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən nəzarəti Dövlət Agentliyi tərəfindən verilmiş 18 oktyabr 2011-ci il tarixli mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə (partlayış materialları) dair xüsusi icazə əsasında dağ-mədən sahələrində istifadə olunan bütün partlayıcı maddələrin və partlayıcı vasitələrin istehsal və satışı istisna olmaqla, partlayıcı materialların dövriyyəsinə dair hüququ nəzərdə tutulduğu halda, xx.xx.2021-ci il tarixli icarə müqaviləsi ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən anbar məqsədilə icarəyə götürdükləri Goranboy rayonu, Qazanbulaq qəsəbəsində yerləşən Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin balansında olan qeyri-yaşayış sahəsində 2022-ci ilin yanvar ayından xx.xx.2022-ci il tarixədək olan müddətdə vahid niyyətlə məlum olmayan şəxsdən (şəxslərdən) aldıqları ammonium-nitrat və dizel yanacağından istifadə etməklə göstərişləri əsasında cinayətdən xəbərsiz Cəmiyyətin işçiləri tərəfindən qarışdırılaraq 10.000 kiloqram partlayıcı maddə hesab edilən “İqdanit” maddəsinin hazırlanmasını t əmin etmiş, həmin hərəkətləri ilə sənaye sahələrində və təhlükə potensiallı obyektlərdə öz səlahiyyətləri daxilində işlərin təhlükəsiz görülməsinə, partlayış və pirotexnik materialların, partlayış tərkibli məmulatların saxlanmasına, işlədilməsi və uçotuna dair qaydaların və normaların, texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulması üzrə dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan hüquqlarına və mənafelərinə qabaqcaqdan əlbir olan bir qrup şəxs halında mühüm ziyan vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş və qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddəni hazırlamışdır. Məhkum3 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özləri üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədi ilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafe yinə qəsdən zidd olaraq istifadə edərək Dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vuraraq vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddə hazırlamışdır. Belə ki, o, xx.xx.2011-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Vergilər Departamentinin Kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyat idarəsində ********** VÖEN nömrəsi ilə qeydiyyatdan keçmiş, hüquqi ünvanı ünvan 5artlayış texniki xidmətlərinin görülməsini həyata keçirən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin direktorunun xx.xx.2012-ci il tarixli əmri ilə MMCnin direktor müavini vəzifəsinə təyin edilməklə, həmin vəzifədə işləyərkən xx.xx.2013-cü il tarixli MMCnin direktoru tərəfindən təsdiq edilmiş vəzifə təlimatına əsasən Cəm iyyətin maddi-texniki təchizat məsələləri ilə bağlı siyasətini tərtib etmək, maddi resurslara olan tələbatları müəyyənləşdirərək ehtiyatların planlamasını həyata keçirmək, keyfiyyət, çatdırılma müddəti və şərtləri, qiymət və digər kriteriyalara əsasən tədarükçü axtarışlarına rəhbərlik etmək, onlarla əlaqə yaratmaq, onları dəyərləndirmək, sifarişlərin yerləşdirilməsi, çatdırılma şərtləri və müddəti haqqında danışıqlar aparmaq, daxil olan malların qəbuluna nəzarət etmək, şöbələrdən mal alışı üçün daxil olan istək formalarının tərtib olunması işinə nəzarət etmək və bu istəklərin vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirilməsini təmin etmək, tabeçiliyində olan işçilərə göstərişlər vermək və onların yerinə yetirilməsinə nəzarət etmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici və inzibati- təsərrüfat funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs qismində həmin MMC-nin təsisçisi və direktoru vəzifəsində işləyən Məhkum1 və MMC-nin təsisçisi və baş mühəndis vəzifəsində işləyən Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar özləri üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək Lisenziyalar və icazələr haqqında Azərbaycan Respublikasının 15 mart 2016-cı il tarixli 176-VQ nömrəli qanununa və həmin qanuna 3 nömrəli əlavə ilə sahibkarlıq fəaliyyətinə verilən icazələrin siyahısına, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyal arın siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikasının 23 dekabr 2003-cü il tarixli 565-İİQ nömrəli qanununa, Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə ola bilməsinə xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında Azərbaycan Respublikası qanunun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2004-cü il tarixli 26 nömrəli fərmanına, Azərbaycan Respublikasında bəzi sahibkarlıq fəaliyyəti növlərinə lisenziya verilməsinin təkminləşdirilməsi tədbirləri haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2000-ci il tarixli 310 nömrəli fərmanına, Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli fərmanına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2005-ci il tarixli 292 nömrəli fərmanı ilə təsdiq edilmiş mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə ola bilən və dövriyyədə olmasına xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların dövriyyəsinə xüsusi icazə verilməsi qaydalarına, “Mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə və onun şərtlərinin gözlənilməsinə nəzarət qaydaları”nın və “Fəaliyyət növlərinin xüsusiyyətindən asılı olaraq mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsi üçün tələb olunan əlavə şərtlər”in təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 08 may 2006-cı il tarixli qərarına əsasən partlayıcı maddələrin istehsal və satış ı dövlət müəssisələri və ya səhmlərinin nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan səhmdar cəmiyyətləri tərəfindən həyata keçirilməli olduğu, eləcə də, MMCnin Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Sənayedə işlərin Təhlükəsiz Görülməsi və Dağ-Mədən nəzarəti Dövlət Agentliyi tərəfindən verilmiş 18 oktyabr 2011-ci il tarixli mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış əşyaların dövriyyəsinə (partlayış materialları) dair xüsusi icazə əsasında dağ-mədən sahələrində istifadə olunan bütün partlayıcı maddələrin və partlayıcı vasitələrin istehsal və satışı istisna olmaqla, partlayıcı materialların dövriyyəsinə dair hüququ nəzərdə tutulduğu halda, xx.xx.2021-ci il tarixli icarə müqaviləsi ilə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən anbar məqsədilə icarəyə götürdükləri G oranboy rayonu, Qazanbulaq qəsəbəsində yerləşən Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin balansında olan qeyri-yaşayış sahəsində 2022-ci ilin yanvar ayından xx.xx.2022-ci il tarixədək olan müddətdə vahid niyyətlə məlum olmayan şəxsdən (şəxslərdən) aldıqları ammonium-nitrat və dizel yanacağından istifadə etməklə göstərişləri əsasında cinayətdən xəbərsiz Cəmiyyətin işçiləri tərəfindən qarışdırılaraq 10.000 kiloqram partlayıcı maddə hesab edilən “İqdanit” maddəsinin hazırlanmasını təmin etmiş, həmin hərəkətləri ilə sənaye sahələrində və təhlükə potensiallı obyektlərdə öz səlahiyyətləri daxilində işlərin təhlükəsiz görülməsinə, partlayış və pirotexnik materialların, partlayış tərkibli məmulatların saxlanmasına, işlədilməsi və uçotu na dair qaydaların və normaların, texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulması üzrə dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan hüquqlarına və mənafelərinə qabaqcaqdan əlbir olan bir qrup şəxs halında mühüm ziyan vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş və qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddəni hazırlamışdır. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Məhkum1 müdafiəçisi Müdafiəçi5 və Məhkum3 müdafiəçisi Müdafiəçi6 tərəfindən verilmiş eyni məzmunlu kassasiya şikayətlərində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 2025-ci il 9 iyul tarixli qərarının ləğv edilməsi və hüquqlarını müdafiə etdikləri şəxslərin əməlində CM-in 229.2.1 və 308.1-ci maddəsinin tərkibi olmadığı üçün onların barələrində olan cinayət işinə bəraətverici əsaslarla xitam e dilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunmuşdur. Kassasiya şikayətləri onunla əsaslandırılmışdır ki, Məhkum1 və Məhkum3 CM-in 229.2.1 və 308.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinməsi CPM-in 8-36-cı maddələrində təsbit olunmuş prinsiplərə, eləcə də CPM-in 145 və 146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun deyildir. Məhkəmədə tədqiq edilmiş sübutlar onların həmin maddələrlə təqsirli bilinərək barələrində ittiham hökmü çıxarılması üçün yekun nəticəyə gəlməyə imkan vermədiyi halda, məhkəmə ittiham hökmü çıxarmış, ittihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri aradan qaldırmamış, bütün şübhələri qanunvericiliyin tələblərinə zidd olaraq təqsirləndirilən şəxslərin əleyhinə təfsir edilmişdir. Apellyasiya məhkəməsində qeyd olunan pozuntular aradan qaldırılmamışdır. Belə ki, cinayət işinin materiallarında olan sənədlər və dindirilmiş şəxslərin ifadələri ilə müəyyən olunur ki, "xxxx" MMC-nin xüsusi icazə əsasında ittiham aktında qeyd olunan “iqdanit” adlı sadə zəif partlayıcı maddəni hazırlamağa qanunla hüququ olmuşdur. Bunu zərərçəkmiş şəxsin nümayəndələri də təsdiq edərək, xüsusi icazə əsasında hüquqi şəxsin “iqdanit” adlı partlayıcı qarışığının hazırlanmasında hər hansı qanun pozuntusunun olmadığını təsdiq etmişlər. İttiham aktında qeyd edilən və müəssisənin fəaliyyətini tənzimləyən normativ aktlarda “dövriyyə” anlayışı istifadə edilir. Yalnız əlavə olaraq istehsal və satış üçün xüsusi şərtlər müəyyən edilmişdir. Hazırlama üçün əlavə şərt müəyyən edilmədiyindən aydın olur ki, dövriyyə dedikdə hazırlama da nəzərdə tutulur. "xxxx" MMC-yə verilmiş xüsusi icazə sənədində də onun partlayıcı m addələrin dövriyyəsi ilə məşğul olmasına icazə verilmişdir. Qanunvericilikdə “İqdanit” adlı partlayıcı maddənin hazırlanmasına qadağa nəzərdə tutulmamışdır. Bundan başqa, “İqdanit” adlı maddə tək başına partlayıcı xüsusiyyətinə malik deyildir, o, yalnız digər detonatorlarla qarışdırıldıqda partlayıcı maddə halına gəlir. "xxxx" MMC-yə verilmiş xüsusi icazədə partlayıcı maddələrin istifadə edilməsinə icazə verilmişdir. Yəni, MMC-nin fəaliyyəti hazırlama prosesi olmazsa həyata keçirilə bilməz. Göründüyü kimi təqsirləndirilən şəxslərin əməlində CM-in 229-cu maddəsinin tərkibi yoxdur. Bundan başqa, Məhkum1 və Məhkum3 təqsirli bilindikləri CM-in 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlinin mövcud olması üçün ilk növbədə vəzifəli şəxsin vəzifə təlimatında göstərilən vəzifələrindən sui-is tifadə etmə halı mövcud olmalıdır. Digər tərəfdən həmin maddənin dispozisiyasında qeyd edildiyi kimi, bu maddədə göstərilən əməllərin törədilməsi fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurduqda cinayət məsuliyyəti yaradır. Cinayət işinin materiallarından zərərçəkmiş hüquqi şəxs qismində tanınmış Agentliyin nizamnaməsi mövcuddur. X2 nəzər saldıqda hazırki əməlin onun hansı mənafeyinə zərər vurması müəyyən edilməmişdir. Bununla bağlı ibtidai istintaq orqanı tərəfindən ittiham aktında hər hansı sübuta istinad edilməmiş və məhkəmə hökm çıxararkən buna hüquqi qiymət verməmişdir. Məhkum2 müdafiəçisi Müdafiəçi4 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində də Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Ko llegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli qərarının ləğv edilməsi və məhkumun əməlində cinayət tərkibi olmadığı üçün barəsində olan cinayət işinə bəraətverici əsaslarla xitam verilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunmuşdur. Şikayət müəllifi bildirir ki, hüquqlarını müdafiə etdiyi Məhkum2, eləcə də müəssisənin direktoru Məhkum1 Müstafa qızı və müəssisənin direktor müavini Məhkum3 əvvəllər də partlayış müəssisələrində çalışdıqları üçün onların hər birinin partlayış işlərində təxminən 30 ilə yaxın iş təcrübələri vardır. Apellyasiya Məhkəməsi öz qərarında qeyd edir ki, Məhkum2 təqsirli bilindiyi CM-in 229.2.1 və 308.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərinin törədilməsi təqsirləndirilən şəxslərin və şahid ifadələri, zərərçəkmiş hüquqi şəxsin nümayəndəsinin ifadəsi, ekspertiza rəyi, maddi sübutlar, istintaq hərəkətinin protokolları və obyektiv araşdırılaraq hüquqi qiymət verilmiş digər sübutların məcmusu ilə tam təsdiq edilir.(səhifə 17/32) Müdafiəçi hesab edir ki, məhkəmənin həqiqətə uyğun olmayan bu ifadəsi şablon cümlədən başqa bir şey deyil. Belə ki, təqsirləndirilən şəxs Məhkum2 dəfələrlə məhkəmədə və istintaqda bildirib ki, o, özünü təqsirli hesab etmir, partlayıcı maddə hazırlama baş mühəndis kimi onun səlahiyyətinə aiddir və bu barədə onun və işlədiyi "xxxx" MMC-nin xüsusi lisenziyası var. Şahid ifadələri ilə də təsdiq edilir ki, partlayıcı maddə hazırlamaq onların işidir və bu işi onlara həvalə edən xüsusi lisenziya var. Göründüyü kimi, nə Məhkum2, nə də şahidlərin ifadələrində Məhkum2 CM-in 229 və 308.1-ci maddələrini sübut edən, yəni onun qanunsuz ol araq silah hazırlamasını sübut edən heç bir ifadə yoxdur. Məhkəmənin istinad etdiyi digər sübut ekspertiza rəyləridir ki, bu rəylərdə də Məhkum2 qanunsuz silah hazırlamasını təsdiq edən heç bir fikir bildirilmir və əksinə bildirilir ki, İqdanit silah deyil və silah kimi istifadə olunmur. Məhkəmə isə bütün bunlara göz yumaraq rəylərin tamamilə əksinə olan nəticələrə gəlməklə qanunsuz qərar qəbul etmişdir. Hüquqi məsələlər: Kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419-cu maddəsi müəyyən edir. Ümumi şəkildə kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.1-ci maddəsi bel ə göstərir: “kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır”. Belə yoxlamanın nəticəsində kassasiya kollegiyasının apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını isə Azərbaycan Respublikası CPM-in 416-cı maddəsi müəyyən edir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda, Ali Məhkəmənin kollegiyası məhkəmə qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Müdafiəçilər kassasiya şikayətlərində məhkəmələr tərəfindən sübutların düzgün qiymətləndirilmədiyin i, nəticədə Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 əsassız olaraq Azərbaycan Respublikası CM-in 229.2.1 və 308.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum edildiklərini iddia edərək, faktiki olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi və onlara bəraət verilməsi barədə kassasiya tələblərini Azərbaycan Respublikası CPM-in 416.1.2 və 416.1.6-cı maddələrində məhkəmə qərarının kassasiya qaydasında ləğv edilməsini və yaxud dəyişdirilməsini şərtləndirən əsaslar kimi təsbit olunmuş hallarla əlaqələndirmişlər. Odur ki, məhkəmə kollegiyası verilmiş kassasiya şikayətləri ilə əlaqədar Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli qərarının qanuniliyini və əsaslılığını yoxlayıb, araşdırmanın nəticələri olaraq aşağıdakıları qeyd edir: Əvvəla, məhkəmə kolle giyası qeyd etməyi lazım bilir ki, cinayət və cinayətprosessual qanunvericiliyinin tələblərinə əsasən, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş hər hansı şəxsin barəsində bu və ya digər cinayət-hüquqi xaratkerli tədbirin tətbiq edilməsindən əvvəl məhkəmə cinayət işi üzrə bütün sübutları tam, hərətərəfli və obyektiv tədqiq edib onları qanuna müvafiq qaydada qiymətləndirməklə bunların nəticəsində həmin şəxsin bu və ya digər cinayətin törədilməsində təqsirli olması barədə qanuni və mötəbər nəticəyə gəlməli, onun əməlinin hüquqi tövsifini yoxlayaraq törədilmiş əmələ (əməllərə) uyğun olaraq həmin əməlin (əməllərin) CM-in Xüsusi hissəsində nəzərdə tutulmuş müvafiq maddəsi (maddələri ilə) düzgün tövsif edilməsini təmin etməli və yalnız bundan sonra maddi hüquq normalarının tələblərinə uyğun olaraq təqs irkar haqqında qanuni və ədalətli cəza tədbirinin seçilməsi məsələsini həll etməlidir. Bununla yanaşı, məhkəmə bu məsələni həll etməzdən əvvəl həmçinin təqsirkara qarşı irəli sürülmüş ittihamdan bu və ya digər epizodun, yaxud da CM-in Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsinin xaric edilməsi və ya cinayət təqibinə prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müxtəlif əsaslarla tam və ya hissəvi xitam verilməsi mümkünlüyünü də nəzərindən qaçırmamalı və bunlar üçün əsaslar müəyyən etdikdə həmin əsaslara müvafiq olaraq qanuni və obyektiv qərar qəbul etməlidir. Kassasiya şikayətlərinin məzmunundan görünür ki, onların müəllifləri məhkumların həm CM-in 229.2.1-ci maddəsi ilə, həm də CM-in 308.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinmələrini mübahisələndirmişlər. Məhkəmə kollegiyası ilk növbədə qeyd edir ki, mə hkum edilmiş şəxslərin qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında qanunsuz olaraq partlayıcı maddə hazırlamaları (bu cinayətin törədilməsi ilə bağlı hal birinci instansiya məhkəməsinin hökmünün və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının təsviri-əsaslandırıcı hissələrində, hazırki qərarın isə “İşin halları” hissəsində ətraflı təsvir edildiyindən məhkəmə kollegiyası onun təkrarən təsvirinə ehtiyac görmür) iş üzrə ibtidai araşdırma zamanı qanuni üsullarla toplanmış və birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə iclasında tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış sübutlarla – məhkum olunmuş şəxslərin ibtidai araşdırma zamanı verdiyi ilkin izahat və ifadələri (hansı ki, həmin izahat və ifadələrdə partlayıcı maddə hazırlamaq üçün lizenziyalarının olmadığını, partlatıcı maddənin hazırlanması qərarını birlikdə verdiklərini bildirmişlər) ilə yanaşı çoxsaylı şahidlərin ifadələri ilə, ekspertiza rəyi ilə, bir çox istintaq hərəkətlərinin aparılması haqqında protokollarla və cinayət işinə əlavə edilmiş sübut əhəmiyyətli sənədlərlə tam təsdiq edilir. Məhz CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə əməl olunmaqla tədqiq edilərək qiymətləndirilmiş həmin sübutlara əsasən məhkəmələr haqlı olaraq məhkum edilmiş şəxslərin qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında partlayıcı maddə hazırlamaları, buna görə onların bu əməlləri törətdiyinə görə təqsirli bilinməsi barədə nəticəyə gəlib məhkum olunmuş şəxslərin göstərilən əməllərini CM-in 229.2.1-ci maddəsi ilə düzgün tövsif etmişlər. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, həm ibtidai araşdırma orqanının, həm də birinci və apelyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri bu nəticə qanunidir və həmin nəticənin şübhə altına alınması üçün heç bir əsas yoxdur. Kassasiya şikayətlərinin dəlillərindən göründüyü kimi məhkum edilmiş şəxslərin təqsirli bilindikləri CM-in 229.2.1-ci maddəsi üzrə əməlləri mübahisələndirilsə də, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, apellyasiya məhkəməsinin sözügedən məsələ üzrə gəldiyi nəticələr apellyasiya şikayətlərində irəli sürülmüş (kassasiya şikayətlərində göstərilənlərlə eyni olan) iddiaların, bu iddialarla əlaqəli olan işin hallarının obyektiv araşdırılmasına, birinci instansiya məhkəməsində CPM-in tələblərinə müvafiq qaydada tədqiq edilmiş sübutlara, müvafiq maddi və prosessual normaların düzgün təfsirinə əsaslandığından, kassasiya şikayətlərində göstərilənlər isə apellyasiya məhkəməsinin həmin hissədə gəldiyi nəticəni təkzib etmədiyindən, məhkəmə kollegiyası birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin məhkum edilmiş şəxslərin əməllərinin CM-in 229.2.1-ci maddəsi ilə tövsif edilməsi, onların bu maddə ilə təqsirli bilinməsini və cəzalandırılmasını istisna edən halların olmaması barədə qənaətlərini şübhə altına almaq üçün əsas görmür. Sübutlar hökmdə ətraflı təsvir edilib, müdafiə tərəfinin dəlilləri ilə müqayisə edilməklə həqiqi məzmunlarına uyğun olaraq şərh edildiyindən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də öz nəticələrini həmin sübutların üzərində qurduğundan, məhkəmə kollegiyası hazırki qərarda sübutların yenidən təsvir və şərh edilməsini zəruri saymır. Lakin, bununla belə, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini qismən əsaslı hesab edərək, aşağıda göstərilən əsaslara görə məhkum edilmiş şəxslərin göstərilən əməllərinin həm də vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmə, yəni CM-in 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət kimi də qiymətləndirilməsi ilə razılaşmır və belə qənaətə gəlir ki, həm ibtidai araşdırma orqanı, həm də birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri bu haqda nəticəyə gələrkən maddi hüquq normasının tətbiqində səhvə yol vermişlər. Belə ki, cinayət məsuliyyətinin əsaslarını müəyyən edən CM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır. Şəxsin əməlində cinayət tərkibinin cəhətlərini təşkil edən zəruri əlamətlərin mövcud olub-olmaması barədə nəticəyə gəlmək üçün şəxsə istin ad edilən əməlin Cinayət Məcəlləsinin Ümumi hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsinin dispozisiyası ilə müqayisə edilməsi tələb olunur. Azərbaycan Respublikası CPM-in 139-cu maddəsinə əsasən cinayət təqibi üzrə icraat zamanı cinayət hadisəsinin baş vermə faktı və halları, cinayətin törədilmə üsulu, təqsirləndirilən şəxsin cinayət hadisəsi ilə əlaqəsi, əməldə cinayət tərkibinin əlamətləri, təqsirliliklə bağlı məsələlər yalnız sübutlar əsasında müəyyən edilməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayəthüquq normasının dispozisiyasında nəzərdə t utulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayət-hüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif CM-də müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi proses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının düzgün seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. CM-in 308.1-ci maddəsində vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə cinayəti vəzifəli şəxsin xi dməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü və ya üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə etməsi və ya qulluq mənafeyi tələb etdiyi halda istifadə etməməsi, bunun da nəticəsində fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurma kimi təsbit edilmişdir. Birincisi, CM-in 308.1-ci maddəsinin məzmunundan göründüyü kimi, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadənin obyektiv cəhətinə daxil olan hərəkət və ya hərəkətsizlik vəzifəli şəxsin qanuni səlahiyyətlərindən irəli gəlməlidir. Vəzifəli şəxsin qulluq mənafeyinə zidd olaraq istifadə etdiyi qulluq səlahiyyətləri isə müvafiq normativ aktlarla və qanunvericiliyə müvafiq fəaliyyət göstərən dövlət və bələdiyyə idarə, müəssisə və təşkilatları, kommersiya və qeyri-kommersiya təşkilatları ilə bağlanan əmək müqaviləsində əks olunan vəzifələrin həcmi ilə müəyyən olunur. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadənin obyektiv cəhətinin zəruri əlamətlərindən biri fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmada ifadə olunan ictimai təhlükəli nəticənin baş verməsidir. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə subyektiv cəhətdən qəsdən edilən cinayətdir. Şəxs qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə zidd olaraq istifadə etdiyini dərk edir, bunun fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmada ifadə olunan nəticələrini qabaqcadan görür, bu nəticələrin baş verməsini arzu edir (birbaşa qəsd) və ya belə nəticələrin baş verməsinə şüurlu surətdə yol verir (dolayı qəsd) (“Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308-ci maddəsinin “Qeyd” hissəsində nəzərdə tutulmuş “vəzifəli şəxs” anlayışının şərh olunmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 19 iyul 2013-cü il tarixli Qərarı). İkincisi, məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi lazım bilir ki, vəzifə səlahiyyətlərindən suiistifadə cinayətinin subyektiv cəhətinin zəruri əlaməti cinayətin məqsədidir. CM-in 308-ci maddəsində bu məqsəd vəzifəli şəxsin özü və ya üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlüyün əldə edilməsi kimi müəyyən olunmuşdur. Qanunsuz üstünlük əldə etmə məqsədi şəxsin öz qulluq səla hiyyətlərindən sui-istifadə etmə yolu ilə dövlətin və ya ayrıayrı şəxslərin əmlakını qanunsuz və əvəzsiz olaraq özünün və ya yaxınlarının mülkiyyətinə keçirməklə qazanc əldə etmək istəməsində, özünün və ya yaxınlarının maddi xarakterli müəyyən öhdəliklərdən azad olmağa nail olunmasında, qeyri-əmlak xarakterli mənfəət əldə etmədə, habelə qanunsuz olaraq hər hansı güzəştin və ya imtiyazın əldə olunması istəyində ifadə olunur. Lakin vəzifədən sui-istifadə etmə əməli hətta belə məqsədlərlə törədilsə belə, bu əməlin mühüm zərərin vurulmasına səbəb olması müəyyən edilmədikdə (CM-in 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayətin zəruri əlamətlərindən biri) şəxsin vəzifəsindən suiistifadə etməsi CM-in 308.1-cı maddəsinin tələbləri baxımından həmin cinayətin tərkibini yaratmır. Çünki, vəzifə səlahi yyətlərindən sui-istifadə cinayəti obyektiv cəhətdən maddi tərkibli cinayət olduğundan, kriminal əməl vətəndaşların və ya idarə, müəssisə və təşkilatların hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurulduğu andan başa çatmış hesab edilir (CM 308.1). Mühüm ziyan ifadəsi qiymətləndirici anlayış olsa da, zərər müəyyən olunarkən zərərçəkən şəxslərin sayı, onlara vurulmuş maddi (əmlak), mənəvi və fiziki ziyanın ağırlığı, hüquqi şəxslərin normal fəaliyyətinə mənfi təsir dərəcəsi, idarə, müəssisə və təşkilata vurulan maddi (əmlak) ziyanının həcmi (ölçüsü), xarakteri və s. kimi amillər nəzərə alınmalı idi. Cinayət qanunu normasının bu cür təsbitindən və ona verilmiş şərhdən çıxış edərək məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi lazım bilir k i, məhkum edilmiş şəxslərə qarşı CM-in 308.1-ci maddəsi ilə irəli sürülmüş ittiham mücərrəd xarakter daşıyır ona görə ki, onların bu maddədə nəzərdə tutulmuş əməlinin mühüm zərərin vurulmasına səbəb olması, yəni qanunsuz olaraq partlayıcı maddə hazırlamalarının sənaye sahələrində və təhlükə potensiallı obyektlərdə öz səlahiyyətləri daxilində işlərin təhlükəsiz görülməsinə, partlayış və pirotexnik materialların, partlayış tərkibli məmulatların saxlanmasına, işlədilməsi və uçotuna dair qaydaların və normaların, texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulması üzrə dövlətin və cəmiyyətin qanunla qorunan hüquqlarına və mənafelərinə mühüm ziyan vurması göstərilsə də, bu nəticə ittihamda yalnız ümumi sözlərlə ifadə olunmuş, mövcud olmayan zərərin mühüm olmasının konkret olaraq nədə if adə olunması toplanmış və araşdırılmış sübutlarla müəyyən edilməmişdir. Halbuki, prosessual qanunverciliyin tələbinə görə hər hansı şəxsin cinayət törədilməsində təqsirli bilinməsi barədə istintaq orqanın (ittiham tərəfinin) təqdim etdiyi sübutlar konkret, mötəbər və kifayət qədər olmalı, şübhələr və ya ehtimallar üzərində qurulmamalı, mülahizələrə əsaslanmamalı, inandırıcı və "ağlabatan” olmalı, məhkəmədə daxili inam yaratmalıdır. CPM-in 144-cü maddəsi cinayət-mühakimə icraatını aparan orqanlardan, o cümlədən məhkəmədən cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamağı tələb edir. Yoxlama zamanı toplanmış sübutlar təhlil olunur və birbiri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. CPM-in 145. 1-ci maddəsinə görə, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. CPM-in 145.3-cü maddəsi isə cinayət təqibi üzrə toplanılmış bütün sübutların məcmusuna ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməsini tələb edir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə isə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin (CPM-in 146.1-ci maddəsi). Göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-in 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsasl ılığına dair müddəalar (CPM-in 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin məhkumların əməlinin işin faktiki hallarına uyğun olmayan hüquqi tövsifinə dair (CM-in 308.1-ci mad.) gəldiyi nəticə əsaslandırılmış, inandırıcı qənaət kimi qəbul edilə bilməz. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsi göstərilən mövqeyini kifayət qədər tuta rlı dəlillərlə əsaslandırmamış, belə bir nəticəyə gələrkən iş üzrə araşdırılmış sübutları mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə cinayət-prosessual qanunvericiliyin tələbləri baxımından düzgün qiymətləndirməmişdir. Bütün təsvir olunanlara əsaslanaraq məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, təhlil edilən ittihamlar üzrə məhkum edilmiş şəxslər qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında qanunsuz olaraq partlayıcı maddə hazırlasa da, onların həmin əməllərinin həm də CM-in 308.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət kimi qiymətləndirilməsi üçün əsaslar müəyyən edilməmiş, buna görə də kassasiya şikayətləri qismən təmin edilməklə, barələrindəki Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin 2025-ci il 09 iyul tarixli qərarı və onunla bağlı Goranboy Rayon Məhkəməsinin 2023-cü il 20 dekabr tarixli hökm ü CM-in 308.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum edilmələrinə dair hissədə ləğv edilməli və CPM-in 42.1.4-cü maddəsinə əsasən hər üç şəxsə münasibətdə CM-in 308.1-ci maddəsi ilə irəli sürülmüş cinayət təqibinə bəraətverici əsaslarla xitam verilməli, həmçinin qərardan və hökmdən onlara CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən cinayətlərin məcmusu üzrə qəti cəzaların (əsas və əlavə) təyin edilməsinə dair müddəalar xaric edilməli, məhkum edilmiş şəxslərə təqsirli bilindikləri CM-in 229.2.1-ci maddəsi ilə təyin edilmiş 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası və CM-in 70-ci maddəsinə əsasən həmin cəzaların şərti tətbiq edilməsinə dair müddəalar isə saxlanılmalıdır. Bununla yanaşı qeyd edilməlidir ki, apellyasiya instansiya məhkəməsinin qərarından sonra “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasi bətilə amnistiya elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2025-ci il 19 dekabr tarixli 315-VİİQR nömrəli qərarı qəbul edilmişdir. Həmin qərarın məhkumlar barəsində tətbiq edilməsi məsələsini müzakirə edərək kollegiya aşağıdakıları qeyd edir: CM-in 81.1-ci maddəsinə əsasən, amnistiya aktı fərdi qaydada müəyyən edilməyən şəxslər barəsində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilir. CM-in 81.2-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, cinayət törətmiş şəxslər amnistiya aktı ilə cinayət məsuliyyətindən azad edilə bilərlər. Cinayət törətməyə görə məhkum olunmuş şəxslər isə cəzadan azad edilə bilərlər, yaxud onlara təyin olunmuş cəzanın müddəti azaldıla bilər və ya belə şəxslərin cəzasının çəkilməmiş hissəsi daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilə bilər və yaxud belə şəxslər əlavə cəzadan azad edilə bilərlər. Amnistiya aktı ilə cəzasını çəkmiş şəxslərin məhkumluğu götürülə bilər. “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2025-ci il 19 dekabr tarixli qərarının 2.12-ci bəndində göstərilmişdir ki, böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətdiklərinə görə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına şərti məhkum edilmiş və ya bu növ cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş, yaxud bu növ cəzanın çəkilməsi təxirə salınmış məhkumlar cəzadan azad edilsinlər. Həmin qərarın 9-cu hissəsinə əsasən bu Qərarın 1–3-cü hissələri amnistiya aktı qüvvəyə mindiyi günədək qüvvəyə minmiş hökmlər əsasında məhkum edilmiş, həmçinin həmin tarixədək qüvvəyə minmiş məhkəmə qərar ları əsasında cəza təyin edilmiş və ya şərti məhkum edilmiş, cəzasının çəkilməsi təxirə salınmış, şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş, habelə bu Qərar qüvvəyə mindiyi günədək çıxarılaraq amnistiya aktı qəbul edildikdən sonra qüvvəyə minmiş hökmlər əsasında məhkum edilmiş şəxslər barəsində tətbiq edilir. Qeyd olunan qərarın 27-ci hissəsinə əsasən kassasiya şikayəti və ya protesti verilmiş məhkəmə qərarları üzrə məhkumlara bu Qərara uyğun olaraq amnistiya tətbiq edilməmişdirsə, onların şikayətlərinə və ya protestlərə kassasiya instansiyası məhkəməsində baxılarkən amnistiya tətbiq edilir. Məhkəmə kollegiyası məhkum edilmiş şəxslərin az ağır cinayət törətməyə görə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına şərti məhkum edilmələrini nəzərə alaraq və təsvir edilən amnistiya aktının tələblərindən çıxı ş edərək belə qənaətə gəlir ki, məhkum edilmiş şəxslər barəsində “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2025-ci il 19 dekabr tarixli Qərarının 2.12.-ci bəndi tətbiq edilərək onlar cəzadan azad edilməlidirlər. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Kassasiya şikayətləri qismən təmin edilsin. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli 1(104)-12/2025 nömrəli qərarı və onunla bağlı Goranboy Rayon Məhkəməsinin 2023-cü il 20 dekabr tarixli 1(045)-52/2023 nömrəli hökmü Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308.1-ci maddəsi ilə t əqsirli bilinib, onlara cəza təyin edilməsinə dair hissədə ləğv edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prossesual Məcəlləsinin 42.1.4-cü maddəsinə əsasən Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308.1-ci maddəsi ilə irəli sürülmüş cinayət təqibinə bəraətverici əsaslarla xitam verilsin. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 2025-ci il 09 iyul tarixli 1(104)-12/2025 nömrəli qərarı və onun bağlı Goranboy Rayon Məhkəməsinin 2023-cü il 20 dekabr tarixli 1(045)-52/2023 nömrəli hökmü qalan hissədə dəyişdirilsin. Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Cinayət Məcəlləsinin 66.2-ci maddəsinə əsasən cinayətlərin məcmusu üzrə qəti cəzaların (əsas və əlavə) təyin edilməsinə dair müddəalar məhkəmələrin hökm və yekun qərarından xaric edilsin. Azərbaycan Respublika sı Cinayət Məcəlləsinin 229.2.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına şərti məhkum edilmiş Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2025-ci il 19 dekabr tarixli Qərarının 2.12.-ci bəndinə əsasən təyin edilmiş cəzadan azad edilsinlər.