Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №1(3-9)-314/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 1(3-9)-314/2026 16.07.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Əliyev Əli Abdulla oğlu (sədrlik edən), Bəhmənov Habil Xanoğlan oğlu və Həşimov Yaşar Xanoğlan oğlundan ibarət tərkibdə, Babayev Variq Baloğlan oğlunun katibliyi, dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Apellyasiya instansiyası məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə Şöbəsinin prokuroru X1, məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi – Şirvan Regional Vəkil Bürosunun vəkili X3 iştirakları ilə ## ### 1981-ci ildə Sabirabad şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, subay, işləməyən, məhkumluğu olan, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla həmin ünvanda yaşamış və barəsində “həbs” qətimkan tədbiri seçilmiş MÜƏYYƏN E T D İ: Sabirabad Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-**/**** nömrəli hökmü ilə (sədrlik edən hakim Səlim Allahverdiyev) Təqsirləndirilən şəxs CM-in 234.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib 02 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, Təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş “həbs” qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilmədən saxlanılması, Təqsirləndirilən şəxs cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi və cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin ##.##.2026-cı il tarixdən hesablanması qərara alınmışdır. Hökmlə həmçinin, maddi sübutlar və məhkəmə məsrəfləri məsələsi də həll edilmişdir. Hökmdən məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs apellyasiya şikayəti verərək, Sabirabad Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-**/**** nömrəli hökmünün dəyişdirilərək, ona ittiham olunduğu maddənin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş daha yüngül cəza növü təyin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. IŞIN HALLARI: Təqsirləndirilən şəxs Sabirabad Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)- **/**** nömrəli hökmünə əsasən CM-in 234.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum edilmişdir. Hökmə əsasən, o, satış məqsədi olmadan qanunsuz olaraq 0,902 qram çəkidə xeyli miqdarda, bir ədəd şəffaf sellofan bükümdə qablaşdırılmış psixotrop maddə metanfetamin əldə edib üzərində saxlamış, ## ###### 2026-cı il tarixdə saat 18 radələrində Sabirabad RPŞ-nin NMQ-nin və CAB-ın əməkdaşları tərəfindən keçirilmiş əməliyyat-axtarış tədbiri zamanı narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin qanunsuz dövriyyəsində şübhəli bilinərək Sabirabad şəhəri Mirzağa Həmidov küçəsində piyada hərəkət edərkən saxlanılmışdır. Saat 18:09-dan 18:17-dək fasiləsiz videoçəkilişdən istifadə edilməklə üzərinə baxış keçirilərkən əynində olan qara rəngli sintetik materiallı gödəkçəsinin sağ yan cibindən bir ədəd şəffaf sellofan bükümdə 0,902 qram çəkidə psixotrop maddə metamfetamin aşkar edilərək götürülmüşdür. APELLYASIYA ŞIKAYƏTININ DƏLILLƏRI: Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, İ qrup əlilliyi vardır, bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdünü alır, orqanizminin 85 faizi işləmir, himayəsində yaşlı anası vardır, özü HIV və vərəm xəstəliklərindən əziyyət çəkir. Özünün və anasının vəziyyətinin nəzərə alınaraq ona təyin edilmiş cəzanın daha yüngül cəza ilə əvəz edilməsini xahiş etmişdir. Hökmdən dövlət ittihamçısı apellyasiya protesti verməmişdir. Apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz verilməmişdir. PROSES IŞTIRAKÇILARININ ÇIXIŞLARI: Məhkəmə iclasında dövlət ittihamçısı X1 apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə razılaşmayıb, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin hökmünün dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi Rəsul Mənsimov hər biri ayrı-ayrılıqda apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edib, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, Təqsirləndirilən şəxs təyin olunmuş cəzanın şikayətdə göstərilən hallar nəzərə alınmaqla daha yüngül cəza ilə əvəz edilməsini xahiş etdilər. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – Cinayət- Prosessual Məcəlləsi) 397.1 və 397.2-ci maddələrinə əsasən «Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin, habelə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiq edilməsinin düzgünlüyünü yoxlayır», «Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallar apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən yalnız apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin hüdudlarında yoxlanılır. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən cinayət qanununa və bu Məcəllənin normalarına riayət edilməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılır». Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətini müzakirə edərək, məhkum edilmiş şəxs və onun müdafiəçisinin, habelə dövlət ittihamçısının çıxışlarını dinləyib, işin materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Apellyasiya şikayətində əməlin tövsifi mübahisələndirilməsə də, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsində tədqiq edilmiş sübutların məcmusuna əsasən Təqsirləndirilən şəxs CM-in 234.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan cinayət əməlini törətməkdə təqsirli olması düzgün, qanuni və əsaslı olaraq müəyyən edilmişdir. Həmin hallar iş materialları ilə, o cümlədən Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 125 və 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq toplanmış, yoxlanılmış və qiymətləndirilmiş sübutların bir-biri ilə qarşılıqlı təhlili nəticəsində məhkəmə kollegiyası iclasında da öz təsdiqini tapmışdır. Iş materiallarında əməlin faktiki əsasını təşkil edən hallar məhkum edilmiş şəxsin əməliyyat-axtarış tədbiri zamanı saxlanılması, üzərinə baxışın fasiləsiz videoçəkilişlə aparılması, psixotrop maddənin məhz onun əynində olan gödəkçənin sağ yan cibindən aşkar edilərək götürülməsi və ekspertiza ilə həmin maddənin metamfetamin kimi müəyyən edilməsi bir-birini tamamlayan sübutlarla təsdiq olunur. Apellyasiya şikayətində bu sübutların mümkünlüyünü və ya mötəbərliyini şübhə altına alan konkret dəlil irəli sürülməmişdir. Bundan başqa, ibtidai araşdırma zamanı və birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə istintaqı zamanı iş üzrə hər hansı mühüm qanun pozuntusuna yol verilməsi, məhkəmənin gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması, iş üçün əhəmiyyətli olan halların sübuta yetirilməməsi, cinayət qanunu normalarının düzgün tətbiq edilməməsi iş materialları ilə müəyyən edilməmişdir. Təqsirləndirilən şəxs barəsində təyin edilmiş cəza məsələsinə gəldikdə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi cəzanı fərdiləşdirərkən CM-in 8, 41.2 və 58.3-cü maddələrinin tələblərini, törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, məhkum edilmiş şəxsin şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə təyin edilmiş cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almışdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CM-in 58.3-cü maddəsinə görə cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” ## #### 2003-cü il tarixli, * saylı qərarında qeyd olunur ki, məhkəmələrə izah edilsin ki, hər bir konkret halda təqsirləndirilən şəxslərə cəzaların təyin edilməsinə fərdi yanaşılmalı, cinayət qanununun vəzifələri və cəzanın məqsədindən bəhs edən Cinayət Məcəlləsinin 2 və 41-ci maddələrinin müddəalarının həyata keçirilməsini sözsüz təmin etməlidirlər. Cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-nin 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xarakteri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin rolu və s.) əsasən müəyyən edilir. Hər bir şəxsin təqsirliliyi məsələsi məhkəmə istintaqının gedişində sübuta yetirilir, əmələ görə məsuliyyət müəyyən edən CM-nin Xüsusi hissəsinin normasının düzgün tövsifi təmin edilir. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 139 və 353-cü maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq hökmdə təqsirləndirilən şəxsin cəzasını yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar göstərilməlidir. Həmin Plenum qərarının mövqeyinə görə cəza təyini formal yanaşma ilə deyil, hər bir konkret iş üzrə cinayətin xarakteri, ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti və cəzanın məqsədləri arasında ağlabatan mütənasibliyin təmin edilməsi yolu ilə aparılmalıdır. Bu baxımdan məhkəmə yalnız yüngülləşdirici halları deyil, ağırlaşdırıcı halları və şəxsin əvvəlki məhkumluğunun onun islahına təsirini də qiymətləndirməlidir. Azərbaycan Respublikası CM-in 234.1-ci maddəsinə əsasən satış məqsədi olmadan qanunsuz olaraq narkotik vasitələri və ya psixotrop maddələri xeyli miqdarda əldə etmə, saxlama, hazırlama, emal etmə, daşıma bir ildən üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Birinci instansiya məhkəməsi Təqsirləndirilən şəxs əməlindən peşman olmasını və himayəsində yaşlı anasının olmasını CM-in 59.2-ci maddəsinə əsasən cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi nəzərə almış, CM-in 61.1.1-ci maddəsinə əsasən isə cinayətin residivini cəzanı ağırlaşdıran hal hesab etmişdir. Bu baxımdan cəzanın növü və müddəti müəyyən edilərkən yalnız məhkum edilmiş şəxsin ailə və səhhət vəziyyəti deyil, həm də cinayətin predmeti, qanunsuz dövriyyəyə cəlb edilmiş psixotrop maddənin miqdarı, əməlin törədilmə şəraiti və residivin mövcudluğu birlikdə qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CM-in 234.1-ci maddəsinin sanksiyasında azadlığın məhdudlaşdırılması alternativ cəza növü kimi nəzərdə tutulsa da, həmin cəza növünün mövcudluğu hər bir halda azadlıqdan məhrum etmə cəzasının daha yüngül cəza ilə əvəz edilməsini şərtləndirmir. Cəzanın növü konkret işin hallarına, təqsirkarın şəxsiyyətinə, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların nisbətinə, habelə cəzanın məqsədlərinin təmin olunubolunmamasına görə müəyyən edilir. Hazırkı iş üzrə Təqsirləndirilən şəxs əməlindən peşman olması və himayəsində yaşlı anasının olması birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən yüngülləşdirici hal kimi artıq nəzərə alınmışdır. Bununla yanaşı, cinayətin residivi cəzanı ağırlaşdıran hal kimi qəbul edilmiş və bu hal məhkum edilmiş şəxsin islah olunması, habelə yeni cinayətlərin qarşısının alınması baxımından daha ciddi cəza növünün seçilməsini əsaslandıran mühüm amil olmuşdur. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətində göstərilən hallarla bağlı qeyd edir ki, şikayətdə cəzanın yüngülləşdirilməsi üçün birinci instansiya məhkəməsinin hökmü ilə artıq nəzərə alınmış hallardan əlavə, hökmün dəyişdirilməsini zəruri edən yeni, sübutlarla təsdiq olunmuş və hüquqi əhəmiyyət daşıyan əsaslar göstərilməmişdir. Apellyasiya şikayətində Təqsirləndirilən şəxs səhhəti, İ qrup əlilliyi, HIV və vərəm xəstəliklərindən əziyyət çəkməsi, habelə anasının himayəsində olması göstərilsə də, bu halların cəzanın növünün dəyişdirilməsini zəruri edən dərəcədə mövcudluğu və iş üzrə cəzanın fərdiləşdirilməsinə həlledici təsiri məhkəməyə təqdim edilmiş sübutlarla əsaslandırılmamışdır. CPM-in 139.0.5, 143-146-cı maddələrinin mənasına görə cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar ehtimala və ümumi mülahizələrə deyil, məhkəmə icraatında toplanmış, yoxlanılmış və qiymətləndirilmiş sübutlara əsaslanmalıdır. Sənədlə təsdiqlənməyən və konkret hüquqi təsiri izah olunmayan ümumi xarakterli dəlillər hökmün dəyişdirilməsi üçün yetərli əsas kimi qəbul edilə bilməz. Məhkəmə kollegiyası həmçinin nəzərə alır ki, birinci instansiya məhkəməsi cəza təyin edərkən CM-in 58.3-cü maddəsində göstərilən meyarları sadəcə formal sadalamaqla kifayətlənməmiş, onları işin konkret halları ilə əlaqələndirmiş, yüngülləşdirici və ağırlaşdırıcı halları birlikdə qiymətləndirərək CM-in 234.1-ci maddəsinin sanksiyası həddində cəza təyin etmişdir. Təyin edilmiş cəza qanunda nəzərdə tutulmuş hədlər daxilindədir və işin hallarına münasibətdə açıq-aşkar ədalətsiz hesab edilə bilməz. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin cəza təyini ilə bağlı nəticəsinə yalnız o halda müdaxilə edə bilər ki, cəzanın fərdiləşdirilməsi zamanı cinayət qanununun tələblərinin pozulması, əhəmiyyətli halların nəzərə alınmaması, yaxud təyin edilmiş cəzanın açıq-aşkar ədalətsizliyi müəyyən edilsin. Hazırkı iş üzrə belə hallar aşkar edilməmişdir. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsinin mübahisələndirilən hökmü ilə Təqsirləndirilən şəxs cəza təyin edilərkən cəza təyin etmənin ümumi prinsiplərinə və Azərbaycan Respublikası CM-in 8, 41.2, 58.3, 59 və 61-ci maddələrinin tələblərinə düzgün riayət olunmuş, onun şəxsiyyətinə, törətdiyi cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə uyğun olaraq, təqsirli bilindiyi cinayət qanunu maddəsinin sanksiyası hüdudlarında cəzanın məqsədlərini təmin edən cəza təyin edilmişdir. Apellyasiya baxışı zamanı həmin cəzanın müddətinin yüngülləşdirilməsi və ya növünün dəyişdirilməsi üçün əsaslar müəyyən edilməmişdir. CM-in 8-ci maddəsi tələb edir ki, “cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai-təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır”. Cəzanın təyin edilməsinin ümumi əsaslarını təsbit edən Cinayət Məcəlləsinin 58.3-cü maddəsində də cinayət məsuliyyətinin ədalət prinsipinə uyğun olaraq göstərilir ki, “cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır”. Cəzanı yüngülləşdirən hallar dedikdə, Cinayət Məcəlləsinin 59-cu maddəsində sadalanan, eləcə də 59.1.1-59.1.14-cü maddələrdə birbaşa göstərilməyən, lakin məhkəmənin mülahizəsinə görə daha yüngül cəzanın təyin edilməsinə əsas verən başqa hallar nəzərdə tutulur (CM, maddə 59.2). Cəzanı ağırlaşdıran halların dairəsini isə Cinayət Məcəlləsinin 61.1ci maddəsi müəyyən edir. Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 139.0.5-ci maddəsi cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları cinayət təqibi üzrə icraat zamanı sübutlara əsasən müəyyən edilməli olan məsələlərin sırasında göstərmişdir. Yəni, məhkəmə qərarlarında təqsirləndirilənin şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı ağırlaşdıran və yüngülləşdirən hallar barədə nəticələr də CPM-in 143-cü maddəsinə uyğun olaraq toplanmış, 144-cü maddəsinə müvafiq qaydada yoxlanılmış və 145, 146-cı maddələrinin tələblərinə əməl olunmaqla qiymətləndirilmiş sübutlar vasitəsi ilə əsaslandırılmalı, əsası olmayan (müvafiq sübutlardan irəli gəlməyən) mülahizə xarakteri daşımamalıdır. Cəzanın məqsədini təsbit edən Cinayət Məcəlləsinin 41.2-ci maddəsinə əsasən cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 398.1.1-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin baxışı nəticəsində apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişdirmədən, apellyasiya şikayətini və ya apellyasiya protestini isə təmin etmədən saxlamaq haqqında qərar qəbul etmək səlahiyyətinə malikdir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, iş üzrə Sabirabad Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026cı il tarixli, *(*-***)-**/**** nömrəli hökmü verilmiş apellyasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 397-399, 404-405, 407 və 410-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA A L D İ: Apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Sabirabad Rayon Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-**/**** nömrəli hökmü məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar elan olunduğu andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardan CPM-in 410-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə və qaydada Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasına kassasiya şikayəti və ya kassasiya protesti verilə bilər.