Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-621/2019 15.05.2019 ALİ MƏHKƏMƏ İş № 1 (102) – 621/2019 Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARI "15" may 2019-cu il Bakı şəhəri Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimləri Seyfəliyev Əli Səlim oğlu (sədrlik edən), Nəsibov Hafiz Qənbər oğlu və Kazımov Tahir Lələkişi oğlundan ibarət tərkibdə, Qasımov Orxan Əhməd oğlunun katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Apellyasiya və Kassasiya instansiyalarında dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru, ədliyyə müşaviri Əliyev Müstəcəb Süleyman oğlu, Müdafiəçilər – Bakı şəhəri 20 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Həsənova İlh amə Zakir qızı, Bakı şəhəri 19 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu, Bakı şəhəri 14 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Süleymanova Şəhanə Vahid qızı, Zərərçəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxsnun iştirakları ilə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası CMnin 225.2 və 308.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmuş X1, X2 və X3 barələrində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 19 oktyabr 2017-ci il tarixli qərarından məhkum X1 müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı ilə birlikdə, məhkum X2 müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu ilə birlikdə və məhkum X3 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü ilə (səd rlik edən hakim Hacıyev Əfqan Niyətulla oğlu, hakimlər Qəribov Fikrət Atlıxan oğlu və Əliyev Samir İmamverdi oğlundan ibarət tərkibdə) xx xxxxx 1965-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, evli, «Xxxx» və «Xxxx» MMC-lərinin təsisçisi, Ünvan 1 ünvanında yaşayan X1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 225.2. və 308.2-c imaddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinib, CM-nin 225.2-ci maddəsi ilə 02 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 05 il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına, CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə 02 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 06 il müddətə az adlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş, CM-nin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunan əsas cəza əsas cəza ilə, əlavə cəza əlavə cəza ilə qismən toplamaq və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə, qəti olaraq, 03 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə, 08 il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş; xx xxxxx 1980-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuş, AzərbaycanRespublikasınınvətəndaşı, ali təhsilli, evli, «Xxxx»MMC-nin baş direktoru işləyən, ünvan 2 ünvanında yaşayan X2 Azərbaycan Respublikası CM-nin 225.2. və 308.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinib, CM-nin 225.2-ci maddəsi ilə 0 2 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 04 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə 02 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 04 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, CM-nin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunan əsas cəza əsas cəza ilə, əlavə cəza əlavə cəza ilə qismən toplamaq və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə, qəti olaraq, 03 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə, 05 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; xx xxxxx 1962-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası, Şərur rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, ailəli, ünvan 3 ünvanında yaşayan X3 Azərbaycan Respublikası CM-nin 225.2. və 308.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinib, CM-nin 225.2-ci maddəsi ilə 02 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 03 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, CM-nin 308.2-ci maddəsi ilə 02 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 03 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş,CM-nin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunan əsas cəza əsas cəza ilə, əlavə cəza əlavə cəz a ilə qismən toplamaq və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə,qəti olaraq 03 il müddətə dövlət və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə, 04 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişdir. Həmin hökmlə həmçinin X4, X5, X6, X7və X8 da təqsirli bilinib məhkum olunmuşlar. Hökmlə həmçinin “xxxx” və “xxxx” MMC-lərin “Bank texnique” açıq səhmdar cəmiyyətində yerləşən hesablaşma hesablarının üzərinə qoyulmuş həbs qərarları ləğv edilmiş, X1nun mülkiyyətində olan Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 5,0 ha torpaq sahəsi, Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0,2422 ha digər torpaq sahəsi, Ünvan 3 ünvanında 22 saylı fərdi yaşayış evi, 1-ci döngə, 24 saylı fərdi yaşayış evi, Göygöl rayonu, Zod kəndində yerləşən 0,055 ha torpaq sahəsi; X4nun mülkiyyətində olan **-LD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Hyundai Sonata” markalı minik avtomobili; X2 mülkiyyətindəolan 13.02.2012-ci il tarixli 1512002107 qeydiyyat nömrəli çıxarışla Ünvan 4 ünvanında 7 saylı fərdi yaşayış evi, **-HH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “ToyotaHilux” markalı minik avtomobili; X3 mülkiyyətində olan Ünvan 5 ünvanda yerləşən qeyriyaşayış binası, Ünvan 6 ünvanında mənzil 22, Ünvan 7 ünvanında mənzil 184, ünvan 8 ünvanında mənzil 2 və mənzil 108 ünvanda yerləşən mənzillər, “Hyundai Genesis” markalı, **-EV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Mitsubisi L200” markalı, **-ZF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillər; X5nun mülkiyyətində olan “Toyota Prado” markalı, ** -RE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; X6nun mülkiyyətindəolan “VAZ-21061” markalı, **-CL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; “xxxx” MMC-nin mülkiyyətində **-AZ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Toyota Camry” markalı minik avtomobili, **-AG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Qaz 3302 18” markalı yük avtomobili, **-AS*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Toyota LandCruiser” markalı minik avtomobili, **-AA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Nissan Patrol” markalı minik avtomobili, **-JH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Zoomlion QY50HS21” markalı yük avtomobili, **-AE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Toyota Hilux” markalı minik avtomobili, **-AL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Fiat Fiorino” markalı minik avtomobili, **-AS*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Toyota LandCrusier” markalı minik avtomobili; “Xxxx” MMC-nin mülkiyyətində olan **-JV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı “Hyundai HD72” markalı yük avtomobili, habelə faktiki olaraq həmin cəmiyyətə məxsus Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində 5,0 ha torpaq sahəsində yerləşən istehsalat obyekti, Ünvan 9 ünvanındasaylı ünvanda yerləşən çoxmərtəbəli yaşayış binasında əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilməsi və sair xərclərə dövlət büdcəsindən sərf edilmiş 8.750.000 manat pul vəsaitinin hesabına dövlət nəfinə xüsusi müsadirə olunmuşdur. İŞİN HALLARI: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü ilə X1 təqsirli bilinib məhkum edilmişdir ona görə ki, o, 01 dekabr 2006-cı il tarixdən etibarən Bakı şəhərində təsisçisi olduğu «xxxx» və «xxxx» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərinin fəaliyyətinə faktiki rəhbərliyi həyata k eçirərək kadrların seçilməsi, iş sifarişlərinin qəbul edilməsi, işin planlaşdırılması, istehsalın və tabeçiliyində olan şəxslərin əmək fəaliyyətinin təşkili, maliyyə vəsaitlərinin təyinatının müəyyənləşdirilməsi üzrə təşkilati-sərəncamverici funksiyaları yerinə yetirən vəzifəli şəxs olaraq, özü və üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlük-maddi sərvət əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq sui-istifadə edərək əvvəldən tanıdığı X4, X2və digərləri ilə birlikdə 2010-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 30.12.1999-cu il tarixli 7 №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş AzDTN 1.6-1* «Tikinti işlərinin təşkili, aparılması və tikintisi başa çatmış obyektlərin istismara qəbulu Qaydaları»nın 2.7., 2.8, 2.9., 3.1., 3.6., 4.2., 4.3., 6.4, 6.8, 6.10, 6.12.-ci bəndlərinin tələblərinə zidd olaraq memarlıqplanlaşdırma göstərişlərini, obyektin mövcud mühəndis komunikasiyalarına qoşulma şərtlərini, yanğın təhlükəsizliyi, ətraf mühitin qorunması və radiasiya təhlükəsizliyi üzrə, həmçinin, layihənin texniki və iqtisadi göstəricilərini icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırmadan və tikintisinə icazə almadan Abşeron rayonunun Hökməli bələdiyyəsi ərazisində-Aşağı Güzdək yolunun şərq hissəsində «xxxx» MMC-nin poliuretan məhsulların istehsalı təyinatlı zavodunun quraşdırılmasını həyata keçirərək, obyektin yerli icra hakimiyyətinin, bələdiyyənin, sanitar, yanğın təhlükəsizliyi, ekologiya, memarlıq-tikinti nəzarəti xidmətlərinin və digər orqanların nümayəndələrinin təmsil olunduğu qəbul komissiyası tərəfindən istismara qə bulunu rəsmiləşdirmədən, «Xxxx» MMC-nin müvafiq ixtisas və təcrübəsi olmayan texnoloqunun adından hazırladaraq istehsalçı və podratçı kimi təsisçisi olduğu MMC-lərin əməkdaşlarının imzalarını möhürləri ilə təsdiqlədiyi TŞ AZ 1501649831-001-2010 nömrəli texniki şərtlərin 2-ci bölməsində poliuretan məmulatlarının yanan materiallar olması, yanma prosesindən insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli olan hidrogen-sianid, karbon-2 oksid və digər zəhərli maddələrin ayrılmasına dair müddəaların göstərilməsini yəqinliklə bildiyi və Azərbaycan Respublikası Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin Dövlət Akkreditasiya Xidməti tərəfindən 16 fevral 2010-cu il tarixdə verilərək 2010, 2011 və 2012-ci illərdə qüvvədə olmuş AZ 031/11.1/03.0135.01.10 saylı akkreditasiya attestatında poliuretan məmulatlarının sınağının aparılmasının nəzərdə tutulmadığı halda, bilə-bilə həmin məhsulların kütləvi istehsalına icazə alınması üçün qabaqcadan əlbir olduğu Səhiyyə Nazirliyinin Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin baş direktoru X8 və qeyriləri tərəfindən vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ilə akkreditasiya tələbləri birbaşa pozulmaqla texniki şərtlərin 28 oktyabr 2010-cu il tarixdə imzalanıb möhürlənməsi, «Xxxx» QSC-nin Polimerlərin kimyəvi, fiziki-mexaniki xassələrinin təyini laboratoriyasının kimyaçı-texnoloqu vəzifəsində işləmiş X7 tərəfindən isə poliuretan məmulatlarının odadavamlılıq qabiliyyətinin yoxlanılmasına dair sınaq testi keçirilmədən 2010, 2011 və 2012-ci illərdə yoxlanılan parametrlərə görə texniki şərtlərin tələblərinə uyğun olması, odadavamlılıq qabiliy yətinə görə guya çətin yanan materiallar qrupuna aid olması barədə məzmununa yalan məlumatlar daxil edilmiş sınaq nəticələrinə dair rəylər tərtib edilərək, vəzifə saxtakarlığı ilə rəsmi sənədləri saxtalaşdırmaqla 02 noyabr 2010-cu il tarixli 46/10 №-li, 01 dekabr 2011-ci il tarixli 40/11 №-li, 23 noyabr 2012-ci il tarixli 83/12 №li şərti rekvizitləri ilə Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən «Xxxx»” MMC-nin istehsal etdiyi poliuretan məhsullarına uyğunluq sertifikatının verilməsinə əsas olan sınaq protokollarının tərtib edilməsi ilə məhsulların zərərli xassələrinin və real yanma qabiliyyətinin gizlədilməsinə bir qrup şəxs ilə nail olub, yanğın təhlükəsizliyinə nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən digər dövlət orqanları ilə texniki şərtləri qəsdən razılaşd ırmadan QOST 30244-94, QOST-12.01.044-89-a əsasən normal yanan (Q3) materiallar qrupuna aid poliuretan üzlük məmulatlarının kütləvi istehsalının həyata keçirilməsini təşkil etməklə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını pozmuş, 2012-ci ilin may ayında Bakı şəhəri Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini X3 ilə Ünvan 9 ünvanda yerləşən 16 mərtəbəli 2 bloklu yaşayış binasının fasad hissəsinin həmin poliuretan kompozitlərlə üzlənməsi və dam örtüyünün yenidən qurulması işlərinin icrasını razılaşdırıb onunla istehsal etdiyi poliuretan məhsulunun realizəsi üçün təsisçisi olduğu «Xxxx»” MMC arasında 01 iyun 2012-ci il tarixli 28 nömrəli müqavilənin imzalanmasını təmin etmiş və işlərin görülməsi zamanı səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən əməyin mühafizəsi, texniki təhlükəsizlik, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsinə nəzarətin həyata keçirilməməsinə nail olmaq məqsədilə isə AzDTN 1.6-1* №-li «Tikinti işlərinin təşkili, aparılması və tikintisi başa çatmış obyektlərin istismara qəbulu Qaydaları”nın» 3.1.-3.6.-cı bəndlərinin, AzDTN 1.5-2 №-li «Şəhərsalma sənədlərinin tərkibi, tərtibatı, razılaşdırılması, dövlət ekspertizasının aparılması və təsdiq olunması Qaydaları”nın» 1.2.-ci bəndinin tələblərinə zidd olaraq bu tikinti işlərinin layihə-smeta sənədlərinin dövlət orqanları ilə razılaşdırılmasını, binanın fasad hissələrinə vurulan üzlük materialların odadavamlılıq dərəcəsi və tərkibinin laboratoriyalar tərəfindən yoxlanılmasını təmin etmədən fasadın üzlənməsi işlərinə başlanması barədə faktiki «Xxxx”» MMC-nin sədr müavini vəzifələrini icra edən X4 və dig ərlərinə qanunsuz göstərişlər verib, «Yanğın təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 24-cü maddəsinin tələblərinə uyğun yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin işlənib hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təmin etmədən, Azərbaycan Respublikası Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 60.1.-ci maddəsinə, Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 26.11.2002-ci il tarixli 2 saylı qərarı, 28.04.2004-cü il tarixli 4 saylı kollegiya iclasının qərarı, 05.01.2005-ci il tarixli 4 saylı əmri ilə təsdiq edilmiş «Yaşayış binaları” 2.08.01-89* saylı Tikinti Norma və Qaydaları»na, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi üzrə 18.09.2008-ci il tarixli 73 saylı əmrlə təsdiq edilməklə 01.10.2008-ci ildən qüvvədə olan «Bina və qurğuların yanğın təhlükəsizliyi” 2.02.01-97 saylı Dövlətlərarası Tik inti Normaları»nın 5.3., 5.11., 5.17., 5.19.-cu maddələrinə əsasən tikinti obyektinin bütün hissələri, xüsusilə divarları, onların yeri və funksiyaları nəzərə alınmaqla odadavamlılıq baxımından mühafizə tələblərinə uyğun olaraq tikilməli, divarların üzlənməsi zamanı da bu tələblərə əməl edilməli, istifadə olunan tikinti materiallarına əsasən K0 tələbinə, yəni yanğın təhlükəsi olmayan konstruksiyaya cavab verən Bakı şəhəri Binəqədi rayonu Ünvan 9 ünvanındasaylı ünvanda yerləşən çoxmərtəbəli yaşayış binasının divarlarının xarici səthinin üzlənməsində C0, yəni ən yüksək konstruktiv yanğın təhlükəsizliyi sinfinə mənsub yanmayan (NQ) qrupuna aid materiallardan istifadə edilməli olduğu halda, görülmüş işlərin keyfiyyəti və istifadə olunan materiallarla əlaqədar yanğınların törənməsi və yayılması imkanlarının qarşısının alınmasının təmin edilməsi üçün üzərinə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi vəzifəsi qoyulmuş şəxslərdən biri kimi qeyd olunan tikintidə yanğın təhlükəsizliyi norma və qaydalarının tələblərini pozaraq həmin yaşayış binasının fasadının təsisçisi olduğu «Xxxx»” MMC-nin istehsalı olan, TŞ AZ 1501649831-001-2010 nömrəli texniki şərtlərin 2-ci bölməsində nəzərdə tutulan zərərli xassələrə malik, QOST 30244-94, QOST-12.01.044-89-a əsasən normal yanan (Q3) materiallar qrupuna aid poliuretan üzlük məmulatları ilə binanın xarici divar səthinə birbaşa təmasla bərkidilmə üsulu ilə deyil, yanğının daha sürətlə yayılması üçün yanma sahəsinin artmasını, güclü sovurma qabiliyyətini şərtləndirən kronşteyn vasitəsilə üzlük materiallarla binanın xarici divarı arasında a ra məsafəsi saxlanılmaqla üzlənməsini təşkil etmiş, nəticədə 19 may 2015-ci il tarixdə saat 11 radələrində həmin ünvanda binanın birinci mərtəbəsi səviyyəsində qeyri-yaşayış tikilisinin damı üzərindəki zibil kütləsinin termiki təsirdən alışması ilə baş vermiş yanğının qeyd olunan səbəblərdən sürətlə inkişaf edib binanın bütün mərtəbələri, mənzilləri və dam örtüyünə yayılaraq ehtiyatsızlıqdan X9, X10, X11, X12, X13, X14, X15, X16, X17, X18, X19, X20, X21, X22nın poliuretan üzlüklərin yanması prosesində ayrılan və çıxışına məhdudiyyət olan natamam toksiki yanma məhsulları olan sianidlər, karbon-2 oksid, karbon-4 oksid və azot-4 oksidi ilə kombinə olunmuş kəskin inhalyasion zəhərlənmə, X23nun yanğından xilas olmaq niyyətilə özünü hündürlükdən atması nəticəsində baş beyin toxumasının əzilib- dağılması səbəblərindən ölmələri, qeyd olunan zərərli maddələrin təsirindən zəhərlənmə nəticəsində isə X24, X25, X26, X27, X28, X29, X30, X31, X32, X33, X34nın ağır, X35nun az ağır, X36, X37, X38, X39, X40, X41, X42, X43, X44, X45, X46, X47, X48, X49, X50, X51, X52, X53, X54, X55, X56, X57, X58, X59nın yüngül, travmatik zədələr səbəbindən X60, X61, X62, X63, X64, X65, X66, X67nun yüngül dərəcəli bədən xəsarətləri almaları, binanın həyətində olan avtomaşınların yanması nəticəsində X68na məxsus «Kia Sorento» markalı, 50-CJ-082 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 23.000 manat, X69na məxsus «Peugeot 406» markalı, 10-ME-200 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 6.500 manat, X70na məxsus «QAZ-3110-121» markalı, 10-MB-582 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 3.500 manat, X71na məxsus «Vaz-21041» ma rkalı, 90-CK-272 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.500 manat, X72na məxsus «Kia Sorento» markalı, 99-HF-882 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 16.000 manat, X72na məxsus «Opel Astra» markalı, 90-BG-841 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.000 manat, X73na məxsus «Nissan Patfinder» markalı, 10-SA-415 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 22.000 manat, X74na məxsus «Volksvagen Transporter» markalı, 50-CL-173 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 595 manat, X75na məxsus «Opel zafira”» markalı, 99-DE-255 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 700 manat, X76ə məxsus «Opel Astra» markalı, 10-VJ-671 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 950 manat, bina sakinlərinin mənzillərində olan əmlakların yanaraq məhv olması və yararsız vəziyyətə düşməsi nəticəsində X77na 49.820 manat, X78na 14.300 manat, X79 na 70.000 manat, X80na 81.589 manat, X81na 69.589 manat, X82na 41.870 manat və 11.400 ABŞ dolları, X83na 31.690 manat, X39na 30.500 manat, X84na 84.650 manat, X85ya 30.430 manat, X86na 86.350 manat, X87na 426.533 manat, X88ya 13.410 manat, X89na 45.500 manat, X90na 89.875 manat və 1.500 ABŞ dolları, X91na 32.240 manat, X70na 3.000 manat, X92na 65.150 manat, X93na 22.230 manat, X94na 120.100 manat, X95na 30.930 manat, X96na 150.000 manat, X97na 47.720 manat, X98na 50.000 manat, X99na 55.000 manat, X100na 46.691 manat, X101na 72.145 manat, X102na 47.720 manat, X103na 36.375 manat, X104na 34.160 manat, X105na 62.876,5 manat, Zərərçəkmiş şəxsna 5000 manat, X41na 31.590 manat, X106na 34.000 manat, X107na 28.910 manat, X108na 39.670 manat, X109na 24.960 manat, X111na 43.000 manat, X110na 52.920 manat, X112na 25.790 manat, X113na 1642 manat, X114na 23.310 manat, X30na 55.220 manat, X115na 14.200 manat, X116na 46.230 manat, X117na 30.000 manat, X118na 38.660 manat, X72na 12.850 manat, X119na 50.210 manat, X120na 1.100 manat, X121na 61.875 manat, X122ya 30.000 manat, X123na 47.290 manat, X124na 80.000 manat, X125na 2750 manat, X126na 4255 manat, X127na 10.720 manat, X128na 65.250 manat, X129na 28.385 manat, X130na 2.050 manat, X131na 4.850 manat, X132na 23.500 manat, X133na 74.847 manat, X134na 30.755 manat, X135na 10.179 manat, X136na 4.124 manat, X137na 74.000 manat, X138na 40.539 manat, X139na 23.000 manat, X140na 26.720 manat, X141na 22.065 manat, X142na 36.300 manat, X143na 30.000 manat məbləğində ziyan vurulması və binada əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilmə si və sair xərclərə dövlət büdcəsindən 8.750.000 manat pul vəsaitinin sərf edilməsi ilə fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, cəmiyyətin və dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmuşdur. Həmin hökmlə həmçinin X2 təqsirli bilinib məhkum edilmişdir ona görə ki, o, «Xxxx» MMCnin baş direktoru olmaqla cəmiyyətin ümumi biznes siyasətinin inkişaf strategiyasının, perspektivlərinin, iş planının müəyyənləşdirilməsi və icrasına nəzarəti, yeni biznes üsullarının və texnoloji avadanlığın müəssisənin tətbiqini təşkil edilməsi, görülən zehni və fiziki iş dövriyyəsinin keyfiyyətinin artırılması və surətləndirilməsi tədbirlərinin həyata keçirilməsinə, müəssisənin bütün struktur bölmələrinin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi, işçilərin bilik və təcrübəsindən səmərəli istifadə edilməsini, təhlükəsiz və əlverişli iş şəraiti yaradılmasını və əmək intizamına riayət olunması, müəssisənn qanuni maraqlarının təmsil edilməsi, müəssisənin ümumi fəaliyyətini iqtisadi təhlil edilməsi və sair təşkilati-sərəncamverici funksiyaları yerinə yetirən vəzifəli şəxs olaraq qohumluq münasibətində olduğu «Xxxx»”” və «Xxxx» MMC-lərinin təsisçisi və İdarə Heyətinin sədri X1, sədr müavini X4 və digərləri ilə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 30.12.1999-cu il tarixli 7 №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş AzDTN 1.6-1* «Tikinti işlərinin təşkili, aparılması və tikintisi başa çatmış obyektlərin istismara qəbulu Qaydaları»nın 2.7., 2.8, 2.9., 3.1., 3.6., 4.2., 4.3., 6.4, 6.8, 6.10, 6.12-ci bəndlərinin tələblərinə zidd olaraq müvafq qaydada tikintisinə icazə alınmadan inşa edilmiş və istismara qəbul olunmayan «Xxxx» MMC-nin istehsal sahəsində istehsal olunan poliuretan məmulatları üzrə «Xxxx» MMC-nin müvafiq ixtisas və təcrübəsi olmayan texnoloqunun adından hazırlanaraq istehsalçı və podratçı MMC-lərin əməkdaşlarının imza və möhürləri ilə təsdiqlənməklə tərtib edilmiş TŞ AZ 1501649831-001-2010 nömrəli texniki şərtlərin 2-ci bölməsində onların yanan materiallar olması, yanma prosesindən insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli olan hidrogen sianid, karbon 2 oksid və digər zəhərli maddələrin ayrılmasına dair müddəaların göstərilməsini yəqinliklə bildiyi halda və Azərbaycan Respublikası Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin Dövlət Akkredit asiya Xidməti tərəfindən 16 fevral 2010-cu il tarixdə verilərək 2010, 2011 və 2012-ci illərdə qüvvədə olmuş AZ 031/11.1/03.0135.01.10 saylı akkreditasiya atestatında poliuretan məmulatlarının sınağının aparılmasının nəzərdə tutulmadığı halda bilə-bilə həmin məhsulların kütləvi istehsalına icazə alınması üçün qabaqcadan əlbir olduğu X1, Səhiyyə Nazirliyinin Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin baş direktoru X8 və qeyriləri tərəfindən vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ilə akkreditasiya tələbləri birbaşa pozulmaqla texniki şərtlərin 28 oktyabr 2010-cu il tarixdə imzalanıb möhürlənməsi, «Xxxx» QSC-nin Polimerlərin kimyəvi, fiziki-mexaniki xassələrinin təyini laboratoriyasının kimyaçı-texnoloqu vəzifəsində işləmiş X7 tərəfindən isə poliuretan məmulatlarının odadavamlılıq qabiliyyətinin yo xlanılmasına dair sınaq testi keçirilmədən 2010, 2011 və 2012-ci illərdə yoxlanılan parametrlərə görə texniki şərtlərin tələblərinə uyğun olması, odadavamlılıq qabiliyyətinə görə guya çətin yanan materiallar qrupuna aid olması barədə məzmununa yalan məlumatlar daxil edilmiş sınaq nəticələrinə dair rəylər tərtib edilərək, vəzifə saxtakarlığı ilə rəsmi sənədləri saxtalaşdırmaqla 02 noyabr 2010-cu il tarixli 46/10 №li, 01 dekabr 2011-ci il tarixli 40/11 №-li, 23 noyabr 2012-ci il tarixli 83/12 №-li şərti rekvizitləri ilə Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən Xxxx” MMCnin istehsal etdiyi poliuretan məhsullarına uyğunluq sertifikatının verilməsinə əsas olan sınaq protokollarının tərtib edilməsi ilə məhsulların zərərli xassələrinin və real yanma qabiliyyətinin g izlədilməsinə bir qrup şəxs ilə nail olub, yanğın təhlükəsizliyinə nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən digər dövlət orqanları ilə texniki şərtləri qəsdən razılaşdırmadan QOST 30244-94, QOST-12.01.044-89-a əsasən normal yanan (Q3) materiallar qrupuna aid poliuretan üzlük məmulatlarının kütləvi istehsalının həyata keçirilməsini təşkil etməklə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını pozmuş, qabaqcadan əlbir olduğu X1un 2011-ci ilin noyabr ayında müvafiq dövlət orqanından Bakı şəhəri Binəqədi rayonu Ünvan 9 ünvanındaünvanında yerləşən 16 mərtəbəli yaşayış binasının fasadının üzlənməsi işlərinin yerinə yetirilməsi barədə şifahi təklif aldıqdan sonra, qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyi tələb etdiyi halda qəsdən istifadə etməyərək AzDTN 1.61* №-li «Tikinti işlərinin təşkili, aparılması və tiki ntisi başa çatmış obyektlərin istismara qəbulu Qaydaları”nın 3.1.-3.6.-cı bəndlərinin, AzDTN 1.5-2 №-li Şəhərsalma sənədlərinin tərkibi, tərtibatı, razılaşdırılması, dövlət ekspertizasının aparılması və təsdiq olunması Qaydaları”nın 1.2.-ci bəndinin tələblərinə zidd olaraq bu tikinti işlərinin layihə-smeta sənədlərinin dövlət orqanları ilə razılaşdırılmasını, binanın fasad hissələrinə vurulan üzlük materialların odadavamlılıq dərəcəsi və tərkibinin laboratoriyalar tərəfindən yoxlanılmasını təmin etmədən fasadın üzlənməsi işlərinə başlanması barədə «Xxxx» MMCnin təsisçisi X1nun verdiyi qanunsuz göstərişlərin icrası ilə əlaqədar «Yanğın təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 24-cü maddəsinin tələblərinə uyğun yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin işlənib hazırlanmasını və h əyata keçirilməsini təmin etmədən, Azərbaycan Respublikası Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 60.1.-ci maddəsinə, Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 26.11.2002-ci il tarixli 2 saylı qərar, 28.04.2004-cü il tarixli 4 saylı kollegiya iclasının qərarı, 05.01.2005-ci il tarixli 4 saylı əmri ilə təsdiq edilmiş «Yaşayış binaları” 2.08.01-89* saylı Tikinti Norma və Qaydaları»na, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi üzrə 18.09.2008-ci il tarixli 73 saylı əmrlə təsdiq edilməklə 01.10.2008-ci ildən qüvvədə olan «Bina və qurğuların yanğın təhlükəsizliyi” 2.02.01-97 saylı Dövlətlərarası Tikinti Normaları»nın 5.3., 5.11., 5.17., 5.19.-cu maddələrinə əsasən tikinti obyektinin bütün hissələri, xüsusilə divarları, onların yeri və funksiyaları nəzərə alınmaqla odadavamlılıq baxımından mühafizə tələblərinə uyğun olaraq tikilməli, divarların üzlənməsi zamanı da bu tələblərə əməl edilməli, istifadə olunan tikinti materiallarına əsasən K0 tələbinə, yəni yanğın təhlükəsi olmayan konstruksiyaya cavab verən Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Ünvan 9 ünvanındasaylı ünvanda yerləşən çoxmərtəbəli yaşayış binasının divarlarının xarici səthinin üzlənməsində C0, yəni ən yüksək konstruktiv yanğın təhlükəsizliyi sinfinə mənsub yanmayan (NQ) qrupuna aid materiallardan istifadə edilməli olduğu halda, görülmüş işlərin keyfiyyəti və istifadə olunan materiallarla əlaqədar yanğınların törənməsi və yayılması imkanlarının qarşısının alınmasının təmin edilməsi üçün üzərinə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi vəzifəsi qoyulmuş şəxslərdən biri kimi qeyd olunan tikintidə yanğın təhlükəsizliyi n orma və qaydalarının tələblərini pozaraq həmin yaşayış binasının fasadının təsisçisi olduğu «Xxxx» MMC-nin istehsalı olan, TŞ AZ 1501649831-001-2010 nömrəli texniki şərtlərin 2-ci bölməsində nəzərdə tutulan zərərli xassələrə malik, QOST 30244-94, QOST-12.01.044-89-a əsasən normal yanan (Q3) materiallar qrupuna aid poliuretan üzlük məmulatları ilə binanın xarici divar səthinə birbaşa təmasla bərkidilmə üsulu ilə deyil, yanğının daha sürətlə yayılması üçün yanma sahəsinin artmasını, güclü sovurma qabiliyyətini şərtləndirən kronşteyn vasitəsilə üzlük materiallarla binanın xarici divarı arasında ara məsafəsi saxlanılmaqla və blokların mərtəbələr üzrə pəncərə çıxışları bağlanılmaqla üzlənməsini təşkil etmiş, nəticədə 19 may 2015-ci il tarixdə saat 11 radələrində həmin ünvanda binanın birinci mə rtəbəsi səviyyəsində qeyri-yaşayış tikilisinin damı üzərindəki zibil kütləsinin termiki təsirdən alışması ilə baş vermiş yanğının qeyd olunan səbəblərdən sürətlə inkişaf edib binanın bütün mərtəbələri, mənzilləri və dam örtüyünə yayılaraq ehtiyatsızlıqdan X9, X10, X11, X12, X13, X14, X15, X16, X17, X18, X19, X20, X21, X22nın poliuretan üzlüklərin yanması prosesində ayrılan və çıxışına məhdudiyyət olan natamam toksiki yanma məhsulları olan sianidlər, karbon-2 oksid, karbon-4 oksid və azot-4 oksidi ilə kombinə olunmuş kəskin inhalyasion zəhərlənmə, X23nun yanğından xilas olmaq niyyətilə özünü hündürlükdən atması nəticəsində baş beyin toxumasının əzilib-dağılması səbəblərindən ölmələri, qeyd olunan zərərli maddələrin təsirindən zəhərlənmə nəticəsində isə X24, X25, X26, X27, X28, X29, X30, X3 1, X32, X33, X34nın ağır, X35nun az ağır, X36, X37, X38, X39, X40, X41, X42, X43, X44, X45, X46, X47, X48, X49, X50, X51, X52, X53, X54, X55, X56, X57, X58, X59nın yüngül, travmatik zədələr səbəbindən X60, X61, X62, X63, X64, X65, X66, X67nun yüngül dərəcəli bədən xəsarətləri almaları, binanın həyətində olan avtomaşınların yanması nəticəsində X68na məxsus «Kia Sorento» markalı, **-CJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 23.000 manat, X69na məxsus «Peugeot 406» markalı, **-ME-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 6.500 manat, X70na məxsus «QAZ-3110-121» markalı, **-MB-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 3.500 manat, X71na məxsus «Vaz-21041» markalı, **-CK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.500 manat, X72na məxsus «Kia Sorento» markalı, **-HF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avto maşına 16.000 manat, X72na məxsus «Opel Astra» markalı, **-BG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.000 manat, X73na məxsus «Nissan Patfinder» markalı, **-SA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 22.000 manat, X74na məxsus «Volksvagen Transporter» markalı, **-CL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 595 manat, X75na məxsus «Opel zafira”» markalı, **-DE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 700 manat, X76ə məxsus «Opel Astra» markalı, **-VJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 950 manat, bina sakinlərinin mənzillərində olan əmlakların yanaraq məhv olması və yararsız vəziyyətə düşməsi nəticəsində X77na 49.820 manat, X78na 14.300 manat, X79na 70.000 manat, X80na 81.589 manat, X81na 69.589 manat, X82na 41.870 manat və 11.400 ABŞ dolları, X83na 31.690 manat, X39na 30.500 manat, X84 na 84.650 manat, X85ya 30.430 manat, X86na 86.350 manat, X87na 426.533 manat, X88ya 13.410 manat, X89na 45.500 manat, X90na 89.875 manat və 1.500 ABŞ dolları, X91na 32.240 manat, X70na 3.000 manat, X92na 65.150 manat, X93na 22.230 manat, X94na 120.100 manat, X95na 30.930 manat, X96na 150.000 manat, X97na 47.720 manat, X98na 50.000 manat, X99na 55.000 manat, X100na 46.691 manat, X101na 72.145 manat, X102na 47.720 manat, X103na 36.375 manat, X104na 34.160 manat, X105na 62.876,5 manat, Zərərçəkmiş şəxsna 5000 manat, X41na 31.590 manat, X106na 34.000 manat, X107na 28.910 manat, X108na 39.670 manat, X109na 24.960 manat, X111na 43.000 manat, X110na 52.920 manat, X112na 25.790 manat, X113na 1642 manat, X114na 23.310 manat, X30na 55.220 manat, X115na 14.200 manat, X116na 46.230 manat, X117na 30.000 manat, X118na 38.660 manat, X72na 12.850 manat, X119na 50.210 manat, X120na 1.100 manat, X121na 61.875 manat, X122ya 30.000 manat, X123na 47.290 manat, X124na 80.000 manat, X125na 2750 manat, X126na 4255 manat, X127na 10.720 manat, X128na 65.250 manat, X129na 28.385 manat, X130na 2.050 manat, X131na 4.850 manat, X132na 23.500 manat, X133na 74.847 manat, X134na 30.755 manat, X135na 10.179 manat, X136na 4.124 manat, X137na 74.000 manat, X138na 40.539 manat, X139na 23.000 manat, X140na 26.720 manat, X141na 22.065 manat, X142na 36.300 manat, X143na 30.000 manat məbləğində ziyan vurulması və binada əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilməsi və sair xərclərə dövlət büdcəsindən 8.750.000 manat pul vəsaitinin sərf edilməsi ilə fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mə nafelərinə, cəmiyyətin və dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmuşdur. Həmin hökmlə həmçinin X3 təqsirli bilinib məhkum edilmişdir ona görə ki, o, 24 may 2012-cı il tarixdən 29 noyabr 2013-cü il tarixədək Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini vəzifəsində işlərkən «Yerli icra hakimiyyətləri haqqında Əsasnamə»nin 2.6-cı bəndinə əsasən vəzifə bölgüsü üzrə rayonun ərazisində icra-idarəetmə fəaliyyətini həyata keçirən vəzifəli şəxs, Binəqədi rayon icra hakimiyyəti başçısının 10.04.2012-ci il tarixli 53 №-li, 30.08.2012-ci il tarixli 149 №-li sərəncamları ilə isə rayon təsərrüfatı şöbəsi, rayon fövqəladə hallar, qanunsuz tikinti aparılmasına qarşı mübarizə, təmizlik və abadlıq işlərinin həyata keçirilməsi komissiyalarinın, tikinti, yanğından mühafizə xidmətlərinin, mənzil-kommunal təsərrüfatının, memarlıq, tikinti, təmir və abadlıq işlərinin icrasını həyata keçirən və həmin sahələrlə bağlı təşkilati-sərəncamverici səlahiyyətlərə malik vəzifəli şəxs olaraq, özü və üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə vəzifə səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq sui-istifadə edərək Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Ünvan 9 ünvanındaünvanında yerləşən 2 bloklu, 16 mərtəbəli yaşayış binasının fasadının üzlənməsi və dam örtüyünün yenidən qurulması işlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar «Xxxx» MMC ilə 01 iyun 2012-ci il tarixli 28 nömrəli müqaviləni imzalamış, tabeliyində olan Bakı şəhərinin Binəqədi rayon mənzil-kommunal təsərrüfatı birliyinin rəisi X5, həmin birliyin 72 saylı mənzil-komunal istismar sahəsinin rəisi X6, həmçinin adı çəkilən MMC-nin təsisçisi X1 və digərləri ilə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək qulluq mənafeyi tələb etdiyi halda səlahiyyətlərindən qəsdən istifadə etməyərək həmin müqavilənin 1.1-ci bəndinə əsasən podratçıya texniki tapşırığı, AzDTN 1.5-2 nömrəli «Şəhərsalma sənədlərinin tərkibi, tərtibatı, razılaşdırılması, dövlət ekspertizasının aparılması və təsdiq olunması Qaydaları»nın 1.2-ci bəndinin tələblərinə zidd olaraq bu işlərin layihə sənədlərinin yanğın təhlükəsizliyi üzrə dövlət ekspertizalarından keçirilməsini və təsdiqini, qeyd olunan müqavilənin 4.1.1-ci bəndinə əsasən podratçıya layihə-smeta sənədlərin təqdim edilməsini təmin etməmiş, binanın fasad hissələrinə vurulan üzlük materialların odadavamlılıq dərəcəsi və tərkibinin laboratoriyal ar tərəfindən yoxlanılmasını, tətbiq olunacaq texnologiya və konstruksiyaların QOST 30403-96 «Tikinti konstruksiyaları. Yanğın təhlükəliliyinin müəyyən edilməsi metodu», QOST 31251-2008 «Çöl tərəfdən çöl divarları. Yanğın təhlükəliliyi üzrə sınaq metodu» üzrə sınaqlarının aparılmasını tələb etmədən, «Yanğın təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 24-cü maddəsinin tələblərinə uyğun yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərin işlənib hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təmin etmədən fasadın üzlənməsi işlərinə başlanmasına icazə vermiş, yaşayış binalarının fasad və çardaq hissələrində aparılan tikinti və yenidənqurma işlərin görülməsi zamanı Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 30.12.1999-cu il tarixli 7 №-li qərarı ilə təsdiq edilmiş AzDTN 1.6-1* « Tikinti işlərinin təşkili, aparılması və tikintisi başa çatmış obyektlərin istismara qəbulu Qaydaları»nın 2.8, 2.9, 3.1, 3.6, 4.4, 6.4, 6.8, 6.10, 6.12-ci bəndlərinin tələblərinə zidd olaraq sanitar, yanğın təhlükəsizliyi, ətraf mühitin qorunması, işlərin qəbul edilməsi üzrə tələblərə riayət edilməsinə, mənzil fondunun istismarına nəzarət etməklə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsini, işlərin müvafiq qaydada qəbulunu təmin etməmiş, «Yanğın təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 24-cü maddəsinin tələblərinə uyğun yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin işlənib hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təmin etmədən, Azərbaycan Respublikası Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 60.1-ci maddəsinə, Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin 26.11.2002-ci il tarixli 2 say lı qərarı, 28.04.2004-cü il tarixli 4 saylı kollegiya iclasının qərarı, 05.01.2005-ci il tarixli 4 saylı əmri ilə təsdiq edilmiş «Yaşayış binaları” 2.08.01-89* saylı Tikinti Norma və Qaydaları»na, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi üzrə 18.09.2008-ci il tarixli 73 saylı əmrlə təsdiq edilməklə 01.10.2008-ci ildən qüvvədə olan «Bina və qurğuların yanğın təhlükəsizliyi” 2.02.01-97 saylı Dövlətlərarası Tikinti Normaları»nın 5.3., 5.11., 5.17., 5.19-cu maddələrinə əsasən tikinti obyektinin bütün hissələri, xüsusilə divarları, onların yeri və funksiyaları nəzərə alınmaqla odadavamlılıq baxımından mühafizə tələblərinə uyğun olaraq tikilməli, divarların üzlənməsi zamanı da bu tələblərə əməl edilməli, istifadə olunan tikinti materiallarına əsasən K0 tələbinə, yəni yanğın təhlükəsi olmayan konstruksiyaya cavab verən Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Ünvan 9 ünvanındasaylı ünvanda yerləşən çoxmərtəbəli yaşayış binasının divarlarının xarici səthinin üzlənməsində C0, yəni ən yüksək konstruktiv yanğın təhlükəsizliyi sinfinə mənsub yanmayan (NQ) qrupuna aid materiallardan istifadə edilməli olduğu halda, görülmüş işlərin keyfiyyəti və istifadə olunan materiallarla əlaqədar yanğınların törənməsi və yayılması imkanlarının qarşısının alınmasının təmin edilməsi üçün üzərinə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi vəzifəsi qoyulmuş şəxslərdən biri kimi qeyd olunan tikintidə yanğın təhlükəsizliyi norma və qaydalarının tələblərini pozaraq həmin yaşayış binasının fasadının təsisçisi olduğu «Xxxx”» MMC-nin istehsalı olan, TŞ AZ 1501649831-001-2010 nömrəli texniki şərtlərin 2-ci bölmə sində nəzərdə tutulan zərərli xassələrə malik, QOST 30244-94, QOST12.01.044-89-a əsasən normal yanan (Q3) materiallar qrupuna aid poliuretan üzlük məmulatları ilə binanın xarici divar səthinə birbaşa təmasla bərkidilmə üsulu ilə deyil, yanğının daha sürətlə yayılması üçün yanma sahəsinin artmasını, güclü sovurma qabiliyyətini şərtləndirən kronşteyn vasitəsilə üzlük materiallarla binanın xarici divarı arasında ara məsafəsi saxlanılmaqla və blokların mərtəbələr üzrə pəncərə çıxışları bağlanılmaqla üzlənməsinə qabaqcadan əlbir olduğu bir qrup şəxslə imkan yaratmış, nəticədə 19 may 2015ci il tarixdə saat 11 radələrində həmin ünvanda binanın birinci mərtəbəsi səviyyəsində qeyri-yaşayış tikilisinin damı üzərindəki zibil kütləsinin termiki təsirdən alışması ilə baş vermiş yanğının qeyd olunan səb əblərdən sürətlə inkişaf edib binanın bütün mərtəbələri, mənzilləri və dam örtüyünə yayılaraq ehtiyatsızlıqdan X9, X10, X11, X12, X13, X14, X15, X16, X17, X18, X19, X20, X21, X22nın poliuretan üzlüklərin yanması prosesində ayrılan və çıxışına məhdudiyyət olan natamam toksiki yanma məhsulları olan sianidlər, karbon-2 oksid, karbon-4 oksid və azot-4 oksidi ilə kombinə olunmuş kəskin inhalyasion zəhərlənmə, X23nun yanğından xilas olmaq niyyətilə özünü hündürlükdən atması nəticəsində baş beyin toxumasının əzilib-dağılması səbəblərindən ölmələri, qeyd olunan zərərli maddələrin təsirindən zəhərlənmə nəticəsində isə X24, X25, X26, X27, X28, X29, X30, X31, X32, X33, X34nın ağır, X35nun az ağır, X36, X37, X38, X39, X40, X41, X42, X43, X44, X45, X46, X47, X48, X49, X50, X51, X52, X53, X54, X55, X56, X57, X58, X59nın yüngül, travmatik zədələr səbəbindən X60, X61, X62, X63, X64, X65, X66, X67nun yüngül dərəcəli bədən xəsarətləri almaları, binanın həyətində olan avtomaşınların yanması nəticəsində X68na məxsus «Kia Sorento» markalı, **-CJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 23.000 manat, X69na məxsus «Peugeot 406» markalı, **-ME-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 6.500 manat, X70na məxsus «QAZ-3110-121» markalı, 10-MB-582 dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 3.500 manat, X71na məxsus «Vaz-21041» markalı, **-CK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.500 manat, X72na məxsus «Kia Sorento» markalı, **-HF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 16.000 manat, X72na məxsus «Opel Astra» markalı, **-BG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 4.000 manat, X73na məxsus «Nissan Patfinder» markalı, **-SA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 22.000 manat, X74na məxsus «Volksvagen Transporter» markalı, **-CL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 595 manat, X75na məxsus «Opel zafira”» markalı, **-DE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 700 manat, X76ə məxsus «Opel Astra» markalı, **-VJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomaşına 950 manat, bina sakinlərinin mənzillərində olan əmlakların yanaraq məhv olması və yararsız vəziyyətə düşməsi nəticəsində X77na 49.820 manat, X78na 14.300 manat, X79na 70.000 manat, ƏX80na 81.589 manat, X81na 69.589 manat, X82na 41.870 manat və 11.400 ABŞ dolları, X83na 31.690 manat, X39na 30.500 manat, X84na 84.650 manat, X85ya 30.430 manat, X86na 86.350 manat, X87na 426.533 manat, X88ya 13.410 manat, X89na 45.500 manat, X90na 89.875 manat və 1.50 0 ABŞ dolları, X91na 32.240 manat, X70na 3.000 manat, X92na 65.150 manat, X93na 22.230 manat, X94na 120.100 manat, X95na 30.930 manat, X96na 150.000 manat, X97na 47.720 manat, X98na 50.000 manat, X99na 55.000 manat, X100na 46.691 manat, X101na 72.145 manat, X102na 47.720 manat, X103na 36.375 manat, X104na 34.160 manat, X105na 62.876,5 manat, Zərərçəkmiş şəxsna 5000 manat, X41na 31.590 manat, X106na 34.000 manat, X107na 28.910 manat, X108na 39.670 manat, X109na 24.960 manat, X111na 43.000 manat, X110na 52.920 manat, X112na 25.790 manat, X113na 1642 manat, X114na 23.310 manat, X30na 55.220 manat, X115na 14.200 manat, X116na 46.230 manat, X117na 30.000 manat, X118na 38.660 manat, X72na 12.850 manat, X119na 50.210 manat, X120na 1.100 manat, X121na 61.875 manat, X122ya 30.000 manat, X123na 47.290 manat, X124na 80.000 manat, X125na 2750 manat, X126na 4255 manat, X127na 10.720 manat, X128na 65.250 manat, X129na 28.385 manat, X130na 2.050 manat, X131na 4.850 manat, X132na 23.500 manat, X133na 74.847 manat, X134na 30.755 manat, X135na 10.179 manat, X136na 4.124 manat, X137na 74.000 manat, X138na 40.539 manat, X139na 23.000 manat, X140na 26.720 manat, X141na 22.065 manat, X142na 36.300 manat, X143na 30.000 manat məbləğində ziyan vurulması və binada əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilməsi və sair xərclərə dövlət büdcəsindən 8.750.000 manat pul vəsaitinin sərf edilməsi ilə fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə, cəmiyyətin və dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmuşdur. Hökmdən verilmiş apellyasiya şi kayətlərinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının (sədrlik edən hakim Murquzov İlqar Mustafa oğlu, hakimlər Abbasov Mirzəli Əbdüləli oğlu və Babayev Qədim Xalid oğlu) 19 oktyabr 2017-ci il tarixli qərarı ilə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü dəyişdirilmədən saxlanılmış, apellyasiya şikayətləri təmin edilməmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 19 oktyabr 2017-ci tarixli qərarından məhkum X1 müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı ilə birlikdə kassasiya şikayəti verərək apellyasiya məhkəməsinin qərarını ləğv edib X1a bəraət verilməsi, həmçinin ona və ailə üzvlərinə məxsus müsadirə olunmuş əmlakların müsadirədən azad edilməsi, məhkum X2 müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu ilə birlikdə kassasiya şika yəti verərək, apellyasiya məhkəməsinin qərarını ləğv edib X2a bəraət verilməsi, həmçinin ona məxsus müsadirə olunmuş əmlakların müsadirərdən azad edilməsi və məhkum X3 kassasiya şikayəti verərək, onun xüsusi mülkiyyətində olan Ünvan 10 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış binası, Ünvan4 ünvanında 22 saylı mənzili, Ünvan 5 ünvanında 184 saylı mənzili, ünvan 8 ünvanında evin 2 və 108 saylı mənzillərin, “Hyundai Genesis” markalı, **-EV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı və “Mitsubishi L 200” markalı, **-ZF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillərinin xüsusi müsadirə cinayət-hüquqi tədbiri kimi məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınmasına dair hissəsində qanunsuz və əsassız olduğuna görə ləğv olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. KASSASİYA ŞİKAYƏTLƏRİNİN DƏLİLLƏRİ: Məhku m X1 və onun müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, X1 təsisçi olaraq heç bir vəzifə səlahiyyətinə malik olmadığı halda faktiki rəhbər – vəzifəli şəxs kimi vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadəyə görə məsuliyyətə cəlb olunmuş, onun faktiki rəhbərliyi barədə ittiham hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar, yəni saxtalaşdırılmış şahid ifadələri təşkil etmiş, məhkəmə bu barədə öz nəticəsini əsaslandırmaq üçün, sübutları, yəni şahid ifadələrini təhrif etmiş, məhkəmənin bilavasitəliyi prinsipini pozaraq məhkəmədə dindirilməmiş şahid ifadələrinə istinad etmiş, bir sıra şahid ifadələrində onun şirkətlərə faktiki rəhbərliyi həyata keçirməməyini, heç bir işçiyə göstəriş verməməyini, digər təsisçi X144 kimi təsisçi olduğunu təsdiq edən ifadələrə əhəmiy yət verməmişdir. Bundan əlavə məhkəmədə dindirilmiş şahidlərin ifadələri təhrif edilmiş, bu ifadələrin bir çoxu birinci instansiya məhkəməsinin iclas protokolunda tamamilə başqa məzmundadır: yəni onun faktiki rəhbərliyini təsdiq yox, təkzib edən məzmundadır. Bir sıra şahidlərin ifadələri isə protokolda da saxtalaşdırılmışdır. Həmin şahidlərdən X145, X146 və qeyriləri apellyasiya instansiyasında işə baxılarkən məktubla müraciət edib ifadələrinin məhkəmə iclas protokolunda saxtalaşdırıldığını, yeni ifadə vermək istədiklərini bildirsələr də, apellyasiya baxışı istintaqsız keçirildiyindən bu şəxslər dindirilməmişlər. Bundan başqa, şikayətdə qeyd edilmişdir ki, apellyasiya məhkəməsinin qərarında məhkəmə X1la X4un və qeyri təqsirləndirilənlərin qabaqcadan əlbirliyi halını müəyyən edib, X1un X4a və qeyrilərinə qanunsuz göstərişlər verdiyini göstərmiş, halbuki, işin bu faktiki halı, yəni həqiqətən də X1un X4 və qeyriləri ilə qabaqcadan cinayət əlaqəsinə girməklə əlbir olub olmaması və yaxud ona və ya digər şəxsə qanunsuz göstərişlər verib verməməsi halı barədə irəli sürülmüş ittihamın tam, hərtərəfli və obyektiv qiymətləndirilməsi üçün şahidlərin ifadələri (protokola əsasən) nəzərə alınmamış, tədqiq edilməmişdir. İş üzrə təqsirləndirilən şəxslərin, şahidlərin ifadələri və məhkəməyə təqdim edilmiş digər sübutlar onu deməyə əsas verir ki, “Xxxx” və “Xxxx” MMC-lərində kadrların seçilməsində, iş sifarişlərinin qəbul edilməsində, işin planlaşdırlmasında, istehsalın və əmək fəaliyyətinin təşkilini, maliyyə vəsaitlərinin təyinatının müəyyənləşdirilməsi üzrə təşkilati-sərəncamverici funk siyaları yerinə yetirməmiş, ümumiyyətlə isə həmin müəssisələrin fəaliyyətinə faktiki rəhbərliyi X1 həyata keçirməmiş, lakin apellyasiya instansiyası CPM-nin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etməmiş, irəli sürülmüş ittihamın hərtərəfli, tam və obyektiv baxılması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edə biləcək yuxarıda göstərilən sübutların təqdiqindən əsassız imtina etmişdir. X1a elan olunmuş ittihamda nəzərdə tutulan həmin cinayətlərin subyekti olmağı sübuta yetirilməmişdir. O, təhsilinə görə qida mühəndisidir, yəni tikinti təhsilinə və bu sahədə xüsusi biliklərə malik deyil. Lakin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən təhsilindən, ixtisasından, peşəsindən asılı olmayaraq istənilən fəaliyyət qabiliyyətli Azərbaycan vətəndaşı istənilən sahədə fəaliyyət göstərən hüquqi şəxs, hətta xəstəxana təyinatlı hüquqi şəxs belə təsis etməklə sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirə bilər. Çünki sahibkar, yəni təsisçi təsis etdiyi hüquqi şəxsi idarə etmir, bu hüquqi şəxsi idarə etmək üçün idarəetmə orqanı yaradır və idarəçilik səlahiyyətlərini həmin orqana və həmin orqanın rəhbərinə verir. Müəyyən fəaliyyətlə məşğul olan həmin hüquqi şəxsin fəaliyyətini isə işəgötürən olan bu hüquqi şəxslə əmək müqaviləsi, tapşırıq müqaviləsi və sair əsaslarla işləyən zəruri ixtisaslı şəxslər həyata keçirir, bu şəxslərin vəzifə təlimatlarına uyğun hüquq və vəzifələri, öhdəlikləri və məsuliyyətləri olur. Məhz bu səbəbdən də o, hər təsisçidə 50% pay olmaqla, digər təsisçi X144 ilə birlikdə 01 avqust 2008 il tarixdə «Xxxx» MMC-ni, 16 aprel 2012 ildə isə «Xxxx» MMC-ni tə sis edərək, bu hüquqi şəxslərin idarə edilməsini, yəni rəhbərliyi təsisçilərin ümumi yığıncağının qərarı ilə təyin etdiyi direktorlara həvalə etmişlər. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 7-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq bu direktorlarla rəsmi əmək müqavilələri bağlanmış və həmin müqavilələrdə Əmək Məcəlləsinin 9-cu maddəsinə müvafiq olaraq Əmək müqaviləsi üzrə işçinin əsas hüquqları, 10-cu maddəsinə əsasən isə əmək müqaviləsi üzrə işçinin əsas vəzifələri müəyyən edilmişdir. Bu müqavilələr əsasında baş direktorlara müvafiq rəhbər səlahiyyətləri həvalə edərək, şirkətlərin iş strukturlarını müəyyən edilməsi və qurulması, əməkdaşların vəzifə bölgüsünün müəyyən olunması tapşırılmışdır. Bundan sonra hüquqi xidmətləri göstərən «Xxxx» MMC hüquq şirkəti ilə bağlanılan müqavilə əsa sında şirkətlərinin hər bir əməkdaşına, o cümlədən baş direktoru daxil olmaqla Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun olaraq müvafiq vəzifə təlimatları hazırlanaraq təsdiq edilmişdir. Bundan sonra, o cümlədən həm «Xxxx» MMC-nin, həm də «Xxxx» MMC-nin işə başlayan əməkdaşları gördükləri işlərlə bağlı bütün tapşırıqlarını şirkətlərin direktorları tərəfindən almışlar və məhz onların tapşırıqlarını yerinə yetirmişlər. Buna sübut olaraq həftəlik iclasların protokolları, daxili əmrlər və digər sənədlər məhkəməyə təqdim edilmişdir. Şikayətdə həm də qeyd edilmişdir ki, məhkəmə “Xxxx” və “Xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərində faktiki rəhbər olaraq kadrların seçilməsində, iş sifarişlərinin qəbul edilməsində, işin planlaşdırılmasında, istehsalın və əmək fəali yyətinin təşkilini, maliyyə vəsaitlərinin təyinatının müəyyənləşdirilməsi üzrə təşkilati-sərəncamverici funksiyaları yerinə yetirməyi əsas gətirərək onu məhkum etmişdir. Qeyd edilən funksiyaları həyata keçirməyinə dair hər hansı bir şahid ifadəsi, sənəd və digər sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Məhkəmə ittiham aktında yazılanları hökmdə əks etdirməklə onu məhkum etmişdir. Məhkəmə şahid ifadələrini bir sübut kimi qiymətləndirməmiş, hökmdə bu ifadələri niyə bir sübut kimi qəbul etməməsini əsaslandırmamış, əvəzində isə məhkəmə iclasında təqsirləndirilən şəxs X4, şahidlər X146, X147un, X145in ifadələrini saxtalaşdıraraq hökmdə həmin saxta ifadələrə istinad etmişdir. Halbuki, həmin şəxslərin məhkəmə iclasında verdikləri ifadələrin səs yazısı və stenoqramı mövcuddur, həmin şəxslər özləri də apellyasiya instansiyasında məhkəmə iclasında dindirilmiş olsaydılarsa, hökmdə göstərilən məzmunda ifadə vermədiklərini, ifadələrinin saxtalaşdırılmasını təsdiq edə bilərlər. Bu şəxslərin heç biri məhkəmədə verdikləri ifadəsində onu faktiki rəhbər olmağını, təşkilati-sərəncamverici funksiyaları yerinə yetirməyini göstərməmiş, istintaqda onların adından tərtib olunan ifadələri təsdiq etmədilər. Təqsirləndirilən X4 istintaqda verdiyi ifadəsində də onun yalnız təsisçi olmağını, heç bir faktiki rəhbərlik səlahiyyətlərinə malik olmamağını təsdiq etmişdir. Bundan başqa, şikayətdə göstərilmişdir ki, X1a və onun ailə üzvlərinə məxsus olan əmlakların müsadirə olunmasına dair birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin nəticəsi qanunsuz və əsassızdır. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsində ittiham tərəfi əmlak müsadirəsini tələb etməsə də məhkəmə qanuni əsas olmadan xüsusi müsadirə tətbiq etmiş, müsadirə olunan Ünvan 6 ünvanında fərdi yaşayış evi - Gəncə şəhər 4 saylı Notariat kontoru tərəfindən 11 sentyabr 2007-ci il tarixdə tərtib edilmiş qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında Şəhadətnamədən də göründüyü kimi, həmin yaşayış evi onun mərhum atası X148 tərəfindən ona miras əmlak kimi vəsiyyət edilmiş, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti tərəfindən 05 iyun 2008-ci il tarixdə mülkiyyət hüququ onun adına qeydə alınmış və MH seriyalı 0018850 №-li çıxarış verilmişdir. Həmin tarixdə, yəni bu ev daşınmaz əmlak kimi adına qeydə alındığı tarixdə 2008-ci ildə “Xxxx” MMC heç yaranmamışdı, “Xxxx” MMC isə cəmi 10 ay idi ki, yeni-yeni fəaliyyətə başlamışdı. Buna görə də, bu əmlak itt iham olunduğu kimi 2012-ci ilin iyun ayında Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti ilə bağlanmış müqavilə üzrə guya qanunsuz yolla əldə edilmiş vəsaitlə alına bilməzdi. Əslində sözügedən binalar üçün sifarişçi tərəfindən heç bir vəsait ödənilməyib və bu fakt məhkəmədə də sübuta yetdi. Bu ev 1963-cü ildə tikilib, ailəsinin qeydiyyat ünvanıdır və Gəncədə yaşadığı yeganə evdir, Seyyid ocağıdır. Digər müsadirə olunan Ünvan 6 ünvanında fərdi yaşayış evi də ata evi ilə bir həyətdə yerləşən ünvandır, yəni 24/22 ikisi bir evdir, bu evdə rəhmətlik əmisinin aliəsi yaşamışdır. Qohumların məsləhəti ilə bu ev də miras kimi ona verilmiş, sadəcə sənədləşməni alqı-satqını qiyməti formasında cüzi satış qiyməti təyin etməklə həyata keçirilmişdir. Ona görə də həmin ev də cinayət yolu ilə əldə olunmuş vəsaitlə alınm ış hesab oluna bilməz. Müsadirə olunan Göygöl rayonu, Zod kəndində yerləşən 0,055 ha torpaq sahəsini AN-I seriyalı 0183878 №-li daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinə (müqavilə dəyəri 2.000 azn) və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidmətinin Gəncə şəhər ərazi idarəsi tərəfindən 08 may 2009-cu il tarixdə verilmiş MH seriyalı 0028200 №-li çıxarışa əsasən əldə etmiş, həmin torpaq sahəsini əldə etdiyi 2009-cu ildə “Xxxx” MMC heç yaranmamışdı, “Xxxx” MMC isə fəaliyyət göstərsə də üzləmə işləri ilə məşğul deyildi. Buna görə də, bu əmlak ittiham olunduğu kimi 2012-ci ilin iyun ayında Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti ilə bağlanmış müqavilə üzrə guya qanunsuz yolla əldə edilmiş vəsaitlə alına bilməzdi. Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 5,0 ha torpaq sahəsi 14 yanvar 2008-ci il t arixdən mülkiyyətindədir. Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidmətinin Abşeron rayon ərazi idarəsi tərəfindən 14 yanvar 2008-ci il tarixdə qeydə alınmış MH seriyalı 0017234 №-li Çıxarışdan görünür ki, bu torpaq sahəsi Bələdiyyədən sahibkarlıq məqsədi üçün alınmış, həmin torpaq sahəsi üzərində Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu tərəfindən ayrılmış dövlət krediti vəsaitinin hesabına mebel fabriki tikilmiş və açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti iştirak etmişdir. Həmçinin fabrikdə olan istehsal avadanlıqları dövlət tərəfindən verilmiş güzəştli kredit hesabına alınmışdır. Müsadirə olunan Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0,2422 ha torpaq sahəsi – Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin rayon və şəhər Torpaq hərr ac və müsabiqə Komissiyasının torpaq müsabiqəsinin nəticələri barədə 21 iyun 2012-ci il tarixli iclasının protokolundan görünür ki, X1 Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0,2422 ha torpaq sahəsinin satılması ilə əlaqədar müsabiqənin qalibi elan olunmuş (dəyəri 5.900 azn), həmin tarixdə Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi tərəfindən şəhadətnamə və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidmətinin Abşeron rayon ərazi idarəsi tərəfindən 20 sentyabr 2012-ci il tarixdə qeydə alınmış RX seriyalı 0048042 №-li Çıxarış verilmişdir. “Xxxx” MMC-nin mülkiyyətində olan müsadirə edilən əmlakların siyahısı üzrə: 90-AG-842 dövlət qeydiyyat nişanlı, “QAZ 3302-18” markalı yük avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 7.979 azn) və bununla 10 mart 2007-ci ildə AA seriyalı 868339 №-li nəqliyyat vas itəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. Həmin 2007-ci ildə “Xxxx” MMC heç yaranmamışdı, “Xxxx” MMC isə cəmi 3 ay idi ki, yeni-yeni fəaliyyətə başlamışdı. Buna görə də, bu əmlak ittiham olunduğu kimi 2012-ci ilin iyun ayında Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti ilə bağlanmış müqavilə üzrə guya qanunsuz yolla əldə etdiyi pullarla alına bilməzdi. **-JH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Zoomlion QY50HS21” markalı avtokranı şirkətə alınmış (alış dəyəri 227.015 azn) və bununla 08 avqust 2008-ci ildə AB seriyalı 263001 №li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. **-AS*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Toyota Land Cruiser» markalı minik avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 42.000 azn) və bununla 17 yanvar 2013-cü ildə AB seriy alı 845282 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. **-AE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Toyota Hilux» markalı minik avtomobili ümumiyyətlə “Xxxx” MMC-yə məxsus deyil və bu avtomobilin şirkətə heç bir aidiyyatı yoxdur. **-AA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Nissan Patrol” markalı minik avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 86.300 azn) və bununla 25 may 2013-cü ildə AB seriyalı 849982 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. **-AZ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Toyota Camry” markalı minik avtomobili alınmış (alış dəyəri 11.350 azn) və bununla 13 dekabr 2014-cü ildə AC seriyalı 337373 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmış, şirkətin adına al ınsa da həmin avtomobilin faktiki sahibi başqa fiziki şəxsdir, sadəcə olaraq avtomobilin nömrəsi şirkət seriyası ilə (AZ) olsun deyə şirkətin adına alınmışdır. **-AS-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Toyota Land Cruiser” markalı minik avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 70.847 azn) və bununla 12 may 2012-ci ildə AB seriyalı 797386 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır; 90-AL-422 dövlət qeydiyyat nişanlı, “Fiat Fiorino” markalı minik avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 13.856 azn) və bununla 09 avqust 2008-ci ildə AB seriyalı 263062 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. “Xxxx” MMC-nin mülkiyyətində olan müsadirə edilən əmlakların siyahısı üzrə: **-JV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Hyundai HD72” markalı yük avtomobili şirkətə alınmış (alış dəyəri 12.000 azn) və bununla 16 oktyabr 2012-ci ildə AB seriyalı 841879 №-li nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsi əsasında şirkətə qeydiyyata salınmışdır. Yuxarıda qeyd olunanlardan əlavə əmlak müsadirəsi siyahısında “Xxxx” MMC-yə məxsus Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində 5,0 ha torpaq sahəsində yerləşən istehsalat obyekti də qeyd olunub. Mövcudda “Xxxx” MMC-yə məxsus heç bir istehsalat obyekti yoxdur. “Xxxx” MMC 30 dekabr 2011 il tarixli 63/M-11-01 nömrəli icarə müqaviləsi əsasında “M-Layn” MMC-dən icarəyə götürdüyü sahədə istehsal fəaliyyətini həyata keçirmişdir. “Xxxx” MMC-nin balansında balans dəyəri cəmi 89.227 manat məbləğində yeddi adda avadanlıq və balans dəyəri cəmi 30.647 manat məbləğində qırx beş adda istehsalat inventarı (qəliblər və sair) var. Bu avadanlıq və inventarların alışı 2010-2012-ci illər ərzində olduğu üçün ittiham olunduğu kimi 2012-ci ilin iyun ayında Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti ilə bağlanmış müqavilə üzrə guya qanunsuz yolla əldə etdiyi pullarla alına bilməzdi. Əslində sözügedən binalar üçün sifarişçi tərəfindən heç bir vəsait ödənilməyib və bu fakt məhkəmədə də sübuta yetdi. Göründüyü kimi müsadirə olunan həmin əmlaklar ittiham olunduğum cinayət işi üzrə alət və vasitə kimi istifadə edilməmiş, cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilməmişdir. Qeyd olunanları nəzərə alara müdafiə tərəfi apellyasiya məhkəməsinin qərarını ləğv edib X1a bəraət verilməsinə, həmçinin ona və ailə üzvlərinə məxsus müsadirə olunmuş əmlakların müsadirəd ən azad edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkum X2və onun müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxarmış, məhkəmə cinayət prosesi tərəfinin təqdim etdiyi, irəli sürülmüş ittihamın hərtərəfli, tam və obyektiv baxılması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edə biləcək sübutların tədqiqindən əsassız imtina etmiş, məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etməmişdir. Belə ki, həm iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin hökmü həm də şikayət olunan qərar qeyd edilən maddi, prosessual hüquq normasının və «Məhkəmə hökmü haqqında» Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Plenumunun 27.12.1996-cı il tarixli 4 №-li qərarının tələblə rinə uyğun olmadan çıxarılmış, məhkəmə tərəfindən X2un əməlində cinayət hadisəsi olmamasına hüquqi qiymət verilməyərək iş üzrə tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırma aparılmamışdır. Müdafiə tərəfi birinci instansiya məhkəmə baxışı iclasında işin tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına xidmət edəcək bir neçə vəsatət vermiş, həmin vəsatətlərdən biri sübut qismində tanınma, habelə iş materiallarına əlavə edilməklə həmin sübutların tədqiqinə və onlardan istifadəyə icazə verilməsi, digəri isə həmin sübutların həqiqiliyi ilə bağlı ekspertizanın təyin edilməsi idi. Belə ki, müdafiəçi tərəfindən məhkəməyə təqdim olunmuş Bakı şəhəri, Ünvan 9 ünvanındaünvanda yerləşən yaşayış binasının 2013-cü ilin mart ayında poluretan süni üzlük lövhələrlə tam şəkildə üzlənilib başa çatdırılmasını təsdiq edən ( 52 ədəd) foto görüntülər, həmin foto görüntülərin elektron formatını özündə əks etdirən CD formatlı disk təsdiq edir ki, Azadlıq pr., 200/36 ünvanda yerləşən binanın üzlənməsi prosesi X2un “Xxxx” MMC direktor təyin olunduğu gündən iki ay əvvəl bitmişdi. Qeyd olunan (52 ədəd) foto görüntülər və CD formatlı disk barədə müvafiq foto-texniki ekspertizanın aparılmasını xahiş etməkdə məqsə ondan ibarətdir ki, “Canon” markalı “EOS D MARK II” modelli fotokamera ilə çəkilmiş 52 ədəd fotoşəkillərin hansı kamera ilə və nə zaman çəkilməsi barədə ekspert rəyi ilə təsdiq olunsun ki, gələcəkdə həmin sübutlar şübhə altına alınmadan tədqiqinə yol verilsin. Mövqey üzrə mühüm əhəmiyyət kəsb edən, X2a qarşı irəli sürülən ittihamın tam, obyektiv və hərtərəfli araşdırılması üçün Ünvan 9 ünvanındaünvanda poliure tan məhsulu ilə aparılan üzləmə işlərinin hansı tarixdə yekunlaşmasını aydınlaşdırmaq məqsədilə müdafiəçi tərəfindən təqdim olunan 52 ədəd fotoşəkillərin tədqiq edilməsi və zərurət yaranardısa müvafiq məhkəməekspertizasının keçirilməsi zəruri idi. Məhkəmə şəkillərlə bağlı müvafiq ekspertizanın keçirilməsi ilə əlaqədar müdafiəçi tərəfindən təqdim olunan vəsatətləri təmin etməmişdir ondan ötrü ki, guya həmin vəsatət ibtidai istintaq zamanı verilmişdir. Halbuki, müvafiq ekspertizanın keçirilməsi barədə məhkəməyə təqdim olunmuş vəsatətin mətninnəndə aydın olur ki, qeyd olunan fotoşəkillər iş üzrə istintaq tamamlanandan və iş materialları baxılması üçün məhkəməyə təqdim olunduqdan sonra bizə məlum olmuşdur, yəni ibtidai istintaq zamanı ekspertizanın aparılması üçün tərəfimizdən hər-hansı vəsa tət verirlməmişdir. Çünki, həmin fotoşəkillər istintaq tərəfindən götürülmüş avadanlıqlar geri qaytarılandan sonra kompyuterlərin yaddaşından əldə olunmuşdur. Digər tərəfdən vəsatətin ibtidai istintaq dövründə verilməsi onun sonrakı mərhələdə verilməsini istisna etmir ki, məhkəmə belə bir əsassız yanaşma nümayiş etdirir. Birinci instansiya məhkəməsi təhrif olunmuş əsasla ekspertiza keçirilməsi barədə vəsatəti təmin etməyərək Azərbaycan Respublikası CPM-nin 323-cü maddəsinin tələblərini pozmuş və həmin məcəllənin 143-cü maddəsinin tələbləri daxilində sübutların toplanılmasından qərəzli olaraq yayınmışdır. Apellyasiya baxışı isə istintaqsız keçirildiyindən qeyd olunan fotoşəkillərlə bağlı ekspertiza keçirilməsi və onların tədqiq olunması mümkünsüz olmuşdur. Həmin fotoşəkillər və CD formatlı disq daşıyıcı cinayət işi materiallarına əlavə olunub. Müdafiəçi tərəfindən təqdim olunan Rusiya Federasiyası ərazisində fəaliyyət göstərən müstəqil mütəxəssis və Avtonom Qeyri Kommersiya Təşkilatı “Avroekspertiza”nın 09 dekabr 2016-cı il tarixli 1932\10\İ nömrəli ekspert rəyinə gəldikdə isə qeyd olunmalıdır ki, Rusiya Fedarasiyası ərazisində yerləşən ekspertiza mərkəzindən ekspert və mütəxəssis rəyi əldə etməzdən əvvəl respublikada ekspertizanın aparılmasını məhkəmədən yazılı vəsatətlə xahiş etmiş, lakin məhkəmə bu addımı atacağı təqdirdə X2un təqsirsizliyinin sübuta yetiriləcəyindən ehtiyatlanaraq saxta əsaslarla xahişi rədd etmiş sonrakı instansiya isə məhkəmə baxışını istintaqsız keçirdiyindən həmin sübutların tədqiqindən imtina etmiş və nəticədə ekspertiza keçirilməsi barədə vəsatətlə çıxış edə bilməmişik. Həm Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi həmdə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi müdafiə tərəfin məhkəməyə təqdim etdiyi 09 dekabr 2016-cı il tarixli 1932\10\İ nömrəli ekspert rəyinin cinayət prosessual qanunvericiliyinin tələblərinin pozulması ilə əldə olunmasına görə sübut kimi nəzərə alınmamasını qeyd etməklə yanaşı, hesab etdiyi bu pozuntuları aradan qaldırılmasına və bununla bağlı müdafiə hüququnun həyata keçirilməsində bizə prosessual köməyi göstərməmişdir. Şikayətdə həm də qeyd edilmişdir ki, həm birinci instansiya məhkəməsi həm də apellyasiya məhkəməsi Azərbaycan Respublikasının CPM-nin 124.1, 127, 145, 264, 268, 269, 270-ci maddələrinə, “Dövlət məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1, 11, 22, 23 və 42-ci maddələrinin müddəalarına istinad edərək, yuxarıda sözügedən vəsatətlə və Rusiya Federasiyası ərazisində fəaliyyət göstərən müstəqil mütəxəssis və Avtonom Qeyri Kommersiya Təşkilatı “Avroekspertiza”nın 09 dekabr 2016-cı il tarixli 1932\10\İ nömrəli ekspert rəyinin yalnış alınmasının prosessual qaydaları və mənbəyi ilə razılaşmayaraq, onun müəyyən etdiyi halların tədqiqinə belə ehtiyac görmədən, ekspertizanın keçirilməsi qaydalarının və yuxarıda qeyd edilən sair qanunvericiliyin pozulması yolu ilə əldə edilməsi kimi qiymətləndirmiş və bununla əlaqədar sübut qismində nəzərə almamışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikasının CPM-nin 37-ci maddəsinə istinad edərək belə bir nətiəcəyə gəlmişdir ki, X2 və digərləri barəsində cinayət təqibi içtimai xüsusi ittiham qaydasında həyata keçirildiyindən müdafiə tər əfinin ekspertiza keçirtmək yox alternativ ekspertiza aparmaq hüququ olmuşdur. Ancaq hər iki məhkəmə qəbul etdikləri qərarlarda nə səbəbə görə müdafiə tərəfinin iş üzrə mühüm əhəmiyyət kəsb edən, işlərin başa çatma anını təsdiq edən sənədlərin tədqiqindən yayındıqlarını və həmin materialların ekspertiza yolu ilə mötəbərliyinin təsdiq olunmasından imtina etdiklərini əsaslandırmamışlar. Bundan başqa, şikayətdə göstərilmişdir ki, X2un ittiham olunduğu cinayət əməlini törətməyi məhkəmədə araşdırılmış sübutların məcmusu; zərərçəkmiş şəxslər və şahidlərin ifadələri məhkəmə-tibbi, kompleks məhkəmə yanğın-texniki, fiziki-kimyəvi, materialşünaslıq, ekoloji, tikinti-texniki və əmtəəşünaslıq ekspertizalarının rəyləri, çoxsaylı baxış protokolları, maddi sübutlar və cinayət işi üzrə toplanmış digər dəl illərlə tam sübuta yetirildiyini göstərsə də, qeyd olunan hökmdə adları sadalanan sübutların mübahisələndirdiyi halı təqzib edə biləcək məcmuya malik olmamasına dair heç bir hüquqi qiymət verilməmişdir. Qeyd olunan məhkəmə-tibbi, kompleks məhkəmə yanğın-texniki, fiziki-kimyəvi, materialşünaslıq, ekoloji, tikinti-texniki və əmtəəşünaslıq ekspertizalarının rəyləri, çoxsaylı baxış protokolları və maddi sübutlar hadisə baş verən binanın onun direktor təyin olunduğum vaxtdan, yəni 01 iyun 2013-cü ildən sonrada davam etdirilməsini müəyyən edərək sübuta yetirmir. Dəfələrlə X2 və müdafiəçiləri tərəfindən bildirilmişdir ki, irəli sürülmüş ittiham işin faktiki halları, təqsirləndirilən, məhkəmə iclaslarında şahid qismində dindirilən şəxslərin ifadələri və ibtidai istintaq orqanının özünün müxtəlif t əşkilatlara ünvanladığı müraciətlər əsasında toplanmış materiallarla qətiyyən üst-üstə düşmür. Çünki, baş vermiş hadisə ilə bağlı açıq-aydın mövqeyi ondan ibarətdir ki, Binəqədi rayonu, Azadlıq prospektində aparılan təmir-quraşdırma işləri X2un “Xxxx” MMC-nə direktor təyin olunduğu vaxtdan əvvəl yekunlaşmışdı, o, qeyd olunan ünvanda üzləmə işləri aparılan dövrdə heç bir vəzifə sahibi olmamış, ümumiyyətlə, onun 01 iyun 2013-cü il tarixə qədər nə “Xxxx” MMC-nə nədə ki, “Xxxx” MMC-ti ilə əlaqəsi olmayıb. Buna baxmayaraq məhkəmə hökmdə ona qarşı irəli sürülən ittihamı zərərçəkmiş şəxslər və şahidlərin ifadələri ilə sübuta yetirildiyini göstərsədə əslində belə olmamışdır. Məhkəmə iclasında dindirilən digər təqsirləndirilən və zərərçəkən şəxslərlə yanaşı iş üzrə mübahisələndirdiyi hal üzrə ən önəmli şahidlərdə təsdiq etdilər ki, X2un “Xxxx” MMC-yə direktor təyin olunduğu günə qədər Azadlıq pr., 200/36 ünvanda poluretan süni üzlük materialı ilə aparılan üzləmə işləri başa çatmışdır. Həmçinin şikayətdə qeyd edilmişdir ki, cinayət işi materiallarına əlavə olunan və məhkəmə iclasında tədqiq olunan baxış keçirilməsi haqqında 11 avqust 2015-ci il tarixli protokoldan görsənir ki, 72 saylı mənzil istismar sahəsinin rəisi, iş üzrə təqsirləndirilən şəxs X6 ilə Ünvan 9 ünvanındaünvanda üzləmə işləri aparılan vaxt “Xxxx” MMC-nin əməkdaşı və eyni zamanda həmin binada üzləmə işlərinin aparılmasına nəzarət edən X149nun telefon əlaqələrinin müəyyən edilməsi məqsədi ilə “Azərcell” şirkəti tərəfindən məlumatlar götürülərək baxış keçirilmiş və baxış zamanı müəyyən olunmuşdur ki, X149la X6 arasınd a gedən telefon danışıqları 04 yanvar 2013-cü il tarixdən başlamış və sonuncu zəng 10 iyun 2013-cü il tarixdə bitmişdir. Bu məlumatlar əldə edildikdən sonra iş üzrə təqsirləndirilən şəxs X6 19 avqust 2015-ci il tarixdə dindirilmiş və dindirmə zamanı müstəntiqin sualına cavab olaraq bildirmişdir ki, “Ünvan 9 ünvanındaünvanda üzləmə işləri aparıldığı vaxt ərzində həmin binanın sakinləri tərəfindən müraciət daxil olmuşdur. Həmin müraciətlərin həll edilməsindən ötrü mən X149 adlı şəxslə əlaqə saxlayıb ondan tələb etmişdi ki, müraciətin səbəblərini aradan qaldırılmasını təmin etsin. Ünvan 10 ünvanında binanın 16-cı mərtəbəsində yaşayan X150 adlı xanım binanın damından su axıdılması ilə əlaqədar şikayət etmiş, daha sonra şirkət tərəfindən quraşdırılmış plastik pəncərələrə şüşə gec qoyulması ilə əlaqədar müraciətlər olmuşdur ”. Yuxarıda qeyd olunan protokoldan (həmin protokol cinayət işi materiallarının 12-ci cildinə əlavə olunub) görünür ki, təqsirləndirilən şəxs 72 saylı mənzil istismar sahəsinin rəisi X6 Ünvan 9 ünvanındaünvanda üzləmə işlərinə nəzarət edən “Xxxx” MMC-nin işçisi X149la əlaqəsini yalnız binada üzləmə işləri aparıldığı dövr ərzində, yəni 10 iyun 2013-cü il tarixədək qeyd edir ki, ondan sonra həmin binada hər hansı iş görülməmişdir. Bu müraciətlər diqqət çəkən məqamı isə quraşdırılmış pəncərələrə şüşələrin qoyulmaması ilə əlaqədar olmuşdur ki, bu da öz növbəsində mübahisələndirdiyim işin faktiki halı ilə, yəni Azadlıq pr., 200/36 ünvanda poliuretanla üzləmə işlərinin mənə qədər başa çatdırılmasını təsdiq edir. Artıq pəncərələr qoyulubsa deməli bina tamamı ilə üzlə nib başa çatıb. Eyni zamanda 28 avqust 2015-ci il tarixdə şahid qismində dindirilmiş X149da (dindirmə protokolu cinayət iş materiallarının 12-ci cildinə əlavə olunmuşdur) ünvan 10 ünvanda üzləmə işlərinin aparıldığı dövrdə baş usta kimi işlərə nəzarət etdiyini təsdiq etmişdir. Bununla yanaşı olaraq 06 oktyabr 2016-cı il tarixdə keçirilən məhkəmə iclasında müdafiə tərəfi olaraq təqsirləndirilən şəxs X6a ünvanladığı suala cavabında bildirdi ki, “dəqiq deyə bilərəm ki, 2013-cü ilin may ayının əvvəli üzləmə işləri tamamı ilə bitmişdi”. Beləliklə, məhkəmə baxışında X2a elan edilmiş ittiham öz təsqidini tapmamış, ittiham tərəfi isə ona qarşı irəli sürülmüş Azərbaycan Respublikasının CM-nin 225.2 və 308.2-ci maddələri ilə onun təqsirli olmağına dair biri digərini tamamlayan mötəbər sübutları məhk əməyə təqdim edə bilməmişdir. Hər iki məhkəmə qanunvericiliyinin yuxarıda qeyd olunan normaları ilə üzərlərinə düşən vəzifələri yerinə yetirilməməklə yanaşı ona münasibətdə cəza miqdarının təyin olunmasında belə qeyri-obyektivliyə yol vermiş, yəni baş verən hadisəyə zərrə qədər aidiyyatı olmadan, əməlində hər-hansı cinayətin tərkibi olmadan və məhkəmə iclasında ona qarşı irəli sürülən ittihamın mübahisələndirdiyi hal üzrə sübuta yetirməyə cəhd etmədən əmlakını müsadirə olunmaqla beş il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmağı CM-nin 4-cü maddəsində təsbit olunmuş prinsiplərlə uzlaşmır. X2, 01 iyun 2013-cü il tarixə qədər Gəncə şəhərində yaşamaqla orada yerləşən təhsil müəssisəsində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuş, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin yanında Ali Atte stasiya Komissiyasının 2009-cu il tarixli qərarı ilə texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüş, yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 58.3-cü maddsinin tələblərinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Məhkəmə əmlakını müsadirə olunmaqla beş il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum etməklə CM-nin 58-ci maddəsinin tələblərinə faktiki olaraq formal yanaşmışdır. Şikayətdə həm də qeyd edilmişdir ki, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü il ə mülkiyyət hüququ üzrə qanuni əsaslarla X2a məxsus olan, ünvan ünvanında yerləşən 7 saylı yaşayış evi və **-HH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “TOYOTA HİLUX” markalı minik avtomobilim xüsusi müsadirə yolu ilə müsadirə edilmişdir. Ünvan 5 ünvanında yerləşən 7 saylı yaşayış evi mərhum atası X151ndan X2a qanun üzrə vərəsəlik hüququ əsasında miras qalmışdır. Qeyd olunan yaşayış evi Kirovabad şəhər KTŞ-nin 14.05.1975-ci il tarixli 302-12 saylı qərarı ilə ayrılmış torpaq sahəsində tikilmiş və Kirovabad şəhər XDS-nin 03.01.1985-ci il tarixli aktı ilə istismara qəbul edilmişdir. Ha-hazırda X2 və ailə üzvləri, anasının, bacısıın və həyat yoldaşının yeganə yaşayış evidir. Birinci instansiya məhkəməsi qanuni əsaslarla mülkiyyətinə keçmiş və mərhum atasından miras qalan yaşayış evini müsadirə etməklə faktiki olaraq onu və ailə üzvlərini çətin vəziyyətə salmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi Azərbaycan Respublikası CM-nin 99-3.2-ci maddəsinə istinad edərək qanuni əsaslarla mülkiyyətimdə olan yaşayış evimi müsadirə edərkən ilk növbədə CM-nin 99-1-ci maddəsinə uyğun olaraq əmlakın cinayət yolu ilə əldə olunub olunmamasını və yaxud cinayətin törədilməsində alət və ya vasitə olub olmamasını araşdırmalı idi. Hökmlə müsadirə olunan, qanuni əsaslarla mülkiyyətimə keçmiş **HH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “TOYOTA HİLUX” markalı minik avtomobilimə gəldikdə isə X2un Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu Azadlıq prospektində “Xxxx” MMC tərəfindən aparılan təmir işlərinə heç bir aidiyyatının olmamasına baxmayaraq hökm bu hissədə də qanunsuzdur. Çünki, qeyd olunan avtomobili o, 19 dekabr 2014-cü iltarixdə alqı-satqı müqaviləsi əsasında almış və bunun üçün müvafiq əmək haqqından yığdığı pulu sərf etmiş, digər tərəfdən xüsusi ilə nəzərə almaq lazımdır ki, cinayət işi materiallarında Azadlıq prospektində görülən işlərə görə Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən təmir işlərini aparan “Xxxx” MMC-nə haqq ödənilməsini təsdiq edən heç bir sənəd əlavə olunmayıb. Keçirilən məhkəmə iclaslarında həm təsisçi X1 həm də “Xxxx” MMC-nin direktoru X145 bildirdi ki, aparılan təmir işlərinə görə nə Binəqədi rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən nədə ki digər dövlət qurumları tərəfindən “Xxxx” MMC-nə pul verilməyib. Belə olan halda qanuni əsaslarla mülkiyyətində olan minik avtomobilini hansı cinayət yolu ilə əldə olunmuş vəsait hesabına əldə edə bilərdi?. Ümumiyyətlə birinci instansiya məhkəməsində məhkəmə bax ışı zamanı üzərlərinə gələcəkdə ola biləcək mülki iddianın təmin edilməsi məqsədi ilə həbs qoyulmuş əmlakların cinayət yolu ilə əldə olunub-olunmamasına dair heç vaxt araşdırma aparılmayıb. Sadalanan bütün hüquqi və faktiki hallardan göründüyü kimi, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin X2a qarşı tutduğu mövqe tamamilə əsassız və qanunsuzdur. Birinci instansiya məhkəməsinin və həmin məhkəmənin qərarını qüvvədə saxlayan apellyasiya instansiyasının həyata keçirdiyi məhkəmə araşdırılmasını ədalət mühakiməsi kimi heç cür qəbul etmək mümkün deyil, çünki X2 barəsində çıxarılan ittihamedici hökmün qəbul olunması üçün əsas kimi gətirilən dəlillərin primitivliyi açıq-aşkar şəkildə mənə qarşı göstərilən qərəzliyi ifşa edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq müdafiə tərəfi apellyasiya məhkəməsinin qərarını l əğv edib X2a bəraət verilməsini, həmçinin ona məxsus müsadirə olunmuş əmlakların müsadirərdən azad edilməsi xahiş edir. Məhkum X3 kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin “xüsusi müsadirə” adlanan 99-1-ci maddəsində cinayət-hüquqi tədbiri kimi hansı əmlakların məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınması konkret olaraq göstərilmişdir. Həmin normada xüsusi müsadirə predmeti ola biləcək əmlakların məhz cinayət yolu ilə əldə olunması faktının sübuta yetirilməli olması müəyyən olunsa da, məhkəmə kollegiyası hökmdə ona məxsus əmlakların hansı əsaslarla müsadirə edilməsi ilə bağlı ümumiyyətlə, heç nə göstərməmişdir. Halbuki həmin əmlakların hazırkı cinayət işinə hər hansı aidiyyatı yoxdur. Belə ki, mülkiyyətində olan həmin əmlaklar dan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, ünvan 8 ünvanında evin 2 saylı və 108 saylı mənzilləri 2013-cü ildə X152na məxsus olmuş, 20.04.2015-ci il tarixli daşınmaz əmlakın bağışlama müqaviləsinə əsasən ona bağışlanmış və o, 24.04.2015 və 27.04.2015-ci il tarixlərdə həmin mənzillərə dair adına müvafiq çıxarışlar almış, mülkiyyətində olan digər əmlak Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Ünvan 5 ünvanında 184 saylı mənzilini “Turan” MTK-dan 2008-ci ildə müqavilə əsasında əldə etmiş, 14.08.2012-ci il tarixdə isə adına müvafiq çıxarış almış, mülkiyyətində olan digər əmlak Ünvan 10 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsini 17.08.1994-cü ildə əldə etmiş, 14.06.2011-ci il tarixdə isə adına müvafiq çıxarış almış, mülkiyyətimdə olan digər əmlak Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, 8-ci mkr., Ünvan4 ünvanında 22 saylı mənzi lini isə bacısı X153 29.08.2001-ci ildə “İtimat İnşaat San. və Tic.LTD” şirkəti ilə müqavilə bağlayaraq əldə etmiş, sonradan həmin mənzili ona bağışlamış və 13.07.2012-ci il tarixdə adına müvafiq çıxarış almış, mülkiyyətində olan avtomobillərə gəlikdə, həmin avtomobillərdən “Hyundai Genesis” markalı, **-EV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili 06.03.2014-cü il tarixdə, “Mitsubishi L200” markalı, **-ZF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili isə 20.04.2015-ci il tarixdə alqısatqı müqavilələri əsasında satın almışdır. Qeyd olunanlaır nəzərə alaraq məhkum apellyasiya məhkəməsinin qərarının onun əmlaklarının dövlət nəfinə alınmasına dair hissəsində qanunsuz və əsassız olduğuna görə ləğv olunması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət koll egiyası cinayət işinin materiallarını araşdırıb kassasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edərək, müdafiəçilərin kassasiya şikayətlərinin təmin olunması, zərərçəkmiş şəxs və dövlət ittihamçısının isə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının qüvvədə saxlanılması barədə çıxışlarını dinləyərək (digər proses iştirakçıları qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məlumatlandırılmalarına baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişlər) hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə X1 müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı ilə birlikdə və məhkum X2 müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu ilə birlikdə verdikləri kassasiya şikayətləri qismən təmin edilməli, məhkum X3nun kassasiya şikayəti tam təmin edilməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 19 oktyabr 2017-ci il tarixli qərarı isə dəyişdiril məlidir. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası CPM-nin 419.1-ci maddəsinin tələblərinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Məhkəmə kollegiyası həmin normanın tələblərinə uyğun olaraq apellyasiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini kassasiya şikayətinin dəlillərini də nəzərə almaqla yoxlayaraq, aşağıdakıları qeyd edir: İşdə olan sübutların və işin digər faktiki hallarının məhkumlar X1 və X2 müdafiəçiləri ilə birlikdə verdikləri kassasiya şikayətlərinin onlara bəraət verilməli olunduğuna dair dəlilləri baxımından təhlili göstərir ki, həmin dəlillər iş materiallarına və qanunun tələblərinə uyğun deyildir (X 3 təqsirli bilinməsi və əməlin tövsifü məsələrini kassasiya şikayətində və ona əlavədə mübahisələndirməmişdir). Hökmdən və qərardan görünür ki, məhkəmələr həmin məhkumların təqsirli olunmalarını müəyyən edərkən konkret sübutlara əsaslanmışlar. İş materiallarından isə görünür ki, həmin sübutların mötəbərliyini şübhə altına almağa heç bir əsas yoxdur. Bundan başqa, iş materiallarından görünür ki, məhkəmələr həmin məhkumların təqsirli olubolmadıqları məsələsinin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün sübutları Azərbaycan Respublikası CPM-nin 143-146-cı maddələrində göstərilən qaydada tədqiq etmiş, qiymətləndirmiş, sübutların hansına üstünlük verilməsi məhkəmə qərarlarında göstərilmişdir. Məhkumlar X1 və X2 hərəkətləri Azərbaycan Respublikası CM-nin 225.2 və 308.2-ci maddələrinin tərkibin i yaratdığına görə düzgün olaraq həmin maddələrlə tövsif edilmişdir. Məhkəmələrin bunlara dair gəldiyi nəticənin qanuniliyini şübhə altına almağa əsas yoxdur, kassasiya şikayətlərinin dəlilləri də buna əsas vermir. Kassasiya şikayətlərinin bu dəlilləri iş materiallarına uyğun olmadığı üçün məhkəmə kollegiyası onları əsassız sayır. Belə dəlillər (məhkumnlar X1 və X2 bəraət verilməli olduğuna dair) müdafiə tərəfinin apellyasiya şikayətlərində də göstərilmiş, bu səbəbdən də apellyasiya məhkəməsində araşdırma predmeti olmuş, həmin məhkəmə bu dəlillərə dair nəticəni qərarda ətraflı şərh etməklə əsaslandırmışdır. Apellyasiya məhkəməsinin qərarında həmin məhkəmənin əsaslandığı sübutlar sadalanmaqla aşağıdakılar göstərilmişdir: “... birinci instansiya məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Cinayət Pros essual Məcəlləsinin 139-cu maddəsinə əsasən, cinayət hadisəsinin baş vermə faktı və hallarının, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməllərdə cinayətin əlamətlərinin, təqsirləndirilən şəxslərin hadisə ilə əlaqəsi və əməlin törədilməsində təqsirliliklərinə dair yuxarıda geniş şəkildə təhlil etməklə bir-biri ilə müqayisə edib mənbəyinin mötəbərliliyini müəyyənləşdirdiyi sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan verən sübutlar üzrə hərtərəfli, obyektiv və tam araşdırma apararaq belə qənaətə gəlmişdir ki, X1, X4, X2, X3, X5, X6, X8 və X7 ittiham olunduqları əməlləri törətmələri məhkəmədə araşdırılmış sübutların məcmusu ilə, o cümlədən zərərçəkmiş şəxslər, zərərçəkmiş şəxslərin hüquqi varisləri və şahidlərin ifadələri ilə; məhkəmə-tibbi, kompleks məhkə mə yanğın-texniki, fiziki-kimyəvi, materialşünaslıq, ekoloji, tikinti-texniki və əmtəəşünaslıq ekspertizalarının rəyləri ilə; çoxsaylı baxış protokolları ilə; maddi sübutlar və cinayət işi üzrə toplanmış və tədqiq edilmiş digər mötəbər sübutlarla öz təsdiqini tapmışdır. Bu səbəbdən, birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, X1, X2, X4, X3, X5və X6 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 225.2 və 308.2-ci maddələri və X8 həmin Məcəllənin 308.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib cəzalanmalı; X7 isə Cinayət Məcəlləsinin 308.2 və 313-cü maddələri ilə təqsirli bilinib, həmin Məcəllənin 308.2-ci maddəsi ilə cəzalanmalı, Cinayət Məcəlləsinin 313cü maddəsi ilə isə əməli böyük ictimai təhlükə törətməyən olduğundan və cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti keçdiyindən, bu maddə ilə cəza t əyin edilməməlidir. Məhkəmə kollegiyası məhkumların məhkəmədəki ifadələrini dindirilmiş zərərçəkmişlər, zərərçəkmiş şəxslərin hüquqi varisləri və şahidlərin ifadələri ilə yanaşı, toplanmış çoxsaylı digər sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsində onların vəzifəli şəxslər kimi ağır nəticələrə səbəb olan qulluq səlahiyyətindən suiistifadə etməsinə, X2, X1, X4, X3, X5və X6un ağır nəticələrə səbəb olan yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını pozma, habelə X7un vəzifə saxtakarlığı cinayətləri törətmələrinə dair şübhə yaradacaq hal müəyyən edilmədiyindən və sübutlara əsaslanmayan ifadələri ittihamı təkzib edən hallar kimi qəbul edilə bilmədiyindən, onların məhkəmədə verdiyi ifadələrlə təşkil etdikləri müdafiələri cinayətləri törətmələrini istisna etmədiyindən, həmin ifadələri yalnız cinayət məsuliyyətindən yayınma kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 90.7.10 və 91.5.10-cu maddələrinin tələblərinə əsasən, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxs ifadə vermək, özünə və ya yaxın qohumlarına qarşı ifadə verməmək və yaxud ifadə verməkdən imtina etmək, haqqında irəli sürülən ittihama dair ifadə (izahat) vermək və ya verməkdən imtina etmək hüququna malikdir. Göstərilən normaların tələbləri isə ona dəlalət edir ki, təqsirləndirilən şəxs istədiyi kimi öz müdafiəsini mümkün və zəruri hesab etdiyi bütün vasitələrdən istifadə etməklə həyata keçirmək hüququna malikdir, yəni ifadə vermək və ifadə verməkdən imtina etmək və hər hansı məzmunda ifadə vermək onun vəzifəsi deyil hüququdur. Belə olan halda isə, hər hansı məzmunda ifadə verməsi yalnız onun müdafiə hüququ kimi qəbul olunaraq qiymətləndirməklə nəzərə alınmalıdır. Göründüyü kimi, məhkumların hər birinin təqsirli bilindikləri cinayətlərin törədilməsində təqsiri ibtidai istintaq dövründə verdikləri ifadələri ilə yanaşı, ibtidai istintaq zamanı və məhkəmədə dindirilmiş zərərçəkmiş şəxslərin, zərərçəkmiş şəxslərin hüquqi varislərinin və çoxsaylı şahidlərin ifadələri ilə; baxış, götürmə, axtarış və başqa istintaq hərəkətlərinin protokolları ilə; məhkəmə-tibbi, məhkəmə-əmtəəşünaslıq, kompleks məhkəmə-fiziki-kimyəvi və başqa ekspertizalarının rəyləri ilə; cinayət işi üzrə toplanmış və birinci instansiya məhkəməsində elan olunmaqla tədqiq edilmiş digər çoxsaylı mötəbər sübutlarla kifayət qədər öz təsdiqini tapmışdır. Beləliklə də, məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticənin yalnız məhkəmə istintaqı zamanı tədqiq edilmiş mötəbər sübutlara əsaslandığını qeyd edərək hesab edir ki, məhkumların təqsirli bilindikləri maddələr üzrə cinayətləri törətməkdə təqsiri sübuta yetirilmişdir. Bu səbəbdən, məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin hökmünün X1, X2, X4, X154, X6 və X8a aid hissədə ləğv olunmasını və onların hər birinə istinad edilən cinayətlərin törədilməsində təqsirli olmaları sübuta yetirilmədiyindən, hər birinə bəraət verilməsi barədə onların özləri və müdafiəçiləri tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri ilə razılaşmır və əsassız hesab edir. Belə ki, məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, məhkumlar X1, X2, X4, X3, X5və X6un Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 225.2 və 308.2-ci maddələrində və məhkum X8un Cinayət Məcəlləsinin 308.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayətlərin törədilməsində verilmiş ittihamları təsdiq edən kifayət qədər sübutlar ibtidai istintaq zamanı və məhkəmədə toplanılmışdır. Onların vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmələri, özləri və üçüncü şəxslər üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək üçün qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq sui-istifadə etmələri, habelə X1, X2, X4, X3 X5və X6un yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını pozmaları iş üzrə toplanmış və məhkəmədə tədqiq olunmuş mötəbər sübutlarla öz təsdiqini tapdığından, verilmiş apellyasiya şikayətlərində məhkəmənin gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması barədə irəli sürülən dəlillər onların subyektiv mülahizələr kimi qiymətləndirilməklə təmi n edilməməlidir...”, Göründüyü kimi, apellyasiya məhkəməsi X1 və X2nun təqsirliliyi və əməllərinin tövsifi ilə bağlı mövqeyini işin hallarına, qanunun tələblərinə istinad edərək ətraflı şərh etməklə əsaslandırmış, müdafiə tərəfinin şikayətlərinin bu məsələlərlə bağlı dəlillərini qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada cavablandırmışdır. Bu mövqeyi işin hallarına və qanunun tələblərinə uyğun olduğuna görə məhkəmə kollegiyası onunla razılaşır və qeyd edir ki, müdafiə tərəfinin kassasiya şikayətlərinin bu məsələlərlə bağlı dəlilləri də həmin mövqeyin qanuniliyini şübhə altına almağa əsas vermir. Məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gələrkən Azərbaycan Respublikası CPM-nin 146.1-ci maddəsinin tələblərinə əsaslanır. Həmin normada göstərilmişdir ki, cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, iş materiallarında olan sübutlar (qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada toplanılmış və yoxlanılmış) X1 və X2a verilmiş ittihamın təsdiq edilmiş hesab olunması üçün kifayət edir, apellyasiya məhkəməsinin buna dair gəldiyi nəticə də qanunidir, kassasiya şikayətlərinin dəlilləri isə əsassızdır. X1nun kassasiya şikayətində şahid ifadələrinin təhrif olunduğu iddia edilsə də, məhkəmə iclas protokolunun həqiqəti əks etdirmədiyi, onda ifadələrin məzmunun düzgün göstərilmədiyi barədə fikir söyləmək üçün əsas yoxdur. X1un kassasiya şikayətinin özündə qeyd olunduğu kimi, müdafiə tərəfinin məhkəmə iclas protokoluna verdiyi qeydlərlə birinci instansiya məhkəməsi razılaşmamışdır. Bununla əlaqədar qeyd olunmalıdır ki, verilmiş qeydlərə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada baxılmış və buna dair müvafiq qərar çıxarılmış, yəni bu məsələdə də hər hansı bir qanun pozuntusuna yol verilməmişdir. Məhkəmənin həmin qərarının qanuniliyini və əsaslılığını şübhə altına almağa, habelə hər hansı bir səbəbdən onun düzgün olmadığı barədə fikir söyləməyə əsas yoxdur. X1 və X2nun kassasiya şikayətlərində sübutların düzgün qiymətləndirilməməsi də iddia edilir. Sübutların təhlili isə göstərir ki, məhkəmələrin gəldiyi nəticə (X1 və X2un təqsirli olmaları barədə) iş materiallarına, o cümlədən qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada tədqiq olunmuş sübutlara, onlarda əks etdirilmiş məlumatlara uyğundur. Kassasiya şikayətlərində göstərliən, X1 və X2nun qanunvericilkdə nəzərdə tutulmuş hüquqlarının pozulduğuna dair dəlilləri də iş materiallarına uyğun deyildir. Sübutların və prosessual sənədlərin kassasiya şikayətində istinad edilən həmin dəlillər baxımından təhlili göstərir ki, hazırkı iş üzrə qanunun tələblərinə, o cümlədən X1 və X2nun prosessual və digər normalarda nəzərdə tutulan hüquqlarına riayət olunmuş (onların təqsirli bilinməsi məsələsində), həmin normaların tələbləri pozulmamışdır. X2nun kassasiya şikayətində vəsatətlərin təmin edilmədiyinə də istinad edilir. Şikayətin bu dəlili ilə əlaqədar olaraq, həmin məhkumun vəsatətləri (onun təqsirliyi məsələsinə aid vəsatətlərdən söhbət gedir) və bu məsələlərlə bağlı prosessual sənədlər məhkəmə kollegiyası tərəfindən təhlil olunmuş və m üəyyən edilmişdir ki, bu məsələlərdə də qanun pozuntusuna yol verilməmiş, vəsatətlərə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada baxılmış (onlar müzakirə edilməklə) və onlar üzrə müvafiq qərarlar çıxarılmışdır. Həmin qərarların da qanuniliyini şübhə altına almağa əsas yoxdur. Məhkəmə kollegiyası X1 və X2na cəza təyini məsələsi ilə əlaqədar qeyd edir ki, məhkumlar X1 və X2na cəza təyin edilərkən bu məsələnin həllinə təsir edə biləcək bütün hallar, o cümlədən onlar törətdiyi cinayətlərin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, şəxsiyyətləri, cəzanı yüngülləşdirən hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın onların ailələrinə, həyat şəraitlərinə təsiri nəzərə alınmış və Azərbaycan Respublikası CM-nin 58.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun cəza təyin edilmişdir. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə məhkumla r X1 və X2nun islah olunması məqsədini və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 41.2-ci maddəsində göstərilən digər məqsədləri təmin edə bilən ədalətli cəza təyin edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası eyni zamanda kassasiya şikayətlərinin məhkumların əmlaklarının müsadirəsi ilə bağlı olan dəlilləri baxımından sübutları təhlil edib apellyasiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini yoxlayaraq aşağıdakıları qeyd edir: İş materiallarından görünür ki, məhkəməyədək icraat zamanı, veriləcək mülki iddianın və ola biləcək əmlak müsadirəsinin təmin edilməsi üçün müvafiq məhkəmə qərarları ilə X1, X2, X3, X4, X5, X6, “Xxxx” MMC və “Xxxx” MMC-nin mülkiyyətndə olan, habelə “Xxxx” MMC-yə faktiki olaraq məxsus olan bir sıra əmlakların üzərinə həbs qoyulmuşdur. Hökmdən görünür ki, həmin əmlaklar Bakı şəhəri, Azadlıq pro spekti, 200/36 saylı ünvanda yerləşən çoxmərtəbəli yaşayış binasında əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilməsi və sair xərclərə dövlət büdcəsindən sərf edilmiş 8.750.000 manat pul vəsaitinin hesabına dövlət nəfinə xüsusi müsadirə edilmişdir (apellyasiya məhkəməsi də bununla razılaşmışdır). Mübahisəsizdir ki, əmlak müsadirəsinin qanuni olub-olmadığı məsələsi həll olunarkan ilk növbədə bu məsələləri tənzimləyən Azərbaycan Respublikası CM-nin 99-1-ci maddəsinin tələbləri rəhbər tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası CM-nin 99-1.1-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, xüsusi müsadirə cinayəthüquqi tədbiri aşağıda göstərilən əmlakın məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınmasıdır: məhkumun cinayət törədilərkən istifadə etdiyi alət və vasitələr (qanuni sahibinə qaytarılm alı olan alət və vasitələr istisna olmaqla); məhkumun cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər (qanuni sahibinə qaytarılmalı olan pul vəsaitləri və ya digər əmlak və ondan əldə edilmiş gəlirlər istisna olmaqla); cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitləri və ya digər əmlakın mülki-hüquqi əqdlərin bağlanması və ya digər üsullarla tam və ya qismən çevrildiyi digər əmlak və ya onun müvafiq hissəsi; terrorçuluğun, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrin və ya qrupların, mütəşəkkil dəstələrin və ya cinayətkar birliklərin (cinayətkar təşkilatların) maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan və ya istifadə olunan əmlak. Bu normanın həm məzmununa, həm də mənasına görə həmin maddədə göstərilən qəbildən olan əmlaklardan başqa, hər hansı bir əmlak cinayət mühakimə icraatında müsadirə edilə bilməz. Hazırkı iş üzrə üzərinə həbs qoyulmuş və sonradan hökmlə müsadirə edilmiş əmlakların isə heç biri Azərbaycan Respublikası CM-nin 99-1.1-ci maddəsində sadalanan əmlaklara aid deyildir. İttiham tərəfinin hər hansı bir prosessual aktında da həmin əmlakların məhz CM-nin 99-1.1-ci maddəsində göstərilən əmlaklara aid olduğu iddia edilmir. İttiham aktının özündə birmənalı olaraq göstərilmişdir ki, təqsirləndirilən şəxslərə məxsus xüsusi müsadirəsi təklif olunan əmlak müəyyən edilməmişdir. İş materiallarında da hər hansı bir məlumat yoxdur ki, üzərinə həbs qoyulmuş həmin əmlakların və ya məhkumlara məxsus olan digər əmlakın yuxarıdakı normada göstərilnələrə aid olduğunu təsdiq etsin və buna bilavasitə və ya dolayısı ilə dəlalət etsin. Bu baxımdan üzərinə həbs qoyulmuş həmin əmlak qanunun tələbinə görə müsadirə oluna (dövlət nəfinə alına) bilməz. Həmin əmlakın vurulmuş ziyanın ödənilməsinə yönəldilməsinə qanunun yol verib-verməməsi məsələsinə gəldikdə qeyd olunmalıdır ki, bu məsələlər Azərbaycan Respublikası CPM-nin 179-188-ci maddələri ilə tənzimlənir (həmin Məcəllənin XIX fəsli – “Cinayət mühakimə icraatında mülki iddia”). Həmin normaların həm məzmununa həm də mənasına görə zərərçəkmiş şəxsə vurulmuş ziyanın ödənilməsi və bu ödəmənin mülki cavabdehin əmlakına yönəldilməsi barədə qərar qanunla nəzərdə tutulan qaydada mülki iddia verildikdə çıxarıla bilər. Bu qaydadan istisna yalnız Azərbaycan Respublikası CPM-nin 188-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş və göstərilmişdir ki, cinayət işi və ya cinayət təqibi ilə bağlı digər material üzrə sənədlər və sübutlar buna imkan verirsə, müstəsna hallarda məhkəmə baxışı zamanı şəxs verilmiş mülki iddianı şəxsən müdafiə etmək imkanından məhrum olduqda məhkəmə öz təşəbbüsü ilə cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməllə ona vurulmuş ziyanın ödənilməsi barədə qərar qəbul etməyə haqlıdır. İş materiallarından görünür ki, zərərçəkmiş şəxslərin heç biri Azərbaycan Respublikası CPM-nin 188-ci maddəsində göstərilən şəxslərə aid deyildirlər və onlardan yalnız üçü – X155, X156 və X157 təqsirləndirilən şəxslərə qarşı mülki iddia vermiş (digər zərərçəkmiş şəxslər belə iddia ilə müraciət etməmişlər), bu mülki iddiallar birinci instansiya məhkəməsi tərəfidnən baxılmamış saxlanılmış, həmin və digər zərərçəkmiş şəxslərə mülki mühakimə i craatı qaydasında mülki iddia vermək hüquqları olduğu izah edilmişdir. Bundan başqa, iş materiallarından görünür ki, dövlət büdcəsindən xərclənmiş vəsaitlə (8.750.000 manat) bağlı da mülki iddia verilməmiş və hökmdən, habelə qərardan göründüyü kimi, həmin məbləğin məhkumlardan tutulması məhkəmələr tərəfindən qərara alınmamışdır. Belə olan halda üzərinə həbs qoyulmuş əmlakın hər hansı bir ziyanın ödənilməsinə yönəldilməli olduğu barədə də söhbət gedə bilməz. Bunlarla əlaqədar, məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, əmlakın xüsusi müsadirə edilməsi və ya vurulmuş ziyanın ödənilməsinə yönəldilməsi üçün əsaslar olmadığı halda Azərbaycan Respublikası CMnin 99-3.2.-ci maddəsinin həmin əmlaklara tətbiq edilməsindən də söhbət gedə bilməz (apellyasiya məhkəməsinin qərarıdna həmin maddəyə də istin ad edilmişdir). Həmin normada göstərilmişdir ki, cinayət törətmiş şəxsin müsadirə edilmiş əmlakdan başqa ziyanın ödənilməsini təmin edəcək əmlakı olmadıqda, cinayət nəticəsində əmlakın qanuni sahibinə vurulmuş ziyan müsadirə edilmiş əmlak hesabına ödənilməli, bundan sonra əmlakın qalan hissəsi dövlət nəfinə alınmalıdır. İş materiallarından görünür ki, hazırkı iş üzrə məhkumların və hüquqi şəxslərin əmlakının müsadirə edilməsi və hər hansı bir ziyanın ödənilməsinə həmin əmlakın yönəldilməsi üçün qanunla nəzərdə tutulmuş əsaslar mövcud deyildir (bu barədə yuxarıda ətraflı şərh verilmişdir). Göründüyü kimi, hazırkı iş üzrə üzərinə həbs qoyulmuş, məhkumlara və müvafiq şirkətlərə məxsus əmlakların xüsusi müsadirə edilməsinə qanun yol vermir. Bu səbəbdən də onların üzərinə qoyulmuş həbs götürülm əli və onlar mülkiyətçilərə (qanuni sahiblərinə) qaytarılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayəti verməmiş məhkumlara və müvafiq hüquqi şəxslərə də onların mülkiyyətində olan həmin əmlakların qaytarılmalı olduğu qənaətinə gələrkən Azərbaycan Respublikası CPM-nin 419.1-ci maddəsinin tələblətinə əsaslanır. Həmin maddədə göstərilmişdir ki, “... kassasiya instansiyası məhkəməsi, kassasiya şikayətinin və ya kassasiya protestinin baxışının nəticələri buna əsas verərsə, barəsində kassasiya müraciəti olmayan məhkum edilmiş şəxslərin də xeyrinə yekun qərar qəbul edir...”. Odur ki, apellyasiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilməli, X1 müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı ilə birlikdə və məhkum X2 müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu ilə birlikdə verdikləri kassasiya şikayətləri qismən, məhkum X3nun kassasiya şikayəti isə tam təmin edilməlidir. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 419.10.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 yanvar 2017-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası CMnin 225.2 və 308.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmuş X1, X2 və X3 və qeyriləri barələrində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 19 oktyabr 2017-ci il tarixli qərarı dəyişdirilsin. X1nun mülkiyyətindəolan Abşeron rayonu Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 5,0 ha torpaq sahəsi, Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində yerləşən 0.2422 ha digər torpaq sahəsi, Ünvan 3 ünvanında 22 saylı və 24 saylı fərdi yaşayış evləri, Göygöl rayonunun Zod kəndində yerləşən 0.055 ha torpaq sahə si; X2nun mülkiyyətindəolan 13.02.2012-ci il tarixli 1512002107 qeydiyyat nömrəli çıxarışla Ünvan 4 ünvanında 7 saylı fərdi yaşayış evi, ** HH *** dövlət qeydiyyat nişanlı, «ToyotaHilux»” markalı minik avtomobili; X3 mülkiyyətində olan ünvan 6 ünvanda yerləşən qeyriyaşayış binası, Ünvan 6 ünvanında mənzil 22, ünvan 7 ünvanında 184, ünvan 8 ünvanında mənzil 2 və mənzil 108, «Hyundai Genesis» markalı, **-EV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, «Mitsubisi L200» markalı, **-ZF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillər; X4nun mülkiyyətində olan ** LD *** dövlət qeydiyyat nişanlı, HyundaiSonata” markalı minik avtomobili; X5nun mülkiyyətində olan «Toyota Prado» markalı, **-RE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; X6nun mülkiyyətindəolan «VAZ21061» markalı, **-CL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; «Xxxx»” MMC-nin mülkiyyətində **-AZ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı «ToyotaCamry»” markalı minik avtomobili, **-AG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı Qaz 3302 18” markalı yük avtomobili, **-AS-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, «ToyotaLandCruiser» markalı minik avtomobili, **-AA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, NissanPatrol” markalı minik avtomobili, **-JH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı Zoomlion QY50HS21” markalı yük avtomobili, **-AE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı «ToyotaHilux» markalı minik avtomobili, **-AL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı Fiat Fiorino” markalı minik avtomobili, **-AS-*** dövlət qeydiyyat nişanlı ToyotaLandCrusier” markalı minik avtomobili; Xxxx” MMC-nin mülkiyyətində olan **-JV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı Hyundai HD72” markalı yük avtomobili, habelə faktiki olaraq həmin cəmiyyətə məxsus (təs isçisi X1) Abşeron rayonu, Hökməli qəsəbəsi ərazisində 5,0 ha torpaq sahəsində yerləşən istehsalat obyektinin dövlət nəfinə xüsusi müsadirə olunmasına dair müddəa hökmdən və apellyasiya məhkəməsinin qərarından çıxarılsın, qeyd olunan əmlakların üzərinə qoyulmuş həbs götürülməklə onlar mülkiyyətçilərinə (sahiblərinə) qaytarılsın. Apellyasiya məhkəməsinin qərarı qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. X1 müdafiəçisi Həsənova İlhamə Zakir qızı ilə birlikdə və məhkum X2 müdafiəçisi Hüseynov Vüsal Fəxrəddin oğlu ilə birlikdə verdikləri kassasiya şikayətləri qismən təmin edilsin, məhkum X3nun kassasiya şikayəti tam təmin edilsin.
Məhkəmə qərarları › İş №1(102)-621/2019
Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-621/2019
15.05.2019 · Cinayət işi, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materialları və ya xüsusi ittiham qaydasında şikayət
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn. Dataset: Azerbaijan Court Data (CC-BY-4.0).
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn. Dataset: Azerbaijan Court Data (CC-BY-4.0).
Bu qərar sizin işinizə uyğun gəlirmi?
Sualınızı yazın — cavab qanun maddələri və məhkəmə təcrübəsi əsasında hazırlanır.
Sual ver