Azərbaycan Respublikası adından HÖKM Bakı şəhəri İş № 1(103)-17/2025 14.01.2025 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Qaraqurbanlı Ramin Afad oğlunun sədrliyi ilə, Abbasov Mirzəli Əbdüləli oğlu və X2 ibarət tərkibdə Məhkəmə iclas katibi X1, Dövlət ittihamçısı Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru Dövlət ittihamçısı3 Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi Müdafiəçi iştirakları ilə, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə məhkum olunmasına dair Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli, 1(101)-100/2023 nömrəli hökmündən Dövlət ittihamçısı1 tərəfindən verilmiş apellyasiya protestinə və məhkum edilmiş şəxsin müdafiəçisi Müdafiəçi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin (hakimlər Ağalarov Mahmud Muradxan oğlunun sədrliyi ilə, hakimlər X9 və X4 ibarət tərkibdə) 24 iyul 2023-cü il tarixli hökmü ilə 4 yanvar 1984-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, evli, əvvəllər məhkum olunmamış, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsi, M.Bəydəmirov küçəsi, ev 64-də qeydiyyatda olmaqla yaşamış, barəsində başqa yerə getməmək iltizam qətimkan tədbiri seçilmiş Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törədilməsində təqsirli bilinərək 1 (bir) il 8 (səkkiz) ay 26 (iyirmi altı) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, cəzaçəkmə müddətinin başlanğıcı 28 oktyabr 2021-ci il tarixdən hesablanmış, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 69.3-cü maddəsinə əsasən 28 oktyabr 2021-ci il tarixdən 24 iyul 2023-cü il tarixədək şübhəli şəxs qismində tutulduğu və həbsdə olduğu 1 (bir) il 8 (səkkiz) ay 26 (iyirmi altı) gün müddət ona təyin edilən azadlıqdan məhrum etmə cəzasına hesablanmaqla Təqsirləndirilən şəxs cəzasını çəkmiş hesab edilmiş, barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri dəyişdirilərək hökm qanuni qüvvəyə minənədək başqa yerə getməmək haqqında iltizam qətimkan tədbiri ilə əvəz edilməklə dərhal məhkəmə iclas zalında həbsdən azad edilmiş, ərazi narkoloji dispanserində profilaktik qeydiyyata alınmışdır. İşin halları: İbtidai istintaq orqanı tərəfindən tərəfindən tərtib edilmiş ittiham aktına əsasən Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə təqsirləndirilərək məhkəməyə verilmişdir ona görə ki, o, satış məqsədi ilə qanunsuz olaraq külli miqdarda narkotik vasitə heroini əldə etmiş, saxlamış və daşımışdır. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs satış məqsədi ilə qanunsuz olaraq istintaqa məlum olmayan mənbədən külli miqdarda 02 ədəd bükümdə ayrı-ayrılıqda təmiz çəkisi 3,290 qram və 2,532qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 qram olan xarici görnüş əlamətlərinə və kimyəvi komponent tərkibinə görə eyinilk təşkil edən naroktik vasitə heroin əldə edib üzərində saxlamaqla daşımış, xx.xx.2021-ci il tarixdə saat 23:00 radələrində Suraxanı RPİ-nin NMB-nin əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsində şübhəli bilinərək ünvan 1 ünvanın qarşısında saxlanaraq ünvan 2 ünvanda yerləşən Suraxanı RPİ-nin inzibati binasına gətirilmiş orada xidməti otaqların birində üzərində şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkəti həyata keçirilən zaman əynində olan göy rəngli cins şalvarının sağ cibindən 02 ədəd bükümdə təmiz çəkisi 3,290 qram və 2,532 qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 qram xarici görünüş əlamətlərinə və kimyəvi komponent tərkibinə görə eyinilk təşkil edən tünd qəhvəyi rəngli maddələr kustar üsulla hazırlanmış naroktik vasitə heroin aşkar olunaraq götürülmüşdür. Apellyasiya protestinin və şikayətinin dəlilləri, proses iştirakçılarının çıxışları, sübutların təsviri: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli, 1(101)-100/2023 nömrəli hökmündən Dövlət ittihamçısı1 apellyasiya protesti verərək hökmün ləğv edilməsini və Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə təqsirli bilinib həmin maddənin sanksiyası həddində cinayət və cinayət prosesual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun daha ağır cəza təyin edilməklə barəsində yeni ittiham hökmü çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya protesti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə baxışı zamanı Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində göstərdiyi xüsusatlar-2020-ci ildə polis əməkdaşları tərəfindən döyüldüyünə görə Ombudsmana şikayət etməsi, buna görə bölmənin rəis müavininə töhmət verilməsi, bundan sonra polis əməkdaşlarının onu təqib edərək tutmağa çalışması səbəbindən bir il Sabirabadda yaşaması, Bakıya qayıtdıqdan sonra 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə yaşadığı evdə polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb bölməyə aparılması, fiziki təzyiqlərə və işgəncələrə məruz qalaraq videoçəkilişlə üzərində keçirilmiş baxış zamanı üzərinə qoyulmuş iki bükümün özünə məxsus olduğunu deməyə və iş üzrə onun adından tərtib edilmiş sənədlərə imza etməyə məcbur edilməsi əlavə şahidlər dindirilməsi, sorğuların verilməsi, iş üzrə məhkəmə-xəttşünaslıq ekspertizası keçirilərək rəy alınması ilə araşdırılmış və öz təsdiqini tapmadığından hökmdə müvafiq hüquqi qiymət verilməklə həmin ifadələrə tənqidi yanaşılaraq sübut kimi nəzərə alınmamışdır. Buna baxmayaraq məhkəmə ittiham tərəfindən təqdim edilən sübutlara düzgün qiymət verməyərək Təqsirləndirilən şəxs əməlini Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsindən həmin Məcəllənin 234.1-ci maddəsinə tövsif etmişdir. Belə ki, ibtidai istintaq zamanı təqsirləndirilən şəxs qismində (eləcə də şübhəli şəxs qismində) dindirilərkən Təqsirləndirilən şəxs ona Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə elan olunmuş ittiham üzrə özünü qismən təqsirli bilərək ifadəsində göstərmişdir ki, 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə təxminən saat 23:00 radələrində Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsi, M.Bəydəmirov küçəsində yerləşən 64 saylı evin yaxınlığında polis əməkdaşları onu saxlayaraq özlərini təqdim etdikdən sonra Suraxanı RPl-nə dəvət etmişlər. Polis İdarəsində üzərinə şəxsi axtarış zamanı üzərində olan qanunla qadağan olunmuş əşyaları təqdim etməsi ona təklif olunmuşdur. O da əynində olan göy rəngli cins şalvarın sağ cibindən 02 ədəd içərisində narkotik vasitə heroin olan bükümü təqdim etdim edirək həmin bükümlərin içərisindəki maddə narkotik vasitə heroin olduğunu və 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə saat təxminən 15 radələrində həmin heroinin bir bükümünü Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsində tanımadığı şəxsdən 10 manata aldığmı, yəni iki bükümə 20 manat pul verdiyini bildirmişdir. Üzərinizdən aşkar olunmuş narkotik vasitəni hər hansı bir şəxsə satmaq və ya pay vermək fikiri olmamış, özü narkotik vasitə qəbul etdiyi üçün həmin narkotik vasitəni də öz şəxsi istifadəsi üçün almaş, lakin istifadə edə bilməmişdir. Üzərində narkotik vasitə saxlamağı barədə heç kimin məlumatı olmamışdır. Həmin narkotik vasitə heroini istifadə edə bilmədən saxlanılmışdır. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli, 1(101)-100/2023 nömrəli hökmündən məhkum olunmuş şəxs Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi Müdafiəçi apellyasiya şikayəti verərək hökmün ləğv edilməsini və hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxsin barəsində bəraət hökmünün çıxarılmasını, habelə kobud qanun pozuntularına yol vermiş təhqiqatçı, müstəntiq və vəkil barəsində xüsusi qərardadlar və təqdimatın çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə iclasında təqsirləndirilən şəxs ifadəsində göstərmişdir ki, onun üzərində hər hansı narkotik vasitə olmamış, istifadə etməmiş, yaxud hər hansı qanunsuz məqsəd ilə daşımamış, gəzdirməmişdir. Ona qarşı olmayan işgəncələr verilmiş, müdafiə hüququ pozulmuş, bəzi sənədlərə oxumadan, elan edilmədən imza etdirilmiş, yekunda isə aparılan cinayət işinə etiraz əlaməti olaraq imza etməkdən birmənalı olaraq imtina etmişdir. Fiziki işgəncələrə məruz qalmış, narkotik vasitələrin əldə olunması, istifadəsi ittihamı ilə onun heç bir əlaqəsi olmamışdır. O, hər hansı cinayət hadisəsi törətməmişdir. Günahsız olaraq 2 ilə yaxındır ki, həbsdədir və qanunla qorunan hüquqları kobud şəkildə pozulmuşdur. Məhkəmə iclasında ifadə verən ailə üzvlərindən Samirə Nəcəfova, Rafiq Nəcəfov və Turan Nəcəfov ayrı-ayrılıqda ifadələrində göstərmişlər ki, qəfildən qapı açılmış və 5-6 nəfər qara rəngdə mülki geyimli kişilər özlərini qaz idarəsi əməkdaşı kimi təqdim edərək evə daxil olmuşlar. Təqsirləndirilən şəxs yerə yıxaraq üzərində və mənzildə axtarış işləri aparmışlar. Hal şahidləri və video çəkiliş olmamışdır. Evdə axtarış aparılarkən bizim razılığımız alınmamışdır. Evdə hər hansı qanunla qadağan olunmuş əşya, predmet aşkar olmamışdır, lakin, bu hərəkətlər sənədləşdirilməmişdir. Buna baxmayaraq Təqsirləndirilən şəxs zorla polis bölməsinə aparılmış və ona qarşı fiziki zor tətbiq olunmuşdur. Heç zaman Təqsirləndirilən şəxs narkotik vasitə ilə məşğul olması hallarına rast gəlməmişlər. Bundan başqa məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş polis əməkdaşları Şahid1 və Şahid2 məzmunu bir-birinə ziddiyyət təşkil edən ifadələr vermişlər və əməliyyat məlumatının dəqiq olmadığını bildirmişlər. Polis əməkdaşları şahid qismində ifadə verərkən Təqsirləndirilən şəxs tutulmasına dair fərqli məkanlar göstərmişlər, bir-birinə zidd fikirlər səsləndirmişlər. Bu əhəmiyyət kəsb edən ziddiyətlər digər sübutlarla aradan qaldırılmamış, əksinə məhkəmə iclasında əlavə şahid qismində dəvət olunmuş şahidlər isə Təqsirləndirilən şəxs evdə olarkən, ailəsinin yanında olarkən polis əməkdaşlarının evə daxil olmalarım və Təqsirləndirilən şəxs apardıqlarını bildirmişlər. Eyni zamanda evə daxil olarkən hər hansı sənəd, qərar təqdim etmədən axtarış aparıldığını, lakin qanunla qadağan olunan hər hansı şeyin aşkar olunmadığını, videoçəkiliş, əlavə hal şahidləri deyilən şəxslərin olmadığını ifadələrində göstərmişlər. Polis əməkdaşları ifadələrində birmənalı olaraq göstərmişlər ki, Təqsirləndirilən şəxs satış məqsədi ilə bu hərəkətləri etməsi, onun narkotik vasitəni satış niyyəti ilə gəzdirməsi, daşıması, satması kimi hərəkətləri sonradan öz təsdiqini tapmamış, yaxud kimdənsə alması, kiməsə satması, göndərməsi barədə məlumatlar olmamışdır. Lakin şəxsin hərəkətlərinə qiymət vermək istintaqın işi olmuşdur. Məhkəmə iclasında müəyyən olunmuşdur ki, şəxs barəsində guya əməliyyat məlumatı 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə daxil olmuş, lakin ətrafında hər hansı əməliyyat tədbirləri aparılmamış, məlumatın həqiqiliyinə əhəmiyyət verilməmiş, yoxlanılmamış, elə həmin gün şəxs tutulmuşdur. Şəxsin savadsız olmasına baxmayaraq sənədlər onun sərbəst oxuyub-yazmaq qabiliyyətinə malik bir adam kimi tərtib edilmiş, oxunmadan imza atdırılmışdır. Ona qarşı fiziki təzyiqlər tətbiq olunmuş və şəxsdən özü-özünə qarşı ifadələr alınmışdır. Şəxsi axtarış və götürmə haqqında qərarla tanış edilməmiş, imza etdirilmişdir. Müdafiəçi videoçəkiliş zamanı məlum olmuşdur ki, axtarış və götürmə istintaq hərəkəti zamanı prosessual hərəkətlərdə iştirak etməmiş, şəxsi müdafiəsiz saxlamış və iştirak etmədiyi istintaq sənədləri saxtalaşdırılaraq imza etdirilmişdir. Hansı ki, bu hərəkət başlanmamışdan qabaq şəxslərin qərarla tanış olmaları təmin olunmalı idi. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 247-ci maddəsinin tələbinə zidd olaraq axtarış, götürmə protokolunda iştirak etmiş digər şəxslərin anket məlumatları tam olaraq öz əksini tapmamış, narkotik vasitə çəkilməmiş, müdafiəçinin iştirakı təmin olunmamış, müdafiə hüququ kobud şəkildə pozulmuşdur. Bundan savayı, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 243-cü maddəsinin tələbinə zidd olaraq məhkəmənin əsaslandırılmış qərarı olmadan, təxirə salma bilməyən halların (243.3-cü maddəsində göstərilən hallar) mövcud olmamasına baxmayaraq tədqiqatçı vətəndaşın konstitusiya ilə qorunan və müdafiə olunan mənzil toxunulmazlığı hüququnu kobud şəkildə pozaraq, axtarış aparılması üçün əsas olmadan, axtarış və götürmə haqqında qərar tərtib etmişdir. Qərarda Azərbaycan Respublikası CPM-nin 243.2.3-cü maddəsinin tələbləri təkrarən kobud şəkildə pozularaq şəxsin tutulması təhrif olunmuş, obyektiv hallar və motivlər səhv əsaslandırılmışdır, guya şəxs 28 oktyabr 2021-ci ildə deyil, iki dəfə yazılmaqla, 15 oktyabr 2021-ci il tarixdə tutulması qeyd olunmuşdur. Qərar şəxsə elan olunmamış, onun, həmçinin evin sahibinin razılığı alınmamışdır. Təkrarən müdafiəçinin iştirakı təmin olunmamışdır. Təhqiqatçı qərarda Azərbaycan Respublikası CPM-nin 177-177.6-cı maddələrinə istinad etsə də, axtarış və götürmənin yalnız məhkəmə qərarı ilə, məhkəmə qərarı əsasında aparılması tələbini kobudcasına pozmuşdur. Azərbaycan Respublikası CPMnin 177.5-ci maddəsinə görə bu Məcəllənin 177.3.1-177.3.5 və 177.3.8-ci maddələrində nəzərədə tutulmuş istintaq hərəkətləri təxirə salına bilməyən hallarda (mövcud vəziyyət bu maddənin təsiri altına düşmür) müstəntiqin əsaslandırılmış qərarı ilə aparılmışdırsa, müstəntiq bu Məcəllənin 443.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş vəzifələri yerinə yetirməlidir. 24 saat ərzində prokurora, 48 saat ərzində istintaq hərəkətinin qanuniliyini yoxlanılmasına dair materialları nəzarət qaydasında məhkəməyə və ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora təqdim edir (maddə 443). Bütün halalrda təhqiqatçı özbaşınalıq etmiş, səlahiyyət həddini aşmışdır. Axtarış keçirilməsi haqqında protokoldan da görsənir ki, təhqiqatçı özbaşınalıq edərək, səlahiyyət həddini aşaraq təkrarən qanunun tələblərini kobud şəkildə pozaraq ailə üzvünün, evin mülkiyyətçisinin, müdafiəçinin iştirakını təmin etməmiş, eyni zamanda hal şahidləri təşkil olunmamış, videoçəkiliş aparılmamışdır. Hansı ki, Məcəllənin 245.3-cü maddəsində imperativ norma mövcuddur ki, axtarış və ya götürmə zamanı azı iki hal şahidi iştirak etmədikdə videoçəkilişdən istifadə məcburidir. Bundan başqa şəxsin təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb etmə qərarında müstəntiq satış məqsədi ilə narkotik vasitənin saxlanması, daşınmasına dair əsasların olduğunu qeyd etsə də, həmin əsasların nədən ibarət olmasım göstərə bilməmişdir. Çünki əsas yoxdur. Azərbaycan Respublikası CPM-in 223.1, 223.2-ci maddələrinin tələbinə görə şəxsin təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi üçün əsas cinayətin onun tərəfindən törədilməsinə dəlalət edən ilkin sübutların məcmusudur. Bu Məcəllənin 223.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş sübutlar olduqda müstəntiq şəxsin təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi haqqında əsaslandırılmış qərar çıxarır. Qanuni tələb budur ki, ilkin sübutlar olmalıdır, ilkin sübutlar olmadığı halda çıxarılmış qərar həm əsassızdır, həm də qanunsuzdur. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası CPMnin 223.3, 223.3.1 və 223.3.2-ci maddələrində təsbit olunmuşdur ki, şəxsin təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi haqqında qərarın təsviri-əsaslandırıcı hissəsində aşağıdakılar göstərilir: təqsirləndirilən şəxsin soyadı, adı, atasının adı və onun şəxsiyyəti barədə hüquqi əhəmiyyət kəsb edən digər məlumatlar; cinayətin törədildiyi yer, vaxt, törədilmə üsulu, nəticəsi, təqsirin forması, cinayətin motivi və tövsifedici əlamətlər göstərilməklə ittihamın mahiyyəti. Qərarda qanunun bu tələbi də təkrarən kobud şəkildə pozularaq özünün hesab etdiyi baş vermiş cinayətin 12 iyul 2021-ci il tarixdə törədildiyini (baxmyaraq ki, bəzi səndələrdə 15 oktyabr 2021-ci il, əksər sənədlərdə isə 28 oktyabr 2021-ci il tarixi göstərilmişdir) göstərmişdir. Şəxs isə həmin tarixdə Quba rayonunda xalasıgildə dəniz ətrafında olmuşdur. Cinayətin obyektiv cəhəti əsaslandırılmamış, satış niyyətinin və məqsədinin əsasları göstərilməmiş, sübutlara istinad olunmamış, cinayətin törədilmə vaxtı düzgün yazılmamış, nəticədə əsassız və qanunsuz qərar qəbul olunmuşdur. Ümumiyyətlə, bu qərar mühüm prosessual sənəd sayılır və bu qərarın tərtibatından görsənir ki, ümumiyyətlə cinayət hadisəsi baş verməmişdir. Eyni zamanda, əsassız və qanunsuz olan bu qərardan doğan digər sənədlər də heç bir hüquqi nəticə yaratmır. Belə vəziyyətdə məhkəmə tərəfindən bəraət hökmü çıxarılmalı, prosessual şəxslər - təhqiqatçı, müstəntiq və vəkil barəsində xüsusi qərardad və təqdimat qəbul edilməlidir. Bundan başqa, şəxs baş verənlərə etiraz əlaməti olaraq bütün sənədlərə imza atmaqdan imtina etmişdir. O, savadsız olub, sərbəst oxuyub yaza bilmədiyindən ona müdafiəçi də səmərəli,; keyfiyyətli hüquqi yardım göstərməmiş, fikirlərini ifadə etmək, müdafiə olunmaq üçün şərait yaradılmamışdır. Əksinə cinayət işinin materialları ilə tanış olma mərhələsində adından yazılmışdır ki, guya onun baş verənlərə etirazı, yaxud vəsatəti yoxdur. Fakt odur ki, şəxs ittihamı qəbul etmir, lakin vəsatətin verilməməsi məntiqə sığmayan hərəkətdir. Bu əsas verir ki, o keyfiyyətli hüquqi yardım almamış, müdafiə hüququ və digər prosessual hüquqları (etiraz, vəsatət, ərizə, şikayət etmək və s.) kobudcasına pozulmuşdur. Bununla da, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 233.5, 233.5-1, 233.5-2-ci maddələrinin tələbləri pozulmuşdur. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası CPM-nin 234.1 və 234.1.1-ci maddələrinin tələbinə görə şübhəli və ya. təqsirləndirilən şəxsin hər bir dindirilməsi haqqında müstəntiq tərəfindən protokol tərtib edilir və həmin protokolda aşağıdakı məlumatlar göstərilməlidir: dindirmənin aparıldığı tarix, vaxt və yer. Cinayət işinin materialalrından görsənir ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə (səh. 135-141), saat 16:00-16:15, 16:30-17:00 zamanında guya müdafiəçinin iştirakı ilə müstəntiq tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs dindirilmiş, hüquq, vəzifələrin, hətta Avropa Konvensiya tələbləri ona izah olunmuş, bildirişlər verilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs isə ifadəsinə götstərmişdir ki, göstərilən tarixdə adı çəkilən istintaq tədbiləri olmamış, müdafiəçi ilə görüşməmişdir. Bu ziddiyətləri yoxlamaq üçün məhkmə tərəfindən Suraxanı RPİ-ə və 3 saylı İstintaq Təcridxanasma sorğular verilmişdir. Əldə olunmuş sorğulardan görsənir ki, 3 saylı İstintaq Təcridxanasında müstəntiq və vəkilin təqsirləndirilən şəxslə görüşləri, ümumiyyətlə, olmamışdır. 18 fevral 2022-ci il tarixdə isə 15:00-17:17 radələrində təqsirləndirilən şəxslə istintaq hərəkətləri aparılmışdır. İşdə olan və məhkməyə verilən arayışda yaranmış ziddiyyəti aydınlaşdırmaq məqsədi ilə təkrar tərəfimizdən sorğu verilmiş və 22 noyabr 2022-ci il tarixdə əldə etdiyimiz rəsmi məlumatdan görsənir ki, ümumiyyətlə 18 fevral 2022-ci il tarixdə təqsirləndirilən şəxslə hər hansı istintaq hərəkətləri aparılmamışdır. Təqsirləndirilən şəxsin ifadəsi də bu halı bir daha təsdiq edir. Odur ki, 18 fevral 2022-ci il tarixdə qeyd olunmuş istintaq hərəkətlərinin sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilə bilməz. Bundan başqa, işdə 20 fevral 2022-ci il tarixdə (saat 10:00) təqsirləndirilən şəxsə istintaqın qurtarmasının elan edilməsi göstərilmişdir. Məhkəməyə verilən arayışda həmin tarixdə saat 09:50-10:10 göstərilmiş, tərəfimizdən əldə olunmuş rəsmi arayışda isə 09:45-10:15 kimi göstərilməklə, tam fərqli zamanlar qeyd olunmuşdur. Əsaslı şübhələr şəxsin xeyrinə təfsir olunmalı və göstərilən tarixdə tərtib olunmuş sənədlər müdafiə hüququnun pozulmasından, kobud prosessual pozuntularla, vətəndaşın Konvensiya, yerli prosessual və Konstitusiyon hüquqlarının kobud şəkildə pozulması ilə aparıldığından belə sənədlər hüquqi qüvvəsi olmayan hesab edilir və onlar ittihamın düzgün həlli üçün hər hansı halın sübut olunmasında istifadə edilə bilməz (CPM-nin 125.3 maddəsi). Bundan başqa, cinayət işinin materiallarından görsənir ki, təqsirləndirilən şəxsə 21 fevral 2022-ci il tarixdə saat 12:00-13:00 zamanında cinayət işinin materialları ilə tanış olmağa 1 saat vaxt verilmişdir. Hansı ki, şəxs sərbəst yazıb oxuya bilmir, hər hansı vaxt məhdudiyyətinin qoyulması yolverilməzdir. Müdafiə tərəfinə verilmiş cavab arayışında isə saat 11:50-13:10 kimi qeyd olunmuş, fərqli vaxtlar əsaslı şübhələr yaratmışdır. Nəticədə prosessual tələblər kobud şəkildə, xüsusən şəxsin müdafiə hüququ pozulmaqla, tərcüməçi ilə. təmin, olunmadan aparılmış, şəxs əsassız və qanunsuz, ittihama məruz qalmış, həbsdə- saxlanılmışdır. Bu halların mövcudluğu ilə Azərbaycan Respublikası CPM-nin 10 (qanunçuluq), 12 (konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azalıqlannın təmin olunması), 19 (müdafiə hüququnun təmin, edilməsi), 21 (təqsirsizlik prezumpsiyası), 26 (cinayət mühakimə icraatının aparıldığı dil), 28-ci (cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi) və 33-cü (cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi) maddələrinin tələbləri pozulmuşdur. Odur ki, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 125, 144-145-ci maddələrinin tələbinə əsasən 18, 20, 21 fevral 2022-ci il tarixlərdə Təqsirləndirilən şəxs ilə aparılması qeyd olunmuş sənədlər hüquqi qüvvəsi olmayan hesab edilməli və onların sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilməməlidir. Belə olan vəziyyətdə ittiham hökmü ləğv olunmalı və şəxs barəsində bəraət hökmü çıxarılmalıdır. Məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş məhkəmə-xəttşünaslıq ekspertizasının rəyi onun deməyə əsas verir ki, mühüm prosessual sənədlərin tərtibatından Təqsirləndirilən şəxs xəbəri olmamış, həmin sənədlərə Təqsirləndirilən şəxs imza atmamış, Təqsirləndirilən şəxs adından həmin əhəmiyyət kəsb edən prosessual sənədlərə başqaları imza etməklə saxtakarlıq etmişlər. Əfsuslar olsun ki, məhkəmə bu hala hüquqi qiymət verməmişdir. Bundan başqa prokurorluğun vəsatəti ilə, məhkəmənin qərarı əsasında verilmiş sorğu ilə bağlı "xxxx" MMCdən, "xxxx" MMC-dən və “Azerfon” LLC-dən alınmış cavab məktublarından müəyyən olunmuşdur ki, Təqsirləndirilən şəxs adma aktiv nömrə qeyd olunmamışdır.. Bu deməyə əsas verir ki, onum kiminləsə telefon əlaqəsi saxlamaq, qanunsuz məqsədlə səs və mesaj göndərmək, görüşmək, təmas qurmaq halları olmamış, göstərilən tarixlər ərəfəsində ailə üzvləri ilə birlikdə sakit həyat tərzi yaşamışdır. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən dövlət ittihamçısı yekun çıxışında iş üzrə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli hökmünün ləğv edilməsini, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə təqsirli bilinib həmin maddənin sanksiyası həddində cinayət və cinayət prosesual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun daha ağır cəza təyin edilməklə barəsində yeni ittiham hökmü çıxarılmasını, müdafiə tərəfinin apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən müdafiəçi bildirdi ki, hökmdən cinayət işi üzrə ibtidai istintaq zamanı bir sıra kobud prosessual pozuntulara yol verilmiş, o, cümlədən bir sıra prosessual hərəkətlərdə müdafiəçinin iştirakı saxtalaşdırılmaqla müdafiə hüququ kobud şəkildə pozulmuş, şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkətinin əvvəlcədən düşünülmüş və hazırlanmış ssenari əsasında aparılmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi həmin pozuntulara əhəmiyyət verməmiş və bu qədər ciddi pozuntular mövcud olduğu halda istintaq orqanı tərəfindən təqdim olunan sübutların mötəbərliyi kifayət qədər şübhəli olmaqla belə sübutlar əsasında Təqsirləndirilən şəxs ittiham elan edilməsi və həmin ittiham əsasında barəsində ittiham hökmünün çıxarılması yolverilməzdir, bu, milli və beynəlxalq hüquqa ziddir. Təqsirləndirilən şəxs elan edilmiş ittihamla heç bir əlaqəsi yoxdur və onun təqsiri istər ibtidai, istərsə də məhkəmə istintaqı zamanı sübuta yetirilməmişdir. Məhkəmə kollegiyasından apellyasiya şikayətinin təmin olunaraq Təqsirləndirilən şəxs barəsində bəraət hökmünün çıxarılmasını xahiş edir. Məhkum Təqsirləndirilən şəxs yekun məhkəmə çıxışında və son sözündə onun üzərində heç bir narkotik vasitə olmadığını, şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkəti zamanı nümayiş etdirilən narkotik vasitənin ona heç bir aidiyyatının olmadığını, həmin istintaq hərəkətinin əvvəlcədən onunla razılaşdırılmış şəkildə aparıldığını, lakin sonradan polislər tərəfindən aldadıldığını başa düşdüyünü, bildirərək apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini və ona elan olunmuş ittiham üzrə bəraət verilməsi barədə ədalətli hökm çıxarılmasını xahiş etmişdir. Hazırda apellyasiya baxışı zamanı dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs ona elan edilmiş Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə özünü təqsirli bilməyərək ifadəsində göstərdi ki, birinci instansiya məhkəməsində verdiyi ifadəsini təsdiq edir. Belə ki, onun üzərində narkotik vasitə olmamışdır. İttihamda göstərilən narkotik vasitə polislərə aid olmuşdur. Polislər onu yaşadığı evdən aparmışlar. Hazırki hadisədən hələ təxminən bir il əvvəl polislər onu bölməyə aparıb orada onu döymüşlər, həmin vaxt çoxsaylı xəsarətlər almışdır. Həmin hadisədən sonra Sabirabad rayonuna gedib bir müddət orada yaşamışdır. Lakin Sabirabaddan qayıtdıqdan sonra polislər onu yaşadığı evdən tutaraq onu bölməyə aparılmışdır. Bölmədə bu dəfə də müxtəlif ifadələrlə ona hədə-qorxu gəlmişlər və psixi təsir göstərmişlər. Məcbur olub polislərin deyini etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsində təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs ona elan edilmiş Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə özünü təqsirli bilməyərək ifadəsində göstərmişdir ki, Suraxanı rayonu 79 saylı məktəbə getmiş, 7-ci sinfə qədər oxumuş, sonra məktəbi atmışdır. Savadsızdır, oxuyub yaza bilmir. Atası və qardaşı ilə eyni həyətdə, lakin fərqli evlərdə yaşayırlar. Tutulanadək fərdi evlərdə elektrik işləmişdir. Əvvəllər narkotik vasitə marixuanadan istifadə etmiş, hadisədən bir il qabaq tərgitmişdir. Qardaşlarından biri Vüqar Nəcəfov narkotik vasitələrdən istifadə etdiyinə görə 2021-ci ilin payızında Azərbaycan Respublikası CM-in 234.1-ci maddəsi ilə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş və hazırda cəza çəkir. İlk dəfə 2020-ci ilin mart ayında Suraxanı rayonu 31-ci Polis bölməsinin rəis müavini qardaşına görə onu bölməyə aparıb döydüyü üçün polis əməkdaşlarından Ombudsmana şikayət etmişdir. Həmin döyülmə faktı ilə bağlı bölmənin rəis müavininə töhmət verilmişdir. Bu səbəbdən də polislər ona qərəzli yanaşmış, onun yaşadığı məhəlləyə gəlib onu soruşmuş, onu tutmaq üçün bəhanə axtarmışlar. Odur ki, məcbur olub bir il Sabirabadda yaşamış, pandemiya bitəndən sonra Bakıya qayıtmışdır. 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə ailəsi ilə birlikdə yaşadığı evdə olmuşdur. Atası və digər qardaşı Tural Nəcəfov da onun yaşadığı evdə olmuşdur. Axşam saat 7-8 radələrində 10-15 nəfər polis əməkdaşı yaşadığı evə girib əvvəlcə evdə, daha sonra isə onun üzərində axtarış aparmışlar. Evdən və üzərindən heç nə aşkar edilməmişdir. Əməliyyatçılardan biri ona, «rəis səni görmək istəyir»-deyə bildirmiş və onu bölməyə aparmışlar. Yolda olarkən əməliyyatçılar təhqiqatçıya zəng edib, onun adını və soyadını deyib, sənədlərdə iki büküm qeyd etməsini bildirmişlər. Bölmədə iki nəfər əməliyyatçı olmuş, müdafiəçi iştirak etməmişdir. Orada qabağına kağızlar qoyub, imzalamağını tələb etmişlər. O isə oxuyub-yaza bilmədiyini, nə olduğunu bilmədən heç bir sənədə imza etmək istəmədiyini demişdir. Əməliyyatçılar onu gecə saatlarına qədər döymüş, onu asıb toka vermiş, başına kaska keçirib işgəncələr vermişlər. Özləri iki ədəd balaca büküm düzəldib bu narkotikləri boynuna götürsə Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.1-ci maddəsi ilə tutulacağını və 48 saatdan sonra Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsində buraxılacağını bildirmişlər. O, yenə razı olmamışdır. Bundan sonra polislər onu ailəsi ilə şantaj etmiş, bildirmişlər ki, «qol çəkməsən evinə narkotik vasitə qoyacağıq, evindəkilər də şahid olacaqlar». Bu sözlərdən sonra məcbur olub sənədlərə imza etmişdir. Sənədlər ona oxunmamış, özü də savadsız olduğundan imzaladığı sənədlərin məzmunundan xəbərsiz olmuşdur. Üzərində şəxsi axtarış zamanı telefonla videoçəkiliş aparılmışdır. Ona əvvəlcədən verilən bükümləri cibinə qoymuş, çəkilişdə bükümləri çıxarıb tanımadığı şəxsdən 10 manata aldığını deməyə məcbur edilmişdir. Bundan sonra onu müvəqqəti saxlama yerinə aparmışlar. Səhəri gün müstəntiq yanına gəlib, sənədlər gətirmiş, imza etməli olduğunu, tutulduğunu bildirmişdir. Səbəbini soruşanda, müstəntiq ona 6 qram narkotik maddəyə görə ittiham olunduğunu bildirmişdir. Həmin narkotikin ona aid olmadığını, ona zorla verdiklərini demişdir. Daha sonra Suraxanı Rayon Məhkəməsində barəsində həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi barədə təqdimata baxılarkən hakimə həqiqətləri danışmış, sonuncu işin Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə veriləcəyini, orada işə baxan hakimlərə hər şeyi danışmağını bildirmişdir. Daha sonra onu Suraxanı rayon prokurorluğuna aparmışlar, orada Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.4.3-cü maddəsi ilə ittiham verildiyini öyrənmişdir. Prokurora etiraz edib, həqiqətləri ona danışmışdır. Təcridxanada olarkən müstəntiq və müdafiəçi təcridxanaya gəlməmiş və müstəntiq ondan ifadə almamışdır. 4 ay həbsdə olduqdan sonra onu polis idarəsinin MSY-yə gətirib, oradan da Suraxanı rayon Məhkəməsinə aparmışlar. Məhkəmədə barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin müddəti uzadılmış və ona işin Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə göndərildiyi bildirilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsində Təqsirləndirilən şəxs yenidən ifadə verərək göstərmişdir ki, 2020-ci ilin yaz aylarında Suraxanı rayonu 31-ci Polis bölməsinin rəis müavini Əli müəllim yanında 2-3 nəfər polis əməkdaşı ilə yaşadığı evə gəlib, ona bildirmişdir ki, 31-ci Polis bölməsinə gedib izahat verməlidir, daha sonra sərbəst olacaq. Bundan sonra polis əməkdaşları onu bölməyə aparıb üzərinə baxış keçirtmişlər. Üzərində olan siqaret qutusunu götürüb içərisinə nəsə qoymuşlar. O, siqaret qutusuna nə qoyulduğunu soruşduqda, barəsində Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.1-ci maddəsi ilə cinayət işi başlanıldığını, bəzi sənədlərə imza etməli olduğu bildirilmişdir. O, etiraz etsə də, polislər təkid edib imza etməsini tələb etmişlər. Razı olmadığını görüb, onu günorta saat 12-dən axşam saat 22-ə kimi döymüşlər. Sonunda deyilən sənədlərə imza etmişdir. Bundan sonra onu MSY-yə aparmışlar, lakin aldığı çoxsaylı ağır xəsarətlərə görə onu MSY-yə qəbul etməmişlər. Daha sonra ekspert çağırılmış və qabırğasının, ayaq və əl barmaqlarının sınması müəyyən edilmişdir. Gecəni bölmədə qaldıqdan sonra səhəri gün onu Suraxanı rayon prokurorluğuna aparmışlar. O, prokurorun qəbulunda olub baş verənləri danışmışdır. Prokurorun göstərişi ilə aldığı xəsarətlərin müəyyən edilməsi üçün ekspert çağırılmışdır. Ekspertizadan sonra bədənində olan bütün sınıq və çatlar müəyyən edilərək qeydiyyata alınmış və o, evə göndərilmişdir. Aldığı xəsarətlərə görə müalicə almamışdır. Döyülməyi ilə əlaqədar Ombudsmana şikayət etmişdir. Səhəri gün Ombudsman Aparatından adını xatırlamadığı bir əməkdaş evinə gəlib, ondan polislər tərəfindən döyülməyi ilə bağlı izahat alıb, suallar vermişdir. Onu hansı polis əməkdaşlarının döydüyünü soruşduqda həmin şəxslərin adını bilmədiyini, bununla belə onlar haqqında məlumat versə yenidən fiziki zorakılığa məruz qalacağından ehtiyat etdiyini demişdir. Həmin əməkdaş ona toxunulmazlıq statusu verəcəklərini deyib, narahat olmamasını bildirmişdir. Polis əməkdaşlarının adını bilmədiyini demiş, ona təxminən 150 polis əməkdaşının şəkilləri göstərilmişdir. Onu döyən 3 polis əməkdaşlarını şəklindən tanıyıb həmin şəxsə bildirmişdir. Sonuncu polislərin ad və soyadlarını qeyd edib, ona bir ərizə yazdırıb, lazımi tədbirlərin görüləcəyini bildirərək getmişdir. 3 gündən sonra başqa polis əməkdaşları onun şikayət etdiyi polis əməkdaşlarının xidmətdən xaric edildiyini və töhmət verildiyini bildirib, onu təhdid etmişlər. Bundan sonra Sabirabad rayonunun Azadkənd kəndinə gedib, bir ildən çox orada yaşamışdır. 2021-ci ilin sentyabr ayında Bakıya qayıtmışdır. Gəldikdən 3 gün sonra yenidən qaldığı evə polis əməkdaşları gəlmiş, üzərini və evi axtardıqdan sonra onu bölməyə aparmışlar. Bölmədə qarşısına iki büküm narkotik vasitə qoyub, özünə məxsus olduğunu etiraf etməsini tələb etmişlər. O, razılaşmadıqda onu döyməyə başlamış, lakin yenə də qəbul etməmişdir. Sonra polis əməkdaşları ona bildirmişlər ki, bu bükümləri özünə məxsus olduğunu etiraf edib, sənədlərə imza etməsə yaşadığı evə daha çox narkotik vasitə qoyulacaq və ailə üzvləri də şahid kimi məhkəmədə iştirak edəcəklər. Bundan sonra məcbur olub, ona verilən sənədlərə imza etmişdir. Polislər ona həmin narkotik vasitələri şəxsi istifadəsi üçün əldə etməsi barədə prokurora və hakimə bildirməsini tapşırmışlar. Üzərinə videoçəkilişlə şəxsi axtarış keçirilərkən polislərin cibinə qoyduqları iki büküm narkotik vasitəni təqdim edib, şəxsi istifadəsi üçün əldə etdiyini bildirmişdir. Ona sərbəst buraxılacağı bildirilsə də, məhkəmədə barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı ona təqdim edilən cinayət işinin 1-ci cildinin 15, 20, 21, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 33, 37, 40, 43, 52, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 77, 78, 79, 91-ci vərəqlərindəki sənədlərə imza etməmiş, həmin sənədlər polis əməkdaşları tərəfindən imzalanmış və ona bəraət verilməsini xahiş edir. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş Şahid1 ifadəsində göstərmişdir ki, Suraxanı RPİ-nin NMB-nin əməliyyat müvəkkili vəzifəsində çalışır. 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə Təqsirləndirilən şəxs narkotik maddələrin qanunsuz saxlanılması, istifadəsi və satışı ilə məşğul olması barədə əməliyyat məlumatı daxil olmuşdur. Bu barədə rəisə raportla məruzə olunduqdan sonra ondan və bölmənin digər əməliyyat müvəkkili Şahid2 ibarət əməliyyat qrupu yaradılmışdır. Onlar tərəfindən həmin gün saat 23:00-da Nəcəfov X14 qəsəbəsi, M.Bəydəmirov küçəsi, ev 64-ün qarşısında saxlanılmışdır. Sonuncuya narkotik maddələrin istifadəsi, üzərində saxlanılması və satışında şübhəli olduğunu bildirib, üzərində şəxsi axtarış aparılmasından ötrü idarəyə dəvət etmişlər. Təqsirləndirilən şəxs onlarla birlikdə idarəyə getmişdir. Orada xidməti otaqların birində sonuncuya hüquq və vəzifələri izah edildikdən sonra dövlət hesabına müdafiəçi dəvət edilmişdir. Daha sonra videoçəkiliş aparılmaqla Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış həyata keçirilmişdir. Bu vaxt Təqsirləndirilən şəxs əynində olan göy rəngli cins şalvarın sağ cibindən iki ədəd bükümü çıxarıb təqdim etmiş, bükümlərin içərisində heroin olduğunu və hər bükümünü 10 manata tanımadığı şəxsdən öz istifadəsi üçün aldığını bildirmişdir. Həmin bükümlər açıldıqda içərisində narkotik vasitə heroinə bənzər maddələr aşkar edilmişdir. Daha sonra həmin bükümlər qablaşdırılaraq ekspertizaya göndərilməsi üçün götürülmüşdür. Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış davam etdirilsə də, başqa qanunsuz əşya aşkar edilməmişdir. Sonda şəxsi axtarışın nəticəsinə dair protokol tərtib edilmiş, həmin protokol ucadan oxunmuş və iştirakçılar tərəfindən imzalarla təsdiq edilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı evdə deyil, evinin qarşısında tutulmuş və ona heç bir fiziki və ya psixoloji təzyiq göstərilməmişdir. Sonuncu Bülbülə qəsəbəsi ərazisində «İnnaşı» ləqəbi ilə tanınmış və narkotik vasitələrin dövriyyəsində şübhəli bilinmişdir. İdarədə Təqsirləndirilən şəxs barəsində əvvəlcədən də əməliyyat məlumatı olmuş, lakin sonuncu uzun müddət rayonda gizləndiyindən onu ifşa etmək mümkün olmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş Şahid2 Şahid1 ifadəsinə oxşar ifadə vermişdir. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş X6 ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs onun həyat yoldaşıdır. 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə, axşam saat 10-da ailəvi evlərində olmuşlar. Qaynatası və qaynı Tural Nəcəfov da onlarda olmuşdur. Qaynatasıgillə həyətləri eyni olsa da, evləri ayrıdır. Evlərin çıxışı eyni həyətədir. Qəfildən qapı açılmış və 5-6 nəfər qara rəngli mülki geyimli kişi özlərini qaz idarəsinin əməkdaşları kimi təqdim edib, evə daxil olmuşlar. Yoldaşının qolundan tutub, yerə yıxıb üzərini axtarmağa başlamışlar. Bütün paltarlarını çıxartmışlar. Polislər bir-birlərinə «heç nə yoxdur»-deyə bildirmişlər. Buna baxmayaraq İlqarı rəisin yanına aparmalı olduqlarını demişlər. İlqarı apardıqdan sonra digər polis əməkdaşları evin hər tərəfini axtarsalar da, heç nə aşkar olunmamışdır. Polislər saat 11-ə qədər onların evlərində olmuş, lakin evdə polis əməkdaşları tərəfindən heç bir sənədləşmə aparılmamışdır. Növbəti gün qaynatası və qaynı ilə birlikdə polis idarəsinə getmişlər. Orada İlqarın üzərindən narkotik vasitə aşkar olunduğu bildirilmişdir. İlqarın narkotik vasitələrdən istifadə edib-etməməsindən məlumatı olmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş X10 ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs onun oğludur. 28 oktyabr 2021-ci ildə digər oğlu Turalla birlikdə İlqarın evində olmuşdur. Axşam saat 10-11 radələrində qəfildən qapı açılmış və 5-6 nəfər qara geyimli polis əməkdaşları icazəsiz evlərinə daxil olmuş, İlqarın qolundan tutub, yerə yıxıb üzərini axtarmağa başlamışlar. Bütün paltarlarını çıxartmışlar. Polislər bir-birlərinə «heç nə yoxdur»-deyə bildirmişlər. Onların kim olduqlarını soruşsa da, cavab verməmişlər. İlqarın cibindən 10-15 manat pul və siqaret qutusu çıxmışdır. Polislər, əgər İlqarın cibindən heç nə çıxmasa onu rəisin yanına aparmalı olduqlarını demişlər. İlqarı apardıqdan sonra polis əməkdaşlarının bəziləri evdə qalıb axtarış aparsalar da, heç nə aşkar olunmamışdır. Evdə axtarış aparılmasına dair heç bir sənədləşmə aparılmamışdır. Səhəri gün bölmədə İlqarın cibindən narkotik vasitə çıxdığı bildirilmişdir. İlqarın narkotik vasitələri istifadə etməsi və ya satması barədə heç bir məlumatı olmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş X15 ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs onun qardaşıdır. Sonuncu ilə bir həyətdə, ayrı evlərdə yaşayırlar. Həyətin darvazası əksər vaxtlarda açıq olur. 28 oktyabr 2021-ci ildə atası ilə birlikdə qardaşının evində olmuşdur. Qəfildən qapı açılmış və 5-6 nəfər qara geyimli polis əməkdaşları evlərinə daxil olmuş, İlqarın qolundan tutub yerə yıxaraq üzərini axtarmağa başlamışlar. İlqarın əynində göy idman şalvarı olmuş, həmin şəxslər onun bütün paltarlarını çıxardıb, bir-birlərinə «heç nə yoxdur»-deyə bildirmişlər. Həmin şəxslərdən kim olduqlarını soruşanda Azəriqazın əməkdaşları olduqlarını bildirmişlər. İlqarın cibindən 10-15 manat pul və siqaret qutusu çıxmışdır. Həmin şəxslər öz aralarında söhbət edib, İlqarın üzərindən heç nə çıxmasa da onu rəisin yanına aparmalı olduqlarını bildirmişlər. Sonuncunu apardıqdan sonra evin hər tərəfini axtarmışlar, lakin heç nə aşkar olunmamışdır. Evdə axtarış aparılmasına dair heç bir sənədləşmə aparılmamışdır. Həmin vaxtadək qardaşı İlqarın narkotik vasitələrdən istifadə etməsi barədə məlumatı olmamışdır. İşin 1-ci cildinin 33-34-cü vərəqlərindəki 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında protokoldan görünür ki, həmin tarixdə Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış keçirilmiş, şəxsi axtarış zamanı sonuncu əynində olan göy rəngli cins şalvarının sağ cibindən iki ədəd gümüşü bükümü çıxarıb təqdim edərək içərisində narkotik vasitə heroin olduğunu, onları tanımadığı şəxsdən bir bükümünü 10 manata özü istifadə etməsi üçün aldığını və üzərində saxlayıb gəzdirdiyini bildirmişdir. Aşkar edilmiş iki ədəd büküm bir ədəd kağız zərfdə qablaşdırılaraq götürülmüşdür. Şəxsi axtarış və götürmə zamanı videoçəkilişdən istifadə edilmişdir. İşin 1-ci cildinin 41-ci vərəqindəki 28 oktyabr 2021-ci il tarixli mənzildə baxış və götürmə aparılması protokolundan görünür ki, həmin tarixdə Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı ünvan 4 ünvanında yerləən fərdi yaşayış evinə baxış keçirilmiş, üzərində şəxsi axtarış keçirilmiş, mənzilə baxış zamanı əldə edilməsi, saxlanması, daşınması və ya gəzdirilməsi qadağan olunan hər hansı bir əşya və ya maddə aşkar edilməmiş və götürülməmişdir. İşin 1-ci cildinin 70-ci vərəqindəki protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış keçirilən zaman çəkilmiş videogörüntüləri özündə əks etdirən bir ədəd DVD diskə keçirilmiş baxış zamanı müəyyən edilmişdir ki, 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış keçirilmiş, əvvəlcə ondan üzərində saxlanması, daşınması və ya gəzdirilməsi qadağan olunmuş hər hansı bir əşya və ya predmet varsa təqdim etməsi təklif edilmiş, Təqsirləndirilən şəxs əynində olan göy rəngli cins şalvarının sağ cibindən iki ədəd bükümü çıxarıb təqdim etmiş, ondan təqdim etdiyi iki ədəd bükümün içərisində nə olması və nə vaxt, necə əldə etməsi barədə soruşulduqda, sonuncu həmin bükümlərin içərisində narkotik maddə heroin olduğunu, onları 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə saat təxminən 15 radələrində Suraxanı rayonu, Bülbülə qəsəbəsində tanımadığı şəxsdən bir bükümünü 10 manata aldığını və şəxsi istifadəsi üçün üzərində saxladığını bildirmişdir. Həmin iki ədəd bükümün qablaşdırılaraq üzəri imzalandıqdan sonra götürülmüşdür. Təqsirləndirilən şəxs üzərində polis əməkdaşları tərəfindən şəxsi axtarış davam etdirilsə də, üzərindən başqa qanunsuz əşya və ya predmet aşkar edilməmişdir. İşin 1-ci cildinin 46-51-ci vərəqlərindəki Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin məhkəmə-kimyəvi ekspertizasının 6/4799 saylı 29 oktyabr 2021-ci il tarixli rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş üzərində «Vət.Təqsirləndirilən şəxs üzərindən götürülmüş 2 ədəd büküm» yazısı olan zərfdəki 2 (iki) ədəd bükümdə ayrıayrılıqda təmiz çəkiləri 3,290 qram və 2,532 qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 qram tünd qəhvəyi rəngli maddələr kustar üsulla hazırlanmış narkotik vasitə heroindir. Heroin 28 iyun 2005-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının qanunu ilə təsdiq olunmuş «Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövriyyəsi qadağan edilən narkotik vasitələr»-in İ siyahısına (Siyahı İ) daxildir. İşin 1-ci cildinin 120-123-cü vərəqlərindəki Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin məhkəmə-kimyəvi ekspertizasının 6/691 saylı 18 fevral 2022-ci il tarixli rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş üzərində «Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi № 59» dairəvi möhür əksləri olan, «6/4799...29 oktyabr 2021 -ci il...» sözləri qeyd edilmiş bir ədəd MEM-ə məxsus kağız paketdə qablaşdırılmış üzərində «vətəndaş Təqsirləndirilən şəxs üzərindən...» sözləri, soyad və imzalar qeyd edilmiş zərfdə 2 ədəd bükümdə təmiz çəkisi 5,622 qram olan heroinlər xarici görünüş əlamətlərinə və kimyəvi komponent tərkiblərinə görə eynilik təşkil edir. İşin 1-ci cildinin 114-115-ci vərəqlərindəki Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Respublika Narkoloji Mərkəzi Publik hüquqi şəxsin ambulator məhkəmə-narkoloji ekspertizasının 361 saylı 27 yanvar 2022-ci il tarixli rəyindən görünür ki, müayinə zamanı Təqsirləndirilən şəxs kannabioidlərdən istifadə etmə halları olub. Lakin hal-hazırda Təqsirləndirilən şəxs müayinə zamanı narkomaniya xəstəliyinin əlamətləri aşkar olunmur. Halhazırda müayinə zamanı Təqsirləndirilən şəxs narkomaniya xəstəliyindən əzab çəkmir. Narkomaniyadan məcburi müalicəyə ehtiyacı yoxdur. Ərazi narkoloji dispanserində profilaktik qeydiyyata alınması məsləhət görülür. İşin 1-ci cildinin 116-119-cu vərəqlərindəki Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Respublika Psixiatrik X13 hüquqi şəxsin ambulator məhkəməpsixiatrik ekspertizasının 5 fevral 2022-ci il tarixli 284 saylı rəyindən görünür ki, yoxlanılan şəxs Təqsirləndirilən şəxs hal-hazırda hər hansı psixi xəstəliyin əlamətləri aşkar olunmur. Bunu cinayət işi materialları, anamnestik məlumatlar və hal-hazırki psixi müayinənin nəticələri və s. sübut edir. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs əvvələr psixiatrik müəssisələrə müraciət etməmiş, onda hər hansı psixi pozuntu əlamətləri müəyyən edilməmişdir. Aparılmış eksperimental-psixoloji müayinə gedişində Təqsirləndirilən şəxs idrak prosesləri, dünyagörüşü, intellektual imkanlarının normaya uyğun olması müəyyən edilir. Emosional-iradi sferasında, fərdi-psixi xüsusiyyətlərində, hərəkət və davranışını iradi olaraq təmizləməsində hər hansı bir dəyişiklik aşkar olunmur. Təqsirləndirilən şəxs cinayət hadisəsini törətdiyi zaman öz əməlinin faktiki xarakterini və ictimai təhlükəliliyini dərk etmək, onları idarə etmək iqtidarında olmuşdur. Buna gödə də, Təqsirləndirilən şəxs törətdiyi əməl barəsində anlaqlı hesab edilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs hazırda da hər hansı psixi xəstəlik aşkar olunmur, onun barəsində tibbi xarakterli məcburi müalicə tədbirlərinin tətbiq edilməsinə ehtiyac yoxdur. Təqsirləndirilən şəxs əməli Azərbaycan Respublikası CM-nin 21.1ci maddəsinin təsiri altına düşmür. Qərarın təsviri hissəsində qeyd edilən hadisə zamanı Təqsirləndirilən şəxs psixi-emosional sferasında iş üçün əhəmiyyət kəsb edən hər hansı mühüm dəyişiklik yaranmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs oğlunun əqli-intellektual imkanları normaya uyğundur, gerilik əlamətləri aşkar edilmir. Təqsirləndirilən şəxs cinayət hadisəsini törətdiyi zaman fizioloji affekt vəziyyətində olmamışdır. İşin 1-ci cildinin 124-129-cu vərəqlərindəki Sübutların qiymətləndirilməsi haqqında qərardan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkəti həyata keçirilən zaman aşkar edilərək götürülmüş iki ədəd bükümdə təmiz çəkiləri 3,290 qram və 2,532 qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 (tədqiqatlardan sonra qalıq 5,522) qram narkotik vasitə heroin və onun üzərində şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkəti zamanı çəkilmiş videogörüntünü özündə əks etdirən bir ədəd DVD disk maddi sübut qismində tanınmış, iki ədəd bükümdə narkotik vasitələr saxlanılması üçün Suraxanı RPİ-nin maddi sübutların saxlanc yerinə təhvil verilmiş, disk isə cinayət işinin materiallarına əlavə edilmişdir. İşin 1-ci cildinin 106-107-ci vərəqlərindəki Azərbaycan Respublikası DİN BƏSİİ-dən alınmış tələbnamədən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs əvvəllər məhkum olunmamışdır. İşin 1-ci cildinin 21-22-ci vərəqlərindəki protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası CM-nin 234.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan cinayəti törətməkdə şübhəli şəxs qismində tutulmuşdur. İşin 1-ci cildinin 92-96-cı vərəqlərindəki Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 30 oktyabr 2022-ci il tarixli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs barəsində həbsetmənin əvvəli 28 oktyabr 2021-ci il tarixdən hesablanmaqla həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. İşin 2-ci cildinin 134-cü vərəqindəki doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs himayəsində 7 mart 2016-cı il təvəllüdlü Əsma Nəcəfli adlı bir azyaşlı uşağı vardır. İşdə olan "xxxx" MMC-dən daxil olmuş məktubdan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs adına mobil telefon nömrəsi qeydə alınmamışdır. İşdəki "xxxx" MMC-dən daxil olmuş məktublardan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs adına aktiv nömrə qeydə alınmamışdır. İşdə olan “Azerfon” LLC-dən daxil olmuş məktubdan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs adına aktiv nömrə qeydə alınmamışdır. İşdəki Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin məhkəmə xəttşünaslıq ekspertizasının 31 may 2023-cü il tarixli 4/799 №-li rəyindən görünür ki, 1.1 Ekspertizaya təqdim edilmiş, 1(101 )-100/2023 nömrəli cinayət işinin 1-ci cildinin 40-cı vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizədə «İmza: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 65-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Cinayət prosesi iştirakçısına etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumat verilməsi haqqında» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 66-cı vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli, Təqsirləndirilən şəxsin «İnsan hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasında nəzərdə tutulan hüquqları haqqında» bildirişdə «Şübhəli, Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 67-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «/Hüquq və vəzifələri əks olunmuş yazılı bildirişin və təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunması barədə qərarın təqdim olunması haqqında» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 68-69-cu vərəqlərində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Təqsirləndirilən şəxsin dindirilməsi haqqında» protokolun 1-ci vərəqindəki imzalar və 2-ci vərəqində «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 70-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «diskə baxış keçirilməsi haqqında» protokolda «İştirak etdilər» hissəsində «1. Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 77-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 78-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 79-cu vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 91-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Təqsirləndirilən şəxsin barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilməsi ilə əlaqədar məhkəməyə təqdim edilən materiallarla tanış olması barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza - eyni bir şəxs, Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən icra olunmuşdur. 1.2. Ekspertizaya təqdim edilmiş, 1(101)-100/2023 nömrəli cinayət işinin 1-ci cildinin 15ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 20-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 21-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsin tutulması haqqında» qərarda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 24-25-ci vərəqlərində olan «Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında» bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imza və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 26-27-ci vərəqlərində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «İnsan hüquqlarının və X3 haqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında» protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imza və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 28-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Etiraz edilə bilən şəxslərbarədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 29-cu vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 31-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» qərarda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 33-cü vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» protokolun 1-ci vərəqində «Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza və həmin qrafanın aşağı sağ hissəsindəki imza, 37-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 43-cü vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında» protokolda «İmza: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza və «İştirak etdilər» hissəsində «1. Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 52-ci vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza - Eyni bir şəxs tərəfindən icra olunmuşdur.
2. Ekspertizaya təqdim edilmiş, 1(101)-100/2023 nömrəli cinayət işinin 1-ci cildinin 15ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 20-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 21-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsəin tutulması haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 24-25-ci vərəqlərində olan «Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında» bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imza və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 26-27-ci vərəqlərində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «İnsan hüquqlarının və X3 haqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında» protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imza və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 28-cu vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs qrafasındakı imzanın, 29-cu vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci «Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəl Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 31-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» qərarda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 33-cü vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» protokolun 1-ci vərəqində «Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın və həmin qrafanın aşağı sağ hissəsindəki imzanın, 37-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 43-cü vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında» protokolda «İmza: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın və «İştirak etdilər» hissəsində «1. Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 52-ci vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın - Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən icra olunub-olunmaması tədqiqat prosesinin təsviri hissəsinin 2-ci bəndində göstərilən səbəblərə görə müəyyən etmək mümkün olmadı.
3. Ekspertizaya təqdim edilmiş, 1(101)-100/2023 nömrəli cinayət işinin 1-ci cildinin 40-cı vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizədə «İmza: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 65-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Cinayət prosesi iştirakçısına etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumat verilməsi haqqında» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 66-cı vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli, Təqsirləndirilən şəxsin «İnsan hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasında nəzərdə tutulan hüquqları haqqında» bildirişdə «Şübhəli, Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 67-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «/Hüquq və vəzifələri əks olunmuş yazılı bildirişin və təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunması barədə qərarın təqdim olunmasıhaqqında/» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 68-69-cu vərəqlərində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Təqsirləndirilən şəxsin dindirilməsi haqqında» protokolun 1-ci vərəqindəki imzalar və 2-ci vərəqində «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 70-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «diskə baxış keçirilməsi haqqında» protokolda «İştirak etdilər» hissəsində «1. Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 77-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 78-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 79-cu vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza, 91-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli «Təqsirləndirilən şəxsin barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilməsi ilə əlaqədar məhkəməyə təqdim edilən materiallarla tanış olması barədə» protokolda «Təqsirləndirilən şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imza ilə 1(101)- 100/2023 nömrəli cinayət işinin 1-ci cildinin 15-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 20-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 21-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsəin tutulması haqqında» qərarda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 24-25-ci vərəqlərində olan «Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında» bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imzanın və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 26-27-ci vərəqlərində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «İnsan hüquqlarının və X3 tiaqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında» protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki imzanın və 2-ci vərəqində «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs qrafasındakı imzanın, 28-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Etiraz edilə şexslərbarədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 29-cu vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 31-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» qərarda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 33-cü vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» protokolun 1-ci vərəqində «Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın və həmin qrafanın aşağı sağ hissəsindəki imzanın, 37-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 43-cü vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında» protokolda «İmza: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın və «İştirak etdilər» hissəsində «1. Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın, 52-ci vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli «Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında» protokolda «Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs» qrafasındakı imzanın - eyni bir şəxs tərəfindən və ya müxtəlif şəxslər tərəfindən icra olunub- olunmamasını tədqiqat prosesinin təsviri hissəsinin 3-cü bəndində göstərilən səbəblərə görə müəyyən etmək mümkün olmadı. Hazırkı apellyasiya baxışı zamanı təyin edilərək keçirilmiş məhkəmə-xətşünaslıq ekspertizasının 19 dekabr 2023-cü il tarixli, 4/1893 nömrəli rəyində göstərilmişdir ki, ekspertizaya təqdim edilmiş, cinayət işinin 1-ci cildinin 15-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 20-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021ci il tarixli "Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 21-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsin tutulması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmza, 24-25-ci vərəqlərində olan "Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında” bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmzalar, 26-27-ci vərəqlərində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “İnsan hüquqlarının və X3 haqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında” protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsində və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imzalar, 28-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli "Etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 29-cu vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 31-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021ci tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 33-cü vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” protokolun 1-ci vərəqində “Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza və aşağıda sağdan 1-ci imza, 37-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci İl tarixli “Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 52-ci vərəqində olan 29 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs" qrafasındakı imza - EYNİ ŞƏXS tərəfindən icra olunmuşdur. Hazırkı apellyasiya baxışı zamanı təyin edilərək keçirilmiş məhkəmə-xətşünaslıq ekspertizasının 6 may 2024-cü il tarixli, 4/320 №-li ekspert rəyində qeyd edilmişdir ki, ekspertizaya təqdim edilmiş, cinayət işinin l-ci cildinin 30-cu vərəqində olan Təqsirləndirilən şəxs adından Suraxanı RPİ-ni 31-ci PB-nin təhqiqatçısı polis mayoruna ünvanlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ərizəsində “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 33-34-cü vərəqlərində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında protokolun 2-ci vərəqinin sonunda “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 37-ci vərəqində olan 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi Şahid4” qrafasındakı imza; 40-cı vərəqində olan Təqsirləndirilən şəxs adından xx.xx.2021-ci il tarixli ərizədə “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 43-cü vərəqində olan xx.xx.2021-ci il tarixli mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 65-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli cinayət prosessi iştirakçısına etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumat verilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; 70-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli diskə baxış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 77-ci vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci i! tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; 79-cu vərəqində olan 30 oktyabr 2021-ci il tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza - Şahid4 tərəfindən deyil, başqa şəxs tərəfindən icra olunmuşdur. Apellyasiya baxışı zamanı dindirilmiş ekspert X7 ifadəsində göstərdi ki, iş üzrə verdiyi 19 dekabr 2023-cü il tarixli, 4/1893 nömrəli rəyi müdafiə edir. Belə ki, ekspertizaya təqdim edilmiş, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli "Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsin tutulması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmza, "Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında” bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmzalar, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “İnsan hüquqlarının və X3 haqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında” protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsində və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imzalar, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli "Etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” protokolun 1-ci vərəqində “Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza və aşağıda sağdan 1-ci imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 29 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs" qrafasındakı imza eyni şəxs tərəfindən icra olunmuş, lakin həmin həmin imzaların Təqsirləndirilən şəxs özü tərəfindən icra olunub-olunmamasını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Belə ki, qrafik materialın azlığı, cizgilərin sadələyi, imzaların hərfi tərkibinin olmaması, yalnız hərf təşkil etməyən cizgilərdən və son cızıqlardan ibarət olması, həmçinin Təqsirləndirilən şəxs imzalarında həm fərqləndirici və həm də uyğunlaşdırıcı əlamətlərin mövcüd olması müqayisə zamanı imkan vermir ki, müəyyən bir qəti (müsbət və ya mənfi) rəyə gəlmək üçün zəruri olan eyniləşdirici əlamətlər külliyatını seçib ayırmaq mümkün olsun. Apellyasiya baxışı zamanı dindirilmiş ekspert Şahid3 da verdiyi rəyi müdafiə edərək ona təqdim olunmuş bir qism prosessual sənədlərdə əks olunan imzaların Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən icra olunub-olunmaması tədqiqat prosesinin təsviri hissəsinin 2-ci bəndində göstərilən səbəblərə görə, yəni qrafik materialın azlığına, cizgilərin sadələyinə, imzaların hərfi tərkibinin olmaması və digər səbəblərə görə müəyyən etmək mümkün olmamamışdır. Apellyasiya baxışı zamanı dindirilmiş ekspert X5 ifadəsində göstərdi ki, iş üzrə 6 may 2024-cü il tarixli, 4/320 №-li ekspert rəyini müdafiə edir. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs adından Suraxanı RPİ-ni 31-ci PB-nin təhqiqatçısı polis mayoruna ünvanlanmış 28 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizəsində “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında protokolun 2-ci vərəqinin sonunda “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi Şahid4” qrafasındakı imza; Təqsirləndirilən şəxs adından 29 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizədə “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 29 oktyabr 2021-ci il tarixli mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci il tarixli cinayət prosessi iştirakçısına etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumat verilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci il tarixli diskə baxış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci ii tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci il tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza - Şahid4 tərəfindən deyil, başqa şəxs tərəfindən icra olunmuşdur. Apellyasiya baxışı zamanı iştirak etmiş, ibtidai istintaq zamanı Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi olmuş Şahid4 bildirdi ki, işdə olan və onun adı-soyadı göstərilmiş prosessual sənədlərdəki adı-soyadının qarşısındakı imzaların ekspert onun tərəfindən icra edilmədiyini bildirmişdir. Əslində isə bildirir ki, o, həmin istintaq hərəkətlərində iştirak etmiş, sənədləri imzalamış, lakin onun imzalarının hansı səbəbdən saxtalaşdırıldığını bilmir. İşdəki Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Tibb Baş İdarəsi məhkumun tibbi kitabçasından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs hazırki cinayət işi üzrə istintaq təcridxanasına qəbul edilərkən tibbi müayinədən keçirilmiş, o, həbs olunmamışdan əvvəl zədələr və bədən xəsarətləri almadığını bildirmiş və baxış zamanı onun dəri səthində çapıqlar və zədələrin təsviri aşkar olunmamışdır. İşdəki Suraxanı rayon prokurorluğundan alınmış Təqsirləndirilən şəxs müraciəti əsasında toplanmış 106 C-20 nömrəli materialdan görünür ki, sonuncunun Suraxanı RPİ-nin 31-ci PB-nin Şahin adlı əməkdaşı tərəfindən 14 fevral 2020-ci il tarixdə döyülməsi barədə müraciəti əsasında rayon prokurorluğunda araşdırma aparılmış, Təqsirləndirilən şəxs məhkəmə-tibbi ekspertizasından keçirilmiş, onun polis əməkdaşları tərəfindən döyülməsi faktı öz təsdiqini tapmadığından 1 may 2020-ci il tarixdə cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. İşdəki Suraxanı RPİ-dən daxil olmuş 14 aprel və 08 iyun 2023-cü il tarixli məktublardan görünür ki, hazırki cinayət işi üzrə Təqsirləndirilən şəxs Suraxanı RPİ-nin 31-ci PB-də döyülməsi və bu səbəbdən 3 polis əməkdaşının xidmətdən xaric edilməsi faktı aşkar edilməmişdir. İşdəki Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsmanın) Aparatından daxil olmuş 3 may 2023-cü il tarixli məktubdan görünür ki, 2020-ci il ərzində Təqsirləndirilən şəxs ilə bağlı Aparata müraciət daxil olmamış, habelə özü və ailə üzvləri ilə də hər hansı bir görüş keçirilməmişdir. Apellyasiya baxışı zamanı məhkəmə kollegiyasının sorğusuna əsasən Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi tərəfindən verilmiş 6 noyabr 2024-cü il tarixli məktubdan görünür ki, Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə Təqsirləndirilən şəxs ətrafında “əməliyyataxtarış tədbirlərinin həyata keçirilməsi barədə” qərarın qanuniliyinin yoxlanılmasına dair müraciət daxil olmamışdır.
Hüquqi məsələlər:
Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 397.1-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin, habelə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiq edilməsinin düzgünlüyünü yoxlayır. Həmin Məcəllənin 397.2-ci maddəsinin tələbinə görə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallar apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən yalnız apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin hüdudlarında yoxlanılır. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən cinayət qanununa və bu Məcəllənin normalarına riayət edilməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılır. Məhkəmə kollegiyası iş üzrə qismən məhkəmə istintaqı aparmaqla apellyasiya protestinin və apellyasiya şikayətinin dəlillərini cinayət işinin materialları ilə əlaqəli surətdə, hərtərəfli, tam və obyektiv araşdıraraq, məhkəmə iclasında iştirak etmiş şəxslərin çıxışlarını dinləyərək, hazırkı apellyasiya icraatı gedişində məhkəmə baxışı zamanı tədqiq olunan sübutlar toplusuna məcmu halında qiymət verərək, cinayət işi üzrə ziddiyyətli məqamları müqayisəli şəkildə təhlil edərək hesab edir ki, apellyasiya protesti əsassız olduğundan təmin edilməməli, apellyasiya şikayəti təmin edilməli, iş üzrə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli ittiham hökmü ləğv edilməli, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə elan olunan ittiham üzrə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün bəraət verilməsinə dair yeni hökm çıxarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayət-hüquqi normasının dispozisiyasında nəzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayət-hüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif Cinayət Məcəlləsində müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyətli olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi poroses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının düzgün seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Cinayət əməlinin tərkibinin düzgün müəyyən olunmaması və düzgün tövsif edilməməsi şəxsin azadlıq hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər. “Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 397.1 və 397.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 12 may 2009-cu il tarixli qərarında göstərilir ki, həqiqəti müəyyənləşdirmək imkanının inkar edilməsi nəinki ədalət mühakiməsini mənəvi məqsəd və məzmunundan məhrum etməklə istənilən ədalətsizliyə bəraət verilməsinə haqq qazandıra bilər. Həqiqətin müəyyənləşdirilməsi və bununla da işin ədalətli həlli: məhz təqsirkarın və yalnız təqsirlilik dərəcəsinə uyğun məhkum olunması, onun cinayət qanununun tələblərinə uyğun cəzalandırılması və nəticə etibarilə təqsirsizə şərtsiz bəraət verilməsi – hakimin həm vəzifə, həm də mənəvi borcudur. Hər hansı məhkəmə araşdırılması ədalətli məhkəmə qərarının qəbulu ilə yekunlaşmalıdır. Bu mənada ümumləşdirilmiş şəkildə cinayət prosesinin tərəfləri və cəmiyyətin özü məhkəmədən nəinki qanuni, həmçinin əsaslandırılmış hökm gözləyir. Hər bir halda, məhkəmə hökmü nəinki forma və məzmun üzrə qanunun tələblərinə uyğun, cinayət-prosessual qanunun tələblərinə müvafiq müəyyənləşdirilmiş faktlar üzərində və cinayət qanununun düzgün tətbiqi nəticəsində çıxarılmalı, o, eyni zamanda əsaslandırılmış və sübuta yetirilmiş olmalıdır. Məhkəmə işə baxdıqdan sonra: öz nəticələrini həqiqətə uyğun və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlar üzərində qurmalı; həmin sübutların məcmusuna digər qərarın qəbulunu istisna edən qiymət verməli; cinayətin tərkibini və tövsifedici əlamətlərini dərindən təhlil etməli; cəzanı şəxs təqsirli bilindiyi halda cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəliliyi, şəxsiyyəti və məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları nəzərə alınmaqla təyin etməli; şəxs təqsirsiz bilindiyi halda isə ona bəraət verməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 144-145-ci maddələrinə əsasən cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur, bir-biri ilə müqayisə edilir, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. Hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. “İnsan Hüquqlarının və X3 Haqqında” Avropa Konvensiyasının (bundan sonra Konvensiya) 6-cı maddəsinin tələbinə görə hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs onun təqsiri qanun əsasında sübut edilənədək təqsirsiz hesab edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 142-ci maddəsində nəzərdə tutulan preyudisiya halları istisna olmaqla məhkəmələr üçün heç bir sübutun qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur və onlar işin faktiki hallarını məhz məhkəmə baxışı zamanı araşdırdığı sübutlar əsasında müəyyən etməli, qərarlarının qanuniliyi və əsaslılığını təmin etməlidirlər. “Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 1.0.9-cu maddəsinə əsasən narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin qanunsuz əldə edilməsi dedikdə: həyata keçirilməsi üsulundan asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla narkotik vasitələrin alınması, hədiyyə və ya qarşılıqlı hesablaşma vasitəsi kimi qəbul edilməsi, başqa mallara və əşyalara dəyişdirilməsi, mənimsənilməsi və ya hər hansı digər üsulla onlara yiyələnməyə yönəldilmiş bütün hərəkətlər başa düşülür. Qeyd edilən Qanunun 1.0.10-cu maddəsinə əsasən narkotik vasitələrin və psixtrop maddələrin qanunsuz saxlanması dedikdə: məqsədindən asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla şəxsin idarəçiliyində olan narkotik vasitələrin öz sərəncamında saxlanmasına yönəldilmiş bütün hərəkətlər başa düşülür. Həmçinin, sözügedən Qanunun 1.0.8-ci maddəsinə əsasən narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin qanunsuz daşınması və ya göndərilməsi dedikdə: həyata keçirilməsi üsulundan asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin şəxsin özündə, poçtla, nəqliyyat vasitələri ilə, daşınan predmetin narkotik vasitələr və psixotrop maddələr olması haqqında məlumatı olmayan şəxsin vasitəsilə və digər yollarla yerinin dəyişdirilməsinə yönəldilmiş bütün hərəkətlər başa düşülür. Sözügedən Qanunun 1.0.11-ci maddəsinə əsasən narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin qanunsuz satılması dedikdə: miqdarından asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin əvəzli və ya qazanc əldə etmək, yaxud digər şəxsi maraq məqsədilə yayılmasına yönəldilmiş hərəkətlər başa düşülür. Cinayət işinin materiallarından görünür ki, birinci instansiya məhkəməsində Təqsirləndirilən şəxs məhkəmədə ifadə verərkən özünü təqsirli bilməyərək 2020-ci ildə polis əməkdaşları tərəfindən döyüldüyünə görə Ombudsmana şikayət etdiyini, buna görə bölmənin rəis müavininə töhmət verildiyini, bundan sonra polislər onu tutmağa çalışdığından bir il Sabirabadda yaşadığını, Bakıya qayıtdıqdan sonra 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə yaşadığı evdə polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb bölməyə aparıldığını, fiziki təzyiqlərə və işgəncələrə məruz qalaraq videoçəkilişlə üzərində keçirilmiş baxış zamanı üzərinə qoyulmuş iki bükümün özünə məxsus olduğunu deməyə və iş üzrə onun adından tərtib edilmiş sənədlərə imza etməyə məcbur edildiyini bildirərək, ona bəraət verilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi Təqsirləndirilən şəxs həmin dəlilləri üzrə işin faktiki hallarına uyğun olmayan aşağıdakı nəticələrə gəlmişdir; -Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində 2020-ci ildə polis əməkdaşları tərəfindən döyülərkən sınıq xəsarətləri aldığını bildirmiş, Suraxanı rayon prokurorluğundan alınmış Təqsirləndirilən şəxs müraciəti əsasında toplanmış 106 C-20 nömrəli materialla qeyd edilən xüsusat təkzib edilmişdir. -Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində Ombudsman Aparatından bir nəfər əməkdaşın onun evinə gəldiyini, həmin şəxsə onu döyən polis əməkdaşlarının şəkillərini göstərdiyini, bundan sonra polis əməkdaşına töhmət verildiyini bildirsə də, qeyd edilən xüsusat Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsmanın) Aparatı, Suraxanı rayon prokurorluğu və Suraxanı RPİ-dən alınmış sorğulara cavablarla təkzib edilmişdir. -Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə saat 7-8 radələrində 10-15 nəfər polis əməkdaşı yaşadığı evə daxil olduğunu bildirmiş, onun arvadı, atası və qardaşı isə məhkəmədə ifadə verərkən həmin gün saat 10-11 radələrində evə 5-6 polis əməkdaşının daxil olduğunu bildirmişlər. Göründüyü kimi Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində göstərdiyi xüsusat hətta onun ailə üzvləri tərəfindən belə eyniliklə təsdiq olunmamış, o və ailə üzvləri fəqli məzmunda ifadə vermişlər. Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində 28 oktyabr 2021-ci il tarixdə polis bölməsində gecə saatlarına qədər döyüldüyünü və işgəncələrə məruz qaldığını bildirsə də, Bakı İstintaq Təcridxanasından alınmış Ədliyyə Nazirliyi Tibb Baş İdarəsi məhkumun tibbi kitabçasında Təqsirləndirilən şəxs həbs olunmamışdan əvvəl zədələr və bədən xəsarətləri almadığını bildirdiyi və baxış zamanı onun dəri səthində çapıqlar və zədələrin təsvirinin aşkar olunmadığı qeyd edilmiş, şəxsi axtarış zamanı aparılmış videoçəkilişə məhkəmədə keçirilmiş baxış zamanı Təqsirləndirilən şəxs üzərində hansısa bədən xəsarətlərinin olması müşahidə edilməmişdir. -Təqsirləndirilən şəxs məhkəmədə ilk dəfə ifadə verərkən ibtidai istintaq zamanı fiziki və psixoloji təzyiqlərdən sonra tərtib olunmuş sənədlərə zorla imza etdirildiyini, sonrakı ifadəsində isə bəzi sənədlərə özünün bəzilərinə isə polis əməkdaşlarının imza etdiyini bildirmişdir. Qeyd edilən xüsusat məhkəmə tibbi-ekspertizasının 31 may 2023-cü il tarixli, 4/799 nömrəli rəyi ilə təkzib edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası cinayət işində olan materialları nəzərdən keçirərək, şahidlərin ifadələrinə qiymət verərək, toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq, məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutların ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etmədiyini və birinci instansiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi halların onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəlmədiyini, habelə ittihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda onların şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilməli olduğunu, Təqsirləndirilən şəxs hüquqlarının kobud şəkildə pozulduğunu, müdafiə hüququnun kobud şəkildə pozulduğunu nəzərə alaraq, belə nəticəyə gəlir ki, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş əməli törətməsinə dair ittihamın əsasını ancaq istintaq orqanının qeyri-mətəbər, ziddiyyətli və işin faktiki halları ilə uzlaşmayan sübutlar təşkil etdiyindən, ittiham tərəfinin təqdim etdiyi sübutların mötəbərliyinə kifayət qədər əsaslı şübhələr olduğundan və onun təqsirliliyinə dair heç bir başqa sübutlar aşkar olunmadığından Təqsirləndirilən şəxs bəraət verilməlidir. Məhkəmə kollegiyası müvafiq əsaslandırmaya başlamadan ilk növbədə cinayət işi üzrə ziddiyyətli məqamları təsvir və təhlil etməyi, daha sonra toplanmış sübutlara ədalətli və obyektiv qiymət verməyi zəruri hesab edir. Belə ki, məhkəmə kollegiyası iş materiallarına və məhkəmə istintaqının nəticələrinə əsasən şəxsin təqsirlilik məsələsinin obyektiv və ədalətli həll edilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edən üç vacib istiqamət üzrə hüquqi dəyənləndirmə aparmağı məqsədə müvafiq hesab edir: -şəxsin müdafiə hüququnun səmərəli və keyfiyyətli şəkildə təmin olunması məsələsi; -sübutların mötəbərliyi və mümkünlüyü məsələsi, yəni prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq qanuni yolla əldə edilib-edilməməsi xüsusatı. -tərtib olunmuş prosessual sənədlərin vəziyyəti, həmin sənədlərdə natamamlığın, uyğunsuzluğun və ziddiyyətlərin olub-olmaması. Cinayət işinə əlavə edilmiş Təqsirləndirilən şəxs ilkin izahatından görünür ki, o, həmin izahatında şalvarının sağ cibindən 02 ədəd bükümdə narkotik vasitə çıxardıb təqdim etdiyini göstərmişdir. İzahatın tərtibatına nəzər yetirildikdə həmin izahatın hansı tarixdə tərtib olunması göstərilməmişdir. Bundan başqa, Təqsirləndirilən şəxs həmin “etirafedici” izahatına, habelə ibtidai istintaq zamanı eyni məzmunlu münasibətdə qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət- Prosessual Məcəlləsinin 126.6-cı maddəsinə əsasən təqsirləndirilən şəxsin cinayət törətməkdə öz təqsirini etiraf etməsi yalnız iş üzrə bütün sübutların məcmusu ilə təsdiq edildiyi halda ona qarşı ittihamın əsası kimi qəbul edilə bilər. İş materiallarında təqsirləndirilən şəxsin 28 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizəsindən və dövlət hesabına müdafiəçi təyin edilməsi barədə 28 oktyabr 2021-ci il tarixli qərardan və şübhəli şəxsə müdafiəçinin təqdim edilməsi barədə eyni tarixli protokoldan görünür ki, Bakı şəhəri 9 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Şahid4 şübhəli şəxs Təqsirləndirilən şəxs hüquqlarının müdafiəsi üçün vəkil kimi ayrılmış və ona təqdim edilmişdir. Lakin Bakı şəhəri Suraxanı RPİ-ni 31-ci PB-nin təhqiqatçısı polis mayoruna ünvanlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ərizəsində “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında protokolun 2-ci vərəqinin sonunda “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi Şahid4” qrafasındakı imza; Təqsirləndirilən şəxs adından xx.xx.2021-ci il tarixli ərizədə “Tanış oldum: Şahid4” yazıları və “Şahid4” yazısı qarşısındakı imza; xx.xx.2021-ci il tarixli mənzildə axtarış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci il tarixli cinayət prosessi iştirakçısına etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumat verilməsi haqqında protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; xx.xx.2021-ci il tarixli diskə baxış keçirilməsi haqqında protokolda “2.Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci ii tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza; 30 oktyabr 2021-ci il tarixli ekspertiza təyin edilməsi haqqında qərarın təqsirləndirilən şəxsə elan edilməsi barədə protokolda “Müdafiəçi: Şahid4” qrafasındakı imza - Şahid4 tərəfindən deyil, başqa şəxs tərəfindən icra olunmuşdur. Bundan başqa, cinayət işinin materialları öyrənilərkən müəyyən olundu ki, nədənsə şübhəli şəxsin üstünə baxış keçirilməsi zamanı müdafiəçi Şahid4 heç bir əsas və ya bəhanə göstərilmədən, heç bir normaya istinad edilmədən həmin istintaq hərəkətlərinin aparılmasında iştirak etməmişdir. Belə ki, işdə olan Təqsirləndirilən şəxs 28 oktyabr 2021-ci il tarixli ərizəsindən görünür ki, o, təqdim olunmuş vəkilin iştirakı olmadan üzərinə baxış keçirilməsinə etiraz etməmişdir. Diqqət çəkən digər məqam ondan ibarət olmuşdur ki, şübhəli şəxs Təqsirləndirilən şəxs öz ərizəsinə və xahişinə əsasən onun hüquqlarının müdafiəsi üçün dövlət hesabına müdafiəçi təyin edilməsini xahiş etmiş, onun xahişinə əsasən müdafiəçi təyin edilmiş, lakin üzərinə şəxsi axtarış keçirilərkən müdafiəçisinin iştirakı olmadan axtarışın keçirilməsinə etirazının olmadığını bildirmişdir. İnsan hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə əsasən, vəkil və onun müdafiə etdiyi şəxs arasındakı münasibətlər etibar və anlaşılmaya əsaslanmalıdır (Şaxnovski Rusiyaya qarşı iş üzrə2 noyabr 2010-cu il tarixli Qərar, §102). “Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 92.12-ci maddəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstutusiya Məhkəməsinin 20 may 2011-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, müdafiə hüququ şəxsin qanuni maraqlarının təminatı ilə yanaşı, həm də ədalət mühakiməsi maraqlarının təminatıdır, sosial dəyərdir. Hər kəsin hüquqi yardım almaq hüququnun təmin edilməsi ilə bağlı yaranan hüquq münasibətləri özündə ictimai maraqları əks etdirdiyi üçün dövlətin bu sahədə üzərinə düşən konstitusiya öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə dəlalət edir. Bu isə dövlət tərəfindən zərurət olduqda şəxsin hüquqlarının müdafiəsi üçün pozitiv tədbirlərin görülməsini tələb edir.Bu mənada təqsirləndirilən şəxsin yüksək hüquqi yardım almaq hüququnun təmin edilməsinin zəruriliyi işin hallarının tam, obyektiv və hərtərəfli araşdırılmasına xidmət edir və nəticədə ədalət mühakiməsinin səmərəli həyata keçirilməsinə yönəlmişdir. Belə ki, yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququ şəxsin hüquq və azadlıqlarının, həmçinin qanuni mənafelərinin müdafiəsinin təmin edilməsi ilə yanaşı, ədalət mühakiməsinin tərəflərin bərabərliyi və çəkişmə prinsipləri əsasında həyata keçirilməsinin başlanğıc şərti kimi qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə kollegiyası şübhəli şəxs və təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüququ ilə bağlı belə nəticəyə gəlir ki, onun müdafiə hüququ kobud şəkildə pozulmuş, bir sıra mühüm prosessual sənədlərdə müdafiəçinin imzası saxtalaşdırılmış, video çəkilişlə aparılan istintaq hərəkətində “nədənsə” iştirak etməmişdir. Bütün bu hallar isə kobud prosessual pozuntu olmaqla belə davranışın izahını “ağlabatan” mühakimə əsasında tapmaq mümkün deyildir. Hətta, cinayət işinin sonrakı mərhələlərində Təqsirləndirilən şəxs hüquqlarını müdafiə edən Şahid4 hüquqlarını müdafiə etidiyi şəxsin xeyrinə hər hansı prosessual fəaliyyəti (istintaq orqanına hər hansı vəsatətlə, o cümlədən təqsirləndirilən şəxsin əlavə dindirilməsi, hər hansı sübutun xaric edilməsi, qətimkan tədbirinin növünün dəyişdirilməsi və s.) olmamışdır. Mübahisəsizdir ki, müdafiəçinin bu cür fəaliyyəti səmərəli və keyfiyyətli hüquqi yardım kimi qəbul oluna bilməz. Təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüququnun kobud şəkildə pozulması və formal həyata keçirilməsi Azərbaycan Respublikası qanunverciliyinin tələblərinə və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedentlərinə ziddir, bu yolla əldə edilmiş sübutların isə mötəbər sübut kimi qəbul edilib ittihamın əsasına qoyulması yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 7.0.27-ci maddəsinə əsasən müdafiə-cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməli törətməsi istinad edilən şəxsə qarşı irəli sürülmüş ittihamın təkzibi və ya yüngülləşdirilməsi, onun hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi, habelə cinayət təqibinə qanunsuz məruz qalmış şəxsin pozulmuş hüquq və azadlıqlarının bərpası məqsədi ilə həyata keçirilən prosessual fəaliyyətdir. Həmin Məcəllənin 19.4.1-ci maddsinə əsasən cinayət prosesini həyata keçirən orqan şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin bu məcəllədə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydadatutulduğu, həbsə alındığı və ya müvafiq olaraq şübhəli şəxs qismində birinci dindirməyədək, yaxud təqsirləndirilən şəxsə ittiham elan edildiyi andan müdafiəçinin yardımından istifadə etmək hüququnu təmin etməlidir. Həmin Məcəllənin 125.2-ci maddəsinə əsasən şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüquqlarının pozulması ilə, habelə istintaq və ya digər prosessual hərəkətlərin icraatı qaydaları kobud pozuntularla aparılmaqla əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir. Həmin Məcəllənin 125.2.2-ci maddəsinə əsasən zorakılıq, hədə-qorxu, aldatma, işgəncə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan hərəkətlərin tətbiq edilməsi ilə əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin “c” bəndinə əsasən cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs şəxsən və ya özünün seçdiyi müdafiəçi vasitəsilə özünü müdafiə etmək və ya müdafiəçinin xidmətini ödəmək üçün vəsaiti kifayət etmədiyi zaman, ədalət mühakiməsinin maraqları tələb etdikdə belə müdafiədən pulsuz istifadə etmək hüququna malikdir. Avropa Məhkəməsi “Artico İtaliyaya” qarşı işində qeyd etmişdir ki, Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 3(c) yarımbəndi "praktik və səmərəli" hüquqi yardım hüququnu əhatə edir. Aydındır ki, vəkilin təyin edilməsi öz-özlüyündə effektiv hüquqi yardımı təmin etmir, çünki vəkil vəfat edə, ciddi xəstəliyə tutula, yaxud uzun müddət fəaliyyət imkanından məhrum ola, yaxud vəzifələrini yerinə yetirməkdən yayına bilər. Bundan başqa, iş üzrə keçirilmiş məhkəmə-xətşünaslıq ekspertizasının rəyinə əsasən 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə müdafiəçi seçmək hüququnun izah edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli "Vəkilin şübhəli şəxsə təqdim edilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsin tutulması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmza, "Şübhəli şəxs qismində tutulmuş şəxsi hüquq və vəzifələri haqqında” bildirişin 1-ci vərəqinin aşağı hissəsindəki və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı İmzalar, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “İnsan hüquqlarının və X3 haqqında Avropa Konvensiyasının 5 və 6-cı maddələrinin izah edilməsi haqqında” protokolun 1-ci vərəqinin aşağı hissəsində və 2-ci vərəqində “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imzalar, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli "Etiraz edilə bilən şəxslər barədə məlumatların şübhəli şəxsə bildirilməsi haqqında" protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsə hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” qərarda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında” protokolun 1-ci vərəqində “Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza və aşağıda sağdan 1-ci imza, 28 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübhəli şəxsin ekspertiza təyin olunmasına dair qərarla tanış edilməsi haqqında” protokolda "Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs” qrafasındakı imza, 29 oktyabr 2021-ci il tarixli “Şübbhəli şəxsin ekspert rəyi ilə tanış edilməsi haqqında” protokolda “Şübhəli şəxs: Təqsirləndirilən şəxs" qrafasındakı imzanın eyni şəxs tərəfindən icra olunması müəyyən olunmuş, lakin həmin həmin imzaların Təqsirləndirilən şəxs özü tərəfindən icra olunubolunmamasını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Göründüyü kimi Təqsirləndirilən şəxs iştirakı ilə aparılan mühüm istintaq hərəkətlərinə dair prosessual sənədlərdəki imzaların tərəfindən icra olunub-olunmamasını müəyyən etmək mümkün olmamış, həmin prosessual sənədlərə münasibətdə kifayət qədər əsaslı şübhələr mövcüddur və şübhələr təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə yozulmalıdır. Bundan başqa, iş materiallarına əlavə edilmiş Təqsirləndirilən şəxs üzərinə şəxsi axtarış aparılması və maddi sübutun götürülməsi ilə bağlı video çəkilişin olduğu diskə apellyasiya baxışı zamanı baxış keçirilərkən bir sıra maraqlı məqamlar aşkar olunmuşdur: Belə ki, həmin video çəkilişindən açıq-aydın görünür ki, tədqiqatçı X11 tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs hər hansı hüquqları ümumiyyətlə izah edilməmişdir. Halbuki, cinayət işinin materiallarına kağız daşıyıcıda əlavə edilmiş 28 oktyabr 2021-ci il tarixli şəxsi axtarış və protokolda Təqsirləndirilən şəxs guya Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 19, 26 və 90-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş hüquq və vəzifələrinin izah edildiyi göstərilmişdir. Göründüyü kimi təhqiqatçı bu hissədə də kobud pozuntulara yol vermiş və həmin istintaq hərəkətinin həqiqiliyinə şübhə ilə yanaşamağa kifayət qədər ciddi əsaslar olmuşdur. Məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı ünvan 6 ünvanında keçirilmiş axtarış nəticəsində hər hansı maddi sübut aşkar olunmasa da, istintaq orqanının fəaliyyətinin qanuniliyi baxımından qeyd edilməlidir ki, istintaq orqanı tərəfindən həmin istintaq hərəkəti zamanı də kifayət qədər ciddi prosessual pozuntulara verilmişdir. Belə ki, cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı ünvan 6 ünvana axtarış keçirilərkən hal şahidləri iştirak etməmiş və yaxud da videoçəkiliş aparılmamışdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 245.3-cü maddəsinə əsasən müstəntiq axtarış və ya götürməni foto, video və kino çəkilişdən, yaxud digər yazan texniki vasitələrdən istifadə etməklə aparmaq hüququna malikdir.Axtarış və ya götürmə zamanı azı 2 (iki) hal şahidi iştirak etmədikdə videoçəkilişdən istifadə məcburidir. Məhkəmə kollegiyasında belə təəsurat yaranır ki, istintaq orqanı sanki Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı evdə hər hansı qədağan olunmuş əşya, maddə və ya vasitə aşkar olunmayacağını öncədən bilmiş və bu səbəbdən 2 hal şahidinin iştirakının təmin edilməsinə və yaxud da video çəkişin aparılmasına lüzum görməmişdir. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 177.4-cü maddəsinə əsasən baxış, axtarış və götürmə istisna edilməklə yaşayış yerində, xidməti və istehsalat binalarında digər istintaq hərəkətləri, habelə bu Məcəllənin 177.3.6 və 177.3.7-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş istintaq hərəkətləri yalnız məhkəmənin qərarı əsasında aparıla bilər. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 177.4.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 243.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar və hallar olduqda müstəntiq yaşayış yerində, xidməti və ya istehsalat binalarında baxış, axtarış və ya götürmə aparılması - müvafiq məhkəmə qərarı olmadan öz qərarı əsasında məcburi apara bilər. Həmin Məcəllənin 243.3-cü maddəsinə əsasən təxirə salına bilməyən hallarda müstəntiq axtarış və ya götürməni məhkəmənin qərarı olmadan yalnız şəxsiyyət və ya dövlət hakimiyyəti əleyhinə cinayətin törədilməsinə və ya həmin cinayətin törədilməsinə hazırlığın aparılmasına dəlalət edən əşya və ya sənədlərin yaşayış yerində gizlədilməsini; şəxsiyyət və ya dövlət hakimiyyəti əleyhinə cinayəti hazırlayan, törədən, törətmiş, azadlıqdan məhrum etmə və ya həbs yerlərindən, yaxud mühafizə altından qaçmış şəxsin yaşayış yerində gizləndiyini; yaşayış yerində insan meyitinin (meyit hissələrinin) olmasını və yaşayış yerində insanın həyat və ya səhhəti üçün real təhlükə olduğunugüman etməyə əsas verən dəqiq məlumat olduqda apara bilər. Göründüyü kimi, Təqsirləndirilən şəxs yaşadığı evdə axtarış istintaq hərəkətinin məhkəmə qərarı olmadan aparılması üçün Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 243.3-cü maddəsində göstərilmiş hallar olmadığı halda, həmin istintaq hərəkəti həmin məcəlləyə zidd olaraq məhkəmə qərarı olmadan aparılmışdır. Belə ki, əgər Təqsirləndirilən şəxs ilə bağlı təxirə salına bilmədən dərhal şəxsi axtarış və götürmə istintaq hərəkətinin aparılması zərurəti və halı yaranmışdırsa, nə üçün onun yaşadığı evə o, saat 23:30-da saxlanıldıqdan sonra həmin istintaq hərəkəti Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 243.3-cü maddəsində göstərildiyi kimi təxirə salınmadan (dərhal) və yaxud ən qısa zaman kəsiyində deyil, onun saxlanılmasından təxminən 1 saat 40 dəqiqə saat sonra aparılmışdır. Bundan başqa, Təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi haqqında 30 oktyabr 2021ci il tarixli qərarda göstərilmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs guya 12 iyul 2021-ci il tarixdə onun üzərinə şəxsi axtraış və götürmə istintaq hərəkəti keçirilmişdir. Bu hal ilk baxışdan texniki səhv kimi görünsə də, istintaq orqanı tərəfindən mühüm prosessual sənədlərə, o cümlədən təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb etmə haqqlnda qərara münasibətdə etinasız münasibətin təzahürü kimi qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarına əsalanaraq belə nəticəyə gəlir ki, qanunun tələblərinin kobud surətdə pozulması ilə tərtib edilmiş prosessual sənədlər mümkün olmayan sübut kimi qiymətləndirilərək Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 125.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən sübut kimi qəbul edilə bilməz və əhəmiyyətsiz hesab edilməklə sübutlar siyahısından xaric edilməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin “Lahıcov Azərbaycana qarşı” şikayəti üzrə 10 aprel 2014-cü il tarixli qərarında (həmin şikayətdə Lahıcov işgəncə və pis rəftarla yanaşı, narkotik vasitələrin onun üstünə və avtomobilinə qoyulması yolu ilə əldə olunmuş qanunsuz sübutlar əsasında məhkum edilməsi nəticəsində Konvensiyanın 6-cı maddəsinin pozulmasından şikayət etmişdir) Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin cinayət prosesi ilə bağlı əsas məqsədinin “cinayət işlərinə baxmaq səlahiyyəti olan hər hansı məhkəmə tərəfindən ədalətli məhkəmə araşdırmasının təmin olunmasından” ibarət olmasına baxmayaraq, bu, həmin maddənin “məhkəməyə qədər proseslərə” aidiyyətinin olmaması kimi təfsir edilməlidir. Belə ki, əgər həmin maddənin tələblərinə ilkin mərhələdən riayət olunmaması məhkəmənin ədalətliliyinə ciddi təsir göstərə bilərsə, 6-cı maddə cinayət işi məhkəməyə göndərilənədək olan dövrə də tətbiq edilə bilər. Həmin qərarda Avropa Məhkəməsi nəzərə almışdır ki, əməliyyat məlumatı əsasında saxlanılması iddia edilsə də, Lahıcovun üzərinə və avtomobilinə baxış saxlanıldığı kimi dərhal deyil, saxlanıldığı yerin yaxınlığında deyil, 30 dəqiqə sonra Zaqatala Rayon Polis Şöbəsində keçirilmişdir. Bununla bağlı məhkəmə qeyd etmişdir ki, Lahıcovun saxlanılması ilə baxışın keçirilməsi arasında 30 dəqiqə vaxtın keçməsi həmin sübutun “atılmasının” mümkünlüyü ilə bağlı əsaslı narahatlıq yaradır, çünki həmin müddət ərzində şikayətçi tamamilə polisin nəzarəti altında olmuşdur. Bu məsələ ilə bağlı məhkəmə nəzərə almışdır ki, şikayətçi həbs olunandan dərhal sonra onun üzərinə baxış keçirilməsinin mümkünsüzlüyü ilə bağlı hər hansı sübut mövcud deyil. Həmçinin məhkəmə nəzərə almışdır ki, onun üzərində və avtomobilində aşkar edilmiş maddi sübutun qanuniliyi ilə bağlı şikayətçi ibtidai istintaq və məhkəmə araşdırılması dövründə məsələ qaldırsa da, yerli məhkəmələr öz hökmlərində bu məsələyə münasibət bildirməmiş, həmin sübut əsasında onu məhkum etmişlər. Bununla bağlı Avropa Məhkəməsi belə nəticəyə gəlmişdir ki, bu məsələ ilə bağlı şikayətçinin şikayətləri yerli məhkəmələr tərəfindən əsassız olaraq baxılmadığı üçün şikayətçi sübutun qanuniliyini mübahisələndirmək və həmin sübutun yerli məhkəmə proseslərində istifadə edilməsinə etiraz etmək hüququndan məhrum edilmişdir. Nəzərə alaraq ki, şikayətçiyə qarşı ittiham yalnız Lahıcovun üzərində və avtomobilində aşkar edilmiş maddi sübutlara əsaslanmışdır, həmin qərarda Avropa Məhkəməsi şikayətçiyə qarşı isifadə edilmiş həmin maddi sübutların əldə olunması şəraitini nəzərə alaraq, eyni zamanda şikayətçinin həmin sübutların qanuniliyi ilə bağlı etirazlarına və əsaslı arqumentlərinə milli məhkəmələr tərəfindən baxılmaması və həmin sübutların ona qarşı istifadə edilməsinə əsaslanmaqla aparılmış məhkəmə araşdırmasını ümumilikdə ədalətsiz kimi qiymətləndirmiş və Konvensiyanın 6-cı maddəsinin pozulduğunu müəyyən etmişdir. Cinayət işi üzrə tərtib olunmuş prosessual sənədlər ona görə bu qədər natamam və ziddiyyətli olmuşdur ki, həmin sənədlər təbii baş verən hadisələr əsasında, onların həqiqi və real axımına uyğun deyil, insan təxəyyülünə uyğun qabaqcadan düşünülmüş və hazırlanmış, lakin real olaraq baş verməmiş “hadisələr” əsasında tərtib edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin, "Əməliyyat-axtarış fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun, “Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və ya onların prekursorlarının, habelə narkotik vasitələrə və psixotrop maddələrə aid olmayan güclü təsir edən və zəhərli maddələrin qanunsuz dövriyyəsinə dair cinayət işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 14 iyun 2024-cü il tarixli qərarının, "Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsi haqqında" 28 iyun 2005-ci iltarixli Azərbaycan Respublikası Qanununun konkret müddəalarını rəhbər tutaraq Təqsirləndirilən şəxs cinayət əməlinə hüquqi qiymət verərkən müəyyən etmişdir ki, məhkəməyədək icraat mərhələsində təqsirləndirilən şəxsin əleyhinə sübutlar toplanılarkən polis tərəfindən Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin, "Əməliyyat-axtarış fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tələbləri kobud şəkildə pozulmuş, təqsirləndirilən şəxsin cinayət məsuliyyətinə səlb olunmasına nail olunması məqsədilə onun hüquqları, o cümlədən müdafiə hüququ kobud şəkildə pozulmuş, eyni məqsədlə sübutlar qəsdən saxtalaşdırılmış, iş üzrə ilkin materiallar toplanılarkən qeyri-hüquqi metodlardan istifadə olunmuş, həm məhkəməyədək icraat mərhələsində və həm də məhkəmə istintaqı zamanı şəxsin cinayət törətməkdə ittiham olunması ilə bağlı bilə-bilə yalan ifadələr verilmişdir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası Təqsirləndirilən şəxs təqsirliliyinə dair ittiham tərəfinin təqdim etdiyi sübutların, o cümlədən ibtidai araşdırmanın ilkin mərhələsində “etirafedici” ifadələrin onun müdafiə hüququ kobud şəkildə pozulmaqla və hədə-qorxu gəlinməklə əldə edildiyini, bu yolla əldə edilmiş sübutların Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 125.2-ci madddəsinə əsasən sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmədiyini, şahid ifadələrində aradan qaldırılması mümkün olmayan ziddiyyətlər və şübhələrin mövcudluğunu, ittihamın sübut olunmasında yaranan bütün şübhələrin təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilməli olduğunu, iş üzrə tərtib olunmuş prosessual sənədlərin kifayət qədər natamam olmasını və uzlaşmamsaını nəzərə alaraq hesab edir ki, kifayət qədər ziddiyyətli və uzlaşmayan sübutlar əsasında Təqsirləndirilən şəxs cinayət törətməkdə ittiham olunaraq təqsirli bilinməsi cinayət-prosessual qanunvericiliyin tələblərinin, eləcə də “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş təminatların pozulmasına səbəb olmuşdur. Konstitusiyanın və cinayət-prosessual qanunvericiliyinin müddəalarının mənasına görə, cinayət işinin həlli üzrə məhkəmənin və ittiham tərəfinin funksiyaları bir-birindən ciddi fərqlənir və onlardan hər biri müvafiq subyektin üzərinə düşür. Cinayət təqibinin başlanması, ittihamın irəli sürülməsi və məhkəmədə müdafiəsi qanunda müəyyən edilən orqanlar və vəzifəli şəxslər, qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda isə, həmçinin zərərçəkmiş tərəfindən həyata keçirilir. Cinayət ədalət mühakiməsi vasitəsilə, çəkişmə və tərəflərin hüquq bərabərliyi əsasında məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirən məhkəmə isə işin icraatı zamanı ittiham və ya müdafiə tərəfinin prosessual səlahiyyətlərini öz üzərinə götürərək onlardan hər hansı birinin tərəfində dayanmamalı, yaxud onları əvəz etməməli, bütün proses boyu obyektiv və qərəzsiz arbitr olaraq qalmalıdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin sübutların qiymətləndirilməsinə dair normalarına görə cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. Belə ki, təhqiqatçı, müstəntiq, prokuror, hakim və ya andlı iclasçılar qanunu və vicdanı rəhbər tutaraq, sübutların məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv baxılmasına əsaslanmaqla öz daxili inamına görə sübutları qiymətləndirirlər. İttihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaq mümkun olmadıqda, onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilir (Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 145.2 və 145.3-cü maddələri). Bu maddələrin təhlili belə qənaətə gəlməyə əsas verir ki, dövlət ittihamçısı qismində prokurorun funksiyası yalnız ittihamın müdafiəsi ilə məhdudlaşmır. O, həmçinin təqsirləndirilən şəxsin kifayət qədər sübut olmadan təqsirləndirilərək cəzalandırılmasının qarşısının alınması ilə bağlı səlahiyyətə də malikdir. Məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 63-cü maddəsi və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinin tələblərinə görə, bütün şübhələr təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll olunmalıdır. Lakin birinci instansiya məhkəməsi Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə ona əməlini həmin Məcəllənin 234.1-ci maddəsinə tövsif edib məhkum edərkən bütün şübhələri onun ziyanına təfsir etmiş və bununla da qeyd olunan konstitusion və prosessual təminatları kobud surətdə pozaraq qanunsuz və əsassız nəticəyə gəlmişdir. Xüsusi olaraq qeyd edilmişdir ki, hazırkı cinayət işinə baxan birinci instansiya məhkəməsi ibtidai istintaq orqanının səhvlərini təkrarlayaraq şahidlərin kifayət qədər ziddiyyətli və uzlaşmayan ifadələrini, eləcə də yuxarıda qeyd edilən şübhəli və ehtimal xarakterli digər sübutları Təqsirləndirilən şəxs qarşı irəli sürülmüş ittihamın əsası kimi qiymətləndirmişdir. Bu isə Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 143-146-cı maddələrinin tələblərinin kobud surətdə pozulması ilə yanaşı, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş təminatların pozulması deməkdir. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinə əsasən hər kəs ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 3cü hissəsinə və Azərbaycan Respublikası cinayətprosessual qanunvericiliyinə görə, cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs əleyhinə ifadə vermiş şahidləri dindirmək və ya bu şahidlərin dindirilməsinə nail olmaq və onun əleyhinə ifadə vermiş şahidlərlə eyni olan şərtlərlə lehinə olan şahidləri çağırması və dindirməsi hüququna malik olmalıdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi prinsipini müəyyən edən Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 28.4-cü maddəsində cinayət mühakimə icraatını həyata keçirərkən məhkəmələrin vəzifələri sırasında cinayət prosesində tərəflərə cinayət təqibi ilə əlaqədar bütün halların hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiq edilməsi üçün zəruri şəraiti təmin etmək və şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsi həm ifşa edən, həm də bəraət verən halları, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları nəzərə almaq vəzifələri təsbit edilmişdir. Həmin maddədə təsbit edilmiş digər vəzifə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin təqsirsizliyi, yaxud az təqsirliliyi barədə, habelə ona bəraət verən və ya məsuliyyətini yüngülləşdirən hallar üzrə sübutların olması barədə özü, yaxud müdafiəçisi tərəfindən irəli sürülən ərizə və vəsatətlərə baxmaq vəzifəsidir. “İnsan hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə”nin 11-ci maddəsində, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində, “Mülki və siyasi hüquqlar haqqında” Beynəlxalq Paktın 14-cü maddəsində öz əksini tapan, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında və Cinayət-Prosessual Məcəlləsində təsbit edilmiş təqsirsizlik prezumpsiyası nəzərdə tutur ki, cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs onun təqsiri qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxs yalnız o halda cinayəti törətməkdə təqsirli hesab edilə bilər ki, onun konkret əməli törətməkdə təqsiri səlahiyyətli subyektlər tərəfindən qanunla müəyyən edilmiş prosessual qaydada toplanmış və məhkəmədə qiymətləndirilmiş sübutlar əsasında məhkəmənin müvafiq ittiham hökmü ilə təsdiq edilsin və bu hökm qanuni qüvvəyə minmiş olsun. Təqsirləndirilən şəxsin cinayət əməlini törətməkdə ittiham olunduğu bütün müddət ərzində “accusatio desiderat crimen” (“ittiham cinayətin mövcudluğunu ehtimal edir”) prinsipinə əməl olunmalı, bu məsələyə münasibətdə “in dubio pro reo” (“şübhə olduğu halda təqsirləndirilənin xeyrinə”) prinsipi hər zaman gözlənilməlidir. Adıçəkilən prinsiplər onu nəzərdə tutur ki, təqsirləndirilən şəxs şübhələrin onun xeyrinə həll olunması hüququna malikdir və hər hansı şübhəyə görə onun təqsirli bilinməsi yolverilməzdir. Sözügedən prinsip həm cinayət hüququ, həm də cinayət-prosessual hüquq nöqteyi-nəzərindən spesifik xarakterə malikdir. İstər təqsirləndirilən şəxsin təqsiri, istərsə də ona aid bir hərəkətin mövcudluğu ilə bağlı şübhə yaranarsa, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun tələblərinə uyğun olan bir mühakimə həyata keçirilməli və buna uyğun hüquqi nəticələr əldə olunmalıdır. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedentlərinin təhlili göstərir ki, Avropa Məhkəməsinin təqsirsizlik prezumpsiyası ilə bağlı mövqeyinə görə “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinə əsasən cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs onun təqsiri qanun əsasında sübut edilənədək təqsirsiz hesab edilir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsi üzrə şikayətlərlə bağlı xüsusilə qeyd etmişdir ki, Konvensiyaya uyğun olaraq Avropa Məhkəməsinin vəzifəsi ümumilikdə məhkəmə araşdırmasının ədalətli olub-olmamasından, o cümlədən sübutların əldə edilməsinin qanuni olub-olmamasından ibarətdir (“Dorson Niderlanda qarşı”, “Polufakin və Çernışov Rusiya Federasiyasına qarşı”, “Lüdi İsveçrəyə qarşı”, “Van Mexelen və digərləri Niderlanda qarşı” şikayətlərlə bağlı qərarlar). Məhkəmə hesab etmişdir ki, adətən, bütün sübutlar təqsirləndirilən şəxsin iştirakı ilə açıq məhkəmə iclasında təqdim olunmalıdır. Bu prinsipdən istisnalar ola bilər, lakin bu istisnalar təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüququna xələl gətirməməli, eyni zamanda təqsirləndirilən şəxs ittiham tərəfinin şahidlərinin ifadələrini təkzib etmək imkanına malik olmalıdır. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Barbara, Messege və Yabardo İspaniyaya qarşı” şikayətlə bağlı qərarında bildirmişdir ki, təqsirsizlik prezumpsiyası nəzərdə tutur ki, məhkəmənin tərkibi öz vəzifələrini icra edərkən təqsirləndirilən şəxsə istinad edilən cinayətin onun tərəfindən törədildiyi kimi qərəzli mövqedən çıxış etməməlidir, bunu sübut etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür və istənilən şübhə təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll edilməlidir. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və cinayət-prosessual qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuşdur ki, ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən qanunu pozmaqla əldə edilmiş sübutlardan istifadə oluna bilməz, şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa, onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir və ittihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə əsasən cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs onun təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmənin hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa da, onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Bu Məcəllənin müddəalarına uyğun surətdə müvafiq hüquqi prosedur daxilində ittihamın sübuta yetirilməsində aradan qaldırılması mümkün olmayan şübhələr təqsirləndirilən şəxsin (şübhəli şəxsin) xeyrinə həll edilir. Eyni ilə cinayət və cinayətprosessual qanunlarının tətbiqində aradan qaldırılmamış şübhələr də onun xeyrinə həll olunmalıdır. Cinayət törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsiz olduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. İttihamı sübuta yetirmək, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiəsi üçün irəli sürülən dəlilləri təkzib etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 33-cü maddəsi müəyyən edir ki, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər və cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən bu Məcəllənin 144, 145 və 146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 144 və 145-ci maddələrinə əsasən, cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur, bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır və əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. Hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. İttihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 146-cı maddəsinə görə, cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutların kifayət etməsi dedikdə müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübutetmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin. Eyni zamanda, qeyd olunur ki, cinayət təqibi üzrə sübutların kifayət etməsi cinayət təqibi üzrə düzgün və əsaslı qərar qəbul edilməsinə kömək etməlidir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Karpenko Rusiya Federasiyasına qarşı”, “Vidal Belçikaya qarşı” və “Edvards İngiltərəyə qarşı” şikayətlərlə bağlı qərarlarında xüsusi qeyd etmişdir ki, milli məhkəmələrin üzərinə düşən əsas vəzifələrdən biri şahidlərin verdikləri ifadələrin doğrulugunu və mötəbərliyini düzgün yoxlamaq, sübutların işin hallarına uyğun olubolmaması və həmin sübutların mümkünlüyünü qiymətləndirmək, habelə ziddiyyət təşkil edən sübutları sübutlar siyahısından xaric etməkdir. Eyni zamanda, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Radçikov Rusiya Federasiyasına qarşı” qərarında istintaqın natamamlığı və birtərəfli aparılmasına istinad edərək təqsirləndirilən şəxs haqqında çıxarılmış bəraət hökmünün yuxarı məhkəmə instansiyasında ləğv edilməsinə nail olan prokurorluq orqanlarının hərəkətləri ilə bağlı bildirmişdir ki, şikayətçinin işi üzrə “istintaqın natamam və birtərəfli olması və səhvən bəraətə gətirib çıxarması” haqqında bəyanat mahiyyət etibarı ilə – məhkəmə səhvləri olmadığı, səlahiyyətlərdən sui-istifadə edilmədiyi, maddi hüququn tətbiqində səhvlər olmadığı təqdirdə – məhkəmə araşdırmasında əhəmiyyətli pozuntunun mövcudluğunu göstərmir (“Bratyakin Rusiya Federasiyasına qarşı” şikayətlə bağlı qərar). Əks təqdirdə istintaq orqanları tərəfindən ibtidai istintaqın lazımi səviyyədə keçirilməməsinin nəticələrinin yükü tamamilə şikayətçinin üzərinə qoyulardı və ən əhəmiyyətlisi odur ki, yalnız istintaq prosedurunda qüsurların və ya səhvlərin olması ilə bağlı təkcə mülahizə onların kiçik və əhəmiyyətsiz olduğundan asılı olmayaraq, ittiham orqanları üçün artıq baxılmış və yekun qərar çıxarılmış işlər üzrə icraatın təzələnməsi haqqında vəsatətlər verməklə səlahiyyətlərindən sui-istifadə üçün sərhədsiz imkanlar yaradardı. Bu prosedurdan sui-istifadə imkanının təhlükəli olması hazırkı şikayətə əsas olan işlər kimi işlərdə xüsusilə ciddidir, çünki ittiham tərəfi istintaqın qüsurlarını görərək və məhkəmədən həmin işin əlavə istintaq edilməsi üçün qaytarılması haqqında vəsatət vermək imkanına malik olduğu halda bu imkandan istifadə etməməyə üstünlük vermiş, bunun əvəzinə (kassasiya) nəzarət qaydasında hüquqi müdafiə vasitəsinə müraciət etmişdir. Bu işlə bağlı İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi hesab etmişdir ki, dövlət hakimiyyət orqanlarının səhvləri və ya qüsurları təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll olunmalıdır. Başqa sözlə, istintaq orqanlarının və ya hətta məhkəmələrin səhvləri ilə bağlı riskləri dövlət daşımalıdır və belə səhvlər maraqlı şəxsin (təqsirləndirilən şəxsin) hesabına aradan qaldırıla bilməz. Beləliklə, bu işdə İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi hesab etmişdir ki, şikayətçinin işi üzrə bəraət hökmünün ləğv edilməsi məhkəmə səhvinin və ya ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı yol verilən səhvin aradan qaldırılması məqsədini daşımamış, sadəcə, təkrar məhkəmə araşdırması və işin yenidən baxılması məqsədi üçün istifadə edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 401-ci maddəsinə əsasən, birinci instansiya məhkəməsi öz hökm və ya qərarında bir sübutun qəbul edilməsinin və digər sübutun rədd edilməsinin səbəbini göstərmədikdə həmin məhkəmənin gəldiyi nəticələr üçün mühüm əhəmiyyətə malik olan ziddiyyətli sübutlar olduqda, habelə birinci instansiya məhkəməsinin hökm və ya qərarında şərh edilmiş hallarla onun gəldiyi nəticələr arasında əhəmiyyətli ziddiyyətlər olduqda birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticələr işin faktiki hallarına uyğun olmayan hesab edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 402-ci maddəsinə görə, irəli sürülmüş ittihama baxılması üçün mühüm əhəmiyyətə malik olan hallar birinci instansiya məhkəməsinin hökm və ya qərarında mötəbər olmayan, ziddiyyətli, yolverilməz və ya aid olmayan sübutlarla təsdiq edildikdə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş hallar sübuta yetirilməmiş hesab edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 399-cu maddəsinə əsasən, birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması və birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş iş üçün əhəmiyyətli olan halların sübuta yetirilməməsi məhkəmənin həmin hökmünün ləğv edilməsi üçün əsasdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 349-cu maddəsinə görə, məhkəmənin hökmü Azərbaycan Respublikası adından çıxarılır, qanuni və əsaslı olmalıdır. Məhkəmənin hökmü Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının cinayət və digər qanunlarının tələblərinə riayət edilməklə çıxarıldıqda qanuni, məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda, bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə və məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə isə əsaslı hesab olunur. Qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 351.2ci maddəsinə müvafiq olaraq məhkəmənin ittiham hökmü ehtimallara əsaslana bilməz və yalnız məhkəmə baxışı zamanı təqsirləndirilən şəxsin təqsiri sübuta yetirildiyi halda çıxarılır. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 350.2-ci maddəsinə görə, bu Məcəllənin 42.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan biri olduqda aparılmış məhkəmə baxışının nəticələrinə dair məhkəmə bəraət hökmü çıxarmalıdır. Həmin hallar arasında Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 42.1-ci maddəsi məhkəmə baxışı nəticəsində təqsirləndirilən şəxsə qarşı irəli sürülmüş cinayətin törədilməsində onun təqsirliliyinin sübuta yetirilmədiyini nəzərdə tutur. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 55.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə baxışı zamanı təqsiri sübuta yetirilməmiş şəxs həmin məhkəmə baxışında aşkar və təxirə salınmadan Azərbaycan Respublikası adından təqsirsiz elan edilməli və ona məhkəmənin hökmü ilə bəraət verilməlidir. Məhkəmə kollegiyası ibtidai və məhkəmə istintaqı zamanı toplanmış və apellyasiya icraatında tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış sübutlara, cinayət işinin materiallarına qanunamüvafiq qaydada qiymət verərək hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət- Prosessual Məcəlləsinin 145.3-cü maddəsinə əsasən, Təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilməsinə dair cinayət işi üzrə sübutlar arasında aşkar edilmiş ziddiyyətlər və ittiham aktında irəli sürülən halların sübut olunmasında yaranan şübhələr təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilməli, iş üzrə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli, 1(101)-100/2023 nömrəli hökmü ləğv edilməli və ona Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə elan olunan ittiham üzrə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün bəraət verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 56 və 62.1-ci maddələrinin tələblərinə görə, bəraət almış təqsirləndirilən şəxs cinayət prosesini həyata keçirən orqanın səhvi və ya sui-istifadəsi nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi hüququna malikdir və vurulmuş ziyanın ödənilməsi cinayət təqibinin gedişində mümkün olmadıqda buna hüququ olan şəxsə cinayət təqibi üzrə icraat qurtardıqdan sonra ziyanın ödənilməsi qaydaları izah edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 350.4-cü maddəsinə uyğun olaraq bəraət hökmü çıxarılarkən cinayəti törətmiş şəxs müəyyən edilməmiş qaldıqda hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra bu Məcəllənin müddəaları ilə nəzərdə tutulmuş qaydada həmin şəxsin cinayət təqibi məsələsinin həll edilməsi üçün məhkəmə baxılmış cinayət işi üzrə materialları və ya məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materiallarını ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora göndərir. Qeyd edilən maddəyə əsaslanmaqla məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, hazırkı cinayət işi üzrə cinayəti törətmiş şəxs müəyyən edilməmiş qaldığı üçün hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra həmin şəxsin cinayət təqibi məsələsinin həll edilməsi üçün baxılmış cinayət işi üzrə material ibtidai araşdırmaya prosessual rəhbərliyi həyata keçirən prokurora göndərilməli, bununla yanaşı, Suraxanı rayon Polis İdarəsinin maddi sübutların saxlanma yerinə təhvil verilmiş, iki ədəd bükümdə təmiz çəkiləri 3,290 qram və 2,532 qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 (tədqiqatlardan sonra qalıq 5,522) qram narkotik vasitə heroin həmin materiala əlavə edilməlidir. İş üzrə maddi sübut olan Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış və götürmə aparılarkən qeydə alınmış videogörüntüləri özündə əks etdirən bir ədəd disk isə iş materiallarında saxlanılmalıdır. İş üzrə ekspertiza tədqiqatının keçirilməsi ilə əlaqədar 291 (iki yüz doxsan bir) manat, eləcə də apellyasiya icraatı zamanı keçirilmiş ekspertiza xərci dövlətə aid edilməlidir. İş üzrə mülki iddia verilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət- Prosessual Məcəlləsinin 21, 42, 55, 344-350, 352, 353, 356-358, 397-402 və 407-ci maddələrini rəhbər tutaraq
HÖKM ETDİ:
Apellyasiya protesti təmin edilməsin. Məhkum edilmiş şəxsin müdafiəçisi Müdafiəçi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə məhkum olunmasına dair Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 24 iyul 2023-cü il tarixli, 1(101)-100/2023 nömrəli hökmü ləğv edilsin. Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə elan olunmuş ittiham üzrə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün bəraət verilsin. Tutulması, təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi, qətimkan tədbirinin tətbiqi və məhkəməyə verilməsi nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi hüququ və həmin hüququn həyata keçirilməsi qaydası Təqsirləndirilən şəxs izah edilsin. Hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra baxılmış cinayət işi üzrə material narkotik vasitəyə dair cinayət təqibi məsələsinin həll edilməsi üçün Suraxanı rayon prokurorluğuna göndərilsin və Suraxanı rayon Polis idarəsinin maddi sübutların saxlanma yerinə təhvil verilmiş, iki ədəd bükümdə təmiz çəkiləri 3,290 qram və 2,532 qram, ümumi təmiz çəkisi 5,822 (tədqiqatlardan sonra qalıq 5,522) qram narkotik vasitə heroin həmin materiala əlavə edilsin. Təqsirləndirilən şəxs üzərinə keçirilmiş şəxsi axtarış zamanı qeydə alınmış videogörüntüləri özündə əks etdirən bir ədəd disk cinayət işinin materiallarında saxlanılsın. İş üzrə məhkəmə məsrəfləri olan 291 (iki yüz doxsan bir) manat ekspertiza xərci və apellyasiya baxışı zamanı keçirilmiş ekspertizaların xərcini təşkil edən 257 manat (132 manat+125 manat) dövlətə aid edilsin. İş üzrə mülki iddianın verilmədiyi nəzərə alınsın. Hökm elan olunduğu andan dərhal sonra qanuni qüvvəyə minir. Hökmdən Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 408-410-cu maddələrinə uyğun olaraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə kassasiya şikayəti və ya kassasiya protesti verilə bilər.