Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-3047/2025

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 1(102)-3047/2025 30.06.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Novruzov Ələsgər Əl Iskəndər oğlu və Abdulov Rəşad Məhərrəm oğlundan ibarət tərkibdə, Əbilov Hüseyn Natiq oğlunun katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin böyük prokuroru Imranov Hafiz Beykəs oğlunun və məhkum olunmuş şəxs Məhkum iştirakları ilə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ####### 2024-cü il tarixli hökmü ilə Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-in) 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının ## ### 2025-ci il tarixli qərarından məhkum Məhkum tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə və həmin şikayətə edilmiş əlavəyə əsasən işə baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ####### 2024-cü il tarixli hökmü ilə (hakimlər Quliyev Vüqar Elbrus oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hacıyev Siyavuş Həbib oğlu və Əliyeva Aytən Heydər qızından ibarət tərkibində) Məhkum, ## ##### 1989-cu il tarixdə Şirvan şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, evli, himayəsində bir azyaşlı uşağı olan, fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olmuş, əvvəllər Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin # #### 2016-cı il tarixli hökmü ilə CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək CM-in 69.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq 5 (beş) il 8 (səkkiz) ay 12 (on iki) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş və CMin 70-ci maddəsinə əsasən həmin cəza 2 (iki) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti olaraq tətbiq edilmiş, məhkumluğu ödənilmiş, ünvan 2 ünvanında qeydiyyatda olmaqla ünvan 1 ünvanında yaşamış, CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək həmin maddə əsasında cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 5 (beş) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişdir. Hökmlə həmçinin iş üzrə məhkəməyədək icraat zamanı zərər çəkmiş şəxslər qismində tanınmış zərərçəkmiş şəxs28, zərərçəkmiş şəxs20, zərərçəkmiş şəxs14 Tanrıverdi oğlunun, zərərçəkmiş şəxs7, zərərçəkmiş şəxs6, zərərçəkmiş şəxs17, zərərçəkmiş şəxs19, zərərçəkmiş şəxs1 (X), zərərçəkmiş şəxs13, zərərçəkmiş şəxs2, zərərçəkmiş şəxs27, zərərçəkmiş şəxs11, zərərçəkmiş şəxs21, X16 və zərərçəkmiş şəxs16 zərər çəkmiş şəxslər qismində statuslarına xitam verilmiş, zərər çəkmiş şəxslərə isə cinayət əməli nəticəsində onlara vurulmuş ziyanla bağlı mülki mühakimə icraatı qaydasında mülki iddia qaldırmaq hüquqlarının olması izah edilmişdir. Işin halları: Birinci instansiya məhkəməsinin hökmünə əsasən, Məhkum fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olarkən tanışları olan “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativinin (bundan sonra mətndə-MTK) sədri X17, “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (bundan sonra mətndə-MMC) direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 4-cü mərtəbəsində 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin ##.##.2021-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs28 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs28 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin iyun ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs23 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 65.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncuya məxsus 65.000 manat pul vəsaitini 2021-ci ilin iyun ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən alıb, əlbir olduqları X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 4-cü mərtəbədə 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs23 65.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 təqdim edərək, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs23 məxsus 65.000 (altmış beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasında 6-cı mərtəbədə 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin faktiki olaraq zərərçəkmiş şəxs20 məxsus olub ##.##.2019-cu il tarixli müqavilə əsasında sonuncunun anası X32 adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs20 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin iyun ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs9 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 65.000 manat müqabilində satılmasını şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs9 ilə razılaşdırıb, sonuncunun razılaşdırılmış mənzilin dəyərindən 52.000 manatı 2021-ci ilin iyun ayında MTKnın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində, 13.000 manatı 2021-ci ilin iyun ayında ünvan 1 ünvanda Şahid vasitəsilə X17 və X12a təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 6-cı mərtəbədə 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs9 109.710 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs9 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı Şahid vasitəsilə irad bildirməsi zamanı mənzilin guya bina üçün iş görmüş şəxsə məxsus olduğuna görə ucuz satıldığını, bu səbəbdən göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini Şahid vasitəsilə bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs9 məxsus 65.000 (altmış beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 10-cu mərtəbəsində 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs14 Tanrıverdi oğluna satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs14 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin iyun ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs23 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 65.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncuya məxsus 65.000 manat pul vəsaitini 2021-ci ilin iyun ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü və Şahid vasitəsilə alıb, X17 və X12 təqdim etməsindən sonra, X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 10-cu mərtəbədə 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs23 qardaşı X15 103.320 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyəri olan 52.000 manatın tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü və Şahid vasitəsilə irad bildirməsi ilə əlaqədar guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs23 məxsus 65.000 (altmış beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 13-cü mərtəbəsində 1 otaqlı 71,2 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs7 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs7 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin iyul ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs10 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 37.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs10 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncuya məxsus 37.000 manat pul vəsaitini 2021ci ilin iyul ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən alıb, həmin pul vəsaitini X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 13-cü mərtəbədə 1 otaqlı 71,2 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs10 64.080 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyəri olan 35.000 manatın tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs10 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs10 məxsus 37.000 (otuz yeddi min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 11-ci mərtəbəsində 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2019-cu il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs6 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs6 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin iyul ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs5 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 36.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs5 ilə razılaşdırıb, sonuncu tərəfindən razılaşdırılmış mənzilin dəyərindən 1.000 manatının 2021-ci ilin iyul ayında ünvan 1 ünvanda, 14.000 manatının 2021-ci ilin iyul ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində Şahid vasitəsilə X17 və X12 təqdim edilməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətlə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 11-ci mərtəbədə 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs5 36.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin qeyd edilmiş tarixlərdə müvafiq məbləğlərlə ödənilməsi haqqında göstərilən tarixli maliyyə arayışlarına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs5 təqdim edib, habelə eyni niyyətlə mənzilin razılaşdırılmış qalıq dəyərindən 600 manatın 2021-ci ilin avqust ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində istintaqla müəyyən edilməmiş şəxs vasitəsilə X17 və X12, 600 manatın 2021-ci ilin sentyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində istintaqla müəyyən edilməmiş şəxs vasitəsilə X17 və X12a, 600 manatın 2021-ci ilin oktyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində istintaqla müəyyən edilməmiş şəxs vasitəsilə X17 və X12, 600 manatın 2021-ci ilin noyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X17, 800 manatın 2022-ci ilin yanvar ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X13 vasitəsilə X17 təqdim edilməsi nəticəsində əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs5 məxsus 18.200 (on səkkiz min iki yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 12-ci mərtəbəsində 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2021-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs17 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs17 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin iyul ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs23 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 65.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncuya məxsus 65.000 manat pul vəsaitini 2021ci ilin iyul ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü alıb, həmin pul vəsaitini X17 və X12 təqdim etməsindən sonra, X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 12-ci mərtəbədə 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs23 109.710 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyəri olan 50.000 manatın tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17in imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs23 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs23 məxsus 65.000 (altmış beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci mərtəbəsində 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** saylı mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs19 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs19 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin iyun ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs12 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 62.500 manat müqabilində təqdim edilməsi, ilkin ödəniş olaraq 26.500 manat ödənilməsi, qalıq məbləğin isə hissə-hissə aylıq məbləğlərlə ödənilməsi, rəsmiləşdirmə zamanı isə müqavilə və maliyyə arayışında mənzilin dəyərinin və ödənilmiş məbləğin müvafiq olaraq 50.000 manat və 15.000 manat yazılmasını şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs12lə razılaşdırıb, sonuncunun həmin məbləğdən 26.500 manatı 2021-ci ilin iyul ayında ünvan 1 ünvanında Şahid, sonuncunun isə şəxsən özü vasitəsilə X17 və X12a təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətlə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 2-ci mərtəbədə 3 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** saylı mənzilin zərərçəkmiş şəxs12 50.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli müqavilə və mənzilin dəyərindən 15.000 manat ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs12 təqdim edib, mənzilin qalıq dəyərindən 5.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə şəxsən özü vasitəsilə MTK-nın müvafiq ünvanda yerləşən ofisində, X17 8.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə istintaqla müəyyən edilməmiş şəxs vasitəsilə MTKnın ofisində alıb, müvafiq məbləğlərin MTK-ya mədaxil edilməsinə dair eyni tarixli saxta maliyyə arayışlarını göstərilən qaydada tərtib edib şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs12 təqdim edib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs12 məxsus 39.500 (otuz doqquz min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, sədri olduğu “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 12-ci mərtəbəsində 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2021-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs17 satılmasına baxmayaraq, X17 X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs17 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin avqust ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs15 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 60.000 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs15 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncunun 60.000 manatı 2021-ci ilin avqust ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində Şahid və şəxsən özü vasitəsilə X17 və X12a təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 12-ci mərtəbədə 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs15 oğlu X1 43.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ***A nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs15 təqdim edib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs15 məxsus 60.000 (altmış min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində 1 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs1 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs1 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin sentyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs8 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 55.000 manat müqabilində təqdim edilməsini şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs8 ilə razılaşdırıb, sonuncunun 55.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü vasitəsilə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 6-cı mərtəbədə 1 otaqlı 114,8 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs8 45.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli ***A nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs8 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs8 məxsus 55.000 (əlli beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 3-cü mərtəbəsində 2 otaqlı 93,3 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs13 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs13 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin sentyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs18 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 46.500 manat müqabilində təqdim edilməsini şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs18 ilə razılaşdırıb, sonuncunun həmin məbləğdən 40.000 manatı 2021-ci ilin sentyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində Şahid, sonuncunun isə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətlə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 3-cü mərtəbədə 2 otaqlı 93,3 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs18 39.469 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərindən 33.000 manat ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs18 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı Şahid vasitəsilə irad bildirməsi zamanı sonuncu vasitəsilə guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirməsindən sonra zərərçəkmiş şəxs18 mənzilin qalıq dəyərindən 600 manatı ## ####### 2021-ci il tarixdə MTK-nın ofisində X13, 900 manatı ## ###### 2021-ci il tarixdə MTK-nın ofisində X13, 1.000 manatı ## ###### 2021-ci il tarixdə MTK-nın ofisində X13 vasitəsilə alıb, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs18 məxsus 42.500 (qırx iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 10-cu mərtəbəsində 1 otaqlı 62,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2019-cu il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs2 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs2 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin sentyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs24 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 33.200 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs24 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncuya məxsus 33.200 manat pul vəsaitini 2021ci ilin sentyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü və Şahid vasitəsilə alıb, X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 10-cu mərtəbədə 1 otaqlı 62,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs24 arvadı X20 26.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs24 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü və Şahid vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs24 məxsus 33.200 (otuz üç min iki yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 10-cu mərtəbəsində 1 otaqlı 63.5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2019-cu il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs27 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs27 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin oktyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs4 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 33.000 manat müqabilində təqdim edilməsini şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs4 ilə razılaşdırıb, sonuncunun razılaşdırılmış mənzilin dəyərindən 2.000 manatı 2021-ci ilin oktyabr ayında ünvan 1 ünvanda Şahid vasitəsilə, 12.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X6, 600 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Z.Bünyadov prospekti 111 ünvanda Şahid vasitəsilə X17 və X12a təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətlə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 10-cu mərtəbədə 1 otaqlı 63.5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs4 28.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərindən 10.000 manatın ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri Araz Bayramov vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs4 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı Şahid və Araz Bayramov vasitəsilə irad bildirməsi zamanı sonuncular vasitəsilə guya müvafiq mənzilin bina üçün iş görmüş şəxsə məxsus olduğu və yaranmış fərq məbləğinin göstərilən şəxsə ödənilməli olduğu, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirməsindən sonra zərərçəkmiş şəxs4 mənzilin qalıq dəyəri üzrə 400 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Azadlıq metrostansiyası yaxınlığında Şahid vasitəsilə, 500 manatı 2021-ci ilin noyabr ayında Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X17, 500 manatı 2021-ci ilin dekabr ayında Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X17 və 500 manatı 2022-ci ilin yanvar ayında Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində X17 tərəfindən qəbul edilib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs4 məxsus 16.500 (on altı min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirərək ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 4-cü mərtəbəsində 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin faktiki olaraq zərərçəkmiş şəxs11 məxsus olub ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında sonuncunun qızı X7 adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin Aygün Əliyevaya məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin oktyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs3 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 34.500 manat müqabilində təqdim edilməsini şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs3 ilə razılaşdırıb, sonuncunun razılaşdırılmış mənzilin dəyərindən 2.000 manatı 2021-ci ilin oktyabr ayında ünvan 1 ünvanda, 14.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində Şahid vasitəsilə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 2-ci mərtəbədə 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli ** saylı mənzilin zərərçəkmiş şəxs3 28.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərindən 10.000 manat ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs3 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı Şahid vasitəsilə irad bildirməsi zamanı sonuncu vasitəsilə guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirməsindən sonra, zərərçəkmiş şəxs3 mənzilin qalıq dəyərindən 600 manatı 2021-ci ilin noyabr ayında X13 vasitəsilə MTK-nın ofisində X17, 600 manatı 2021-ci ilin dekabr ayında X13 vasitəsilə MTK-nın ofisində X17 təqdim etməsi nəticəsində, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs3 məxsus 17.200 (on yeddi min iki yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 7-ci mərtəbəsində 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin ##.##.2020-ci il tarixli müqavilə əsasında zərərçəkmiş şəxs21 satılmasına baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs21 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin oktyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs25 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 60.000 manat müqabilində təqdim edilməsini şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs25 ilə razılaşdırıb, sonuncunun 60.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə MTKnın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü vasitəsilə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 7-ci mərtəbədə 3 otaqlı 121,9 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs25 50.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs25 təqdim edərək, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs25 məxsus 60.000 (altmış min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 13-cü mərtəbəsində 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin ##.##.2018-ci il tarixli müqavilə əsasında X16 baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin Məhəbbət Quliyevə məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı 2021-ci ilin oktyabr ayında şəxsən özü və Şahid vasitəsilə müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs26 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 36.600 manat müqabilində satılmasının mümkünlüyünü əlbir olduğu şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs26 ilə razılaşdırıb, həmin niyyətlə sonuncunun razılaşdırılmış mənzilin dəyərindən 10.000 manatı 2021-ci ilin oktyabr ayında MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü vasitəsilə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə həmin ofisdə kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 13-cü mərtəbədə 1 otaqlı 63,5 m2 sahəli *** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs26 oğlu X2 36.600 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərindən 8.000 manatın ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs26 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, eyni niyyətlə X17 zərərçəkmiş şəxs26 2.000 manatı 2021-ci ilin oktyabr ayında Bakı şəhəri, 8-ci mikrorayon, Naxçıvani küçəsində şəxsən özü vasitəsilə, 2021-ci ilin noyabr ayından 2022-ci ilin fevral ayına qədər hər ay 700 manat məbləğlərlə, cəmi 2.100 manatı MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində istintaqla müəyyən edilməmiş şəxs vasitəsilə alaraq, müvafiq məbləğlərlə bağlı qeyd edilmiş tarixlərdə göstərilən üsülla tərtib edilmiş saxta rəsmi sənədləri zərərçəkmiş şəxs26 təqdim edib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs26 məxsus 14.100 (on dörd min bir yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, tanışları “xxxx” MTK-nın sədri X17, “xxxx” MMC-nin direktoru X12 və fərdi qaydada daşınmaz əmlakın satışı ilə məşğul olan Şahid ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, “xxxx” MTK tərəfindən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa olunan yüksək mərtəbəli yaşayış binasının 9-cu mərtəbəsində 1 otaqlı 84.5 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin faktiki olaraq zərərçəkmiş şəxs16 məxsus olub ##.##.2019-cu il tarixli müqavilə əsasında sonuncunun arvadı Soldatenko Nataliya Vladimirovnanın adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, X17, X12 və Şahidlə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə həmin mənzili müraciət edən başqa alıcılara satıb qazanc əldə etmək üçün mənzilin zərərçəkmiş şəxs16 məxsus olduğunu bildikləri halda göstərilən halı mənzil almaq üçün 2021-ci ilin oktyabr ayında müraciət etmiş zərərçəkmiş şəxs22 gizlətməklə, sonuncuya həmin mənzilin 46.000 manat müqabilində təqdim edilməsini əlbir olduğu şəxsən özü və əlbir olduğu Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs22 ilə razılaşdırıb, sonuncunun 46.000 manatı ##.##.2021-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində şəxsən özü və Şahid vasitəsilə X17 və X12 təqdim etməsindən sonra X17 X12 birlikdə MTK-nın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, A.Nemətulla küçəsində yerləşən ofisində kompüterdə xüsusi proqram təminatı vasitəsilə tamah niyyətilə bilə-bilə yalan, yəni “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “A-B” massivində inşa edilmiş yaşayış binasında 9-cu mərtəbədə 1 otaqlı 84.5 m2 sahəli ** nömrəli mənzilin zərərçəkmiş şəxs22 35.000 manat müqabilində satılması haqqında ##.##.2021-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə və mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi haqqında eyni tarixli maliyyə arayışına məlumatları daxil edib çap qurğusu vasitəsilə surətini kağız daşıyıcı üzərində çıxardıqdan sonra müvafiq saxta sənədləri X17 imzalayıb MTK-nın möhür əksi ilə möhürləməklə X17 və X12 bilə-bilə müvafiq saxta rəsmi sənədləri şəxsən özü və Şahid vasitəsilə zərərçəkmiş şəxs22 təqdim etdiyi zaman sonuncunun razılaşdığı mənzilin dəyəri ilə müqavilədə yazılmış mənzilin dəyəri və ödədiyi pul məbləği ilə maliyyə arayışında qeyd olunmuş ödəniş məbləği arasında uyğunsuzluq yaranması ilə bağlı şəxsən özü və Şahid vasitəsilə irad bildirməsi zamanı guya mənzil satışından verginin dövlət büdcəsinə az ödənilməsi məqsədilə müvafiq uyğunsuzluğa yol verilməsi, göstərilən hala əhəmiyyət verilməməsini bildirib, əldə etdikləri pul vəsaitini X17, X12 və Şahidlə aralarında bölərək şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncular ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə zərərçəkmiş şəxs22 məxsus 46.000 (qırx altı min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ####### 2024-cü il tarixli hökmündən məhkum Məhkum və onun müdafiəçisi Salehzadə Ümman Tofiq oğlu tərəfindən ayrıayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Hüseynov Zaur Nazim oğlu(sədrlik edən və məruzəçi), Əliyev Emin Zöhrab oğlu və Məmmədov Əli Irfan oğlundan ibarət tərkibdə) ## ### 2025-ci il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, hökm isə apellyasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının ## ### 2025-ci il tarixli qərarından məhkum Məhkum kassasiya şikayəti verərək həmin qərarın ləğv edilməsini və barəsindəki cinayət işi üzrə icraata bəraətverici əsaslarla xitam verilməsini, eləcə də onun “Insan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 4, 5 və 6-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş hüquqlarının pozulmasının tanınmasını xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri: Kassasiya şikayətində “Insan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının (bundan sonra mətndə Avropa Konvensiyasının və ya Konvensiyanın) 5-ci maddəsinə, Azərbaycan Respublikası Cinayət və Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin bir çox maddələrinə, iş üzrə toplanmış bəzi sübutlara və məhkəmələr tərəfindən onun barəsində qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarına istinad edən məhkum Məhkum həmin şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, hazırkı cinayət işi üzrə ibtidai araşdırma kobud qanun pozuntularına yol verilməklə aparılmış, istintaqın başa çatdırılması barədə ona və müdafiəçisinə elan olunmayaraq bu haqda müvafiq protokol tərtib edilməmiş, buna görə də o, cinayət işinin materialları ilə tanış olması barədə protokolu imzalamaqdan imtina etmişdir. Ibtidai araşdırmanın ilkin mərhələsində o, yalnız şahid qismində dindirilsə də, sonradan, qısa müddətdə aparılmış istintaq zamanı ona qarşı əsassız ittiham irəli sürülərək barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, bu qətimkan tədbirinin müddəti qanunsuz olaraq uzadılmış, bununla onun Konvensiyanın 5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş azadlıq hüququ kobud şəkildə pozulmuşdur. Həmçinin iş üzrə istintaq aidiyyatı da pozulmuşdur. Belə ki, o, vəzifəli şəxs olmadığı halda ibtidai araşdırma Azərbaycan Respublikası Baş prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş Idarəsinin Istintaq Idarəsi tərəfindən aparılmış, müstəntiqin kobud pozuntularla tərtib etdiyi ittiham aktında zərər çəkmiş şəxslərin barələrində olan məlumatlar əksini tapmamışdır. Daha sonra kassasiya şikayətinin müəllifi qeyd etmişdir ki, “xxxx” MTK tərəfindən inşa edilən çoxmərtəbəli yaşayış binasındakı mənzillərin iki və daha çox şəxslərə satılması barədə onun məlumatı olmamış, o, mənzillərin alqı-satqısında iştirak etməmiş, belə fəaliyyət nəticəsində hər hansı şəxsə qarşı dələduzluq cinayətini törətməyərək heç bir qazanc əldə etməmiş, ona qarşı irəli sürülmüş və təqsirli bilindiyi ittiham üzrə cinayət əməllərini törətməsi isə sübuta yetirilməmişdir. Bütün bunlara baxmayaraq işə mahiyyəti üzrə baxan məhkəmələr ibtidai araşdırma zamanı yol verilmiş qanun pozuntularına münasibət bildirməyərək eyni zamanda toplanmış və məhkəmə iclasında araşdırılmış sübutlara da düzgün hüquqi qiymət verməmiş, nəticədə isə onun təqsiri sübuta yetirilmədiyi halda barəsində əsassız olaraq ittiham hökmü çıxarılmış, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də eyni nöqsanlara yol verərək həmin hökmün dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılması haqqında qərar qəbul etmişdir. Məhkum Məhkum qənaətinə görə, bütün şərh olunanlar apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi və onun barəsindəki cinayət işi üzrə icraata xitam verilməsi, eləcədə də onun konvensiyon hüquqlarının pozulmasının tanınması üçün kifayət qədər əsaslar yaradır. Kassasiya şikayətinə etdiyi əlavəsində isə Məhkum yenə də Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CPM-in) bir sıra maddələrinə, xüsusən də cinayət mühakimə icraatının qanunçuluq prinsipi təsbit edilmiş CPM-in 10-cu, habelə prosessual sənədlərin qeydə alınması və sübutların tədqiq edilməsi və qiymətləndirilməsi tələbləri nəzərdə tutulmuş CPM-in 52.3, 143-146-cı maddələrinə əsaslanaraq eyni zamanda ibtidai araşdırma zamanı onun müdafiə hüququnun pozulmasını da iddia etmiş və bu müraciətində məhkəmələr tərəfindən işə baxılarkən göstərilən prosessual hüquq normalarının pozulmasına münasibət bildirilməməsini qeyd etməklə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi, işin isə yeni apellyasiya baxışına təyin olunması barədə tələb irəli sürmüşdür. Kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə məhkəmə iclasında isə Məhkum onun kassasiya şikayətinə etdiyi əlavədə irəli sürülmüş tələbin təmin olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cinayət prosesinin iştirakçıları kassasiya şikayətinə və ona edilmiş əlavəyə məhkəmə baxışı iclasının yeri və vaxtı barədə qanuna müvafiq qaydada və müddətdə məlumatlandırılmış, lakin zərər çəkmiş şəxslər zərərçəkmiş şəxs23, zərərçəkmiş şəxs9, zərərçəkmiş şəxs10, zərərçəkmiş şəxs5, zərərçəkmiş şəxs12, zərərçəkmiş şəxs15, zərərçəkmiş şəxs18, zərərçəkmiş şəxs4, zərərçəkmiş şəxs26, zərərçəkmiş şəxs22, zərərçəkmiş şəxs25, zərərçəkmiş şəxs24 və zərərçəkmiş şəxs8 məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası bununla əlaqədar olaraq proses iştirakçılarının rəylərini dinləyib CPM- in 419.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq kassasiya müraciətlərinə zərər çəkmiş şəxslər zərərçəkmiş şəxs23, zərərçəkmiş şəxs9, zərərçəkmiş şəxs10, zərərçəkmiş şəxs5, zərərçəkmiş şəxs12, zərərçəkmiş şəxs15, zərərçəkmiş şəxs18, zərərçəkmiş şəxs4, zərərçəkmiş şəxs26, zərərçəkmiş şəxs22, zərərçəkmiş şəxs25, zərərçəkmiş şəxs24 və zərərçəkmiş şəxs8 iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Belə ki, CPM-in 419.4-cü maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsinin iclası hansı məhkəmə qərarına və hansı əsaslarla baxılması, kimlərin məhkəmə tərkibinə daxil olması və məhkəmənin iclas zalında cinayət prosesi iştirakçılarından kimlərin iştirak etməsi barədə məhkəmə iclasında sədrlik edənin elanı ilə açılır. Şikayət vermiş və lazımi qaydada məlumatlandırılmış şəxsin olmaması kassasiya instansiyası məhkəməsi iclasının davam etdirilməsini istisna etmir. Hüquqi məsələlər: Məhkum E.Ç.Bağırovun kassasiya şikayətinin və ona edilmiş əlavənin məzmunlarından göründüyü kimi, həmin müraciətlərin əsas dəlilləri ondan ibarətdir ki, işə mahiyyəti üzrə baxmış məhkəmələr iş üzrə toplanmış və araşdırılmış sübutları qanuna müvafiq qaydada tədqiq etməmiş, qəbul etdikləri yekun məhkəmə aktlarında ibtidai araşdırma zamanı yol verilmiş qanun pozuntularına, habelə onun müdafiə, azadlıq və digər hüquqlarının pozulmasına münasibət bildirməmiş, onun təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi halda o, əsassız və qanunsuz olaraq CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmuş, iş üzrə qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarının əsasını qanun pozuntuları ilə əldə edilmiş yolverilməz sübutlar təşkil etmişdir. Bununla da, kassasiya müraciətlərinin müəllifi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qərarın ləğv olunmalı və həm onun barəsindəki cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslarla xitam verilməsinə, yaxud da işin yeni apellyasiya baxışına təyin olunmasına dair qərarın qəbul edilməli olması haqqında tələblərini CPM-in 416.1.2, 416.1.3 və 416.1.11-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirmişdir. CPM-in 416.1.2, 416.1.3 və 416.1.11-ci maddələrinə əsasən isə məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə, məhkumun təqsirliliyi və ya bəraət almış şəxsin təqsirsizliyi barədə məhkəmə hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar təşkil etdikdə, yaxud da . məhkəmə cinayət təqibini istisna edən halların mövcudluğuna baxmayaraq ittiham hökmü çıxardıqda kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası məhkum Məhkum kassasiya şikayətini və ona edilmiş əlavəni kassasiya qaydasında baxılmalı müraciətlər kimi görür və buna görə onun barəsindəki cinayət işinin materiallarını, o cümlədən yekun məhkəmə aktlarının qanuniliyini və əsaslığını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Məhkəmə kollegiyası növbəti dəfə xatırladır ki, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-in 419-cu maddəsi müəyyən edir. Ümumi şəkildə kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərini müəyyən edən CPM-in 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. CPM-in 419.11-ci maddəsinin tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxaraq və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-in 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-in 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiyası tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-in 416-cı maddəsində müəyyən edilmişdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Bundan başqa, kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etdiyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud sübutlara hüquqi qiymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qərar qəbul edilərkən maddi və ya prosessual hüquq normalarının, yəni cinayət qanununun və CPM-in normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın (bundan sonra mətndə Konstitusiyanın) aşağıda göstərilən müddəalarına, ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququ təsbit edilmiş “Insan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının (bundan sonra mətndə Avropa Konvensiyasının və ya Konvensiyanın) 6-cı maddəsinə, cinayət və cinayət-prosessual qanunvericiliklərinin tələblərinə, bir sıra məsələlər üzrə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyinə və Ali Məhkəmənin Plenumunun izahlarına və tövsiyələrinə əsaslanaraq məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, hazırkı iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ona edilmiş əlavəyə baxan kassasiya kollegiyasının üzərinə, qanunvericiliyin tələb etdiyi kimi, məhkəmələr tərəfindən sübutların toplanılması, sübutetməyə və digər məsələlərə dair prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunubolunmamasını, habelə törədilmiş ictimai təhlükəli əməlin bütün hallarının müəyyən edilməsinə əsasən bu əmələ maddi hüquq normasının düzgün tətbiq edilib-edilməməsini yoxlamaq vəzifəsi düşür. Bu vəzifənin yerinə yetirilməsi ilə bağlı məhkəmə kollegiyası ilk növbədə vurğulayır ki, Konstitusiyasının 12-ci maddəsinin İ hissəsi insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi olduğunu təsbit edir. Konstitusiyanın 26-cı maddəsinin II hissəsinə əsasən dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının dövlət tərəfindən müdafiəsinə təminat verən Konstitusiyanın tələbləri cinayət törətməkdə təqsiri olmayan şəxslərin cinayət prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına alınmasının, ittiham və ya məhkum edilməsinin yol verilməz olduğunu ehtiva edir. Bununla yanaşı, Konstitusiyanın təsvir edilən müddəaları həmçinin hər bir insanın, ümumilikdə isə cəmiyyətin və dövlətin cinayətkar qəsdlərdən qorunmasını və müdafiə olunmasını, bu və ya digər cinayətin törədilməsi nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərin də pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsini, sonuncuların vurulmuş zərərin ödənilməsini və ya aradan qaldırılmasını tələb etmək hüququnun cinayət mühakmə icraatını həyata keçirən orqanlar, o cümlədən məhkəmələr tərəfindən təmin edilməsini, cinayətin törədilməsində təqsirli bilinmiş şəxslərin isə qanuna müvaq qaydada və əsaslarla cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrini və onların barəsində bu və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsini, cəzanın məqsədlərinə nail olunmasını, cinayətkarlığın qarşısınun alınması üçün lazımi tədbirlərin görülməsini də nəzərdə tutur. Konstitusiyanın 63-cü maddəsinin tələbinə əsasən, hər kəsin təqsirsizlik prezumpsiyası hüququ vardır. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs, onun təqsiri qanunla nəzərdə tutulan qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxsin təqsirli bilinməsinə əsaslı şübhələr varsa, onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsiz olmasını sübuta yetirməyə borclu deyildir. Konstitusiyanın 71-ci maddəsinin İ hissəsinə görə, Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. Insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsi məqsədi ilə dövlət səmərəli hüquqi mexanizmlər yaratmaqla, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilmə prosesində hüquq və azadlıqların bərpasına nail olur. Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin VII hissəsində deyilir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Konstitusiyanın bu norması çəkişmə prinsipinə əsasən işə baxan məhkəmənin üzərinə özü tərəfindən cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş şəxsin təqsirliliyinin və ya təqsirsiz olmasının təsdiq edilməsi məqsədilə bu və ya digər sübutların axtarılmasını və belə sübutların araşdırılmasını deyil, cinayət prosesinin iştirakçılarına işin düzgün həlli, yəni həqiqətin müəyyən edilməsi məqsədilə öz sübutlarını məhkəməyə təqdim etmək üçün bərabər şərait yaratmaq, təqdim olunmuş bütün sübutları tam, hərtərfli və obyektiv araşdırmaq, bu zaman qaldırılmış vəsatətlər üzrə əsaslandırılmış qərarlar qəbul etmək, araşdırılmış sübutlara qanuna müvafiq qaydada qiymət vermək və həmin sübutlara əsasən müəyyən etdiyi faktlara əsasən bu və ya digər nəticəyə gəlmək vəzifəsini qoyur. Məhkəmə icraatı zamanı qeyd olunan vəzifənin yerinə yetirilməsi zamanı sübutların təqdim olunması üçün istər ittiham, istərsə də müdafiə tərəfinə əlverişsiz şəraitin yaradılması, qaldırılmış vəsatətlərin əsassız olaraq təmin edilməməsi, faktiki isə təqdim olunmuş sübutların tədqiqindən imtina edilməsi hallarında məhkəmənin təhlil edilən konstitusiyon tələbə əməl etməsindən, ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququnun təmin olunmasından söhbət gedə bilməz. “Insan hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə”nin 11-ci maddəsində, “Insan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının (bundan sonra mətndə Avropa Konvensiyasının) 6-cı maddəsində, “Mülki və siyasi hüquqlar haqqında" Beynəlxalq Paktın 14-cü maddəsində də təqsirsizlik prezumpsiyası nəzərdə tutulurur ki, həmin beynəlxalq müqavilələrin tələblərinə görə də, cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs onun təqsiri qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxs yalnız, o halda cinayəti törətməkdə təqsirli hesab edilə bilər ki, onun konkret əməli törətməkdə təqsiri səlahiyyətli subyektlər tərəfindən qanunla müəyyən edilmiş prosessual qaydada toplanmış və məhkəmədə qiymətləndirilmiş sübutlar əsasında məhkəmənin müvafiq ittiham hökmü ilə təsdiq edilsin və bu hökm qanuni qüvvəyə minmiş olsun. Avropa Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 2-ci hissəsində göstərilmişdir ki, cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs onun təqsiri qanun əsasında sübut edilənədək təqsirsiz hesab edilir. CM-in 2.1 və 2.2-ci maddələrinin tələblərindən görünür ki, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin vəzifələri sülhü və bəşəriyyətin təhlükəsizliyini təmin etməkdən, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını, mülkiyyəti, iqtisadi fəaliyyəti, ictimai qaydanı və ictimai təhlükəsizliyi, ətraf mühiti, Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunu cinayətkar qəsdlərdən qorumaqdan, habelə cinayətlərin qarşısını almaqdan ibarətdir. Bu vəzifələri həyata keçirmək üçün Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi cinayət məsuliyyətinin əsaslarını və prinsiplərini, şəxsiyyət, cəmiyyət və dövlət üçün təhlükəli olduğuna görə cinayət sayılan əməllərin dairəsini və həmin cinayətlərin törədilməsinə görə tətbiq edilən cəzaların növlərini, həddini və həcmini, habelə digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirləri müəyyən edir. CM-in cinayət məsuliyyətinin əsaslarını müəyyən edən 3-cü maddəsində göstərilir ki, yalnız Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyətini yaradır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, şəxsin əməlində bu və ya digər cinayətin tərkibinin cəhətlərini təşkil edən zəruri əlamətlərin mövcud olub-olmaması barədə nəticəyə gəlmək üçün şəxsə istinad edilən əməlin Cinayət Məcəlləsinin Ümumi hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsinin dispozisiyası ilə müqayisə edilməsi tələb olunur. CM-in 7-ci maddəsində isə müəyyən edilmişdir ki, yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla bilər. Şəxs təqsirsiz olaraq vurduğu zərərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilməz. Qanunvericiliyin bu tələblərinə əsaslanaraq məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi zəruri bilir ki, hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlmişdir. Əks hal təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınması, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalması, cəzanın düzgün olmayan tətbiqi, bunlar isə öz növbəsində CM-də müəyyən edilmiş qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulması ilə nəticələnə bilər. Belə hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun aşağıdakı Qərarlarında da əksini tapmışdır. “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## #### 2011-ci il tarixli Qərarına görə, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayət-hüquq normasının dispozisiyasında nəzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayəthüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif Cinayət Məcəlləsində müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi proses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu həmçinin qeyd etməyi zəruri hesab etmişdir ki, hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlmişdir. Əks halda təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına, cəzanın düzgün olmayan tətbiqinə səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində Cinayət Məcəlləsinin əsaslandığı qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ### 2011-ci il tarixli Qərarında göstərilir ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Cinayət əməlinin tərkibinin düzgün müəyyən olunmaması və düzgün tövsif edilməməsi şəxsin azadlıq hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər. Həmin Qərarda həmçinin qeyd olunmuşdur ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Hər hansı cinayətin əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmaması, cinayəti törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsirli olub-olmaması, habelə cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlləri törətməkdə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət təqibinin və ya müdafiəsinin hüquqi prosedurlarını Azərbaycan Respublikasının cinayət-prosessual qanunvericiliyi müəyyən edir (CPM-in 1.1-ci maddəsi). CPM-in 8.0-cı maddəsində göstərilmişdir ki, cinayət mühakimə icraatının vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir: 8.0.1. şəxsiyyəti, cəmiyyəti və dövləti cinayətkar qəsdlərdən qorumaq; 8.0.2. həqiqi və ya ehtimal edilən cinayət törətməsi ilə əlaqədar şəxsiyyəti vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edilməsi hallarından qorumaq; 8.0.3. cinayətləri tezliklə açmaq, cinayət təqibi ilə bağlı bütün halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmaq; 8.0.4. cinayət törətmiş şəxsləri ifşa və cinayət məsuliyyətinə cəlb etmək; 8.0.5. cinayət törətməkdə ittiham olunan şəxslərin təqsirini müəyyən edərək onları cəzalandırmaq və təqsirsiz şəxslərə bəraət vermək məqsədi ilə ədalət mühakiməsini həyata keçirmək. Ən əsası isə məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi vacib sayır ki, qanunçuluq prinsipi nəzərdə tutulmuş CPM-in 10.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmələr və cinayət prosesinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarının, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin müddəalarına ciddi əməl etməlidirlər. CPM-in 10.2 və 10.5-ci maddələrinə görə isə, Azərbaycan Respublikasının qüvvəyə minmiş və dərc edilmiş qanunu ilə müəyyən olunan əsaslardan və qaydalardan kənar heç kəsin cinayət təqibi üzrə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs qismində məsuliyyətə cəlb edilməsinə, tutulmasına, həbsə alınmasına, axtarılmasına, məcburi gətirilməsinə və digər prosessual məcburiyyət tədbirlərinə məruz qalmasına, habelə məhkum edilməsinə, cəzalandırılmasına, hüquq və azadlıqlarının digər formada məhdudlaşdırılmasına yol verilmir. Qanunun bu maddəsində göstərilən tələblərinin pozulması ilə aparılan prosessual hərəkətlərin və qəbul olunmuş qərarların hüquqi qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə kollegiyası vurğulamağı lazım bilir ki, cinayət mühakimə icraatının prinsipləri sırasında qanunçuluq prinsipi mühüm və xüsusi yerə malikdir. O həm, Konstitusiyada, həm də cinayət və cinayət-prosessual qanunvericiliklərində təsbit olunaraq yalnız qanunlara dəqiq və dönmədən riayət olunmasının və onların icrasını nəzərdə tutmur. Qanunçuluq həmçinin demokratiyanın əsas təzahürü, hüquqi dövlətin mühüm prinsipi, məhkəmə icraatında isə ədalət mühakiməsinin təməlini təşkil edən başlıca əlamətlərdən biridir. Qanunçuluq prinsipinin əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, o nəinki hakimlərin yalnız Konstitusiyaya və qanunlara tabe olmasını bərqərar edir, həm də məhkəmə tərəfindən aşkarlanmış qanun pozuntularının aradan qaldırılması vəzifəsinə və iş üzrə hər kəsin məhkəmə müdafiəsinin təminatına, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına xidmət etməklə, ədalətli məhkəmə araşdırmasının digər prinsiplərinin həyata keçirlməsi şərtilə bütövlükdə məhkəmə icraatının məqsədini müəyyənləşdirir. Ədalət mühakiməsi vəzifələrini yerinə yetirərkən isə məhkəmə hərtərəfli, tam və obyektiv şəkildə iş üzrə əhəmiyyət daşıyan halları aydınlaşdırmalı, bunun üçün də təqsirləndirilən şəxsi həm ifşa edən və ya ona bəraət qazandıran, elecə də onun məsuliyyətini ağırlaşdıran və yüngülləşdirən bütün halları araşdırılmalıdır. CPM-in 12.1-ci maddəsinə əsasən cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Konstitusiyanın 63-cü maddəsinin İ-III hissələrinə uyğun olaraq cinayət mühakimə icratında təqsirsizlik prezumpsiyası prinsipi eyni cür təsbit edilmiş CPM-in 21.1-21.3-cü maddələrində göstərilmişdir ki, cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs onun təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmənin hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa da onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Bu Məcəllənin müddəalarına uyğun surətdə müvafiq hüquqi prosedur daxilində ittihamın sübuta yetirilməsində aradan qaldırılması mümkün olmayan şübhələr təqsirləndirilən şəxsin (şübhəli şəxsin) xeyrinə həll edilir. Eyni ilə cinayət və cinayət-prosessual qanunlarının tətbiqində aradan qaldırılmamış şübhələr də onun xeyrinə həll olunmalıdır. Cinayət törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsiz olmasını sübuta yetirməyə borclu deyildir. Ittihamı sübuta yetirmək, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiəsi üçün irəli sürülən dəlilləri təkzib etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür. CPM-in 28.5-ci maddəsində əksini tapmış cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi prinsipinə görə, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə kifayət qədər uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır. CPM-in 33.1-33.4-cü maddələrinin tələblərindən görünür ki, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər. Cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən bu Məcəllənin 125, 144-146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması yolverilməzdir. Cinayət prosesində heç bir sübutun və digər materialın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Hakimlərin sübutlara və sair materiallara qərəzli münasibət bəsləməsi, mövcud hüquqi prosedur daxilində tədqiq edilənədək sübut və digər materiallardan birinə digərinə nisbətdə çox və ya az əhəmiyyət verilməsi yolverilməzdir. CPM-in 124.1-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, məhkəmənin və ya cinayət prosesi tərəflərinin əldə etdiyi mötəbər dəlillər (məlumatlar, sənədlər, əşyalar) cinayət təqibi üzrə sübutlar hesab olunur. Bu sübutlar: 124.1.1. cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələblərinə əməl edilməklə insan və vətəndaşın konstitusiya hüquq və azadlıqları məhdudlaşdırılmadan və ya məhkəmənin qərarı əsasında (bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş təxirə salına bilməyən hallarda isə müstəntiqin qərarı əsasında) məhdudlaşdırmaqla əldə olunmalı; 124.1.2. hadisənin cinayət hadisəsi olub-olmamasını, törədilmiş əməldə cinayətin əlamətlərinin olub-olmamasını, bu əməlin təqsirləndirilən şəxs tərəfindən törədilibtörədilməməsini, onun təqsirli olub-olmamasını, habelə ittihamın düzgün həll edilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edən digər hallar göstərilməlidir. CPM-in 125.1-ci maddəsində isə təsbit edilmişdir ki, məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə və əldə edilməsi hallarına şübhələr olmadıqda onlar sübut kimi qəbul edilə bilərlər. CPM-in 138.1-ci maddəsinə əsasən, sübutetmə ittihamın qanuni, əsaslı və ədalətli həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların müəyyən edilməsi məqsədi ilə sübutların əldə edilməsindən, yoxlanılmasından və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. CPM-in 139-cu maddəsi bu normada göstərilən digər hallarla yanaşı cinayət hadisəsinin baş vermə faktının və hallarının, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətlərinin və şəxsin təqsirliliyinin sübutlara əsasən müəyyən edilməsini tələb edir. Belə ki, həmin maddədə qeyd olunur ki, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı aşağıdakılar yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir: 139.0.1. cinayət hadisəsinin baş vermə faktı və halları; 139.0.2. şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət hadisəsi ilə əlaqəsi; 139.0.3. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətləri; 139.0.4. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin törədilməsində şəxsin təqsirliliyi; 139.0.5. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar; 139.0.6. bu Məcəllə ilə başqa hal nəzərdə tutulmamışsa, cinayət prosesi iştirakçısının və ya cinayət prosesində iştirak edən digər şəxsin öz tələbini əsaslandırdığı hallar. CPM-in 144-cü maddəsinə görə, cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Sübutların qiymətləndirilməsi tələbi təsbit edilmiş CPM-in 145-ci maddəsində müəyyən edilir ki, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. CPM-in 146.1-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin. CPM-in 349.5-ci maddəsində göstərilmişdir ki, aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir: 349.5.1. məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; 349.5.2. bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə; 349.5.3. məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə. CPM-in 351.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmənin ittiham hökmü ehtimallara əsaslana bilməz və yalnız məhkəmə baxışı zamanı təqsirləndirilən şəxsin təqsiri sübuta yetirildiyi halda çıxarılır. CPM-in 351.3-cü maddəsində isə müəyyən edilmişdir ki, məhkəmə bu Məcəllənin 346.1.1-346.1.6-cı maddələrində göstərilən məsələlərə təsdiqedici cavab verdikdə, təqsirləndirilən şəxsin cinayətin törədilməsində təqsiri aşağıdakılar nəzərə alınmaqla sübuta yetirilmiş hesab edilə bilər: 351.3.1. təqsirsizlik prezumpsiyasını rəhbər tutaraq; 351.3.2. bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydalar daxilində məhkəmə baxışında ittihamın baxılması nəticələrinə əsaslanaraq; 351.3.3. məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş mötəbər və mümkün sübutlara əsaslanaraq; 351.3.4. təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyinə dair aradan qaldırıla bilməyən şübhələri onun xeyrinə şərh edərək. Göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-in 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-in 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Yalnız belə olduqda, CPM-in 21 və 349.5-ci maddələri tələb etdiyi kimi, məhkəmənin yekun qərarı, o cümlədən şəxsin ona istinad edilən cinayətin törədilməsində təqsirli və ya təqsirsiz olması (təqsirinin sübuta yetirilməməsi) barədə nəticə əsaslı sayıla bilər. Qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə uyğun olan hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun aşağıda təsvir edilən Qərarlarında da ifadə olunmuşdur. Belə ki, “Azərbaycan Respublikası CPM-in 397.1 və 397.2-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ### 2009-cu il tarixli Qərarında qeyd edilir ki, həqiqətin müəyyənləşdirilməsi ədalət mühakiməsinin mütləq şərtidir və hər zaman cəmiyyət məhkəmədən həqiqəti əks etdirən ədalət mühakiməsini tələb edəcəkdir. Hər bir hakim bu vəzifəsini icra etmək üçün ilk əvvəl prosessual tələblərə hökmən riayət olunmasını təmin etməlidir, çünki bu hal cinayət işi üzrə həqiqətin müəyyənləşdirilməsinin və düzgün məhkəmə qərarının qəbul olunmasının mühüm şərtidir. Eynilə də cinayət işi üzrə araşdırmanın predmetini təşkil edən hadisənin əhəmiyyətli halları müəyyənləşdirilməmişdirsə və (və ya) bu hallara münasibətdə cinayət qanununun müddəaları düzgün tətbiq olunmamışdırsa, həmin qərara həqiqi ədalət mühakiməsi aktı kimi baxıla bilməz. Həmin akt ədalətsizliyinə səbəb olmuş hakimin qanunsuz hərəkətləri, məhkəmə səhvləri və ya qanuniliyinə və əsaslılığına təsir etmiş digər hallardan asılı olmayaraq düzəldilməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu eyni zamanda vurğulamışdır ki, hökm çıxarıldığı zaman məhkəmə onun qanunçuluq və əsaslılıq tələblərinə cavab verə biləcəyinin təmin edilməsi üçün öz aktını bu amillərin üzərində qərarlaşdırmalıdır. Belə tələblərə cavab verməyən məhkəmə qərarlarına yenidən baxılması imkanının məhdudlaşdırılması ədalət və hüquqi müəyyənlik kimi dəyərlərin müdafiəsində tarazlığın pozulması və Konstitusiya ilə təminat verilən insan hüquq və azadlıqlarına zərər yetirilməsi ilə nəticələnə bilər. “V.Bayramov və qeyrilərinin şikayətləri üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət işləri və inzibati hüquqpozmalara dair işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının ## #### 2004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun # ######## 2005-ci il tarixli Qərarında qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə hökmü şəxsin təqsirli olub-olmaması kimi həyati əhəmiyyəti olan məsələni həll edir. Bu səbəbdən prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. (CPM-in 349.3-cü maddəsi). Məhkəmə hökmünün əsaslılığının şərtlərindən biri də hökmdə müəyyən edilmiş halların məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara uyğun gəlməsidir. Bu o deməkdir ki, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır (CPM-in 28.5-ci maddəsi). Insan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (bundan sonra mətndə Avropa Məhkəməsi) müxtəlif ölkələrə qarşı qəbul etdiyi Qərarlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyi barədə məhkəmənin nəticəsi həm yetərlilik, həm də inandırıcılıq tələblərinə uyğun olmalı, onun əsasını isə yalnız elə sübutlar təşkil etməlidir ki, qanuna müvafiq yəni, qanuni yolla əldə olunmuş olsun. Avropa Məhkəməsinin yerli məhkəmələrin yekun qərarlarının hüquqiliyi ilə bağlı “Bratyakin Rusiyaya qarşı” iş üzrə # #### 2006-cı il, “Fadin Rusiyaya qarşı” iş üzrə ## #### 2006-cı il, “Lenskaya Rusiyaya qarşı” iş üzrə ## ###### 2009-cu il tarixli qərarlarına əsasən, hüquqi dövlətin ən mühüm prinsiplərindən biri digər hallarla yanaşı, məhkəmənin yekun qərarlarının sual doğurmamalı olmasını nəzərdə tutan hüquqi müəyyənlikdir. Yuxarı məhkəmələrin hüquqi qərarları ləğv etmə gücü məhz ciddi səhvlərin düzəldilməsində özünü göstərməlidir. Bu güc elə tətbiq edilməlidir ki, fərdi maraqlarla mühakimə sisteminin effektivliyinin təmin edilməsi arasında ədalətli balans yaratmaq maksimal dərəcədə mümkün olsun. Bir sıra məhkəmə qərarlarında “ciddi səhv” anlayışının təhlili zamanı Məhkəmə vurğulamışdır ki, işin “natamam və qərəzli” olması, yanlış nəticəyə səbəb olması, məhkəmə prosesinin ciddi pozuntuları, hakimiyyətdən sui-istifadə, hüququnun tətbiqi dairəsindəki səhvlər və ədalət mühakiməsi maraqlarına təsir edən digər ağır nöqsanlar ciddi səhvin mövcudluğu kimi göstərilir. Göstərilənlərlə bağlı Konvensiya prinsipial olaraq dövlətin cinayət mühakimə icraatı zamanı səhvlərin aradan qaldırılması imkanına malik olması üçün yekun məhkəmə qərarlarının yenidən baxılmağa açılmasına icazə verir. Belə səhvlərin aradan qaldırılmadan qalması ədalət mühakiməsinin ədalətliliyinə, obyektivliyinə və ictimai nüfuzuna ciddi təsir edir. “Barbera, Messege və Yabardo Ispaniyaya qarşı” şikayətlə bağlı qəbul etdiyi qərarda Avropa Məhkəməsi göstərmişdir ki, təqsirsizlik prezumpsiyası nəzərdə tutur ki, məhkəmənin tərkibi öz vəzifələrini icra edərkən təqsirləndirilən şəxsə istinad edilən cinayətin onun tərəfindən törədildiyi kimi qərəzli mövqedən çıxış etməməlidir, bunu sübut etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür və istənilən şübhə təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll edilməlidir. “Mahmudov Rusiyaya qarşı” iş üzrə ## #### 2007-ci il tarixli qərarında Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) Prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qətnəmələrin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Avropa Məhkəməsinin “Qavazov Bolqarıstana qarşı” # #### 2008-ci il tarixli Qərarında vurğulanmışdır ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ###### 2021-ci il tarixli Qərarında məhkəmə hökmünün və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yekun qərarının qanuniliyi ilə bağlı məhkəmələrə bir çox izah və tövsiyyələr verilmişdir ki, bunlardan da bir hissəsi həmin Qərarın 8-10-cu bəndlərində nəzərdə tutulmuşdur. Belə ki, sözü gedən Plenum Qərarının göstərilən bəndlərində məhkəmələrə Konstitusiyanın 63-cü maddəsinə, habelə CPM-in 33, 125-ci maddələrinə əsasən ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən qanunsuz yolla əldə edilən sübutlardan istifadə edilə bilməmələri, öz təşəbbüsü ilə və yaxud cinayət prosesi tərəflərinin vəsatətləri əsasında sübutun CPM-in 125.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş pozuntularla əldə edilməsi səbəbindən istifadə edilməsinin qeyri-mümkün olması barədə nəticəyə gəlib, onu sübutların sırasından xaric edərkən qanun pozuntusunun nədən ibarət olmasını əsaslandırmaları tövsiyə olunmuşdur. Həmçinin, izah edilmişdir ki, CPM-in 33.4, 338.1.2 və 349.5.1-ci maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmənin hökmü yalnız məhkəmə iclasında bilavasitə tədqiq olunan sübutlara əsaslana bilər. Bu maddələrin tələbinə görə, məhkəmə gəldiyi nəticələri şərh edərkən məhkəmə iclasında tədqiq edilməyən və məhkəmə iclas protokolunda əksini tapmayan sübutlara istinad edə bilməz. Təqsirləndirilən şəxsin, şahidlərin, zərərçəkmiş şəxsin, məhkəməyədək icraat zamanı verdikləri ifadələrə o vaxt istinad etmək olar ki, onlar CPM-in 327, 329 və 330.1-ci maddələrinə uyğun olaraq məhkəmə iclasında elan edilməklə yanaşı, başqa sübutlarla müqayisə edilmiş olsun. Göründüyü kimi, milli qanunvericiliyin normalarının və beynəlxalq müqavilələrin tələbləri, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin bir sıra məsələlər üzrə verdiyi şərhlər, Insan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin hüquqi mövqeyi və Ali Məhkəmənin Plenumunun izah və tövsiyələri ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı məhkəmələrin üzərinə qoyduqları əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, əvvəla həqiqətin müəyyən edilməsi üçün məhkəmələr məhkəmə iclaslarında mümkün olan bütün sübutları araşdırmalı, onlara qanuna müvafiq qaydada qiymət verməli, onları müqayisə etməklə bir sübutun digərindən üstün olmasını şərh etməli, ittiham və ya bəraət hökmünün çıxarılması zamanı yalnız məhkəmə iclaslarından araşdırılmış və kifayət edən sübutlara əsaslanmalı, bundan sonra isə əməlin tövsifi, cəza tədbirinin seçilməsi və hökmə aid olan digər tələblər üzrə maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqi məsələlərini həll etməlidirlər. Bu vəzifənin yerinə yetirlməməsi və ya natamam yerinə yetirilməsi nəticəsində məhkəmənin iş üzrə çıxardığı yekun məhkəmə aktı əsaslı və qanuni hesab edilə bilməz. Şərh edilənlərdən çıxış edərək Məhkum ona qarşı irəli sürülmüş ittihamda və təqsirli bilinərək məhkum olunduğu, hökmün təsviri-əsaslandırıcı və hazırkı qərarın “Işin halları” hissələrində təsvir edilmiş cinayət əməllərini törətməsi barədə həm birinci, həm də apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri nəticə üzrə həmin məhkəmələrin qəbul etdikləri yekun məhkəmə aktlarını yoxladıqda, məhkəmə kollegiyası onların yuxarıda istinad olunan maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə, xüsusilə də CPM-in 143-146cı maddələrində nəzərdə tutulmuş sübutların tədqiqi qaydalarına və CPM-in 349.5-ci maddəsində təsbit olunmuş məhkəmənin gəldiyi nəticələrin yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmasını, bu sübutların ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət edən olmasını, məhkəmənin müəyyən etdiyi halların onun tədqiq etdiyi sübutlarla uyğunluq təşkil etməsi barədə tələblərə cavab verməsini müəyyən edir və eyni zamanda vurğulayır ki, istər ibtidai araşdırma orqanı, istərsə də məhkəmələr iş üzrə müvafiq nəticəyə gələrkən, kassasiya şikayətinin dəlillərinin əksinə olaraq Məhkum hər hansı konstitusiyon, konvensiyon və prosessual hüququnun pozulmasına yol verməmiş və ona həmin hüquqlarını tam şəkildə həyata keçirməsi üçün kifayət qədər imkanlar yaradılmış, ibtidai araşdırma orqanının və birinci instansiya məhkəməsinin heç bir qanun pozuntusuna yol verilmədən əldə edilmiş mötəbər sübutların, eləcə də müdafiə tərəfinin məhkəmələrə təqdim etdiyi əlavə sübutların birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələrinin məhkəmə iclaslarında tam, hərtərəfli və obyektiv olaraq tədqiq edilməsi isə təmin olunmuşdur. Eyni zamanda məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cinayət təqibini aparan orqan və məhkəmələr Məhkum ona qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə cinayət əməllərini, yəni on altı epizod üzrə zərər çəkmiş şəxslərə külli və xeyli miqdarlarda ziyan vurmaqla dələduzluq cinayətlərni törətməsi barədə nəticəyə gələrkən həm maddi hüquq normalarının tələblərini, həm də bu tələblərə uyğun olaraq formalaşmış məhkəmə təcrübəsini kifayət qədər nəzərə almış və əsaslı olaraq onun həmin əməlləri törətməsinin sübuta yetirilməməsinə görə bəraət hökmünün çıxarılmasından, yaxud da cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslarla xitam verilməsi barədə qərar qəbul etməkdən imtina etmişlər. Bu qənaəti ilə bağlı məhkəmə kollegiyası əvvəla qeyd edir ki, cinayət-hüquq nəzəriyyəsində talama cinayətlərini xarakterizə edən, eyni zamanda onları əmlak zərəri ilə müşayiət edilən digər əməllərdən, o cümlədən mülki-hüquq xarakterli pozuntulardan ayırmağa imkan verən obyektiv və subyektiv əlamətlər göstərilmişdir. Talama cinayətlərinin obyektini və obyektiv cəhətini səciyyələndirən əlamətlər kimi aşağıdakılar qeyd olunur: - özgə əmlakının ələ keçirilməsi, yəni götürülməsi (zərərçəkmişin əmlakının kütləsindən ayrılması) və (və ya) təqsirkarın özünün, yaxud da digər şəxslərin nəfinə keçirilməsi; - götürülmənin və nəfinə keçirilmənin hüquqa zidd olması; - bunların əvəzsiz olması; - cinayətin predmeti kimi özgə əmlakının (əmlaka olan hüququn) çıxış etməsi; - mülkiyyətçiyə və yaxud əmlaka sahiblik edən digər şəxsə birbaşa əmlak zərərinin vurulması. Subyektiv, yəni talama cinayətlərini xarakterizə edən daxili əlamətlərə isə aşağıdakılar aid edilir: - birbaşa qəsd; - tamah məqsədi. Talama cinayətlərindən sayılan dələduzluq CM-in 178.1-ci maddəsinin dispozisiyasında etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə kimi təsbit edilmiş, belə əməllərin özgə əmlakını zərər çəkmiş şəxsə külli miqdarda ziyan vurmaqla törədilməsinə görə isə cinayət məsuliyyəti CM- in 178.3.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuşdur. Şəxs zərər çəkmiş şəxslərin bir hissəsinə xeyli, digərlərinə isə - külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq cinayətini törətdikdə isə, onun törətdiyi əməllər də yalnız CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə tövsif edilir. CM-in 178.1-ci maddəsinin dispozisiyasına və talama cinayətlərinin ümumi əlamətlərini xarakterizə hallara görə aldadan, etibardan sui-istifadə edən, yəni dələduzluq cinayətinin törədilməsində ittiham olunan şəxsin qəsdi birbaşa və məhz həmin üsulların köməkliyi ilə əmlakın ələ keçirilməsinə, əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlməlidir. Odur ki, (əməl əmlakın ələ keçirilməsində ifadə olunduqda), dələduzluq cinayətinin subyektiv cəhəti aldatma və etibardan sui-istifadə etməklə özgə əmlakını ələ keçirən şəxsin əmlakı ələ keçirmək niyyətinin həmin əmlakın ona verilməsinədək mövcud olmasını və buna müvafiq olaraq məqsədinin, digər talama cinayətlərində olduğu kimi, əmlakın əvəzsiz olaraq ələ keçirilməsinə yönəlməsini ehtiva edir. Dələduzluq cinayət qanununvericiliyində maddi tərkibli cinayət olaraq təsbit edildiyindən, əməl özgə əmlakının aldatma yolu ilə ələ keçirilməsinə yönəldikdə, əmlakın faktiki olaraq ələ keçirilməsi (təqsirkarın həmin əmlak üzərində real olaraq sərəncam vermək imkanı əldə etməsi) anından bitmiş olur. Bu səbəbdən, şəxsdə əmlakı sahibliyinə keçirdiyi vaxt (məsələn, müəyyən razılaşmaya, müqaviləyə əsasən) aldatma, etibardan sui-istifadə etməklə özgə əmlakını əvəzsiz olaraq ələ keçirmə niyyəti olmayıbsa, sonrakı dövrdə əmlak, əmlakın əvəzi hər hansı səbəbdən mülkiyyətçiyə (sahiblik edənə) qaytarılmadıqda, şəxsin belə hərəkət etməsi CMin 178-ci maddəsinin dispozisiyası nöqteyi-nəzərindən cinayət-hüquqi məna kəsb etməyərək əvvəlki razılaşmanın (müqavilə üzrə öhdəliyin) lazımınca icra olunmaması, yəni mülki-hüquq xarakterli pozuntu kimi çıxış edir və göstərilən hal şəxsi mülki-hüquq münasibətlərinin sübyektindən dələduza çevirmir. Eyni mövqedən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” ## #### 2015-ci il tarixli Qərarında da çıxış etmişdir (Plenumun ## ##### 2021-ci il tarixli Qərarı ilə edilmiş dəyişikliklərlə və əlavələrlə birlikdə). Həmin Qərarın 1-5-ci bəndlərində Plenum məhkəmələrə izah etmişdir ki, CM-in IX bölməsinin iyirmi üçüncü fəslində nəzərdə tutulmuş başqa talama cinayətlərindən fərqli olaraq dələduzluq cinayəti aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə törədilir və əmlak sahibi öz əmlakını və ya ona olan hüququnu başqa şəxslərə yalan vədlərin təsiri altında könüllü surətdə verir. Törədilmiş əməl o halda CM-in 178-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dələduzluq, yəni etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə hesab edilir ki, şəxsin niyyəti əmlakı ələ keçirərkən və ya əmlak hüquqları əldə edərkən hər hansı öhdəliyin yerinə yetirilməsinə deyil, özgənin əmlakının əvəzsiz və qanunsuz olaraq öz mülkiyyətinə keçirilməsinə, yaxud da əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlmiş olsun. Dələduzluq cinayətinin üsulu kimi aldatma dedikdə, özgə əmlakını (əmlak hüququnu) ələ keçirmək niyyətində olan şəxs tərəfindən bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatların verilməsi və ya həqiqi məlumatların gizlədilməsi, yaxud da əmlakın ələ keçirilməsinə yönəlmiş qəsdən törədilən başqa hərəkətlərin edilməsi (məsələn, əqdin predmeti olan saxta əşyaların və ya saxta sənədlərin təqdim edilməsi, onların əldə edilməsi, malların alınması zamanı aldadıcı üsullardan istifadə edilməsi və ya hesablaşma görüntüsünün yaradılması və sair) başa düşülür. Dələduzluğun törədilməsi zamanı həqiqətə uyğun olmayan və ya gizlədilən məlumatlar kimi müxtəlif hallar, məsələn hüquqi faktlar, əmlakın dəyərinə və keyfiyyətinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə, onun səlahiyyətlərinə və niyyətinə dair məlumatlar çıxış edə bilər. Dələduzluğun üsulu kimi etibardan sui-istifadə etmə dedikdə, əmlakı ələ keçirmək və ya əmlaka olan hüququ əldə etmək məqsədi güdən şəxs tərəfindən əmlakın mülkiyyətçisi, bu əmlaka sahiblik edən və ya sərəncam vermək hüququ olan şəxslə yaranmış etibarlı münasibətlərdən istifadə olunması başa düşülür. Etibardan sui-istifadə etmə, həmçinin, təqsirkar şəxsin qulluq səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi, zərər çəkmiş şəxslə yaxın şəxsi və ya qohumluq münasibətlərinin olması ilə də əlaqədar ola bilər. Etibardan sui-istifadə etmə həm də təqsirkarın əvəzsiz olaraq özünün və ya üçüncü şəxslərin xeyrinə əmlakı və ya ona olan hüququ ələ keçirmək məqsədi ilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda, məsələn, kredit müəssisələrindən müəyyən məbləğdə kredit və ya zərər çəkmiş şəxsdən borc alaraq bunları qaytarmaq məqsədi güdmədiyi, hər hansı işin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi öhdəliyini üzərinə götürüb bunun üçün əvvəlcədən avans kimi müəyyən məbləğdə pul alaraq həmin işi görmədiyi (xidməti göstərmədiyi) və görmək (xidmət göstərmək) niyyətində olmadığı hallarda da baş verir. Bundan başqa, Qərarda məhkəmələrin nəzərinə çatdırılmışdır ki, dələduzluq cinayəti özgənin əmlakının (əmlaka olan hüququnun) təqsirkarın və ya üçüncü şəxslərin sahibliyinə keçdiyi və onların bu əmlaka (əmlaka olan hüquqa) dair istədikləri kimi sərəncam vermək və ya onlardan istifadə etmək imkanının yarandığı andan başa çatmış hesab edilir. Dələduzluq əmlaka olan hüququ ələ keçirmə formasında törədildikdə, cinayətin başa çatma anı təqsirkarın əmlaka dair mülkiyyət hüququnun, habelə həmin əmlaka sahiblik etmək və ya sərəncam vermək hüququnun qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada qeydiyyata alındığı an hesab edilir (məsələn, daşınmaz əmlaka dair mülkiyyət hüququnun müvafiq orqanlar tərəfindən qeydiyyata alındığı, bu hüququn tanınmasına dair məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi, əmlakın alqı-satqısına dair əqdin bağlandığı an və sair). Ali Məhkəmənin Plenumu həmçinin qeyd etmişdir ki, şəxs əmlakı (əmlaka olan hüququ) əldə edərək onların verilməsinin şərtləri ilə bağlı öhdəlikləri yerinə yetirmək niyyətində olmadıqda və nəticədə zərər çəkmiş şəxsə maddi zərər vurulduqda, onun əməli o halda dələduzluq kimi qiymətləndirilir ki, təqsirkarın özgə əmlakının talanmasına və ya əmlaka olan hüquqa yiyələnməsinə yönəlmiş niyyəti həmin əmlakı və ya əmlaka olan hüququ əldə edənədək yaranmış olsun. Şəxsin əmlakın ona verilməsi ilə bağlı öhdəlikləri yerinə yetirmək üçün əvvəlcədən real maliyyə imkanlarının, yaxud əmlakın idarə edilməsi üçün onun icazəsinin olmaması, əmlakı (əmlaka olan hüququ) əldə edərkən saxta sənədlərdən istifadə etməsi, başqa şəxslərə və ya kredit təşkilatlarına borcunun və ya girovda əmlakının olması haqda məlumatları gizlətməsi, əqdin bağlanması zamanı tərəflərdən biri kimi çıxış edən yalançı müəssisələr yaratması onun özgə əmlakının talanmasına yönəlmiş niyyətinin olmasına dəlalət edən hallar kimi çıxış edə bilər. Lakin bu halların da mövcud olması birmənalı olaraq şəxsin dələduzluq cinayətini törətməsi barədə nəticəyə gəlmək üçün əsas vermir və hər bir konkret işin hallarına əsaslanaraq təqsirkarın üzərinə götürdüyü öhdəlilkləri yerinə yetirmək niyyətində olmaması müəyyən edilməlidir. «Azərbaycan Respublikasında Insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun 4.6-cı maddəsinə əsasən, heç kəs yalnız hansısa mülki müqavilə öhdəliyini yerinə yetirməyə qadir olmadığına görə tutula, həbsə alına və ya azadlıqdan məhrum edilə bilməz. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən ## ###### 1966-cı il tarixdə qəbul edilmiş “Mülki və Siyasi Hüquqlar Haqqında” Beynəlxalq Paktın 11-ci maddəsində və Avropa Konvensiyasının * saylı protokolunun 1-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, heç kəs yalnız hər hansı bir müqavilə öhdəliyini ödəmək iqtidarında olmadığına görə azadlıqdan məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun yuxarıda adı çəkilən ## #### 2015-ci il tarixli Qərarının 27-ci bəndində məhkəmələrin nəzərinə çatdırılmışdır ki, “Mülki və siyasi hüquqlar haqqında” Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən ## ###### 1966-cı il tarixdə qəbul edilmiş Beynəlxalq Paktın 11-ci maddəsinə və “Insan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının * saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən, heç kəs hər hansı bir müqavilə öhdəliyini ödəmək iqtidarında olmadığına görə azadlıqdan məhrum edilə bilməz. Bu baxımdan əmlakın qaytarılmaması obyektiv hallarla, yəni müflisləşmə və ya uğursuz kommersiya fəaliyyəti nəticəsində, borclunun əmlakının oğurlanması və bu kimi sair hallarla əlaqədar olmuşdursa, kreditor və borclunun qarşılıqlı münasibətləri mülki qanunvericilik əsasında tənzimlənməlidir. Mülki-hüquq münasibətlərdən irəli gələn (məsələn, qanuna müvafiq olaraq bağlanmış borc, kredit, icarə və sair müqavilələr üzrə) öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi yalnız o halda dələduzluq kimi qiymətləndirilə bilər ki, şəxsin həmin müqavilələri bağlamazdan əvvəl özgənin əmlakını və ya əmlaka olan hüququnu əvəzsiz olaraq ələ keçirmək niyyətində olması müəyyən edilmiş olsun. Qalan hallarda belə öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi məsələsinə mülki mühakimə icraatı qaydasında baxıla bilər. Qanuna müvafiq qaydada kredit, borc, girov, alqı-satqı və bu kimi başqa mülki-hüquq münasibətlərdən irəli gələn müqavilə bağlandıqdan sonra şəxs digər şəxsin müqavilənin şərtlərinə zidd olan hərəkətləri nəticəsində əmlakından və ya əmlaka olan hüququndan məhrum olduqda və həmin əmlakın qaytarılması (əmlaka olan hüququnun bərpa edilməsi) iddiası ilə mülki mühakimə icraatı qaydasında məhkəməyə müraciət etdikdə, məhkəmə bu xarakterli iddialara mülki-prossessual qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun qaydada baxmalı, bu baxış zamanı əmlakı ələ keçirmiş və ya əmlak hüququnu əldə etmiş şəxsin əməllərində talama, o cümlədən dələduzluq cinayətinin əlamətlərinin olmasını müəyyən etdikdə isə, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 265.4-cü maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq bu haqda xüsusi qərardad çıxarmaqla prokurora xəbər verməlidir. Məhkəmə kollegiyası dələduzluq cinayətinə yuxarıda verilmiş təfsirdən, Ali Məhkəmənin Plenumunun izahlarından, həbelə iş üzrə ibtidai araşdırma zamanı heç bir qanun pozuntusuna yol verilmədən toplanmış, məhkəmə iclaslarında da əldə olunmuş və həmin iclaslarda tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış sübutlardan çıxış edərək hesab edir ki, Məhkum hazırkı iş üzrə zərər çəkmiş şəxslərə qarşı dələduzluq cinayətini törətməsi barədə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri nəticə düzgündür, qanunidir və bu baxımdan həmin nəticənin şübhə altına alınması üçün heç bir əsas yoxdur. Məhkum istər ibtidai araşdırma zamanı, istərsə də məhkəmə iclaslarında özünü ona qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə təqsirli bilməyərək verdiyi ifadələrində hər hansı şəxsə qarşı dələduzluq cinayətini törətməmsini göstərsə də, iş materiallarından göründüyü kimi, həm ibtidai araşdırma orqanının, həm də birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin iş üzrə gəldikləri əks nəticənin arxasında çoxsaylı - adları yuxarıda göstərilən zərər çəkmiş şəxslərin və şahidlərin cinayət təqibinin bütün mərhələlərində verdikləri eyni məzmunlu ifadələri, habelə zərər çəkmiş şəxslərlə “xxxx” MTK arasında bağlanmış alqı-satqı müqavilələri, sonuncuların mənzil əldə etmək üçün həmin MTK-ya müxtəlif məbləğlərdə pul ödəmələri barədə kassa mədaxil orderləri və iş materiallarında olan sübut əhəmiyyətli digər sənədlər durur. Həm birinci instansiya məhkəməsinin hökmündə, həm də apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yekun qərarında ətraflı təsvir edilmiş (buna məhkəmə kollegiyası hazırkı qərarda onların təkrarən təsvirinə ehtiyac görmür) bütün bu sübutların təhlili məhkəmə kollegiyasına belə qənaətə gəlməyə əsas verir ki, Məhkum yuxarıda göstərilən MTK tərəfindən inşa edilən çoxmərtəbəli yaşayış binasındakı mənzillərin iki və daha çox şəxslərə satılması barədə məlumatlı olmuş, belə qanunsuz fəaliyyəti keçirmək üçün MTK-nın idarə olunması vəzifələrini yerinə yetirən şəxslərlə cinayət əlaqəsinə girərək zərər çəkmiş şəxslərə qarşı dələduzluq cinayətinin törədilməsində bilavasitə icraçı qismində iştirak etmiş və bu fəaliyyət nəticəsində sonunculara külli və xeyli miqdarlarda ziyan vurmuşdur. Məhkum Məhkum isə həm cinayət təqibinin müxtəlif mərhələlərində, həm də kassasiya müraciətlərində heç kimə qarşı dələduzluq etməməsini, mənzillərin alqısatqısından isə hər hansı qazanc əldə etmədiyini bildirsə də, bu iddialar əsaslı şəkildə təsdiq edən mötəbər sübutları ibtidai araşdırma orqanına və məhkəmələrə təqdim etməmiş, müdafiə tərəfinin məhkəmə iclaslarında təqdim etdiyi sübutlarla isə - məhkum olunmuş şəxsin iddiaları heç də təsdiq olunmamışdır. Halbuki, CPM-in 139.0.6-cı maddəsinin tələblərinə əsasən bu Məcəllə ilə başqa hal nəzərdə tutulmamışsa, cinayət prosesi iştirakçısının və ya cinayət prosesində iştirak edən digər şəxsin öz tələbini əsaslandırdığı hallar yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Buna görə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, işə mahiyyəti üzrə baxaraq sübutları tədqiq edən məhkəmələr düzgün olaraq belə qənaətə gəlmişlər ki, Məhkum bütün fəaliyyəti dələduzluq cinayətinin obyektiv cəhətini təşkil edən əməllərdən ibarət olmuş, bu əməlləri törətməzdən əvvəl isə sonuncu zərər çəkmiş şəxslərin müxtəlif məbləğlərdə pulda ifadə olunan əmlaklarını ələ keçirmək niyyəti izləmişdir. Kassasiya müraciətlərində iş üzrə qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarının əsasını yolverilməz sübutların təşkil etməsi iddia olunsa da, cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi, həm ibtidai araşdırma orqanı, həm də məhkəmələr istər zərər çəkmiş şəxslərin və şahidlərin dindirilmələri, istərsə də digər sübutların toplanması və araşdırılması zamanı CPM-in 125.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hər hansı pozuntuya yol verməmiş və bu sübutların yolverilməzliyini, digər tərəfdən isə zərərçəkmişlərin və şahidlərin ifadələrinin qərəzli və böhtan xarakterli olmasını təsdiq edən hallar cinayət təqibinin bütün mərhələlərində müəyyən edilməmişdir. Iş materiallarından görünür ki, istər Məhkum özü, istərsə də onun müdafiəçiləri nə ibtida araşdırma zamanı, nə də ki məhkəmə iclaslarında hər hansı sübutun yolverilməzliyini təsdiq edən heç bir tutarlı dəlil irəli sürməmiş və onların (xüsusilə də zərər çəkmiş şəxslərin ifadələrinin) sübutlar siyahısından çıxarılması haqda təşəbbüslə çıxış etməmiş, həm onun, həm də müdafiəçisinin iddiaları isə yalnız ehtimallar üzərində qurulmuşdur. Halbuki, CPM-in 125.2.1-125.2.10-cu maddələrinə əsasən yalnız aşağıdakı hallarda əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir: - insan və vətəndaşların konstitusiya hüquqlarının və azadlıqlarının, yaxud bu Məcəllənin digər tələblərinin pozulması ilə cinayət prosesi iştirakçılarının qanunla təminat verilən hüquqlarından məhrum etmə və ya onları məhdudlaşdırmaqla bu sübutların həqiqiliyinə hər hansı yolla təsir göstərəcəyi və ya göstərə biləcəyi halda; - zorakılıq, hədə-qorxu, aldatma, işgəncə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan hərəkətlərin tətbiq edilməsi ilə; - şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüquqlarının, cinayət mühakimə icraatının aparıldığı dili bilməyən şəxsin hüquqlarının pozulması ilə; - cinayət prosesində iştirak edən şəxsin hüquq və vəzifələrinin izah edilməməsi, tam və ya düzgün izah edilməməsi nəticəsində öz hüquq və vəzifələrini yanlış başa düşməsindən istifadə etməklə; - cinayət təqibi üzrə icraatı həyata keçirmək, istintaq və ya digər prosessual hərəkətlər aparmaq hüququ olmayan şəxs tərəfindən bu hərəkətlər edildikdə; - cinayət prosesində onun iştirakını istisna edən halları bildiyi və ya bilməli olduğu halda etiraz edilməli şəxsin iştirakı ilə; - istintaq və ya digər prosessual hərəkətlərin icraatı qaydaları kobud pozuntularla aparıldıqda; - sənədi və ya digər əşyanı tanımağa qadir olmayan, onun həqiqiliyini, mənbəyini, əldə olunma hallarını təsdiq edə bilməyən şəxsdən alındıqda; - məhkəmə iclasında məlum olmayan şəxsdən, yaxud müəyyən olunmayan mənbədən alındıqda; - müasir elmi baxışlara zidd üsulların tətbiqi nəticəsində alındıqda. Eyni zamanda məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CPM-in 125.8-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, bu Məcəllənin tələblərinə riayət olunmaqla sübutlar əldə edildikdə, onların qəbul olunmasının yolverilməzliyinin əsaslandırılması mübahisə edən tərəfin üzərinə düşür. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, bütün təsvir edilənlər Məhkum digər şəxslərlə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək və təkrarən zərər çəkmiş şəxslərə məxsus pul vəsaitlərini məhz onları aldatmaqla və etibarlarından sui-istifadə etməklə ələ keçirməsinə, bunun nəticəsində isə onlara xeyli və külli miqdarlarda ziyan vurmaqla dələduzluq cinayətini törətməsi barədə nəticəyə gəlmək üçün kifayət qədər əsaslar yaradır. Belə olan halda məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, Məhkum törətdiyi cinayət əməlləri CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə düzgün tövsif edildiyindən məhkəmələr də ibtidai araşdırma orqanı kimi, onun əməllərinə maddi hüquq normasının tətbiqində, yəni onun əməllərinin hüquqi tövsifində səhvə yol verməmiş, sonuncu onun təqsirli bilindiyi ittihamın bütün epizodları üzrə qanuni və əsaslı olaraq bu cinayət əməllərini törətdiyinə görə təqsirli bilinərək məhkum edilmiş və ittihamın hər hansı epizodu üzrə onun törətdiyi əməllərin cinayət kimi qiymətləndirilməməsi üçün heç bir əsas yoxdur. Buna görə, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin və ona edilmiş əlavənin təhlil edilən məsələlərlə bağlı məhkum Məhkum dəlillərini qəbuledilməz sayaraq hesab edir ki, baxılan işdə CPM-in 42-ci maddəsində təsbit edilmiş bəraətin əsasları, eləcə də apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini və ya dəyişdirilməsini tələb edən CPMin 416.1.2, 416.1.3 və 416.11-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş əsaslardan hər hansı biri mövcud deyil. Iş üzrə ibtidai araşdırma zamanı kobud qanun pozuntularına yol verilməsi haqqında kassasiya şikayətinin və ona edilmiş əlavənin dəlillərinə cavab olaraq iş materiallarını tam və hərtərəfli öyrənib təhlil edən məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi lazım bilir ki, bu təhlil nəticəsində istintaq orqanının kassasiya müraciətlərində istinad edilən hər hansı pozuntuya yol verilməsi müəyyən edilməmiş, iş üzrə bütün istintaq hərəkətləri qanuna müvafiq qaydada aparılmış, bu haqda da müvafiq qaydada qeyd alınmış prosessual sənədlər tərtib edilmiş, digər tərəfdən isə həm bu mərhələdə, həm də işə məhkəmələrdə baxılarkən Məhkum hər hansı hüququnun, o cümlədən azadlıq, müdafiə və digər konstitusiyon, konvensiyon və prosessual hüquqlarının pozulmasına yol verilmiş, onun bu hüquqlardan istifadə etməsi üçün isə kifayət qədər imkanlar və şərait yaradılmışdır. Məhkəmə kollegiyası həmçinin vurğulayır ki, hazırkı işin istintaq aidiyyatı da pozulmamış, ibtidai araşdırma tam, hərtərəfli aparılaraq yekunlaşdırıldıqdan sonra CPM-in 289-cu maddəsinin tələblərinə uyğun tərtib edilmiş, həmin yekun prosessual sənəddə isə Məhkumla yanaşı bütün zərər çəkmiş şəxslərin barələrində əldə olunmuş zəruri məlumatlar əks olunmuşdur. Bu səbəbdən Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin # ### 2023-cü il və ## ### 2023cü il tarixlərdə keçirilmiş hazırlıq iclasında CPM-in 303-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hər hansı pozuntuya yol verilməsi, yəni işə baxılmasına xitam verilərək həmin işin ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora qaytarılması üçün əsaslar müəyyən edilmədiyindən Məhkum tam qanuni və əsaslı olaraq CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə məhkəməyə verilmişdir. Bundan əlavə, məhkum Məhkum kassasiya şikayətində ibtidai araşdırma orqanının istintaqın qurtarmasını ona və onun müdafiəçisinə elan etmədiyini, iş materiallarında belə bir protokolun olmadığını bildirərək bu halı da kobud qanun pozuntusu kimi qiymətləndirsə də məhkəmə kollegiyası onun bu haqda da irəli sürdüyü dəlillərini əsassız sayır. Öz qənaəti ilə əlaqədar məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CPM-in 284.1-ci maddəsinə əsasən ittiham aktının tərtib edilməsi və cinayət işinin ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora göndərilməsi üçün toplanmış sübutların kifayət olduğunu hesab edən müstəntiq ibtidai istintaqın qurtarması barədə təqsirləndirilən şəxsə, onun müdafiəçisinə, zərər çəkmiş şəxsə, mülki iddiaçıya, mülki cavabdehə və ya onların nümayəndələrinə məlumat verir (CPM-in 284.1.1-ci maddəsi) və cinayət prosesi iştirakçılarının cinayət işinin materialları ilə tanış olma yerini və vaxtını müəyyən edir (CPMin 284.1.2-ci maddəsi). Bu normaların tələblərindən göründüyü kimi, cinayət-prosessual qanunvericiliyində ibtidai istintaqın qurtarmasının təqsirləndirilən şəxsə və ya onun müdafiəçisinə elan edilməsi barədə protokolun tərtib edilməsi həmin normalarda nəzərdə tutulmamışdır, iş materiallarından isə görünür ki, müstəntiq ibtidai istintaqın qurtarması barədə təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisinə, o cümlədən zərər çəkmiş şəxslərə # ###### 2023-cü il tarixdə məktublar göndərməklə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada onlara məlumat vermişdir. Həmçinin Məhkum öz kassasiya şikayətində iş materialları ilə tanış olmadığını, protokolu imza etmədiyini, protokolun formal tərtib olunduğunu da iddia etsə də, iş materiallarında olan “təqsirləndirilən şəxsin və onun müdafiəçisinin cinayət işinin materialları ilə tanış edilməsi haqqında” # ###### 2023-cü il tarixli protokoldan görünür ki, müstəntiq tərəfindən cinayət işinin materialları tikilmiş və hər vərəqi nömrələnmiş şəkildə həm onun özünə, həm də müdafiəçisinə təqdim edilmiş, onlar hər birisi ayrı-ayrılıqda iş üzrə icraata xitam verilməsinə dair qeydlərini protokola əlavə etmiş və tərtib edilmiş protokolu hər ikisi imzalamışlar. Kassasiya şikayətində irəli sürülmüş tələblərə gəldikdə isə, məhkəmə kollegiyası əvvəla şərh edilənlərdən çıxış edərək Məhkum barəsindəki apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməklə cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslarla xitam verilməsi üçün əsaslar görmür və eyni zamanda onun Avropa Konvensiyasının 4,4 və 6-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş hüquqlarının pozulmasının tanınması barədə də qərar qəbul edilməsini mümkün bilmir ona görə ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxaraq və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-in 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarının dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Prosessual qanunvericiliyin bu normasının tələblərindən göründüyü kimi, kassasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə qəbul edə biləcəyi qərarların sırasında məhkum olunmuş şəxsin hər hansı hüququnun pozulması barədə qərar nəzərdə tutulmamışdır və məhkəmə kassasiya müraciətlərinə baxılması nəticəsində Konvensiyanın hər hansı maddəsində nəzərdə tutulmuş hüquqların pozulması hallarını müəyyən etdikdə belə pozuntunun tanınması deyil, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən çıxarılmış hökmün və ya qəbul edilmiş digər yekun aktın ləğv edilərək cinayət işinin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da həmin hökmün və ya qərarın dəyişdirilməsi haqqında qərar qəbul etmək səlahiyyətinə malikdir. Bununla yanaşı, məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, məhkəmə araşdırmaları zamanı CPM-in 10 (qanunçuluq), 11 (hər kəsin qanun və məhkəmə qarşısında hüquq bərabərliyi), 12 (Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının təmin olunması), 13 (şəxsin şərəf və ləyaqətinə hörmət edilməsi), 14 (azadlıq hüququnun təmin edilməsi), 19 (hüquqi yardım almaq və müdafiə hüququnun təmin edilməsi), 27 (cinayət mühakimə icraatının aşkarlığı), 28 (cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi) və 32-ci (cinayət prosesində tərəflərin çəkişməsi) maddələrində təsbit edilmiş cinayət mühakimə icraatının prinsip və şərtlərinə tam şəkildə əməl olunmuş, məhkum olunmuş şəxsin və onun müdafiəçilərinin məhkəmə iclaslarında qaldırdıqları vəsatətlər üzrə məhkəmələr bu vəsatətlərin təmin edilməsi əsaslandırılmış qərarlar qəbul etmiş, həmin vəsatətlərə əsasən də lazımi araşdırma aparmış, bu zaman da qanunvericiliyin hər hansı tələblərinin pozulmasına yol verməmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin də razılaşdığı ## ####### 2024-cü il tarixli hökmü ilə Məhkum barəsində onun təqsirli bilindiyi və sanksiyasında beş ildən on ilədək azadlıqdan məhrum etmə cəzası nəzərdə tutulmuş CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə cəza tədbiri seçilməsi məsələsi həll edilərkən isə (bu məsələ kassasiya müraciətlərində mübahisələndirilməmişdir) onun törətdiyi əməllərin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi və xarakteri, zərər çəkmiş şəxslərin əksəriyyətinə onlara vurulmuş ziyanın tam olaraq ödənilməsi və ya aradan qaldırılması ilə (ümumilikdə 610000 manat məbləğində maddi ziyanın ödənilməsi nəticəsində), onlarla barışıq əldə edilməsini, iki nəfər zərər çəkmişə münasibətdə vurulmuş ziyanın böyük hissəsinin ödənilməsi (zərərçəkmiş şəxs25 vurulmuş 60000 manat ziyandan 15000 manatının ödənilməmiş qalması və zərərçəkmiş şəxs24 vurulmuş 33200 manat ziyandan 5100 manatının ödənilməmiş qalması), yalnız bir nəfər zərər çəkmiş şəxs zərərçəkmiş şəxs8 vurulmuş 55000 manatın ziyanın ödənilməmiş qalması, himayəsində bir nəfər azyaşlı uşağının olması, ailədə yeganə qazanc gətirən şəxsin özünün olması CM-in 59.1.4, 59.1.12, 59.1.13, 59.1.14 və 59.2-ci maddələrinə əsasən Məhkum cəzasını yüngülləşdirən hallar kimi, cəzanı ağırlaşdıran halların isə müəyyən edilməməsi kifayət qədər nəzərə alınmış və bu zaman CM-in 8,41, 58 və 59-cu maddələrinin tələblərinə tam əməl olunmuşdur. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin və ona edilmiş əlavənin dəlillərini cinayət işinin materialları ilə bir daha təhlil edib apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən CPM-in 416.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hər hansı pozuntuya verilməməsini, habelə iş üzrə əlavə araşdırmanın aparılması üçün əsasların olmamasını qeyd edərək və kassasiya şikayətinin və ona edilmiş əlavənin təmin edilməsi barədə məhkum Məhkum, kassasiya müraciətlərinin təmin edilməməsi haqda isə dövlət ittihamçısı H.B.Imranovun çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, baxılmış kassasiya müraciətləri təmin edilməməklə Məhkum CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının ## ### 2025-ci il tarixli qərarı bu müraciətlərə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası QƏRARA A L D İ: Məhkum Məhkum kassasiya şikayəti və ona edilmiş əlavə təmin edilməsin. Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının ## ### 2025-ci il tarixli qərarı baxılmış kassasiya müraciətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın.