Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-4/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-4/2024 09.04.2024 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Novruzov Ələsgər Əli İskəndər oğlu və Abdulov Rəşad Məhərrəm oğlundan ibarət tərkibdə, Əbilov Hüseyn Natiq oğlunun katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin böyük prokuroru İmranov Hafiz Beykəs oğlunun, "xxxx" ASC-nin ləğvedicisi – Əmanətlərin Sığoratlanması Fondunun nümayəndəsi vəkil Nümayəndə4 Sərk ər oğlunun və Məhkum müdafiəçisi Məmmədov Eyvaz Mehdi oğlunun iştirakları ilə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmü ilə Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-nin) 178.3.2, 179.3.2, 308.2 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarından dövlət ittihamçısı Mirzəyev Emil Ağakərim oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya protestinə, Məhkum müdafiəçisi E.M.Məmmədov tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə və ona edilmiş əlavəyə, habelə maraqlarına toxunan şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1, hər birisi tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmü ilə (hakimlər Paşayev Azər İslah oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Quliyev Əhməd Qəhrəman oğlu və Həsənzadə İradə Xəlil qızından ibarət tərkibdə) Məhkum, xx xxxxx 1966-cı il tarixdə Ermənistan Respublikasının Gorus şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, ailəli, "xxxx" ASC-nin təsisçiçi və Müşahidə Şurasının sədri vəzifəsində işləmiş, əvvəllər məhkum olunmamış, ünvan 1-də pasport qeydiyyatında olan və həmin ünvanda yaşamış, CM-nin 178.3.2, 179.3.2, 308.2 və 320.2-cimaddələrində nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-nin 178.3.2-ci maddəsi ilə CM-nin 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə 02 (iki) il müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maliyyə-bank sektorunda rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 10 (on) il müddətə, CM-nin 179.3.2-ci maddəsi ilə CM-nin 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə 02 (iki) il müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maliyyə-bank sektorunda rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 10 (on) il müddətə, CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə 02 (iki) il müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maliyyə-bank sektorunda rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 06 (altı) il müddətə, CM-nin 66.3 və 64-cü maddələrinə əsasən təyin edilmiş əsas və əlavə cəzaları ayrı-ayrılıqda qismən toplamaq, əlavə cəzanı isə əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə qəti olaraq 03 ( üç) il müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maliyyə-bank sektorunda rəh bər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə və əsas cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 14 (on dörd) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş, CM-nin 320.2-ci maddəsi ilə isə cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti keçdiyinə görə Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CPMnin) 44.2.1-ci maddəsinə əsasən ona həmin maddə ilə cəza təyin edilməmişdir. Həmçinin hökmlə Məhkum məxsus ünvan 2, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospektində yerləşən 0,3809 kv.m torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpaq sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 2nında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin, ünvan 3 (10-cu Zavod-8) ünvanında yerləşən 733,7 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin, Maraqlı şəxs2 məxsus ünvan 4 nömrəli evin 20 nömrəli mənzilinin Maraqlı şəxs3 adına olan Abşeron rayonu, Novxanı kəndi ərazisində yerləşən 0,18 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin və ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin, “Jeep Wrangler” markalı, **-EF-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Mersedes Benz S500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Bentley Continental” markalı, **-UL-*** dövlət qeydiyyat nömrəli və “Mersedes Benz G63 AMG” markalı, **-VC-*** dövlət qeydiyyat nömrəli avtomobillərin xüsusi müsadirə edilməklə cinayət nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsinə yönəldilməsi qərara alınmışdır. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə əsasən, Məhkum, qeyrilərinin köməkçiliyi ilə öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək ona etibar edilmiş özgə əmlakın ı vahid niyyətlə külli miqdarda ziyan vuraraq mənimsəmə yolu ilə talamış, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirərək xeyli və külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxs qismində xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyi ziddinə qəsdən istifadə etməklə hüquqi şəxsin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmaqla vahid niyyətlə vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş, bilə-bilə hüquq verən saxta rəsmi sənəddən təkrarən istifadə etmişdir. Belə ki, o, 5 mart 2004-cü il tarixdən 22 iyul 2016-cı il tarixədək Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bank tərəfindən verilmiş 22 aprel 2005-ci il tarixli lisenziyaya əsasən fəaliyyət göstərən "xxxx" ASC-nin payçılarının 5 mart 2004-cü il tarixli ümumi yığıncağının 13/03 saylı protokolu ilə rəsmiləşdirilmiş iclasında bankın Müşahidə şurasının sədri vəzifəsinə seçilməklə həmin vəzifədə işləyərkən “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 25-ci maddəsinə əsasən, bankın idarə edilməsinə və fəaliyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi, o cümlədən, bankın İdarə Heyətindən hesabat alınması, səhmdarların ümumi yığıncağı və İdarə Heyətinə tövsiyələr verilməsi, bank tərəfindən qüvvədə olan qanunvericiliyin pozulması faktını müəyyən etdikdə bu pozuntu barəsində səhmdarların ümumi yığıncağının, Audit Komitəsinin və İdarə Heyətinin xəbərdar edilməsi, maliyyə bazarlarına nəzarət orqanına isə bank qanunvericiliyinin və “C inayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinin pozulması faktları barədə bildirişlərin göndərilməsi, habelə cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı daxili nəzarət sisteminin hazırlanması və tətbiq edilməsi, bankın kapital ehtiyatlarının yaradılması haqqında qərar qəbul edilməsi, bankın nizamnamə kapitalının 50 faizindən artıq məbləğdə və bankın nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş hallarda bank adından müvafiq əqdlərin bağlanmasına icazə verilməsi, aidiyyəti şəxslərlə dəyəri bankın aktivlərinin 5 faizədək hissəsini təşkil edən əqdin bağlanması haqqında qə rar qəbul edilməsi, bankın fəaliyyətinin kompleks və ya ayrı-ayrı sahələrinin yoxlanılması barədə qərar qəbul edilməsi və digər səlahiyyətlərə malik təşkilatisərəncamverici funksiyaları yerinə yetirən maddi məsul vəzifəli şəxs kimi xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək, istintaqla şəxsiyyətləri araşdırılan həmin bankın vəzifəli şəxslərinin, adlarına kredit vəsaitinin ayrılması üçün şəxslərin müəyyən edilməsi və həmin şəxslərin iştirakı ilə kredit rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsinə dair məsləhətləri və məlumatları, habelə maneələri aradan qaldırmaqla etdikləri yardımda ifadə olunan köməkçilikləri ilə qulluq mövqeyindən istifadə etməklə ona etibar edilmiş həm in banka məxsus əmlakı mənimsəmə yolu ilə talamaq məqsədilə 2010, 2013 və 2015-ci illərdə ümumilikdə 2.182.928,31 manat və 835.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin öz adına təminatsız, olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən öz adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində meyvəçilyin inkişafı, şəxsi istifadə, həyət evinin tikintisi təyinatları üzrə ümumilikdə 2.182.928,31 manat və 835.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılması üzrə 200.000 manat məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2010-ci il tarixli 005/10 saylı kredit müqaviləsi, 215.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 171.677,5 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2010-ci il tarixli kredit kartı müqaviləsi, 620.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 486.514 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2013-ci il tarixli PK361 saylı kredit kartı müqaviləsi və 1.982.928,31 manat məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 0165/15 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, ümumilikdə 2.182.928,31 manat və 835.000 ABŞ dolları (həmin dövrlərin rəsmi məzə nnəsinə uyğun olaraq 658.191,5 manat) məbləğdə pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə xx.xx.2010-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 30.000 manat əsas, 34.595,55 manat hesablanmış faizlərin və xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 100.000 manat məbləğində faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 2.152.928,31 manat və 671.659,38 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 527.772,15), eləcə də, 800.511,54 manat və 225.350,17 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 383.095,29 manat) faiz borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2012-ci iyun ayının sonlarında 300.000 manat məbləğində pul v əsaitinin tanışının adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən tanışı Şahid8 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində həyət evinin tikintisi təyinatı üzrə 300.000 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair xx.xx.2012-ci il tarixli 069/12 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, 300.000 məbləği ndə pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2012-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 167.917 manat əsas, 96.768,70 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 132.466,51 manat əsas, 71.010,04 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2012, 2014 və 2016-cı illərdə ümumilikdə 4.650.290 manat məbləğində pul vəsaitinin qohumunun adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən qohumu Şahid4 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razı laşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində və sonuncu dəfə ünvan 5 ünvanında yerləşən “ünvan 6 kommersiya təyinatı üzrə ümumilikdə 4.650.290 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılması üzrə 255.500 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2012-ci il tarixli 156/12 saylı kredit müqaviləsi, 2.600.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 151/14 saylı kredit müqaviləsi və 1.794.790 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2016-cı il tarixli 151/14 saylı kredit müqavilələri hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, ümumilikdə 4.650.290 məbləğində pul və saitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2012-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 59.519,44 manat və xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 483.022,23 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 4.650.290 manat əsas, 1.593.790,96 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2013-cü ilin may ayının ortalarında 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaitinin tanışının adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın sə lahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən tanışı X5 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində şəxsi istifadə təyinatı üzrə 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair xx.xx.2013-cü il tarixli 337/13 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofis inin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2013-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 81.330 ABŞ dolları hesablanmış faizin ödənilməsinə baxmayaraq, 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaitindən çıxarılmış 354.849,63 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 278.450,50 manat) əsas, 262.193,96 ABŞ dolları (dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 445.729,73 manat) faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2013-cü ilin avqust ayının ortalarında 70.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 54.915 manat) məbləğində pul vəsaitinin tanışının adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məb ləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən tanışı X3 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində şəxsi istifadə təyinatı üzrə 70.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 54.915 manat) məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair xx.xx.2013-cü il tarixli 799/13 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, 70.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsi nə uyğun olaraq 54.915 manat) məbləğində pul vəsaitindən çıxarılmış 64.064,27 ABŞ dolları (dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 50.252,01 manat) əsas borcu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2013-2015-ci illərdə qohumu Şahid3 adına 10.137.846 manat, 2014-2016-cı illərdə sonuncunun direktoru olduğu "xxxx" MTK-nın adına 14.709.260 manat məbləğində təminatsız kredit rəsmiləşdirilməsinə dair qanunsuz tapşırığına əsasən, Şahid3 və həmin MTK-nın fəaliyyət və maddi vəsaitlərin sərf istiqamətlərinin rentabelliyi, ayrılacaq vəsaiti geri qaytarmaq üçün əmlaka və ya maliyyə vəsaitlərinə malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində müvafiq olaraq həyət evinin tikintisi, texnikası alınması, mənzil təmiri, şəxsi istifadə və mal-material alı nması, dövriyyə vəsaitinin artırılması təyinatları üzrə Şahid3 ümumilikdə 10.137.846 manat məbləğində təminatsız kredit verilməsi üçün - 3.080.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2013-cü il tarixli 256/13 saylı kredit müqaviləsi, 3.000.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 101/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 104/14 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 117/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 121/14 saylı kredit müqaviləsi, 84.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 146/14 saylı kredit müqaviləsi, 80.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 162/14 saylı kre dit müqaviləsi, 70.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 170/14 saylı kredit müqaviləsi, 1.150.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014cü il tarixli 177/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014cü il tarixli 187/14 saylı kredit müqaviləsi, 120.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 237/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 249/14 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014cü il tarixli 251/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi, 50 000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014cü il tarixli 263/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilm əsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 267/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dairxx.xx.2014-cü il tarixli 138/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 276/14 saylı kredit müqaviləsi, 168.423 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 281/14 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 287/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 292/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 299/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 300/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tar ixli 301/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 308/14 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 314/14 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014- cü il tarixli 326/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 336/14 saylı kredit müqaviləsi, 60.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 339/14 saylı kredit müqaviləsi, 80.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 334/14 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 348/14 saylı kredit müqaviləsi, 70.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 001/15 saylı kredit mü qaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 004/15 saylı kredit müqaviləsi, 88.423 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 007/15 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 008/15 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 011/15 saylı kredit müqaviləsi, 60.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 014/15 saylı kredit müqaviləsi, 57.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 016/15 saylı kredit müqaviləsi, 100.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 019/15 saylı kredit müqaviləsi. 70.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 021/15 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kredit in verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 022/15 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 032/15 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 033/15 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 034/15 saylı kredit müqaviləsi, 50.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 052/15 saylı kredit müqaviləsi, eləcə də, həmin MTK-ya 14.709.260 manat məbləğində təminatsız kredit verilməsi üçün 5.000.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 350/14 saylı kredit müqaviləsi, 206.260 manat və 3.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 095/15 saylı kredit müqaviləsi, 1.000.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 128/15 saylı kredit müqaviləsi, 500.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 145/15 saylı kredit müqaviləsi, 500.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 146/15 saylı kredit müqaviləsi, 7.500.000 manat kreditin verilməsinə dair xx.xx.2016-ci il tarixli 020/16 saylı kredit müqaviləsi və həmin vəsaitlərin Şahid3 tərəfindən götürülməsinə dair məxaric orderi hazırlanmaqla həmin tarixlərdə qeyd edilən sənədlər sonuncuya imzaladıldıqdan sonra, ümumilikdə 18.000.000 manat məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri və Şahid3 vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, Şahid3 adına olan xx.xx.2013-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.220.750,97 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 506.326,66 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 14.955,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 13.719,99 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 5.466,67 manat,xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 8.101,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 6.791,12 manat,xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 5.537,78 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 89.444,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 3.466,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli m üqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.401,00 manat əsas və 6.400,00 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.266,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 4.488,89 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.955,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.911,11 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.600,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.533,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 4.865,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.711,11 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavi lə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.200 manat, xx.xx.2014cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 933,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 911,11 manat, 5.11.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 755,56 manat, xx.xx.2014cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.244,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 888,89 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 244,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 133,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 142,22 manat hesablanmış f aizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, ümumilikdə Şahid3 adına ayrılmış 10.135.445 manat məbləğində əsas, 7.186.303,31 manat faiz və cərimə borcunu, "xxxx" MTK-nın adına ayrılmış xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 170.645 manat əsas və 588.888,88 manat hesablanmış faiz borcundan, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 14.740,54 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 57.111,11 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 63.000,00 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 40.805,56 manat, hesablanmış faiz borcundan ödənilməsinə baxmayaraq, ümumilikdə "xxxx" MTK-nın 14.538.615 manat əsas, 4.462.341,42 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2014-cü ilin aprel ayının sonlarında qohumu Şahid11 adına 6.000.000 manat, 2016-cı ilin iyul ayının ortalarında sonuncunun direktoru olduğu “MM Bəzgah” Kəndli Fermer Təsərrüfatının adına 12.000.000 manat məbləğində təminatsız kredit rəsmiləşdirilməsinə dair qanunsuz tapşırığına əsasən, Şahid11 və həmin təsərrüfatın fəaliyyət və maddi vəsaitlərin sərf istiqamətlərinin rentabelliyi, ayrılacaq vəsaiti geri qaytarmaq üçün əmlaka və ya maliyyə vəsaitlərinə malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində müvafiq olaraq həyət evinin tikintisi və kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və inkişafı təyinatı üzrə müvafiq olaraq Şahid11 6.000.000 manat məbləğində təminatsız kredit verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 125/14 saylı kredit müqaviləsi, həmin müəssisəyə 60 ay müddətə 12.000.000 manat məbləğində təminatsız kredit verilməsinə dair 20 iyul 2016-cı il tarixli 021/16 saylı kredit müqaviləsi və həmin vəsaitin Şahid8 tərəfindən götürülməsinə dair məxaric orderi hazırlanmaqla həmin tarixlərdə qeyd edilən sənədlər sonuncuya imzaladıldıqdan sonra, köhnə tarixə, yəni 14 iyul 2016-cı il tarixə guya həmin Kəndli Fermer Təsərrüfatına qeyd edilən məbləğdə kredit vəsaitinin ayrılmasına icazə verilməsinə dair 24/09 saylı iclas protokolu tərtib edilməklə, ümumilikdə 18.000.000 manat məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, 18.000.000 manat məbləğində əsas, müvafiq olaraq 4.234.667,14 manat və 3.175.380,00 manat, cəmi 7.410.047,14 manat faiz və cərimə borcunu, 2014-cü ilin avqust ayında 5.102.957 manat məbləğində pul vəsaitinin tanışı Şahid15 adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən cinayətdən xəbərsiz Şahid15 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi barədə sonuncunun xəbəri olmadan sənədlər tərtib edilməklə yerinə imzalandıqdan sonra maddiməişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olubolmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində Şahid15 adından guya biznesin inkişafı təyinatı üzrə xx.xx.2014-cü il tarixli 400/14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2014-cü il tarixdə 2.357.907 manat məbləğində, xx.xx.2014-cü il tarixli 400/14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2014-cü il tarixdə 2.745.050,00 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ayrılmasına nail olaraq 5.102.957 manat məbləğində pul vəsaitini bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2020-ci il tarixədək hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 5.102.957 manat əsas, 1.716.899,81 manat məbləğində faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2014cü ilin noyabr ayının sonu – dekabr ayının əvvəllərində 2.100.000 manat məbləğində pul vəsaitinin bankın hər hansı işçisinin adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun ö zünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən "xxxx" ASC-nin Gənclik filialında mülki mühafizəçi vəzifəsində işləyən cinayətdən xəbərsiz Şahid5 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi sonuncunun xəbəri olmadan razılaşdırılmaqla bankın Bünvan 7 ünvanında yerləşən həmin filialında Şahid5 adından guya qeyriyaşayış binasının tikintisi və təmiri təyinatı üzrə 6 ay müddətə 2.100.000 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində sonuncuya ayrılmasına dair 22 dekabr 2014-cü il tarixli müraciət və 22 dekabr 2014-cü il tarixli 042 saylı kredit müqaviləsi, həmin vəsaitin Şahid5 tərəfindən götürülməsinə dair məxaric orderi hazırlanmaqla, sonuncunun maddiməişət şəraiti, gəlir və xərclər i, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olubolmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər Şahid5 imzaladıldıqdan sonra, köhnə tarixə, yəni 1 dekabr 2014-cü il tarixə guya Şahid5 müraciətinə baxılması və ona qeyd edilən məbləğdə kredit vəsaitinin ayrılmasına icazə verilməsinə dair 22/35 saylı iclas protokolu tərtib edilməklə, 2.100.000 manat məbləğində pul vəsaitini ünvan 5 ünvanında yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 312.083,32 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 2.100.000 manat əsas, 761.832,87 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2015-ci ilin fevral və sentyabr aylarının əvvəllərində ümumilikdə 9.586.458 manat məbləğində pul vəsaitinin qohumlarının adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən qohumu Şahid7 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində müvafiq olaraq mal-materialın alınması və həyət evinin tikintisi təyinatı üzrə ümumilikdə 9.586.458 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılması üzrə 6.586.458 manat kreditin veriməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 152/15 saylı və 3.000.000 manat kreditin veriməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 126/1 5 saylı kredit müqavilələri hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, ümumilikdə 9.586.458 məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 1.888.275,04 manat əsas, 488.445,88 manat hesablanmış faizlərin və xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 2.002.001,87 manat əsas, 69.456,00 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 5.696.181,09 manat əsas, 2.294.072,17 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2015-ci ilin mart, aprel və may aylarında ümumilikdə 1.394.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 2.369.800 manat) məbləğində pul vəsaitinin tanışının adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən qohumu Şahid6 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində müvafiq olaraq həyət evinin tikintisi, yaşayış sahəsinin təmiri, yaşayış sahəsinin tikintisi və təmiri təyinatları üzrə ümumilikdə 1.394.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 1.462.855.80 manat) məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair 80.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 83.904 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 025/15 saylı kredit müqaviləsi, 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 62.916 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 026/15 saylı kredit müqaviləsi, 200.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 210.400 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 036/15 saylı kredit müqaviləsi, 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 63.222 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 039/15 saylı kredit müqaviləsi, 30.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 31.542 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 063/15 saylı kredit müqaviləsi, 230.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 241.822 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 064/15 saylı kredit müqaviləsi, 44.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 46.230,80 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 041/15 saylı kredit müqaviləsi, 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 63.036 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 047/15 saylı kredit müqaviləsi, 500.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 523.550 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 059 /15 saylı kredit müqaviləsi, 90.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 94.293 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 060/15 saylı kredit müqaviləsi və 40.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 41.940 manat) məbləğində kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 061/15 saylı kredit müqavilələri hazırlanmaqla, sonuncunun maddiməişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, ümumilikdə 1.394.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 1.462.855,80 manat) məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən ba nkın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 10.170,83 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.300,01 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 23.722,23 ABŞ dolları, xx.xx.2015ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.066,67 ABŞ dolları,xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 3.524,99 ABŞ dolları, xx.xx.2015ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 26.897,22 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 5.145,55 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredi t müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.783,34 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 57.16,67 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 4.588,88 ABŞ dolları hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 1.394 000.ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 1.462.855,80 manat) əsas, 573.710,64 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 975.308,08 manat) faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2016-cı ilin iyun ayında 2.000.000 manat məbləğində pul vəsaitinin bankın hər hansı işçisinin adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən ba nkın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən bankın baş ofisində mülki mühafizəçi vəzifəsində işləyən cinayətdən xəbərsiz Şahid2 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi sonuncunun xəbəri olmadan razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində Şahid2 adından guya "xxxx" MMC tikinti şirkətindən mənzillərin alınması təyinatı üzrə 24 ay müddətə 2.000.000 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair tarixsiz müraciət və 24 iyun 2016-cı il tarixli 016/16 saylı kredit müqaviləsi, həmin vəsaitin Şahid2 tərəfindən götürülməsinə dair məxaric orderi hazırlanmaqla, sonuncunun maddiməişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, h əmin tarixdə qeyd edilən sənədlər Şahid2 imzaladıldıqdan sonra, köhnə tarixə, yəni 20 iyun 2016-cı il tarixə guya Şahid2 müraciətinə baxılması və ona qeyd edilən məbləğdə kredit vəsaitinin ayrılmasına icazə verilməsinə dair 24/06 saylı iclas protokolu tərtib edilməklə, 2.000.000 manat məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, 2.000.000 manat əsas, 1.000.999,81 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2016-cı iyun ayının ortalarında 3.000.000 manat məbləğində pul vəsaitinin qohumunun adına təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilib həmin məbləğdə pulun özünə təqdim edilməsinə dair tapşırığı əsasında, köməkçi qismində ona yardım edən bankın sə lahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən qohumu X9 adına həmin məbləğdə pul vəsaitinin kredit qismində rəsmiləşdirilməsi razılaşdırılmaqla bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində mal-materialın alınması təyinatı üzrə 3.000.000 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində ona ayrılmasına dair xx.xx.2016-cı il tarixli 014/16 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla, sonuncunun maddi-məişət şəraiti, gəlir və xərcləri, həmin vəsaiti geri qaytarmaq üçün real imkanlara malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, ümumilikdə 3.000.000 məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, 3.000.000 manat ə sas, 696.500 manat faiz və cərimə borcunu, bundan başqa, eyni niyyətlə, 2016-cı ilin iyul ayının əvvəllərində X21 direktoru olduğu MM “NUR” Kəndli Fermer Təsərrüfatının adına 2.500.000 manat məbləğində təminatsız kredit rəsmiləşdirilməsinə dair qanunsuz tapşırığına əsasən, həmin təsərrüfatın fəaliyyət və maddi vəsaitlərin sərf istiqamətlərinin rentabelliyi, ayrılacaq vəsaiti geri qaytarmaq üçün əmlaka və ya maliyyə vəsaitlərinə malik olub-olmaması üzrə hər hansı yoxlama və analiz aparılmadan, bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisində kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və inkişafı təyinatı üzrə həmin müəssisəyə 2.500.000 manat məbləğində təminatsız kredit verilməsinə dair 5 iyul 2016-cı il tarixli 018/16 saylı kredit müqaviləsi və həmin vəsaitin X21 tərəfindən götürülməsinə dair məxaric orderi hazırlanmaqla həmin tarixdə qeyd edilən sənədlər imzalandıqdan sonra, 2.500.000 manat məbləğində pul vəsaitini qeyd edilən ünvanda yerləşən bankın baş ofisinin xəzinəsindən bankın vəzifəli şəxsləri vasitəsi ilə götürüb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə, 2.500.000 manat əsas, 1.243.370,43 manat faiz və cərimə borcunu, ümumilikdə, qeyd edilən qaydada 10 fiziki, 3 hüquqi şəxs və özünün adına ayrılmış cəmi 72.328.213,37 manat (yetmiş iki milyon üç yüz iyirmi səkkiz min iki yüz on üç manat otuz yeddi qəpik) məbləğində "xxxx" ASC-yə məxsus olmaqla ona etibar edilmiş pul vəsaitini həmin bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxslərinin köməkçiliyi ilə öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək həmin banka vahid niyyətlə külli miqdarda ziyan vurub mənimsəməklə talamış, həmin hərəkətləri, habelə 31. 041.813,11 manat (otuz bir milyon qırx bir min səkkiz yüz on üç manat on bir qəpik) məbləğində faiz məbləğlərini qəsdən ödəməməklə "xxxx" ASC-nin əmlakının qorunub saxlanılması, verilən kredit məbləğləri üzrə öhdəliklərin təminatlılığının və vəsaitlərinin geri qaytarılmasının təmini üzrə əmlak hüquqlarına və qanuni mənafelərinə vahid niyyətlə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. Bundan başqa, o, həmin bankın Müşahidə şurasının sədri vəzifəsində işləyərkən, təkrarən, qulluq mövqeyindən istifadə etməklə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə, 2012-ci ilin oktyabr ayının sonlarında tanışı Zərərçəkmiş şəxs1 5.000.000 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qismində onun idarəçiliyində olan şirkətin adına götürmək istəyinə dair özünə etdiyi müraciətdən sonra sonuncuya özünün də qeyd edilən məbləğdə vəsaitə ehtiyacının olduğunu, 5.000.000 manat məbləğində pulu Zərərçəkmiş şəxs1 kredit qismində götürməsindən sonra həmin pulun özünə verildiyi təqdirdə əsas məbləği müəyyən müddətdən sonra qaytarmaqla yanaşı qazanc da verəcəyini Zərərçəkmiş şəxs1la həmin vaxt Bakı şəhəri ərazisində istintaqla müəyyən edilməyən yerdə görüşləri zamanı ona bildirib, aralarında olan tanışlıq və inamdan istifadə edərək yalan vədləri ilə onu aldadıb razılığını aldıqdan sonra, sonuncunun tapşırığına əsasən, faktiki olaraq, Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus olmaqla direktoru X10 olan "xxxx" MMC-nin adına ünvan 5 ünvanında yerləşən bankın baş ofisində mal-material alınması təyinatı üzrə 5.000.000 manat məbləğində p ul vəsaitinin kredit qismində ayrılmasına dair xx.xx.2012-ci il tarixli 120/12 saylı kredit müqaviləsi hazırlanmaqla X10 tərəfindən imzalandıqdan sonra 5.000.000 manat məbləğində pul vəsaiti sonuncu tərəfindən bankdan həmin tarixdə götürülüb Zərərçəkmiş şəxs1 verildikdən sonra sonuncudan həmin məbləğdə pul vəsaitini bankın baş ofisində şəxsən alıb, öz şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, qulluq mövqeyindən istifadə etməklə aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus 5.000.000 (beş milyon) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona külli miqdarda ziyan vurmaqla tərkarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə "xxxx" MTK tərəfindən ün van 8 ünvanında inşa edilmiş binada Zərərçəkmiş şəxs3 109 m2 sahəli 43 nömrəli mənzil satın alması üçün həmin bank tərəfindən xx.xx.2012-ci il tarixli 158 saylı kredit və 158/1 saylı ipoteka müqavilələri üzrə götürdüyü 98.100 manat məbləğində kredit vəsaitindən ödənilməmiş qalan 30.000 manat məbləğində əsas borcun həmin banka ödənilərək mənzil borcunun olmamasına dair qeyd olunan mənzili sonradan başqa şəxsə satılması məqsədilə alan şəxsin adına maliyyə arayışı verilməsinə dair özünə müraciəti ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs3 kredit üzrə təxminən 30.000 manat əsas borcunun olmasını, 30.000 manat məbləğində pul ödədiyi təqdirdə həmin kreditlər üzrə borcun olmamasına dair maliyyə arayışı verəcəyi barədə sonuncuya yalandan vəd verməklə onu aldadıb, özü barəsində formalaşdırdığı inam və etibarda n sui-istifadə edərək, həmin adla 2015-ci il tarixdə bankın ünvan 5 ünvanında yerləşən baş ofisindəki xidməti otağında Zərərçəkmiş şəxs3 30.000 manat məbləğində pul vəsaitini şəxsən alıb, inandırmaq üçün istintaqla müəyyən edilməyən şəraitdə köməkçi qismində ona yardım edən bankın səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən qanunsuz olaraq hazırlanmaqla əsas borcun bağlanması üçün qeyd edilən məbləğin ödənilməsi barədə qəbzi sonuncuya verib, ondan aldığı həmin məbləği banka ödəməməklə şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs3 məxsus 30.000 (otuz min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla tərkarən dələduzluq etmiş, bilə-bilə hüquq verən saxta rəsmi sənəddən istifa də etmişdir. Bundan başqa, o, həmin bankın Müşahidə şurasının sədri vəzifəsində işləyərkən, təkrarən, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə, "xxxx" ASC-nin Bakı filialının müdiri vəzifəsində işləmiş Zərərçəkmiş şəxs4, faktiki olaraq özünün idarəçiliyində olan "xxxx" MTK tərəfindən ünvan 8 ünvanında inşa edilmiş binada 170 m2 sahəli 52 nömrəli mənzil satın alınması üçün həmin bank tərəfindən xx.xx.2011-ci il tarixli 149 saylı kredit və 149/1 saylı ipoteka müqaviləri üzrə götürdüyü 136.000 manat məbləğində kredit vəsaitindən ödənilməmiş qalan 119.657 manat məbləğində əsas borcun, habelə, 27 aprel 2011-ci il tarixli müqavilə üzrə Zərərçəkmiş şəxs4 təqdim edilmiş plastik kredit kartı üzrə istifadə edilmiş 15.000 manat məbləğində pul vəsaitindən ödənilməmiş qalan 10.366 manat əsas borcun həmin banka ödənilərək mənzilin borcunun olmamasına dair qeyd olunan mənzili sonradan satın alan X4 adına maliyyə arayışı verilməsinə dair 2019-cu ilin fevral ayının 12-də özünə müraciəti ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs4 2 kredit üzrə cəmi 130.023 manat əsas borcunun olmasını, 145.000 manat məbləğində pul ödədiyi təqdirdə həmin kreditlər üzrə həm əsas, həm də faiz borcunu Azərbaycan Respublikasının Əmanətlərin Sığortalanması Fondunda təsis edilmiş Kredit Komitəsinin qərarına əsasən sildirəcəyinə və "xxxx" MTKnın qeyd edilən məzmunda maliyyə arayışını verəcəyinə dair yalandan vəd verməklə aldadıb, özü barəsində formalaşdırdığı inam və etibardan sui-istifadə edərək, həmin adla 12 fevral 2019-cu il tarixdə ünvan 5 ünvan ında yerləşən Ləğvetmə prosesində olan "xxxx" ASC-nin baş ofisindəki xidməti otağında Zərərçəkmiş şəxs4 145.000 manat məbləğində pul vəsaitini şəxsən alıb, inandırmaq üçün istintaqla müəyyən edilməyən şəraitdə qanunsuz olaraq hazırlanmaqla məzmununa X4 tərəfindən "xxxx" MTK-da olan 52 nömrəli mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi və həmin mənzilə görə borcunun olmamasına dair biləbilə yalan məlumatlar daxil edilmiş həmin Kooperativin adından sədr tərəfindən imzalanmış və möhürlənmiş xx.xx.2019-cu il tarixli bilə-bilə saxta maliyyə arayışından istifadə etməklə Zərərçəkmiş şəxs4 verərək, sonuncudan aldığı həmin məbləği Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna ödəməməklə şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs4 m əxsus 145.000 (bir yüz qırx beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək ona külli miqdarda ziyan vurmaqla tərkarən dələduzluq etmiş, bilə-bilə hüquq verən saxta rəsmi sənəddən təkrarən istifadə etmişdir. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmündən Məhkum müdafiəçisi Məmişov Bəylər Sahib oğlu, maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs2, Maraqlı şəxs1 və Maraqlı şəxs3 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Abbasov Mirzəli Əbdüləli oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Qaraqurbanlı Ramin Afad oğlu və Məmmədov Habil Çingiz oğlundan ibarət tərkibdə) 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Məhkum barəsindəki həmin hökm dəyişdirilərə k ona CM-nin 178.3.2-ci maddəsi ilə təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının müddəti 7 (yeddi) ilədək, CM-nin 179.3.2-ci maddəsi ilə təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının müddəti 08 (səkkiz) 06 (altı) ayadək endirilmiş və CM-nin 66.3-cü maddəsinə əsasən həmin cəzalar məhkum olunmuş şəxsə CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə təyin edilmiş cəza ilə qismən toplanılmaqla ona qəti olaraq 10 (on) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, CM-nin 64-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq isə həmin cəza ona CM-nin 46-cı maddəsi tətbiq edilməklə təyin olunmuş qəti əlavə cəza ilə – 03 (üç) il müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maliyyə-bank sektorunda rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum etmə cəzası ilə birləşdirilmiş, hökm qalan hissələrdə dəyişdirilmə dən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarından dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyev kassasiya protesti, Məhkum müdafiəçisi E.M.Məmmədov kassasiya şikayəti və ona edilmiş əlavə, habelə maraqlarına toxunan şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 ayrı-ayrılıqda kassasiya şikayətləri verərək aşağıdakıları xahiş etmişlər: - dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyev – qərarın ləğv edilməsini və işin yeni apellyasiya baxışına təyin olunmasını; - müdafiəçi E.M.Məmmədov – qərarın ləğv edilməsini və cinayət işinin icraatına xitam verilməsini; - Maraqlı şəxs3 - Abşeron rayonunun Novxanı kəndinin ərazisində yerləşən 0,18 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin, ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin, “Jeep Wrangler” marka lı, **-EF-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Mercedes Benz S500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Bentley Continental” markalı, **-UL-*** dövlət qeydiyyat nömrəli və “Mersedes Benz G63 AMG” markalı, **-VC-*** dövlət qeydiyyat nömrəli avtomobillərin müsadirədən çıxarılması barədə qərar qəbul edilməsini; - Maraqlı şəxs2 - ünvan 7-nin xüsusi müsadirədən çıxarılması haqqında qərar qəbul edilməsini; - Maraqlı şəxs1 - ünvan 2, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospektində yerləşən 0,3809 kv.m torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpaq sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 9 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin, ünvan 3 (10-cu Zavod-8) ünvanında yerləşən 733,7 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin xüsusi müsadirədən çıxarılması haqqında qə rar qəbul edilməsini. Kassasiya protestinin və kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Kassasiya protestində cəza təyin etmənin əsasları, qaydaları, şərtləri və prinsipləri təsbit edilmiş CM-nin müvafiq maddələrinə, "Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli Qərarına, işin müəyyən edilmiş faktiki hallarına istinad edən dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyev həmin protestini onunla əsaslandırmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi Məhkum təyin olunmuş cəzaları yüngülləşdirərkən öz yekun qərarında sonuncunun Zərərçəkmiş şəxs1 5.000.000 manat məbləğində vurduğu ziyanın ödənilməsini, digər zərər çəkmiş şəxslərlə barışıq əldə etməsini əsas götürsə də nəzərə almamışdır ki, Zərərçəkmiş şəxs 3 və Zərərçəkmiş şəxs4 vurulmuş ziyan ödənilməmiş, Məhkum dələduzluq və mənimsəmə yolu ilə cəmisi 77.503.213,37 manat məbləğində pulu ələ keçirmiş (72.328.213,37 manat "xxxx" ASC-nə, 5.000.000 manat Zərərçəkmiş şəxs1, 30.000 manat Zərərçəkmiş şəxs3 və 145.000 manat Zərərçəkmiş şəxs4 məxsus olan), onun Zərərçəkmiş şəxs1 ödədiyi məbləğ isə törətdiyi cinayətlər nəticəsində vurduğu ziyanın təxminən 7%-ni təşkil edir. Belə olan halda, Məhkum qəti olaraq təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının müddətinin 4 il azaldılması heç də düzgün olmamışdır. Bundan başqa, Məhkum həm ibtidai istintaq zamanı, həm də məhkəmə iclaslarında özünü ona qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə təqsirli bilməmiş, zərər çəkmiş hüquqi və fiziki şəxslərə dəymiş ziyanı ödəməyə çalışmamış, əksinə, hökmlə müsadirə olunmuş əmlakların qaytarılmasına çalışmışdır. Şərh olunan dəlillərə əsaslanaraq dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyev onun kassasiya protestinin təmin edilməsini xahiş edir. Kassasiya şikayətində CM-nin, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CPM-nin) bir sıra maddələrinə, “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu tərəfindən 11 iyun 2015-ci il tarixdə qəbul edilmiş Qərarına, iş üzrə toplanmış və birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə iclasında araşdırılmış bir çox sübutlara, qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarına istinad edən və işin müəyyən edilmiş faktiki hallarını mübahisələndirən müdafiəçi E.M.Məmmədov kassasiya şikayətini belə əs aslandırmışdır ki, Məhkum qarşı irəli sürülmüş ittihamın əsassız olmasına baxmayaraq, ona ağır cəza təyin edilməklə ittiham hökmü çıxarılmış, onun özünə və ailə üzvlərinə aid bütün əmlaklar qanunsuz olaraq müsadirə edilmiş, beləliklə də, nəinki onun özü, eləcə də ailə üzvləri cəzalandırılmışlar. Halbuki, Məhkum yaşlı anası Maraqlı şəxs2 müsadirə edilmiş mənzili hələ 1998-ci ildə, yəni Məhkum təqsirli bilindiyi əməlləri törətməsindən xeyli əvvəl əldə etmiş və onun bu əməllərlə heç bir əlaqəsi olmamışdır. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hökmdən verilmiş apellyasiya əksini tapmış dəlillərə cavab verməmiş, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən araşdırılmış sübutlara isə düzgün qiymət verməmişdir. Daha sonra müdafiəçi Məhkum qarşı irəli sürülmüş və təqsirli bilindiyi ittihama istinad edərək hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxsin digər maddələrlə yanaşı həmçinin bankla müxtəlif şəxslər arasında bağlanmış kredit müqavilələri üzrə 31.041.813,11 manat məbləğində faiz borclarının ödənilməməsinə görə CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə də məhkum olunmasını mübahisələndirir və hesab edir ki, bu ittihamla bağlı da məhkəmələr iş materiallarında olan kredit müqavilələrinə düzgün qiymət verməmiş, onlarla bank arasında bu müqavilələri bağlamış şəxslər isə ibtidai araşdırma zamanı və məhkəmə iclaslarında dindirilməmişlər. Halbuki həmin müqavilələr qanuna müvafiq qaydada bağlanmışdır. Qeyd olunan müqavilələr üzrə alınmış və qaytarılmamış kreditlərin ödənilməsi üçün Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən məhkəmələrdə mülki mühakimə icraatı qaydasında iddialar qaldırılmış, məhkəmələr tərəfindən həmin iddialar təmin edilmiş, bu haqda çıxarılmış qətnamələr isə qüvvəyə mindiyindən icraya yönəldilmiş, icra prosesində kredit məbləğlərinin bir qisminin qaytarılması təmin edilmiş, qalan hissələrin də qaytarılması icra mərhələsindədir. Müdafiəçinin qənaətinə görə, bu hallar ona dəlalət edir ki, Məhkum ona elan olunmuş ittihamda göstərilən kredit müqavilələri üzrə pul vəsaitini mənimsəməmiş, buna görə də o, əsassız olaraq CM-nin 179.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum edilmişdir. Bundan başqa, məhkəmələr nəzərə almamışlar ki, Məhkum "xxxx" ASC-nin səhmlərinin 99,382%-nin sahibi olmuş və o, özünə məxsus olmuş pul vəsaitini mənimsəyə, yəni özünə qarşı cinayət törədə bilməzdi. Bankın digər səhmdarları isə ibtidai araşdırma orqanı tərəfindən müəyyən edilməmiş və dindirilməm işlər. Eyni zamanda iş materialları ilə müəyən edilmişdir ki, bankın 346.000.000 manat məbləğində debitor borcu (bankın alacağı vəsait) var və bu vəsait kredit borcundan dəfələrlə artıqdır. Müdafiəçi həmçinin qeyd etmişdir ki, Məhkum CM-nin 178.3.2-ci maddəsi ilə də təqsirli bilinərək məhkum olunması əsassızdır ona görə ki, o, heç kimə qarşı dələduzluq etməmiş və bu da araşdırılmış sübutlarla təsdiq olunmuşdur. Lakin məhkəmələr məhkəmə araşdırmaları zamanı müəyyən edilmiş və öz təsdiqini tapan hallara deyil, ibtidai araşdırma orqanının yalnız fərziyyələrə əsaslanmış nəticələrinə üstünlük vermiş, bununla da iş üzrə səhv nəticəyə gəlmişlər. Kassasiya şikayətində daha geniş şəkildə irəli sürülmüş dəlillərə əsaslanaraq müdafiəçi E.M.Məmmədov onun kassasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş edir. Kassasiya şikayətinə əlavəsində isə müdafiəçi E.M.Məmmədov hər hansı dəlil irəli sürməyərək yalnız vurulmuş ziyanın ödənilməsi üçü vaxt verilməsini və bu əsasla kassasiya müraciətlərinə baxılmasının təxirə salınmasını xahiş etmişdir. Məhkəmələrin yekun aktları ilə mənafelərinə toxunan maraqlı şəxs hesab edilmiş (bundan sonra mətndə maraqlı şəxs) Maraqlı şəxs3 kassasiya şikayətini belə əsaslandırmışdır ki, onun mülkiyyətində olan daşınar və daşınmaz əmlaklar - Abşeron rayonunun Novxanı kəndi ərazisində yerləşən 0,18 ha torpaq sahəsi, həmin kənddə, Quşçuluq yaşayış massivi, 8-ci küçədə yerləşən fərdi yaşayış evi, “Jeep Wrangler” markalı **-EF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, ‘‘Mercedes Benz S 500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Bentli Continental “ markalı **-UL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı və “Mercedes Benz G63 AMG” markalı **-VC-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşınlar qanunsuz və əsassız olaraq müsadirə edilmiş, bu haqda məhkəmələrin gəldikləri nəticə isə əsaslandırılmamışdır. Halbuki, həmin əmlakların cinayət yolu ilə əldə edilməsi araşdırılmış sübutlarla təsdiq olunmamışdır. Odur ki, Maraqlı şəxs3 göstərilən əmlakların müsadirədən çıxarılması barədə qərarın qəbul edilməsini xahiş edir. Eyni statusa malik olan Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 da, hər birisi ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətlərini eyni cür əsaslandıraraq Maraqlı şəxs2 - ünvan 9, 20 nömrəli mənzilin, Maraqlı şəxs1 isə ünvan 3, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prosoektində yerləşən 0,3809 kv.m. torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpa q sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 2 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin, ünvan 3 ünvanda yerləşən 733,7 kv. m. qeyri yaşayış sahəsinin qanunsuz olaraq müsadirə edilməsini, bununla da onların mülkiyyət hüququnun pozulmasını iddia edirlər və həmin əmlakın xüsusi müsadirədən çıxarılması barədə qərar qəbul olunmasını xahiş edirlər. Maraqlı şəxs2 öz kassasiya şikayətini əsaslandırarkən həmçinin ona məxsus mənzilin 1998-ci ildən onun mülkiyyətində olmasını, özünün isə Məhkum təqsirli bilindiyi cinayətlərin törədilməsinə aidiyyatının olmamasını qeyd etmişdir. Kassasiya protestinə və kassasiya şikayətlərinə baxılması Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 09 aprel 2024-cü il tarixli iclasına təyin edilmiş və bu haqda cinayət prosesinin iştirakçıları qan unda nəzərdə tutulmuş qaydada və müddətdə məlumatlandırılmış, Məhkum məhkəmə iclasında iştirak etmək istəməsini bildirməyərək bu haqda ərizə ilə Ali Məhkəməyə müraciət etməmiş, zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs4 və Zərərçəkmiş şəxs3, habelə maraqları şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 naməlum səbəblərdən məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası proses iştirakçılarınn bununla bağlı rəylərini dinləyib CPM-nin 419.4-cü maddəsinin tələblərinə əsaslanaraq kassasiya protestinə və kassasiya şikayətlərinə zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs4 və Zərərçəkmiş şəxs3, habelə maraqları şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Belə ki, CPM-nin 419.4-cü maddəsinə əsasən, k assasiya instansiyası məhkəməsinin iclası hansı məhkəmə qərarına və hansı əsaslarla baxılması, kimlərin məhkəmə tərkibinə daxil olması və məhkəmənin iclas zalında cinayət prosesi iştirakçılarından kimlərin iştirak etməsi barədə məhkəmə iclasında sədrlik edənin elanı ilə açılır. Şikayət vermiş və lazımi qaydada məlumatlandırılmış şəxsin olmaması kassasiya instansiyası məhkəməsi iclasının davam etdirilməsini istisna etmir. "xxxx" ASC-nin ləğvedicisi – Əmanətlərin Sığoratlanması Fondunun nümayəndələri - Hüquq Departamentinin direktoru X və vəkil Nümayəndə4 müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətinə birgə yazılı etiraz verərək həmin şikayətin təmin edilməməsini, Məhkum barəsindəki Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarının isə dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Hüquqi məsələlər: Müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətinin məzmunundan göründüyü kimi, həmin şikayətin əsas dəlilləri ondan ibarətdir ki, məhkumun ona elan olunmuş ittiham üzrə cinayət əməllərini törətməsi sübuta yetirilməmiş, məhkəmələr araşdırılmış sübutlara düzgün qiymət verməmiş və o, təqsiri sübuta yetirilmədiyi halda əsassız və qanunsuz olaraq məhkum edilmiş, onun cəzanı yüngülləşdirən hallar kifayət qədər nəzərə alınmadan həddindən artıq ağır cəza təyin edilmişdir. Bununla da, müdafiəçi E.M.Məmmədov apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən çıxarılmış qərarın ləğv edilməli olması haqqında tələblərini CPM-nin 416.1.2 və 416.1.11-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirmişdir. Maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 hər birisi ayrıayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətlərində onlara məxsus əmlakların xüsusi müsadirə edilərək sübutlara düzgün qiymət verilməməsini, nəticədə onların mülkiyyət hüququnun pozulmasını iddia edərək həmin əmlakların müsadirədən çıxarılması barədə qərarın qəbul edilməsi tələblərini faktiki olaraq CM-nin 416.1.2-ci maddəsində göstərilən halla əlaqələndirmişlər. Dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyev isə kassasiya protestində apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Məhkum təyin olunmuş cəzaların əsassız olaraq, yəni iş üzrə müəyyən edilmiş hallar nəzərə alınmadan yüngülləşdirilməsini mübahisələndirərək bununla bağlı irəli sürdüyü tələbi CPM-nin 416.1.21-ci maddəsində təsbit edilmiş halla əlaqələndirmişdir. CPM-nin 416.1.2, 416.1.11 və 416.1.21-ci maddələrinə əsasən isə, məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə, cinayət təqibini istisna edən halların mövcudluğuna baxmayaraq ittiham hökmü çıxardıqda və cəzanı ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası müdafiəçisi E.M.Məmmədovun, maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 şikayətlərini (müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətinə etdiyi əlavə istisna olmaqla) və dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyevin protestini kassasiya qaydasında baxılmalı müraciətlər kimi görür və bu müraciətlərlə bağlı Məhkum barəsindəki cin ayət işinin materiallarını, o cümlədən yekun məhkəmə aktlarını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Məhkəmə kollegiyası əvvəlki qərarlarında olduğu kimi, yenə də xatırladır ki, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419-cu maddəsi müəyyən edir. Ümumi şəkildə kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərini müəyyən edən CPM-nin 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırıl ması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. CPM-nin 419.11-ci maddəsinin tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya ş ikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxaraq və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-nin 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiyası tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-nin 416-cı maddəsində müəyyən edilmişdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Bundan başqa, kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etdiyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud sübutlara hüquqi qiymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qərar qəbul edilərkən maddi və ya prosessual hüquq normalarının, yəni cinayət qanununun və CPM-nin normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Beləliklə, şərh edilənlərdən belə nəticə hasil olur ki, cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələblərinə görə, sübutların araşdırılması və qiymətləndirilməsi birinci və apellyasiya instansiya məhkəməsinin səlahiyyətlərinə aiddir, sübutların araşdırılması dedikdə isə təkcə məhkəmə iclasında prosessual statusa malik olan şəxslərin dindirilmələri, ekspertizaların təyin edilib keçirilməs i, sübut əhəmiyyətli sənədlərin tələb olunub alınması və tədqiq edilməsi və digər istintaq hərəkətlərinin aparılması deyil, həm də ibtidai araşdırma zamanı toplanmış sübutların elan olunması, onların qanuna müvafiq qaydada tədqiq edilməsi və qiymətləndirilməsi, bir sübutun digərinə münasibətdə üstünlüyünün müəyyən edilməsi və onların şəxsin hər hansı cinayətin törədilməsində təqsirli bilinməsi üçün kifayət edib-etməməsi başa düşülür. Hazırki iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarından verilmiş kassasiya şikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlillərinə cavab verilməsi ilə bağlı məhkəmə kollegiyası daha sonra qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra mətndə Konstitusiyanın) 12-ci maddəsinin İ hissəsi insa n və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi olduğunu təsbit edir. Konstitusiyanın 26-cı maddəsinin İİ hissəsində göstərilmişdir ki, dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Konstitusiyanın 71-ci maddəsinin İ hissəsinə görə, Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsi məqsədi ilə dövlət səmərəli hüquqi mexanizmlər yaratmaqla, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilmə prosesində hüquq və azadlıqların bərpasına nail olur. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının dövlət tərəfindən müdafiəsinə təminat verən Konstitusiyanın müddəaları, cinayət törətmək də təqsiri olmayan şəxslərin cinayət prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına alınmasının, ittiham və ya məhkum edilməsinin yol verilməz olduğunu ehtiva edir. Bununla yanaşı, Konstitusiyanın təsvir edilən müddəaları həmçinin hər bir insanın, ümumilikdə isə cəmiyyətin və dövlətin cinayətkar qəsdlərdən qorunmasını və müdafiə olunmasını, bu və ya digər cinayətin törədilməsi nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərin də pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsini, sonuncuların vurulmuş zərərin ödənilməsini və ya aradan qaldırılmasını tələb etmək hüququnun cinayət mühakimə icraatını həyata keçirən orqanlar, o cümlədən məhkəmələr tərəfindən təmin edilməsini, cinayətin törədilməsində təqsirli bilinmiş şəxslərin isə qanuna müvaq qa ydada və əsaslarla cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrini və onların barəsində bu və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsini, cəzanın məqsədlərinə nail olunmasını, cinayətkarlığın qarşısınun alınması üçün lazımi tədbirlərin görülməsini də nəzərdə tutur. Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsində deyilir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Konstitusiyanın bu norması çəkişmə prinsipinə əsasən işə baxan məhkəmənin üzərinə özü tərəfindən cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş şəxsin təqsirliliyinə və ya təqsirsiz olmasına dair sübutları axtarılmasını və belə sübutların araşdırılmasını deyil, cinayət prosesinin iştirakçılarına işin düzgün həlli, yəni həqiqətin müəyyən edilməsi məqsədilə cinayət prosesinin iştirakçılarına öz sübutlarını məhk əməyə təqdim etmək üçün bərabər şərait yaratmaq, təqdim olunmuş bütün sübutları tam, hərtərfli və obyektiv araşdırmaq, bu zaman qaldırılmış vəsatətlər üzrə əsaslandırılmış qərarlar qəbul etmək, araşdırılmış sübutlara qanuna müvafiq qaydada qiymət vermək və həmin sübutlara əsasən müəyyən etdiyi faktlara əsasən bu və ya digər nəticəyə gəlmək vəzifəsini qoyur. Məhkəmə icraatı zamanı qeyd olunan vəzifənin yerinə yetirilməsi zamanı sübutların təqdim olunması üçün istər ittiham, istərsə də müdafiə tərəfinə əlverişsiz şəraitin yaradılması, qaldırılmış vəsatətlərin əsassız olaraq təmin edilməməsi, faktiki isə təqdim olunmuş sübutların tədqiqindən imtina edilməsi hallarında məhkəmənin təhlil edilən konstitusiyon tələbə əməl etməsindən, ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququnun təmin olunmasından söh bət gedə bilməz. Eyni zamanda bu konstitusiyon tələb məhkəməni də zəruri hallarda, həqiqətin müəyyən edilməsi məqsədilə öz təşəbbüsü ilə iş üçün mühüm əhəmiyyətə malik olan bu və ya digər sübutu əldə edərək araşdırması vəzifəsindən azad etmir. Cinayət məsuliyyətinin əsaslarına dair CM-nin 3-cü maddəsində təsbit olunmuşdur ki, yalnız həmin Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır. Qanunun bu normasının mənasına görə, şəxsin əməlində cinayət tərkibinin cəhətlərini təşkil edən zəruri əlamətlərin mövcud olub-olmaması barədə nəticəyə gəlmək üçün şəxsə istinad edilən əməlin Cinayət Məcəlləsinin Ümumi hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsinin dis pozisiyası ilə müqayisə edilməsi tələb olunur. CM-nin 7-ci maddəsində isə müəyyən edilmişdir ki, yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla bilər. Şəxs təqsirsiz olaraq vurduğu zərərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilməz. Qanunvericiliyin bu tələblərinə əsaslanaraq məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi zəruri bilir ki, hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olubolmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlm işdir. Əks hal təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına, cəzanın düzgün olmayan tətbiqinə səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində CM-də müəyyən edilmiş qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. Belə hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun aşağıdakı Qərarlarında da əksini tapmışdır. Belə ki, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarına görə, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayət-hüquq normasının dispozisiyasında n əzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayəthüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif Cinayət Məcəlləsində müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi proses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu həmçinin qeyd etməyi zəruri hesab etmişdir ki, hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlmişdir. Əks halda təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına, cəzanın düzgün olmayan tətbiqinə səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində Cinayət Məcəlləsinin əsaslandığı qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinin şə rh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli Qərarında göstərilir ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Cinayət əməlinin tərkibinin düzgün müəyyən olunmaması və düzgün tövsif edilməməsi şəxsin azadlıq hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər. Həmin Qərarda həmçinin qeyd olunmuşdur ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tö vsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Hər hansı cinayətin əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmaması, cinayəti törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsirli olub-olmaması, habelə cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlləri törətməkdə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət təqibinin və ya müdafiəsinin hüquqi prosedurlarını Azərbaycan Respublikasının cinayətprosessual qanunvericiliyi müəyyən edir (CPM-nin 1.1-ci maddəsi). CPM-nin 8.0-cı maddəsində göstərilmişdir ki, cinayət mühakimə icraatının vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir: 8.0.1. şəxsiyyəti, cəmiyyəti və dövləti cinayətkar qəsdlərdən qorumaq; 8.0.2. həqiqi və ya ehtimal edilən cinayət törətməsi ilə əlaqədar şəxsiyyəti vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edilməsi hallarından qorumaq; 8.0.3. cinayətlər i tezliklə açmaq, cinayət təqibi ilə bağlı bütün halları hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırmaq; 8.0.4. cinayət törətmiş şəxsləri ifşa və cinayət məsuliyyətinə cəlb etmək; 8.0.5. cinayət törətməkdə ittiham olunan şəxslərin təqsirini müəyyən edərək onları cəzalandırmaq və təqsirsiz şəxslərə bəraət vermək məqsədi ilə ədalət mühakiməsini həyata keçirmək. Qanunçuluq prinsipi təsbit edilmiş CPM-nin 10.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuşdur ki, məhkəmələr və cinayət prosesinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarının, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin müddəalarına ciddi əməl etməlidirlər. CPM-nin 10.2 və 10.5-ci maddələrinin tələblərindən isə görünür ki, Azərbaycan Respublikasını n qüvvəyə minmiş və dərc edilmiş qanunu ilə müəyyən olunan əsaslardan və qaydalardan kənar heç kəsin cinayət təqibi üzrə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs qismində məsuliyyətə cəlb edilməsinə, tutulmasına, həbsə alınmasına, axtarılmasına, məcburi gətirilməsinə və digər prosessual məcburiyyət tədbirlərinə məruz qalmasına, habelə məhkum edilməsinə, cəzalandırılmasına, hüquq və azadlıqlarının digər formada məhdudlaşdırılmasına yol verilmir. Qanunun bu maddəsində göstərilən tələblərin pozulması ilə aparılan prosessual hərəkətlərin və qəbul olunmuş qərarların hüquqi qüvvəsi yoxdur. CPM-nin 12.1-ci maddəsinin müddəaları cinayət prosesini həyata keçirən orqanlardan cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olu nmasını təmin etmələrini tələb edir. CPM-nin 28.5-ci maddəsində əksini tapmış cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi prinsipinə görə, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə kifayət qədər uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır. CPM-nin 33.2 və 32.4-cü maddələrinə əsasən, cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən cinayət-prosessual qanunun 125, 144, 146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması, eləcə də sübutlara və sair materiallara qərəzli münasibət bəslənilməsi, mövcud hüquqi prosedur daxilində tədqiq edilənədək sübut və digər materiallardan birinə digərinə nisbətdə çox və ya az əhəmiyyət verilməsi yolverilməzdir. CPM-nin 124.1-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, məhkəmənin və ya cinayət prosesi tərəflərinin əldə etdiyi mötəbər dəlillər (məlumatlar, sənədlər, əşyalar) cinayət təqibi üzrə sübutlar hesab olunur. Bu sübutlar: 124.1.1. cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələblərinə əməl edilməklə insan və vətəndaşın konstitusiya hüquq və azadlıqları məhdudlaşdırılmadan və ya məhkəmənin qərarı əsasında (bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş təxirə salına bilməyən hallarda isə müstəntiqin qərarı əsasında) məhdudlaşdırmaqla əldə olunmalı; 124.1.2. hadisənin cinayət hadisəsi olub-olmamasını, törədilmiş əməldə cinayətin əlamətlərinin olub-olmamasını, bu əməlin təqsirləndirilən şəxs tərəfindən törədilibtörədilməməsini, onun təqsirli olub-olmamasını, habelə ittihamın düzgün həll edilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edən digər hallar göstərilməlidir. CPM-nin 125.1-ci maddəsində isə təsbit edilmişdir ki, məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə və əldə edilməsi hallarına şübhələr olmadıqda onlar sübut kimi qəbul edilə bilərlər. CPM-nin 125.7-ci maddəsinə görə, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı məlumatlardan, sənədlərdən və əşyalardan sübut kimi istifadə edilməsinin qeyrimümkünlüyünü, habelə onlardan məhdud istifadə edilməsinin mümkünlüyünü prosesi aparan orqan öz təşəbbüsü və ya cinayət prosesi tərəflərinin vəsatəti ilə müəyyən edir. Sübutların mümkünlüyünə dair qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərindən görünür ki, insan və vətəndaşların konstitusiya hüquqlarının və azadlıqlarının, yaxud bu Məcəllənin digər tələblərinin pozulması ilə cinayət prosesi iştirakçılarının qanunla təminat verilən hüquqların dan məhrum etmə və ya onları məhdudlaşdırmaqla sübutların həqiqiliyinə hər hansı yolla təsir göstərəcəyi və ya göstərə biləcəyi halda, sübutlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüququnun pozulması ilə əldə edildikdə, yaxud da istintaq və ya digər prosessual hərəkətlərin icraatı qaydaları kobud pozuntularla aparıldıqda əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir (CPM-nin 125.2.1, 125.2.3 və 125.2.7-ci maddələri). CPM-nin 138.1-ci maddəsinə görə, sübutetmə ittihamın qanuni, əsaslı və ədalətli həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların müəyyən edilməsi məqsədi ilə sübutların əldə edilməsindən, yoxlanılmasından və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. CPM-nin 139-cu maddəsi bu normada göstərilən digər hallarla yanaş ı cinayət hadisəsinin baş vermə faktının və hallarının, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətlərinin və şəxsin təqsirliliyinin sübutlara əsasən müəyyən edilməsini tələb edir. Belə ki, həmin maddədə qeyd olunur ki, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı aşağıdakılar yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir: 139.0.1. cinayət hadisəsinin baş vermə faktı və halları; 139.0.2. şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət hadisəsi ilə əlaqəsi; 139.0.3. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətləri; 139.0.4. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin törədilməsində şəxsin təqsirliliyi; 139.0.5. cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar; 139.0.6. bu Məcəllə ilə başqa hal nəzərdə tutulmamışsa, cinayət prosesi iştirakçısının və ya cinayət prosesində iştirak edən digər şəxsin öz tələbini əsaslandırdığı hallar. CPM-nin 144-cü maddəsi cinayət-mühakimə icraatını aparan orqanlardan, o cümlədən məhkəmədən cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamağı tələb edir. Yoxlama zamanı toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. CPM-nin 145.1-ci maddəsinə görə, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. CPM-nin 145.2-ci maddəsinə əsasən, təhqiqatçı, müstəntiq, prokuror, hakim qanunu və vicdanını rəhbər tutaraq sübutların məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv baxılmasına əsaslanmaqla öz daxili inamına görə sübutları qiymətləndirirlər. CPM-nin 145.3 -cü maddəsi isə cinayət təqibi üzrə toplanılmış bütün sübutların məcmusuna ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməsini tələb edir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə isə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin (CPM-nin 146.1-ci maddəsi). CPM-nin 349.5-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə. Göründüyü kimi, cinayət mühakimə i craatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-nin 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-nin 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Yalnız belə olduqda, CPM-nin 21 və 349.5-ci maddələri tələb etdiyi kimi, məhkəmənin yekun qərarı, o cümlədən şəxsin ona istinad edilən cinayətin törədilməsində təqsirli olması və ya onun təqsirsiz olması (təqsirinin sübuta yetirilməməsi) barədə nəticə əsaslı sayıla bilər. Qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə uyğun olan eyni hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun aşağıda təsvir edilən Qərarlarında ifadə olunmuşdur. Belə ki, “Azərbaycan Respublikası CPM-nin 397.1 və 397.2-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 may 2009-cu il tarixli Qərarında qeyd edilir ki, həqiqətin müəyyənləşdirilməsi ədalət mühakiməsinin mütləq şərtidir və hər zaman cəmiyyət məhkəmədən həqiqəti əks etdirən ədalət mühakiməsini tələb edəcəkdir. Hər bir hakim bu vəzifəsini icra etmək üçün ilk əvvəl prosessual tələblərə hökmən riayət olunmasını təmin etməlidir, ç ünki bu hal cinayət işi üzrə həqiqətin müəyyənləşdirilməsinin və düzgün məhkəmə qərarının qəbul olunmasının mühüm şərtidir. Eynilə də cinayət işi üzrə araşdırmanın predmetini təşkil edən hadisənin əhəmiyyətli halları müəyyənləşdirilməmişdirsə və (və ya) bu hallara münasibətdə cinayət qanununun müddəaları düzgün tətbiq olunmamışdırsa, həmin qərara həqiqi ədalət mühakiməsi aktı kimi baxıla bilməz. Həmin akt ədalətsizliyinə səbəb olmuş hakimin qanunsuz hərəkətləri, məhkəmə səhvləri və ya qanuniliyinə və əsaslılığına təsir etmiş digər hallardan asılı olmayaraq düzəldilməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu eyni zamanda vurğulamışdır ki, hökm çıxarıldığı zaman məhkəmə onun qanunçuluq və əsaslılıq tələblərinə cavab verə biləcəyinin təmin edilməsi üçün öz aktını bu amillərin üzərində qərarlaş dırmalıdır. Belə tələblərə cavab verməyən məhkəmə qərarlarına yenidən baxılması imkanının məhdudlaşdırılması ədalət və hüquqi müəyyənlik kimi dəyərlərin müdafiəsində tarazlığın pozulması və Konstitusiya ilə təminat verilən insan hüquq və azadlıqlarına zərər yetirilməsi ilə nəticələnə bilər. “V.Bayramov və qeyrilərinin şikayətləri üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət işləri və inzibati hüquqpozmalara dair işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının 23 mart 2004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 09 sentyabr 2005-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə hökmü şəxsin təqsirli olub-olmaması kimi həyati əhəmiyyəti olan məsələni həll edir. Bu səbəbdən prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. (CPM-in 349.3-cü maddəsi).... Məhkəmə hökmünün əsaslılığının şərtlərindən biri də hökmdə müəyyən edilmiş halların məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara uyğun gəlməsidir. Bu o deməkdir ki, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır (CPM-nin 28.5-ci maddəsi). İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (bundan sonra mətndə Avropa Məhkəməsi) müxtəlif ölkələrə qarşı qəbul etdiyi Qərarlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyi barədə məhkəmənin nəticəsi həm yetərlilik, həm də inandırıcılıq tələblərinə uyğun olmalı, onun əsasını isə yalnız elə sübutlar təşkil etməlidir ki, qanuna müvafiq yəni, qanuni yolla əldə olunmuş olsun. Məhkum barəsindəki cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi, ilk növbədə faktları araşdırmaq və müəyyən etmək səlahiyyətləri üzərinə qoyulmuş birinci instansiya məhkəməsi ibtidai araşdırma orqanı tərəfindən təqdim olunmuş bütün sübutları araşdırmaqla və onları CPM-nin 145.1-ci maddəsinin tələblərinə müvafiq qaydada mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymətləndirməklə adı çəkilən məhkumun hökmün təsviri-əsaslandırıcı və hazırki qərarın “İşin halları” hissələrində təsvir edilən cinayət əməllərini törətməsi barədə nəticəyə gəlmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də həmin sübutların təkrarən araşdırılmasına ehtiyac görməyərək, araşdırılmış sübutların isə Məhkum təqsirli olmasına dəlalət etmə sini və belə qənaətə gəlmək üçün onların kifayət etməsini hesab edərək bu nəticə ilə razılaşmışdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, Məhkum təqsirliliyi ilə bağlı birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri bu nəticə düzgündür, qanunidir və bu baxımdan həmin nəticənin şübhə altına alınması üçün heç bir əsas yoxdur. Müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətində göstərilən dəlillərlə razılaşmayan məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, cinayət işinin materiallarına əsasən, Məhkum ona qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə mənimsəmə, ağır nəticələrə səbəb olmuş vəzifədən sui-istifadə etmə, zərər çəkmiş şəxslərə külli miqdarda zərər vurmaqla dələduzluq və saxta sənədlərdən istifadə etmə cinayət əməllərini törətməkdə təqsirliliyinin mötəbərliyi heç bir şübhə doğurmayan, CPM -nin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq əldə edilmiş, araşdırılmış və qiymətləndirilmiş sübutlarla, yəni zərər çəkmiş hüquqi şəxsin nümayəndəsinin, zərər çəkmiş fiziki şəxslərin, çoxsaylı şahidlərin ifadələri, məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizasının rəyi ilə, cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş çoxlu sayda kredit müqavilələri ilə, habelə digər sübut əhəmiyyətli sənədlərlə və bir çox istintaq hərəkətlərinin aparılması haqqında protokollarla tam təsdiq edilir. İş üzrə hər hansı qanun pozuntusuna yol verilmədən, Məhkum bütün hüquqları gözlənilməklə ibtidai araşdırma zamanı toplanmış, birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə iclasında tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış bu sübutların hər birisi ayrıayrılıqda 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmdə və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarında ətraflı şərh edildiyindən məhkəmə kollegiyası təkrarən həmin sübutların hamısının hazırki qərarda təsvirinə ehtiyac görmür, lakin müdafiəçinin kassasiya şikayətinin dəlillərinə cavab verilməsi üçün bu sübutların bir qisminə müraciət etməyi zəruri bilir. Əvvəla məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, Məhkum cinayət təqibinin müxtəlif mərhələlərində özünü ona qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə təqsirli bilməyərək saxta sənədlərdən istifadə etməklə hər hansı məbləğdə pul vəsaitini mənimsəməsini, dələduzluq və vəzifədən sui-istifadə etmə cinayət əməllərini törtməməsini bildirsə də, onun bununla bağlı verdiyi özünü müdafiə xarakterli ifadələri zərəz çəkmiş şəxslərin, zərər çəkmiş hüquqi şəxsin nümayəndəsinin və şahidlərin ifadələri ilə yanaşı həmçin in aşağıdakı obyektiv sübutların məcmusu ilə tam təkzib olunur. Belə ki, məhkəmə-xəttşünaslıq ekspertizasının 29 iyun 2020-ci il tarixli 4/352 nömrəli rəyindən görünür ki, ekspertizaya təqdim olunmuş, "xxxx" ASC və Şahid11 adlarından olan 12.000.000 manat kreditin götürülməsinə dair 20 iyun 2016-cı il tarixli 021/15 saylı kredit müqaviləsinin kserosurətində “Borcalan” qrafalarında əks olunmuş imzalar, həmin müqaviləyə aid iltizamın kserosurətində “Borcalanın A.A.S imzası” qrafasında əks olunmuş imza, “Hüseynov B” yazıları və imza, kredit sifarişinin kserosurətinin sonunda “Sifarişi verməyə səlahiyyəti olan şəxsin vəzifəsi A.A.S” qrafasında əks olunuş imza; "xxxx" ASC və Şahid11 adlarından olan 6.000.000 manat kredit götürülməsinə dair 28 aprel 2014-cü il tarixli 125/14 saylı kredit müqavil əsinin kserosurətində “Borcalan” qrafalarında əks olunmuş imzalar - Şahid11 tərəfindən icra olunmuşdur. Bundan başqa cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş 17 dekabr 2020-ci il tarixli mütəxəssis rəyinə əsasən aparılmış araşdırma ilə müəyyən edilmişdir ki, hüquqi şəxslər MM “NUR” KFT, MM “Bəzgəh” KFT, "xxxx" MTK, "xxxx" MMC, fiziki şəxslər Şahid3, Şahid7, X19, Şahid4, Şahid5, Şahid6, Şahid2, Şahid11, Şahid15, Şahid8, X7, X12, Məhkum və Zərərçəkmiş şəxs1 adlarına cəmi 84.269.739,31 manat və 3.111.119,07 ABŞ dolları məbləğində kreditlər ayrılmış, həmin kreditlər üzrə 8.760.856,40 manat və 626 545,79 ABŞ dolları manat əsas borclar, 8.363.882,45 manat və 387.062,04 ABŞ dolları faiz borcları ödənilmişdir. Araşdırmaya təqdim edilmiş sənədlər üzrə müəyyən edilmiş tarixlərə (01-30 iyun 2020-c i il tarixlərinə) cəmi 77.828.213,37 manat əsas borc, 31.041.813,11 manat faiz və cərimə borcları ödənilməmiş qalmışdır.” Cinayət işinin materiallarından görünür ki, Məhkum adına meyvəçiliyin inkişafı, şəxsi istifadə, həyət evinin tikintisi təyinatları üzrə 16 iyun 2010-ci il tarixli 005/10 saylı kredit müqaviləsi üzrə 200.000 manat, 25 dekabr 2010-ci il tarixli kredit kartı müqaviləsi üzrə 215.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 171.677,5 manat), 07 yanvar 2013-ci il tarixli PK361 saylı kredit kartı müqaviləsi üzrə 620.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 486.514 manat) və 21 dekabr 2015ci il tarixli 0165/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.982.928,31 manat, ümumilikdə 2.182.928.31 manat və 835.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti təminat sız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. 16 iyun 2010-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 30.000 manat əsas, 34.595,55 manat hesablanmış faizlərin və 21 dekabr 2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 100.000 manat məbləğində faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 2.152.928,31 manat və 671.659,38 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 527.772,15), eləcə də, 800.511,54 manat və 225.350,17 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 383.095,29 manat) faiz borcu ödənilməmişdir. Bundan başqa cinayət işinin materiallarından görünür ki, Şahid8 adına olan 27 iyun 2012-ci il tarixli 069/12 saylı kredit müqaviləsi üzrə 300.000 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişd ir. 27 iyun 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 167.917 manat əsas, 96.768,70 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 132.466,51 manat əsas, 71.010,04 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Həmçinin Şahid4 adına mənzil təmiri, mal-materialın alınması və kommersiya təyinatları üzrə xx.xx.2012-ci il tarixli 156/12 saylı kredit müqaviləsi üzrə 255.500 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 151/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 2.600.000 manat və xx.xx.2016cı il tarixli 151/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.794.790 manat, ümumilikdə 4.650.290 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. xx.xx.2012-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 59.519,44 manat və xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 483.022,23 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 4.650.290 manat əsas, 1.593.790,96 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Bundan əlavə, müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətində də istinad olunan X5 adına olan 17 may 2013-cü il tarixli 337/13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmiş, həmin müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 81.330 ABŞ dolları hesablanmış faizin ödənilməsinə baxmayaraq, 440.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 345.268 manat) məbləğində pul vəsaitindən çıxarılmış 354.849,63 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uy ğun olaraq 278.450,50 manat) əsas, 262.193,96 ABŞ dolları (dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 445.729,73 manat) faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Bundan başqa cinayət işinin materiallarından görünür ki, Şahid3 adına həyət evinin tikintisi, texnika alınması, mənzil təmiri, şəxsi istifadə və mal-materialın alınması, dövriyyə vəsaitinin artırılması təyinatları üzrə xx.xx.2013-cü il tarixli 256/13 saylı kredit müqaviləsi üzrə 3.080.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 101/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 3.000.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 104/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 117/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 121/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 146/14 saylı kr edit müqaviləsi üzrə 84.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 162/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 80.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 170/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 70.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 177/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.150.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 187/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 237/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 120.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 249/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 251/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 263/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50 000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 267/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixl i 138/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 276/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 281/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 168.423 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 287/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 292/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 299/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014cü il tarixli 300/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 301/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 308/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 314/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 326/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 336/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 339/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 334/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 80.000 manat, kreditin verilməsinə dair xx.xx.2014-cü il tarixli 348/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, kreditin verilməsinə dair xx.xx.2015-ci il tarixli 001/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 70.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 004/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 007/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 88.423 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 008/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 011/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 014/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60. 000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 016/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 57.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 019/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 100.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 021/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 70.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 022/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2015ci il tarixli 032/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2015ci il tarixli 033/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 034/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 052/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 50.000 manat, ümumilikdə 10.137.846 manat, sonuncunun direktoru olduğu "xxxx" MTK-nın adına xx.xx.2014-cü il tarixli 350/14 saylı kredit müqaviləsi üzrə 5.000.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 095/15 sa ylı kredit müqaviləsi üzrə 206.260 manat və 3.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 128/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.000.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 145/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 500.000 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli 146/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 500.000 manat, xx.xx.2016-ci il tarixli 020/16 saylı kredit müqaviləsi üzrə 7.500.000 manat, ümumilikdə 14.709.260 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. Təhlil göstərir ki, Şahid3 adına olan xx.xx.2013-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.220.750,97 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 506.326,66 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 14.955,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavil ə üzrə kreditin istifadə müddətində 13.719,99 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 5.466,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 8.101,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 6.791,12 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 5.537,78 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 89.444,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 3.466,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.401,00 manat əsas və 6.400,00 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.266,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə tarixli müqavilə üzrə kred itin istifadə müddətində 4.488,89 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.955,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.911,11 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.600,67 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.533,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 4.865,55 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 2.711,1 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.200 manat, xx.xx.2014cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 933,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 911,11 manat, 5.11.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 755,56 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.244,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 888,89 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 244,44 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 133,33 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 142,22 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, ümumilikdə Şahid3 adına ayrılmış 10.135.445 manat məbləğində əsas, 7.186.303,31 manat faiz və cərimə borcu, "xxxx" MTK-nın adına ayrılmış xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kredi tin istifadə müddətində 170.645 manat əsas və 588.888,88 manat hesablanmış faiz borcundan, xx.xx.2014-cü il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 14.740,54 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 57.111,11 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 63.000,00 manat, xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 40.805,56 manat, hesablanmış faiz borcundan ödənilməsinə baxmayaraq, ümumilikdə "xxxx" MTK-nın 14.538.615 manat əsas, 4.462.341,42 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Cinayət işinin materiallarında olan Şahid11 adına müvafiq olaraq həyət evinin tikintisi və kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və inkişafı təyinatı üzrə xx.xx.2014-cü il tarixli 125/14 saylı kredit mü qaviləsi üzrə 6.000.000 manat, sonuncunun direktoru olduğu Kəndli Fermer Təsərrüfatının adına 20 iyul 2016-cı il tarixli 021/16 saylı kredit müqaviləsi üzrə 12.000.000 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. Həmin kreditlər üzrə 18.000.000 manat məbləğində əsas, müvafiq olaraq 4.234.667,14 manat və 3.175.380,00 manat, cəmi 7.410.047,14 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Cinayət işinin öyrənilməsi nəticəsində həmçinin müəyyən edilmişdir ki, Şahid15 adına biznesin inkişafı təyinatı üzrə xx.xx.2014-cü il tarixli 400/14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2014-cü il tarixdə 2.357.907 manat, xx.xx.2014-cü il tarixli 400/14 saylı kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2014-cü il tarixdə 2.745.050,00 manat məbləğində pul vəsaitinin kredit qi smində ayrılaraq 5.102.957 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. Hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 5.102.957 manat əsas, 1.716.899,81 manat məbləğində faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Bundan başqa, Şahid5 adına xx.xx.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 2.100.000 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmiş, bu müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 312.083,32 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 2.100.000 manat əsas, 761.832,87 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Daha sonra cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş Şahid7 adına mal-materialın alınması və həyət evinin tikintisi təyinatı üzrə xx.xx.2015-ci il tarixli 152/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 6.586.45 8 manat və xx.xx.2015-ci il tarixli 126/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 3.000.000 manat, ümumilikdə 9.586.458 məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmiş, həmin müqavilə üzrə kreditin istifadə müddətində 1.888.275,04 manat əsas, 488.445,88 manat hesablanmış faizlərin və xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 2.002.001,87 manat əsas, 69.456,00 manat hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 5.696.181,09 manat əsas, 2.294.072,17 manat faiz və cərimə borcu qalmışdır. Eyni zamanda, Şahid6 adına həyət evinin tikintisi, yaşayış sahəsinin təmiri, yaşayış sahəsinin tikintisi və təmiri təyinatları üzrə xx.xx.2015-ci il tarixli 025/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 80.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 8 3.904 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 026/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 62.916 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 036/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 200.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 210.400 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 039/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 63.222 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 063/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 30.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 31.542 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 064/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 230.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 241.822 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 041/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 44.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 46.230,80 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 047/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 63.036 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 059/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 500.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 523.550 manat), xx.xx.2015-ci il tarixli 060/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 90.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 94.293 manat) və xx.xx.2015-ci il tarixli 061/15 saylı kredit müqaviləsi üzrə 40.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 41.940 manat), ümumilikdə 1.394.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 1.462.855,80 manat) məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdi r. xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 10.170,83 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.300,01 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 23.722,23 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.066,67 ABŞ dolları,xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 3.524,99 ABŞ dolları, xx.xx.2015ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 26.897,22 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 5.145,55 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 7.783,34 ABŞ dolları, xx.x x.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 57.16,67 ABŞ dolları, xx.xx.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kreditin istifadə müddətində 4.588,88 ABŞ dolları hesablanmış faizlərin ödənilməsinə baxmayaraq, 1.394.000 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 1.462.855,80 manat) əsas, 573.710,64 ABŞ dolları (həmin dövrün rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq 975.308,08 manat) faiz və cərimə borcu qalmışdır. Bundan başqa, Şahid2 adına olan 24 iyun 2016-cı il tarixli 016/16 saylı kredit müqaviləsi üzrə 2.000.000 məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmiş, həmin müqavilə üzrə 2.000.000 manat əsas, 1.000.999,81 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Həmçinin X9 adına xx.xx.2016-cı il tarixli 014/16 saylı kredit m üqaviləsi üzrə 3.000.000 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmiş, həmin müqavilə üzrə 3.000.000 manat əsas, 696.500 manat faiz və cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır. Bundan əlavə, X21 direktoru olduğu MM “NUR” Kəndli Fermer Təsərrüfatının adına kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və inkişafı təyinatı üzrə 5 iyul 2016-cı il tarixli 018/16 saylı kredit müqaviləsi üzrə 2.500.000 manat məbləğində pul vəsaiti təminatsız olaraq kredit qismində rəsmiləşdirilmişdir. İşə əlavə edilmiş ləğv prosesində olan "xxxx" ASC-nin ləğvedicisi - Əmanətlərin Sığortalanması Fondundan daxil olmuş 08 sentyabr 2020-ci il tarixli, **********981 nömrəli məktubundan göründüyü kimi, ləğv prosesində olan "xxxx" ASC-nin balans məlumatlarına əsasən hüquqi şəxslərin hesabları üz rə öhdəlikləri 2,3 mln. manat, fiziki şəxslərin hesabları üzrə öhdəlikləri 3,5 mln. manat, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı üzrə öhdəlikləri 84,5 mln. manat, bankların tələbləri 6,5 mln. manat, maliyyə şirkətlərindən və institutlarından cəlb edilən vəsaitləri 46,3 mln. manat, digər öhdəliklər 31,7 mln. manat olmaqla, cəmi öhdəlikləri 174,8 mln. manat təşkil edir. Cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş müvafiq sənədlərlə müəyyən edilir ki, Məhkum 5 mart 2004-cü il tarixdən 22 iyul 2016-cı il tarixədək Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş 22 aprel 2005-ci il tarixli lisenziyaya əsasən fəaliyyət göstərən "xxxx" ASC-nin payçılarının 5 mart 2004-cü il tarixli ümumi yığıncağının 13/03 saylı protokolu ilə rəsmiləşdirilmiş iclasında bankın Müşahidə şurasının sədri vəzifəsinə təyin edilmiş, yəni o, həmin müddət ərzində vəzifəli şəxs kimi fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının 21 iyul 2016-cı il tarixli qərarı ilə "xxxx" ASC-nin lisenziyası ləğv edilmiş, 1 saylı Bakı İnzibatiİqtisadi Məhkəməsinin 22 iyun 2016-cı il tarixli qərarına əsasən isə məcburi ləğv prosesinə başlanmış və Əmanətlərin Sığortalanması Fondu 24 iyul 2016-ci il tarixdən həmin ASC-nin Ləğvedicisi təyin edilmişdir. 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 19 sentyabr 2016-cı il tarixli qərarından görünür ki, həmin qərarla "xxxx" ASC-nin iflas proseduruna başlanmışdır. “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 25-ci maddəsinə əsasən, Müşahidə şurasının sədri bankın idarə edilməsinə və fəaliyyətinə nəzarətin həyata keçirilməs i, o cümlədən, bankın İdarə Heyətindən hesabat alınması, səhmdarların ümumi yığıncağı və İdarə Heyətinə tövsiyələr verilməsi, bank tərəfindən qüvvədə olan qanunvericiliyin pozulması faktını müəyyən etdikdə bu pozuntu barəsində səhmdarların ümumi yığıncağının, Audit Komitəsinin və İdarə Heyətinin xəbərdar edilməsi, maliyyə bazarlarına nəzarət orqanına isə bank qanunvericiliyinin və “Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinin pozulması faktları barədə bildirişlərin göndərilməsi, habelə cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı daxili nəzarət sistemi nin hazırlanması və tətbiq edilməsi, bankın kapital ehtiyatlarının yaradılması haqqında qərar qəbul edilməsi, bankın nizamnamə kapitalının 50 faizindən artıq məbləğdə və bankın nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş hallarda bank adından müvafiq əqdlərin bağlanmasına icazə verilməsi, aidiyyəti şəxslərlə dəyəri bankın aktivlərinin 5 faizədək hissəsini təşkil edən əqdin bağlanması haqqında qərar qəbul edilməsi, bankın fəaliyyətinin kompleks və ya ayrı-ayrı sahələrinin yoxlanılması barədə qərar qəbul edilməsi və digər səlahiyyətlərə malik təşkilatisərəncamverici funksiyalara malikdir. Məhkəmələr tərəfindən qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarına görə, iş üzrə araşdırılmış sübutlara müvafiq qiymət verərək məhkəmələr haqlı olaraq belə qənaətə gəlmişlər ki, zərər çəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs3, şahidlər Ş ahid1, Şahid2 və Şahid12 məhkəmə iclasında fərqli, yəni Məhkum müdafiəsinə yönəlmiş ifadələr verdiklərindən onların məhz ibtidai araşdırma zamanı heç bir təsir və təzyiq göstərilmədən və Məhkum törətdiyi əməlləri ifşa edən ifadələri sübut kimi qəbul edilməli və həmin ifadələrə üstünlük verilməlidir. Müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya şikayətinin dəlillərinin əksinə olaraq məhkəmələr həmçinin araşdırılmış digər sübutlara da qanuna müvafiq qaydada mənsubiyyəti, mötəbərliyi və mümkünlüyü üzrə qiymət vermiş və bu qiymətləndirməyə əsasən Məhkum əməllərinin CM-nin 179.3.2, 178.3.2, 308.2 və 320.2-ci maddələri ilə tövsif edilməsi barədə düzgün nəticəyə gəlmişlər. Məhkəmə kollegiyası vurğulamağı lazım bilir ki, belə qiymətləndirmə cinayət qanunu normalarının tələbləri ilə yanaşı həmçinin aşağıda g östərilənlərə tam uyğundur. Belə ki, “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 11 iyun 2015-ci il tarixli Qərarında məhkəmələrə tövsiyyə edilir ki, başqa talama cinayətlərindən fərqli olaraq dələduzluq cinayəti aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə törədilir və əmlak sahibi öz əmlakını və ya ona olan hüququnu başqa şəxslərə yalan vədlərin təsiri altında könüllü surətdə verir. Həmin Qərarda qeyd edilir ki, mülki münasibətlərdən irəli gələn (məsələn, qanuna müvafiq olaraq bağlanmış borc, kredit, icarə və sair müqavilələr üzrə) öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi yalnız o halda dələduzluq kimi qiymətləndirilə bilər ki, şəxsin həmin müqavilələri bağlamazdan əvvəl özgənin əmlakını və ya əmlaka olan hüququnu əvəzsiz olaraq ələ keçirmək niyyətində olması müəyyən edilmiş olsun. Qalan hallarda belə öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi məsələsinə mülki mühakimə icraatı qaydasında baxıla bilər. Qanuna müvafiq qaydada kredit, borc, girov, alqı-satqı və bu kimi başqa mülki münasibətlərdən irəli gələn müqavilə bağlandıqdan sonra şəxs digər şəxsin müqavilənin şərtlərinə zidd olan hərəkətləri nəticəsində əmlakından və ya əmlaka olan hüququndan məhrum olduqda və həmin əmlakın qaytarılması (əmlaka olan hüququnun bərpa edilməsi) iddiası ilə mülki mühakimə icraatı qaydasında məhkəməyə müraciət etdikdə, məhkəmə bu xarakterli iddialara mülki-prossessual qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun qaydada baxmalı, bu baxış zamanı əmlakı ələ keçirmiş və ya əmlak hüququnu əldə etmiş şəxsin əməllərində talama, o cümlədən dələduzluq cinayətinin əlamətlərinin olmasını müəyyən etdikdə isə, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 265.4-cü maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq bu haqda xüsusi qərardad çıxarmaqla prokurora xəbər verməlidir. Talama cinayətlərindən sayılan dələduzluq CM-nin 178.1-ci maddəsinin dispozisiyasında etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə kimi təsbit edilmişdir. Bu müddəaya və talama cinayətlərinin ümumi əlamətlərini xarakterizə edən əlamətlərə görə aldatmadan, etibardan istifadə edən şəxsin qəsdi birbaşa və məhz həmin üsulların köməkliyi ilə əmlakın ələ keçirilməsinə, əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlməlidir. Odur ki, (əməl hüququn əldə edilməsində deyil, əmlakın ələ keçirilməsində ifadə olundu qda), dələduzluq cinayətinin subyektiv cəhəti aldatma və etibardan sui-istifadə etməklə özgə əmlakını ələ keçirən şəxsin əmlakı ələ keçirmək niyyətinin həmin əmlakın ona verilməsinədək mövcud olmasını və buna müvafiq olaraq məqsədinin digər talama cinayətlərində olduğu kimi, əmlakın əvəzsiz olaraq ələ keçirilməsinə yönəlməsini ehtiva edir. Dələduzluq cinayət qanununda maddi tərkibli cinayət olaraq təsbit edildiyindən, əməl özgə əmlakının aldatma yolu ilə ələ keçirilməsinə yönəldikdə, əmlakın faktiki olaraq ələ keçirilməsi (təqsirkarın həmin əmlak üzərində real olaraq sərəncam vermək imkanı əldə etməsi) anından bitmiş olur. Məhkum CM-nin 179.3.2 və 308.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinməsi ilə bağlı məhkəmə kollegiyası yenə də yuxarıda təsvir edilmiş Ali Məhkəmənin Plenum Qərarına müraciət edərək qeyd edir ki, həmin Qərara görə, dələduzluq cinayəti özgə əmlakını mənimsəmə və ya israf etmə cinayətindən (CM-nin 179-cu maddəsi) əmlakın təqsirkarın sərəncamına keçməsi üsulu ilə və həmin əmlakın ələ keçirilməsi anı ilə fərqlənir. Dələduzluğun törədilməsi zamanı təqsirkarın bütün hərəkətləri onun həmin əmlakın ələ keçirilməsinə yönəlmiş niyyətinin həyata keçirilməsində ifadə olunursa, mənimsəmə və ya israf etmə zamanı əmlak təqsirkara etibar olunur və yalnız bundan sonra təqsirkarda əmlakın ələ keçirilməsi və ya israf edilməsi niyyəti yaranır, bu niyyətinə nail olmaq üçün də o, müvafiq hərəkətləri edir. Mənimsəmə və ya israf etmə cinayətinin törədilməsi zamanı da aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə bu cinayətin üsulları kimi çıxış edə bilər (məsələn, ərzaq məhsullarının tica rət obyektlərinə paylanması vəzifəsini yerinə yetirən ekspeditorun həmin məhsulların xarab olması (oğurlanması, naməlum şəraitdə itməsi) barədə istehsal müəssisəsinin rəhbərinə bilə-bilə yalan məlumat verərək bundan sonra ona etibar olunmuş əmlaka istədiyi kimi sərəncam verməsi). Bundan başqa, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308-ci maddəsinin “Qeyd” hissəsində nəzərdə tutulmuş “vəzifəli şəxs” anlayışının şərh olunmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 19 iyul 2013-cü il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, qulluq mənafeyi əleyhinə olan cinayətlər yalnız şəxsin vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməsi yolu ilə törədilə bilər. Məhz bu baxımdan vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə cinayətlərinin tərkibinin açıqlanması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadənin obyekti dövlət, yerli özünüidarə orqanlarının, kommersiya və qeyri-kommersiya təşkilatlarının normal fəaliyyətidir. Əlavə obyekt qismində fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqları və qanuni mənafeləri, habelə cəmiyyətin və dövlətin qanunla qorunan mənafeləri çıxış edir. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmə obyektiv cəhətdən aşağıdakı zəruri əlamətlərin məcmusu ilə xarakterizə olunur: vəzifəli şəxsin qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə zidd olaraq istifadə etməsi növündə əməl; fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurulmasından ibarət nəticənin baş verməsi; əməllə nəticə arasında səbəbli əlaqənin olması. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadənin obyektiv cəhətinin zəruri əlamətlərindən biri fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmada ifadə olunan ictimai təhlükəli nəticənin baş verməsidir. Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə subyektiv cəhətdən qəsdən edilən cinayətdir. Şəxs qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə zidd olaraq istifadə etdiyini dərk edir, bunun fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, yaxud cəmiyyətin və ya dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmada ifadə olunan nəticələrini qabaqcadan görür, bu nəticələrin baş verməsini arzu edir (birbaşa qəsd) və ya belə nəticələrin baş verməsinə şüurlu surətdə yol verir (dolayı qəsd). Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-isti fadə cinayətinin subyektiv cəhətinin daha bir zəruri əlaməti cinayətin motividir. CM-in 308-ci maddəsində bu cinayətin motivi vəzifəli şəxsin özü və ya üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlüyün əldə edilməsi kimi müəyyən olunmuşdur. Hazırki iş üzrə həm ibtidai araşdırma zamanı, həm də məhkəmə iclaslarında müvafiq olaraq toplanmış və araşdırılmış sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, Məhkum qeyrilərinin köməkçiliyi ilə öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək ona etibar edilmiş özgə əmlakını vahid niyyətlə külli miqdarda ziyan vuraraq mənimsəmə yolu ilə talamış, qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirərək xeyli və külli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxs qismində xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar ö zü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyi ziddinə qəsdən istifadə etməklə hüquqi şəxsin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmaqla vahid niyyətlə vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmiş, bilə-bilə hüquq verən saxta rəsmi sənəddən təkrarən istifadə etmişdir. Birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin bu haqda gəldikləri nəticələrlə razılaşan məhkəmə kollegiyası belə olan halda müdafiəçi E.M.Məmmədovun bu nəticələrin əksini əsaslandırmaq üçün onun kassasiya şikayətində irəli sürdüyü dəlilləri qəbul edilməz sayır, həmin şikayətin bu hissədə təmin edilməsini mümkün bilmir və hesab edir ki, həmin dəlillərə əsasən hazırki iş üzrə Məhkum barəsindəki Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 16 yanvar 2023-c ü il tarixli qərarının ləğv edilməsi və cinayət işinin icraatına xitam verilməsi üçün əsaslar yoxdur. Məhkum barəsində xüsusi müsadirə növündə cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq olunması ilə bağlı həm müdafiəçi E.M.Məmmədovun, həm də maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1, hər birisinin ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətinin dəlillərinə cavab olaraq məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, bu tədbir CM-nin 99-1.1.2 və 99-2-ci maddələrinə əsasən ona görə tətbiq edilmişdir ki, araşdırılmış sübutlara görə Məhkum dələduzluq və mənimsəmə yolu ilə cəmisi 77.503.213,37 manat məbləğində pulu ələ keçirmiş (72.328.213,37 manat "xxxx" ASC-nə, 5.000.000 manat Zərərçəkmiş şəxs1, 30.000 manat Zərərçəkmiş şəxs3 və 145.000 manat Zərərçəkmiş şəxs4 məxsus olan), vəzifədən sui -istifadə etməsi nəticəsində isə həmin Cəmiyyətə 31.041.813,11 manat məbləğində ziyan vurmuş, həmin vəsaiti öz ehtiyaclarına sərf etdiyi üçün bu məbləğdə pul onda aşkar edilməmiş və cinayət yolu ilə əldə olunması nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərə vurulmuş zərər tam ödənilmədiyi və dövlət nəfinə alına bilinmədiyi üçün ibtidai araşdırma zamanı Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 03 iyul 2020-ci il və 26 avqust 2020-ci il tarixli qərarları ilə aşağıdakı daşına və daşınmaz əmlakların üzərinə həbs qoyulmuşdur: - Məhkum məxsus ünvan 2, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospektində yerləşən 0,3809 kv.m torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpaq sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 9 ünvanda yerləşən qeyri- yaşayış sahəsinin, ünvan 4 (10 -cu Zavod-8) ünvanda yerləşən 733,7 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin; - Məhkum arvadı Maraqlı şəxs2 məxsus ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzilinə; - Məhkum qızı Maraqlı şəxs3 adına rəsmiləşdirilmiş Abşeron rayonu, Novxanı kəndi ərazisində yerləşən 0,18 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin və ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin, “Jeep Wrangler” markalı, **-EF-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Mersedes Benz S500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Bentley Continental” markalı, **-UL-*** dövlət qeydiyyat nömrəli və “Mersedes Benz G63 AMG” markalı, **-VC-*** dövlət qeydiyyat nömrəli avtomobillərin. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmü ilə isə həmin əmlakların xüsusi müsadirə edilməklə zərərçəkmiş şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsinə yö nəldilməsi qərara alınmışdır. Məhkəmə kollegiyası ümumiyyətlə Məhkum barəsində bu cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsində hər hansı qanun pozuntusu görmür, lakin qeyd etməyi lazım bilir ki, məhkəmələr digər əmlakla yanaşı Maraqlı şəxs2 xüsusi mülkiyyətində olan mənzilin də müsadirə edilməsi barədə qərar qəbul edərkən bu qənaətləri ilə bağlı hər hansı araşdırma aparmamış və həmin mənzilin Məhkum tərəfindən cinayət yolu ilə əldə edilib-edilməməsinə müvafiq qiymət verməmişlər. Əvvəla məhkəmə kollegiyası vurğulayır ki, CM-nin 99-1.1-ci maddəsinə əsasən, xüsusi müsadirə cinayət-hüquqi xarakterli tədbiri aşağıda göstərilən əmlakın məhkəmənin yekun qərarı ilə məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınmasıdır: 99-1.1.1. şəxsin cinayət törədilərkən istifadə etdiyi alət və va sitələr (qanuni sahibinə qaytarılmalı olan alət və vasitələr istisna olmaqla); 99-1.1.2. şəxsin cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər (qanuni sahibinə qaytarılmalı olan pul vəsaitləri və ya digər əmlak və ondan əldə edilmiş gəlirlər istisna olmaqla); 99-1.1.3. cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitləri və ya digər əmlakın mülki-hüquqi əqdlərin bağlanması və ya digər üsullarla tam və ya qismən çevrildiyi digər əmlak və ya onun müvafiq hissəsi; 99-1.1.4. terrorçuluğun, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrin və ya qrupların, mütəşəkkil dəstələrin və ya cinayətkar birliklərin (cinayətkar təşkilatların) maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan və ya istifadə olunan əmlak. C M-nin 99-1.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə hər bir cinayət işi üzrə bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli əmlakın olub-olmaması məsələsini həll edir. Xüsusi müsadirə həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərə tətbiq oluna bilər. CM-nin 99-2-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli olan əmlak istifadə edildiyi, özgəninkiləşdirildiyi və ya başqa səbəblərdən dövlət nəfinə alına bilinmədiyi halda həmin əmlakın dəyəri məbləğində cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak məhkəmənin yekun qərarı ilə xüsusi müsadirə edilir. Məhkəmənin dövlət nəfinə alına bilinməyən əmlakın əvəzinə təqsirləndirilən şəxsə məxsus digər əmlak barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməsi vəzifəsi BMT-nin 27 fevral 2004-cü il ta rixli “Korrupsiya əleyhinə” Konvensiyasının, “Cinayət fəaliyyətindən əldə edilən gəlirlərin leqallaşdırılmasına, axtarışına, həbsinə və müsadirəsinə dair” Avropa Şurasının 8 noyabr 1990-cı il tarixli Konvensiyasının, “Cinayət fəaliyyətindən əldə edilən gəlirlərin leqallaşdırılmasına, axtarışına, həbsinə, müsadirəsinə, və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə dair” Avropa Şurasının 2005-ci il 16 may tarixli Konvensiyasının (bundan sonra – 2005-ci il Varşava Konvensiyası) müddəalından da irəli gəlir. CPM-nin 38.3-cü maddəsinə əsasən cinayət prosesini həyata keçirən orqan cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hərəkətlər nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi məqsədilə tədbirlər görməlidir. CPM-nin 248.2 və 248.3-cü maddələrində göstərilmişdir ki, cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlak və ya cinayət in predmeti istifadə edildiyi, özgəninkiləşdirildiyi və ya başqa səbəbdən dövlət nəfinə alına bilinmədiyi halda həmin əmlakın dəyəri məbləğində təqsirləndirilən şəxsə məxsus olan pul və ya digər əmlak üzərinə (onun nədən ibarət və kimdə olmasından asılı olmayaraq) həbs qoyulur. Odur ki, CM-nin 99-1.1-ci maddəsində göstərilən yalnız cinayət prosesində müəyyən olunmuş (məsələn, maddi sübut kimi tanınmış) əmlakın deyil, həmin əmlakı (məsələn, oğurlanmış əmlakı) onun istifadə edilməsi, özgəninkiləşdirilməsi və s. səbəblərdən aşkar etmək mümkün olmadıqda ona bərabər dəyərdə təqsirləndirilən şəxsə məxsus digər əmlakın (bu əmlakın nədən ibarət olmasından və kimdə olmasından asılı olmayaraq) müsadirə edilməsini təmin etmək üçün cinayət-prosessual qanunla müəyyən edilmiş tədbirlərin görülməməsinə və bunun nəticəsi kimi şəxsin cinayət yolu ilə əldə etdiyi gəlirlərdən məhrum edilməməsinə cinayət mühakimə icraatının məqsədləri ilə bir araya sığmayan hal kimi baxılmalı, cinayət təqibi orqanının təqsirləndirilən şəxsə məxsus digər əmlakın müəyyən edilməsi və üzərinə həbs qoyulması üçün kifayət qədər səy göstərməməsi onun bu məsələdə fəaliyyətsizliyi kimi qiymətləndiriməli və məhkəmə tərəfindən belə hallara xüsusi qərar çıxarılmaqla münasibət bildirilməlidir. Həmçinin, belə hallarda məhkəmə əmlakın xüsusi müsadirəsini təmin etmək üçün müvafiq tədbirlər görməli, o cümlədən təqsirləndirilən şəxsə məxsus müsadirə edilməsi nəzərdə tutulmuş başqa əmlakın üzərinə həbs qoymalı, həmin əmlakın dəyəri ilə istifadə edilmiş, özgəninkiləşdirilmiş və ya sair səbəbdən dövlət nəfinə alına bilinməyən əm lakın dəyəri arasında bərabərliyi gözləmək üçün zəruri olduğu hallarda müsadirə olunmalı əmlakın dəyərinin müəyyən edilməsi məqsədi ilə məhkəmə ekspertizası təyin etməlidir. Xüsusi müsadirə cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsi ilə bağlı qanunvericiliyin tələblərinə uyğun izah və tövsiyələr həmçinin “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli Qərarının 70-84-cü bəndlərində verilmişdir. Bu Qərarda həmçinin nəzərdə tutulur ki, cinayət-hüquqi tədbir kimi xüsusi müsadirə tətbiq edilməzdən əvvəl buna əsas ola bilən bütün sübutlar tam, hərtərfli və obyektiv araşdırılmalı, həmin sübutlara qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymət verilməli, xüsusən müsadirəyə məruz qalası əm lakın əldə edilməsi, özgəninkiləşdirilməsi halları, yoxlanılmalı və yalnız bundan sonra qeyd edilən tədbirin tətbiq edilib-edilməsi barədə qanuni və əsaslandırılmış qərar qəbul edilməlidir. Hazırki cinayət işinin materiallarından, o cümlədən ibtidai araşdırma orqanının və birinci instansiya məhkəmələrinin apardıqları tədqiqin və təhlilin nəticələrindən və bu iş üzrə qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarından mübahisəli əmlakların - Məhkum məxsus ünvan 2, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospektində yerləşən 0,3809 kv.m torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpaq sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 9 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin, ünvan 4 (10-cu Zavod-8) ünvanda yerləşən 733,7 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin və Məhkum qızı Maraqlı şəxs3 adına rəsmiləşdirilmiş Abşeron rayonu, Novxanı kəndi ərazisində yerləşən 0,18 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin və ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin, “Jeep Wrangler” markalı, **-EF-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Mersedes Benz S500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Bentley Continental” markalı, **-UL-*** dövlət qeydiyyat nömrəli və “Mersedes Benz G63 AMG” markalı, **-VC-*** dövlət qeydiyyat nömrəli avtomobillərin xüsusi müsadirəsi ilə bağlı yuxarıda şərh olunan tələblərə, hüquqi mövqeyə, izah və tövsiyələrə əməl olunmaması görünmür. Həmçinin həm müdafiəçi E.M.Məmmədov, həm də maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3 və Maraqlı şəxs1 həmin əmlakların Məhkum tərəfindən təqsirli bilindiyi cinayətləri törətməzdən əvvəl əldə edildiyini, yəni cinayət yolu ilə ə ldə olunmadığını iddia etsələr onlar nə ibtidai araşdırma orqanına, nə də məhkəmələrə bu iddiaları təsdiq edən sübutları təqdim etməmiş, Maraqlı şəxs1 isə kassasiya şikayətində göstərdiyi əmlakların Məhkumla yanaşı həm də onun mülkiyyətində olmasını heç cür əsaslandırmamışdır. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası Məhkum məxsus ünvan 2, 42 və 43 nömrəli mənzillərin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Babək prospektində yerləşən 0,3809 kv.m torpaq sahəsinin, ünvan 1 ünvanda yerləşən 0,0804 ha torpaq sahəsinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 9 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin, ünvan 4 (10-cu Zavod-8) ünvanda yerləşən 733,7 kv.m qeyri-yaşayış sahəsinin və Məhkum qızı Maraqlı şəxs3 adına rəsmiləşdirilmiş Abşeron rayonu, Novxanı kəndi ərazisində yerləşən 0,18 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin və ünvan 4 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin, “Jeep Wrangler” markalı, **-EF-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Mersedes Benz S500” markalı, **-KP-*** dövlət qeydiyyat nömrəli, “Bentley Continental” markalı, **-UL-*** dövlət qeydiyyat nömrəli və “Mersedes Benz G63 AMG” markalı, **-VC-*** dövlət qeydiyyat nömrəli avtomobillərin xüsusi müsadirəsini əsaslı və qanuni hesab edir, həmin daşınar və daşınmaz əmlakların xüsusi müsadirədən çıxarılması barədə qərarın qəbul edilməsi və müdafiəçi E.M.Məmmədovun və maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3 və Maraqlı şəxs1 təhlil edilən məsələ ilə bağlı kassasiya şikayətlərinin təmin olunması üçün əsaslar görmür. Lakin bununla yanaşı məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi lazım bilir ki, müdafiəçi E.M.Məmmədov öz kassasiya şikayətinə Maraqlı şəxs2 məxsus – ün van 9 saylı evin 20 saylı mənzilinə dair qeydiyyat vəsiqəsinin kserosurətini əlavə edərək digər əmlaklarla yanaşı həmin mənzilin də xüsusi müsadirə edilməsini qanunsuz hesab etmişdir. Bu sənəddən görünür ki, ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzili 18 avqsut 1998-ci il tarixdə 22137 nömrə ilə Maraqlı şəxs2 adına qeydiyyata alınmışdır. Cinayət işinin materiallarına əsasən isə, Məhkum Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş 22 aprel 2005-ci il tarixli lisenziyaya əsasən fəaliyyət göstərən "xxxx" ASC-nin payçılarının 5 mart 2004-cü il tarixli ümumi yığıncağının 13/03 saylı protokolu ilə rəsmiləşdirilmiş iclasında bankın Müşahidə şurasının sədri vəzifəsinə seçilmiş və həmin tarixdən 22 iyul 2016-cı il tarixədək həmin vəzifədə fəaliyyət göstərərək təqsirli bilindiyi cinayətləri törətmişdir. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, 1998-ci ildə əldə edilərək Maraqlı şəxs2 adına xüsusi mülkiyyət kimi qeydiyyata alınmış mənzilin məhkum tərəfindən cinayət yolu ilə əldə etməsi, digər tərəfdən isə sonuncunun Məhkum təqsirli bilindiyi cinayətlərin törədilməsində hər hansı qisimdə iştirakı müəyyən edilmədiyindən, ona məxsus mənzilin xüsusi müsadirə edilməsi qanunun tələblərinə uyğun olmamışdır. Bununla belə məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli Qərarında tövsiyə edildiyi kimi, bununla bağlı, o cümlədən müdafiəçi E.M.Məmmədovun kassasiya instansiyası məhkəməsinə təqdim etdiyi qeydiyyat vəsiqəsinin həqiqilinin yoxlanılması üçün əlavə araşdırmanın aparılması təl əb olunur. Bu qənaətə gələrkən məhkəmə kollegiyası həm cinayət qanunvericiliyinin tələblərinə, həm də Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə və “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli Qərarında əksini tapmış izah və tövsiyələrə əsaslanır. Belə ki, CM-nin 99-1.3-cü maddəsində təsbit edilmişdir ki, cinayət törətmiş şəxs tərəfindən özgəninkiləşdirilmiş və ya hər hansı şəkildə digər şəxslərə verilmiş, bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əmlak o halda müsadirə edilir ki, həmin əmlakı alan şəxs əmlakın cinayət yolu ilə əldə edildiyini bildiyi və ya bilməli olduğu halda onu qəbul etmişdir. Həmçinin bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əmlak cinayət törətmiş şəxs tərəfind ən hədiyyə kimi verildikdə və ya öz bazar dəyərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətə satıldıqda vicdanlı sahiblərin hüquqlarına xələl gətirmədən müsadirə edilir. Göründüyü kimi, CM-nin 99-1.3-cü maddəsində cinayət yolu ilə əldə edilmiş və sonradan özgəninkiləşdirilmiş əmlakın xüsusi müsadirə olunması üçün əsas meyarlar kimi həmin əmlakı alan şəxsin onun cinayət yolu ilə əldə edilməsi barədə bilməsini və ya bilməli olmasını, digər tərəfdən isə belə əmlakın hədiyyə verilməsi və bazar dəyərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətə satılması hallarını nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, həmin norma təhlil edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsi zamanı belə əmlakı vicdanlı əldə edənin, yəni əmlakın cinayət yolu ilə əldə edilməsini bilməyərək onu qəbul etmiş şəxsin də hüquqların a, əsasən də mülkiyyət hüququna xələl gətirilməməsini tələb edir. Bu təfsirə uyğun olan hüquqi mövqedən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 183.2-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 142.1, 383.1, 408.3-cü maddələri və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 82.4-cü maddəsi ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 24 fevral 2022-ci il tarixli Qərarında çıxış etmiş, cinayət qanununun yuxarıda göstərilən normalarının tətbiqi ilə bağlı izah və tövsiyələr isə “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumun 24 dekabr 2021-ci il tarixli Qərarında verilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu sözügedən 24 fevral 2022 -ci il tarixli Qərarında vurğulamışdır ki, cinayət törətməyən və ya cinayət törədən şəxsin hərəkətlərinə görə maddi məsuliyyət daşımayan şəxsin əmlakına əsaslandırılmamış həbsin qoyulması mülkiyyət hüququna qeyri-mütənasib və əsassız müdaxilə kimi qəbul oluna bilər. Bu isə ədalətlilik, hüquq və azadlıqların məhdudlaşdırılmasının mütənasibliyinə və qanuniliyinə dair konstitusiya prinsiplərinə, mülkiyyətin qanunla qorunmasına, məhkəmə müdafiəsi təminatına cavab vermir və Konstitusiyanın 13-cü maddəsinin İ hissəsinin və 60-cı maddəsinin İ hissəsinin tələblərinə ziddir. Təqsirləndirilən şəxs olmayan, yaxud onun hərəkətinə görə qanunla maddi məsuliyyət daşımayan şəxsə mənsub olan əmlaka münasibətdə xüsusi müsadirə o halda tətbiq edilir ki, əmlakın həmin şəxs tərəfindən CM-nin 99-1.3-cü maddəsin də sadalanan şərtlərlə əldə edilməsinə dair əsaslı sübutlar mövcud olsun. Göründüyü kimi, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu da qanuni əldə edənin mülkiyyətində olan əmlakın xüsusi müsadirə edilməsi mümkünlüyünü bunun üçün əsas ola bilən müvafiq sübutların mövcudluğunda və həmin sübutların tam və hərtərəfli araşdırılması hallarında müəyyən edir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli Qərarının 81-ci bəndində göstərilmişdir ki, CM-nin 99-1.3-cü maddəsinin tələbinə görə CM-nin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş, özgəninkiləşdirilməklə və yaxud hər hansı başqa əsasla digər şəxsin (şəxslərin) mülkiyyətinə keçmiş əmlak, əgər bu şəxs (o cümlədən əmlakı hədiyyə kimi və yaxud öz bazar dəyərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətə əl də edən) vicdanlı əldə edəndirsə, yəni əmlakı əldə edərkən onu özgəninkiləşdirənin mülkiyyətçi olmadığını bilirdisə və yaxud bilməli idisə, müsadirə edilə bilməz. Qeyd olunan müddəalar təfsir edilərkən onu nəzərə almaq lazımdır ki, CM-nin 99-1.3-cü maddəsində həmin Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsinə istinad olunmuş, bu maddədə isə xüsusi müsadirəyə məruz qoyula bilən əmlak sırasından, o cümlədən müsadirə edilməli olan cinayət yolu ilə edilmiş pul və əmlakın, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər dairəsindən qanuni sahiblərinə qaytarılmalı olan pul vəsaitləri və digər əmlak istisna edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 182.2-ci maddəsində də təsbit edilmişdir ki, daşınar əşyanın mülkiyyətçisi bu əşyanı itirmişsə, əşya ondan oğurlanmışsa və ya iradəsinin ziddinə olaraq başqa şəkildə onun sahibliyindən çıxmışsa, yaxud əldə edən onu əvəzsiz almışsa, həmin əşyanı əldə edən vicdanlı ola bilməz. Bu məhdudiyyətlər hərracda özgəninkiləşdirilmiş pula, sənədli qiymətli kağızlara və əşyalara tətbiq olunmur. Bu o deməkdir ki, özgəninkiləşdirilmiş əmlakın vicdanlı alıcıda qalmasını ehtiva edən CM-nin 99-1.3-cü maddəsi qanuni sahiblərinə qaytarılmalı olan daşınar əmlakı nəzərdə tutmur. Odur ki, zərərçəkmiş şəxsin cinayətin törədilməsi nəticəsində məhrum olunduğu daşınar əmlakı (məsələn oğurlanmış.əşyalar) kimdə, o cümlədən onu əldə etmiş hər hansı şəxsdə aşkarlanmasından asılı olmayaraq qanuni sahibinə qaytarılmalıdır (hərracda özgəninkiləşdirilmiş əşyalar istisna olmaqla). Qərarın 82-ci bəndinə görə, CM-nin 99-1.3-cü maddəsinin mənas ına görə (burada CM-nin 99-1.1-ci maddəsində göstərilənlərə aid olan özgəninkiləşdirilmiş və yaxud hər hansı digər səbəbdən başqasına verilmiş əmlakın müsadirəsi nəzərdə tutulduğu üçün) özgəninkiləşdirmə nəticəsində və yaxud başqa əsasla digər şəxsin sahibliyinə keçmiş, o cümlədən onun mülkiyyəti kimi rəsmiləşdirilmiş əmlak barəsində də (vicdanlılıq barədə müddəlarının tələbləri nəzərə alınmaqla) xüsusi müsadirə tətbiq edilə, müvafiq olaraq da xüsusi müsadirənin təmini tədbiri kimi CPM-in XXXİİ fəsillinin normalarına əməl edilməklə həmin əmlakın üzərinə həbs qoyula bilər. Odur ki, CPM-in 248.2-ci maddəsinin “həbs əmlakın nədən ibarət və kimdə olmasından asılı olmayaraq, təqsirləndirilən şəxsin, habelə üzərinə əmlak məsuliyyəti qoyula bilən şəxslərin əmlakı üzərinə qoyulur” müddəası CMnin 9 9-1.3-cü maddəsi ilə yalnız təqsirləndirilən şəxsin və yaxud onun hərəkətlərinə görə üzərinə əmlak məsuliyyəti qoyula bilən şəxslərin deyil, həm də digər vicdanlı əldə edən hesab edilməyən şəxslərin də adına rəsmiləşdirilmiş əmlakın müsadirəsinə yol verildiyi nəzərə alınmaqla təfsir edilməlidir. Belə hallarda CM-nin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əmlakı əldə edən şəxsin vicdanlı alıcı olub-olmaması CPM-nin 139, 146-cı maddələrinin mənasına görə sübut etmə predmetinə aid olan mühüm əhəmiyyətli məsələ olduğundan, həmin şəxsin özünün cinayət prosesində dindirilməsi də daxil olmaqla baxılan məsələ kontekstində zəruri olan digər sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmalıdır. Göründüyü kimi, maddi və prosessual hüquq normaları ilə yanaşı Ali Məhkəmənin Plenumunun adı çəkilən Qərar ında da nəzərdə tutulur ki, cinayət-hüquqi tədbir kimi xüsusi müsadirə tətbiq edilməzdən əvvəl buna əsas ola bilən bütün sübutlar tam, hərətərfli və obyektiv araşdırılmalı, həmin sübutlara qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymət verilməli, xüsusən müsadiryə məruz qalası əmlakın əldə edilməsi, özgəninkiləşdirilməsi halları, o cümlədən həmin əmlakın vicdanlı şəkildə əldə edilib-edilməməsi halları yoxlanılmalı və yalnız bundan sonra qeyd edilən tədbirin tətbiq edilib-edilməsi barədə qanuni və əsaslandırılmış qərar qəbul edilməlidir. Hazırki cinayət işinin materiallarından və bu iş üzrə qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarından, o cümlədən müdafiəçi B.S.Məmişovun və Maraqlı şəxs2 hər birisinin ayrıayrılıqda verdiyi apellyasiya şikayətlərinə b axılması üzrə apellyasiya icraatının materiallarından və mübahisəli əmlakın - ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzilin xüsusi müsadirəsi ilə bağlı Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il qərarından yuxarıda şərh olunan tələblərə, hüquqi mövqeyə, izah və tövsiyələrə əməl olunması görünmür. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin həmin qərarından təhlil edilən məsələ ilə bağlı müdafiəçi E.M.Məmmədovun və Maraqlı şəxs2 kassasiya şikayətlərinin dəlillərini qəbul edilən sayan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, mübahisəli əmlak barəsində cinayət-hüquqi tədbir kimi xüsusi müsadirənin əsaslı olub-olmamasını yoxlamaq üçün məsələ ilə bağlı, xüsusən də CM-nin 99-1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş halların mövcud olub-olmamasının düzgün müəyyən edilməsi üçün laz ımi araşdırmanın aparılması və bu araşdırma zamanı əldə olunmuş sübutların qanuna müvafiq qaydada qiymətləndirilməsi tələb olunur ki, hazırki vəziyyətdə də CPM-nin 419-cu maddəsinə əsasən bu vəzifələrin yerinə yetirilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin səlahiyyətlərinə aiddir. Belə olan halda, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, heç bir araşdırma aparılmadan, digər tərəfdən CPM-nin 416.1.1 və 416.1.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş pozuntulara yol verilməklə qəbul edilmiş 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərar Maraqlı şəxs2 məxsus olan əmlakın xüsusi müsadirə hissəsində qüvvədə saxlanıla bilməz və həmin qərar bu hissədə ləğv edilməklə ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzilin xüsusi müsadirəsinə dair məsələyə yenidən baxılması üçün cinayət işi təkrar apellyasiya baxışına təyin olunmalıdır. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, təhlil edilən məsələ ilə əlaqədar təkrar apellyasiya baxışı zamanı aşağıda göstərilənlərin nəzərə alınması vacibdir. Belə ki, Konstitusiyanın 13-cü maddəsində təsbit olunmuşdur ki, mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Konstitusiyanın 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən, xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Həmin maddənin İİİ hissəsinə görə, mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında” Avrop a Konvensiyasının 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən, hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz». “İnsan hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə”nin 17-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, hər bir insan təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq hüququna malikdir. Heç kim öz əmlakından özbaşınalıqla məhrum edilməməlidir. CPM-nin 18.1-ci maddəsinə görə, cinayət təqibi gedişində bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallardan başqa heç kəsin mülkiyyət hüququ, o cümlədən, xüsusi mülkiyyət hüququ məhdudlaşdırıla bilməz. Məhkum həm təqsirli bilindiyi CM-nin 178.3.2 və 179.3. 2-ci maddələri, habelə cinayətlərin məcmusu üzrə təyin olunmuş cəzaların apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən əsassız olaraq yüngülləşdirilməsi barədə kassasiya protestinin dəlillərinə cavab olaraq məhkəmə kollegiyası ilk növbədə qeyd edir ki, cinayət törətmiş şəxsə təyin edilən hər bir cəza törədilmiş cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə və xarakterinə, həmin şəxsi səciyyələndirən, habelə cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallara, şəxsin cinayətin törədilməsində iştirakçılıq dərəcəsinə, onun həm bundan əvvəl, həm də bundan sonrakı davranışına və bu məsələnin həlli zamanı mühüm əhəmiyət kəsb edən digər hallara uyğun olmalıdır. Bunu cinayət qanunvericiliyinin aşağıdakı normaları, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bir sıra qərarlarında əksini tapmış hüquqi mövqeyi və Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun məhkəmələrə ünvanlanmış tövsiyələri tələb edir. Yalnız bu tələblərə, hüquqi mövqeyə və tövsiyələrə əməl olunmadan təqsirləndirilən şəxsə təyin edilmiş cəza ədalətsiz və qanunsuz hesab edilər. Belə ki, CM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilmiş cəza və ya digər cinayət hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. CM-nin 9.2-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, cinayət törətmiş şəxsə tətbiq edilən cəza və digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər işgəncə və ya digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan xarakter və ya məqsəd daşıya bilməz. CM-nin 41.1-ci maddəsinin müddəalarından göründüyü kimi, cəza məhkəmə hökmü ilə təyin edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirdir. Cəza cinayət törətməkdə təqsirli hesab edilən şəxsə tətbiq olunur və həmin şəxs barəsində bu Məcəllə ilə müəyyən edilən məhrumiyyətlər yaradılmasından və ya onun hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasından ibarətdir. CM-nin 41.2-ci maddəsinin tələblərinə görə, cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. CM-nin 58.1-ci maddəsində göstərilir ki, cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsə, bu Məcəllənin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlə rdə ədalətli cəza təyin edilir. CM-nin 58.3-cü maddəsinin tələblərinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən hallar CM-nin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində, cəzanın ağırlaşdıran hallar isə CM-nin 61.1.1-61.1.13-cü maddəslərində nəzərdə tutulmuşdur. Bununla yanaşı, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CM-nin 59.2-ci maddəsinə əsasən cəza təyin edilərkən bu Məcəllənin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində göstərilməmiş başqa hallar da cəzanı yüngülləşdirən hal qismində nəzərə alına bilər. CPM-nin 139.0.5-ci maddəsi nə əsasən, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı digər məsələlərlə yanaşı həmçinin cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Bu o deməkdir ki, məhkəmə qərarlarında cəzanı yüngülləşdirən (o cümlədən müstəsna hesab edilən) və ağırlaşdırıcı hallar barədə nəticələr də müvafiq sübutlar vasitəsi ilə əsaslandırılmalı, əsası olmayan mülahizə xarakteri daşımamalıdır. CPM-nin 349.5-ci maddəsinin mənasına görə, hökmün məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı olması tələbi dedikdə, təkcə şəxsin təqsirli olub-olmamasına dəlalət edən sübutlar deyil, həmçinin onun barəsində cəza tədbirinin seçilməsinə bu və ya digər şəkildə təsir edə biləcək sübutlar da başa düşülür. Məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, cina yət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-nin 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-nin 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Qanunvericiliyin bu tələblərinə həmçinin təqsirkar barəsində cinayət hüquqi tədbirin seçilməsi zamanı da riayət olunmalıdır. Azərbayc an Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 59.1.9 və 60-cı maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2 aprel 2012-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların müəyyən edilməsi məhkəmə tərəfindən cəza hüdudları daxilində cəzanın ədalətli təyin edilməsinə və təyin edilmiş cəzanın hər bir konkret halda fərdiləşdirilməsinə xidmət edir. Belə ki, məhkəmə cinayət mühakimə icraatı zamanı ittiham hökmü ilə cəza təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə tə sirini nəzərə almalıdır. Bu baxımdan cəzanı yüngülləşdirən halların düzgün müəyyən olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun sözügedən Qərarına əsasən, cəzanı yüngülləşdirən hal təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət törədənin özünün və onun törətdiyi cinayət əməlinin təhlükəliliyini azaldan hallardır. Həmçinin, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında cəzanın mahiyyəti və məqsədləri ilə bağlı qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyinin quruluşu və məzmunu CM-nin vəzifələrinin təminatına xidmət edir. Cinayət qanunvericiliyinə əsasən hər bir cinayət xarakterli ictimai təhlükəli əməl törədən şəxs cəzalandırılmalıdır. Cəza bir tərəfdən, törədilən cinayətə görə dövlətin reaksiyasıdır, digər tərəfdən isə cinayət əməlini törədən üçün onun törətdiyi cinayətin cinayət-hüquqi nəticəsidir. Bundan başqa, “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli 4 saylı Qərarı ilə məhkəmələrə hər bir konkret halda təqsirləndirilən şəxslərə cəzaların təyin edilməsinə fərdi yanaşılması, cinayət qanununun vəzifələri və cəzanın məqsədindən bəhs edən CM-nin 2 və 41-ci maddələrinin həyata keçirilməsinin sözsüz təmin edilməsi tövsiyyə edilmişdir. Həmin Qərarın 1-ci bəndinin 2 və 3-cü abzaslarından görünü r ki, cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-nin 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilmə şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xarakteri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin rolu və s.) əsasən müəyyən edilir. Qeyd olunan qərarın 2-ci bəndinin 5-ci abzasında göstəril mişdir ki, cəzaların tətbiqi məsələsi müzakirə edilərkən cəzanın növü və miqdarının seçilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır. Cəza birinci növbədə təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına xidmət etməlidir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli 15 saylı Qərarının 45-ci bəndində məhkəmələrin cəza təyini zamanı təqsirkara həm yüngüllük, həm də ağırlıq baxımından açıq-aşkar ədalətsiz cəza təyin edilməsi hallarına yol verməməli, CM-nin 58.3-cü maddəsinə əsasən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almaları tövsiyə edilmişdir. Qərarın göstərilən bəndind ə həmçinin qeyd olunmuşdur ki, bu zaman hökmdə cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, habelə təqsirkarın şəxsiyyətini göstərən hansı konkret halların nəzərə alındığı göstərilməli, seçilən cəzanın və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin təqsirləndirilən şəxsin islah olunması, ailəsinin həyat şəraitinə təsiri baxımından məqsədəuyğun olması izah edilməlidir. Qərarın 46-cı bəndində məhkəmələrə o, da izah edilmişdir ki, məhkəmələr cəza təyini məsələsinin həlli ilə əlaqədar təqsirləndirilən şəxsin istər cəzasını yüngülləşdirən, istərsə də cəzasını ağırlaşdıran halları müəyyən edərkən, onların ittiham aktında bu qisimdə göstərilib-göstərilməməsindən asılı deyillər. Göstərilən Qərarın 47, 48, 53, 56-cı bəndlərinə görə, məhkəmələr CPM-nin 346.1.11- 346.1.14-cü maddələrində n əzərdə tutulmuş cəzanın təyini üzrə məsələlərin həlli zamanı hökmdə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin motivlərinin göstərilməsini tələb edən CPM-nin 353.2.7-ci maddəsinə ciddi əməl etməlidirlər. Əvvəla Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 04 fevral 2022-ci il tarixli hökmündən göründüyü kimi, həmin məhkəmə Məhkum barəsində cəza tədbiri məsələsini həll edərkən onun ilk dəfə cinayət törətməsini, yaşayış yeri üzrə müsbət xarakterizə olunmasını cəzasını yünügülləşdirən hallar kimi nəzərə almış, cəzasını ağırlaşdıran halları müəyyən etməmişdir. Apellyasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışı zamanı isə apellyasiya instansiyası məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun icraçı direktoru tərəfindən Azərbaycan Respublikası Baş Prokuroruna ünvanlanmış 17 noyabr 20 20-ci il tarixli məktubda Məhkum tərəfindən könüllü şəkildə dəyəri ******* (yeddi milyon otuz dörd min) manat təşkil edən müxtəlif daşınmaz əmlakların, habelə ******* (bir milyon) manat pul vəsaitinin nağd şəkildə Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna təqdim edilməsi göstərilmişdir. Bundan başqa, apellyasiya icraatı zamanı zərər çəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs1 notarial qaydada təsdiq olunmuş ərizəsindən görünür ki, Məhkum tərəfindən ona vurulmuş ******* (beş milyon) manat ziyanın ******* (iki milyon iki yüz min) hissəsi nağd şəkildə ödənilmiş, ziyanın qalan hissəsinin ******* (iki milyon səkkiz yüz min) isə o, qızı Maraqlı şəxs3 mülkiyyətində olan daşınmaz əmlakla əvəzləşdirilməsinə dair yazılı razılığa gəlmişlər. Bununla da ona vurulmuş ******* (beş milyon) manat məbləğində zərərin ödənilməsi təmin edildiyindən onun Məhkum qarşı heç bir şikayət və tələbi yoxdur. Həmçinin zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs3 notarial qaydada təsdiq olunmuş ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək onun Məhkum qarşı şikayət və tələbinin olmamasını bildirmişdir. Eyni məzmunlu notarial qaydada təsdiq olunmuş ərizə ilə zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs4 da apellyasiya instansiyası məhkəməsinə müraciət etmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tamamilə haqlı olaraq təsvir edilən halları, yəni Məhkum tərəfindən törətdiyi cinayət əməlləri nəticəsində dəymiş ziyanın qismən ödənilməsini və ya ziyanın azaldılması ilə nəticələnmiş digər hərəkətlərin edilməsini CM-nin 59.1.14-cü maddəsinə əsasən cəzasını yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirib nəzərə alarkən və ona həm CM-nin 178.3.2 və 179.3.2-ci maddələri ilə, həm də CM-nin 66.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq təyin olunmuş cəzaları yüngülləşdirərkən hər hansı qanun pozuntusuna yol verməmiş və bu cəzaların açıq-aşkar yüngül olması barədə nəticəyə gəlmək üçün heç bir əsas yoxdur. Odur ki, məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən CMnin 416.1.21-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş pozuntuya yol verilməməsini qeyd edərək kassasiya protestinin dəlilləri ilə razılaşmır və buna görə həmin protestin təmin edilməsini və bu müraciətə münasibətdə 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarın ləğv edilərək cinayət işinin yeni apellyasiya baxışına təyin olunmasını mümkün bilmir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyevin kassasiya protestinin, müdafiəçi E.M.Məmmədovun, maraqlı şəxslər Mara qlı şəxs3, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs1 kassasiya şikayətlərinin dəlillərinin cinayət işinin materialları ilə müqayisəli şəkildə bir daha təhlil edib kassasiya protestinin təmin edilməsi, kassasiya şikayətlərinin isə təmin edilməməsi haqda dövlət ittihamçısı H.B.İmranovun, kassasiya şikayətlərinin təmin olunması, kassasiya protestinin təmin edilməməsi barədə müdafiəçi E.M.Məmmədovun, kassasiya şikayətlərin təmin edilməməsi, kassasiya protestinin təmin edilib-edilməməsi məsələsinin məhkəmə kollegiyasının mülahizəsinə buraxılması haqda "xxxx" ASC-nin ləğvedicisi – Əmanətlərin Sığoratlanması Fondunun nümayəndəsi vəkil Nümayəndə4 çıxışlarını dinləyərək və yuxarıda göstərilənlərə əsaslanaraq hesab edir ki, dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyevin kassasiya protesti, maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3 və Maraqlı şəxs1 kassasiya şikayətləri təmin edilməməli, müdafiəçi E.M.Məmmədovun və Maraqlı şəxs2 kassasiya şikayətləri qismən edilməli, Məhkum CM-nin 178.3.2, 179.3.2, 308.2 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarı Maraqlı şəxs2 məxsus əmlakın - ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzilin xüsusi müsadirəsinə dair hissədə ləğv edilməli və həmin hissəyə dair məsələyə yenidən baxılması üçün cinayət işi təkrar apellyasiya baxışına təyin olunmalı, qərar qalan hissədə isə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh oluanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1 və 419.10.2-ci maddələrini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsini n Cinayət Kollegiyası QƏRARA A L D İ: Dövlət ittihamçısı E.A.Mirzəyevin kassasiya protesti və maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs3 və Maraqlı şəxs1 kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. Müdafiəçi E.M.Məmmədovun və Maraqlı şəxs2 kassasiya şikayətləri qismən təmin edilsin. Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2, 179.3.2, 308.2 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 16 yanvar 2023-cü il tarixli qərarı Maraqlı şəxs2 məxsus əmlakın - ünvan 9 saylı evin 20 saylı mənzilin xüsusi müsadirəsinə dair hissədə ləğv edilsin və həmin hissəyə dair məsələyə yenidən baxılması üçün cinayət işi təkrar apellyasiya baxışına təyin olunsun. Qərar qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın.