Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №1(3-9)-374/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 1(3-9)-374/2026 23.07.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Əliyev Əli Abdulla oğlu (sədrlik edən), Bəhmənov Habil Xanoğlan oğlu və Həşimov Yaşar Xanoğlan oğlundan ibarət tərkibdə, Zeynallı Aslan Ismayıl oğlunun katibliyi, dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Apellyasiya instansiyası məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə Şöbəsinin prokuroru dövlət ittihamçısı1, məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi Şirvan Regional Vəkil Bürosunun vəkili müdafiəçi1 iştirakları ilə, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CMin) 178.3.2-ci maddəsi ilə məhkum edilməsinə dair Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli hökmündən apellyasiya şikayəti verilməsi üçün buraxılmış prosessual müddətin bərpasına dair vəsatətinin rədd olunması haqqında Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarından məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası MÜƏYYƏN E T D İ: Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli hökmü ilə, hakimlər X3 etdiyi, X2 və X1 ibarət tərkibdə, Təqsirləndirilən şəxs CM-in 178.3.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək 5 (beş) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, ona təyin edilmiş cəza CM-nin 70-ci maddəsinə əsasən 1 (bir) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti tətbiq edilmişdir. Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs həmin hökmdən apellyasiya şikayəti vermək üçün buraxılmış prosessual müddətin bərpasına dair vəsatətlə məhkəməyə müraciət etmişdir. Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarı ilə Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli hökmündən məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin verilməsi müddətinin bərpasına dair vəsatət təmin edilməmişdir. Həmin qərardan narazı qalan məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs apellyasiya şikayəti verərək Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini, apellyasiya şikayətinin qəbul olunması üçün buraxılmış prosessual müddətin bərpa edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli hökmünün surəti məhkum edilmiş şəxsə vaxtında təqdim edilməmiş, bunun nəticəsində o, hökmün tam məzmunu və motivləri ilə tanış ola, apellyasiya şikayətini qanunla müəyyən edilmiş müddətdə hazırlayıb verə bilməmişdir. Şikayətçi bildirmişdir ki, hökmün surətini almaq üçün məhkəmə iclas katibi ilə əlaqə saxlamış, poçt göndərişi barədə məlumat tələb etmiş, lakin hökmün surətini yalnız ## ##### 2026-cı il tarixdə elektron qaydada əldə etmişdir. Bundan sonra ## ##### 2026-cı il tarixdə apellyasiya şikayəti və buraxılmış prosessual müddətin bərpası barədə vəsatətlə Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Şikayətçi hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi bu halları nəzərə almadan vəsatəti əsassız olaraq rədd etmiş, bununla da onun məhkəmə qərarından səmərəli şikayət vermək hüququ məhdudlaşdırılmışdır. Məhkəmə iclasında dövlət ittihamçısı dövlət ittihamçısı1 müddətin üzrsüz səbəbdən buraxıldığını bildirərək apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini və Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi müdafiəçi1 apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarının ləğv edilməsini və buraxılmış prosessual müddətin bərpa olunmasını xahiş etdilər. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları əsasında yoxlayaraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən şikayət təmin edilməli, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarı ləğv edilməli və apellyasiya şikayəti vermək üçün buraxılmış prosessual müddət bərpa olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 384.1-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti və ya apellyasiya protesti apellyasiya şikayəti və ya apellyasiya protesti vermək hüququna malik olan şəxslər tərəfindən hökm və ya məhkəmənin digər qərarının elan olunduğu andan 20 (iyirmi) gün müddətində verilir. Həmin Məcəllənin 386-cı maddəsinə görə: 386.1. Apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin verilməsi müddəti üzrlü səbəblərə görə buraxıldıqda, bu Məcəllənin 383-cü maddəsində göstərilən şəxslər hökm və ya qərarı çıxarmış birinci instansiya məhkəməsi qarşısında buraxılmış müddətin bərpa edilməsi haqqında vəsatət qaldırmaq hüququna malikdirlər. 386.2. Apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin verilmə müddətinin bərpa edilməsi məsələsi birinci instansiya məhkəməsində məhkəmə iclasında sədrlik edən və ya hakim tərəfindən həll edilir. Belə vəsatətin baxılma günü və saatı barədə vəsatəti qaldırmış şəxsə vaxtında xəbər verilməlidir. Həmin şəxsin məhkəmə iclasına gəlməməsi vəsatətə baxılmasına mane olmur. 386.3. Apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin verilməsi müddətinin bərpa olunmasına dair vəsatət rədd edildikdə, bu qərardan apellyasiya instansiyası məhkəməsinə şikayət və ya protest verilə bilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayəti və apellyasiya protestinin verilmə müddətini bərpa etdikdə öz qərarını icra üçün birinci instansiya məhkəməsinə göndərir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi prosessual müddətin bərpası məsələsinə qiymət verərkən cinayət-prosessual qanunun normalarını həddindən artıq formal tətbiq etmiş, nəticədə məhkum edilmiş şəxsin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası və CPM ilə təmin edilmiş müdafiə və məhkəmə qərarından səmərəli şikayət vermək hüququ lazımi səviyyədə nəzərə alınmamışdır. Doğrudur, CPM-in 384.1-ci maddəsinə əsasən apellyasiya şikayəti hökmün elan olunduğu andan 20 (iyirmi) gün müddətində verilir. Lakin bu norma digər prosessual təminatlardan təcrid edilmiş şəkildə şərh edilə bilməz. Cinayət mühakimə icraatında prosessual müddətlər yalnız formal zaman meyarı deyil, həm də şəxsin qanunla təmin edilmiş hüquqlarını real və səmərəli həyata keçirməsinə xidmət edən hüquqi mexanizmdir. Apellyasiya hüququ yalnız şikayət vermək imkanının nəzəri mövcudluğu ilə məhdudlaşmır. Bu hüququn real həyata keçirilməsi üçün şəxsin mübahisələndirdiyi məhkəmə aktının tam məzmunu ilə tanış olmaq, hökmün faktiki və hüquqi əsaslarını öyrənmək, məhkəmənin hansı sübutlara istinad etdiyini, hansı dəlilləri qəbul və ya rədd etdiyini müəyyən etmək və bundan sonra əsaslandırılmış apellyasiya şikayəti hazırlamaq imkanı olmalıdır. Birinci instansiya məhkəməsi müddətin bərpasından imtina edərkən əsasən hökmün məhkum edilmiş şəxsin iştirakı ilə elan edilməsinə istinad etmişdir. Halbuki hökmün elan edilməsi ilə onun qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qaydada təqdim edilməsi eyni hüquqi nəticə doğuran prosessual hərəkətlər deyildir. Hökmün elan olunması şəxsin məhkəmə aktı barədə məlumatlandırılmasına xidmət etdiyi halda, hökmün surətinin təqdim edilməsi həmin qərarın motivləri ilə tanış olmaq və müdafiə hüququnun səmərəli həyata keçirilməsi üçün mühüm prosessual təminatdır. Iş materiallarından görünür ki, hökmün surətinin məhkum edilmiş şəxsin yaşayış ünvanına göndərildiyi qeyd olunsa da, həmin surətin onun tərəfindən faktiki qəbul edilməsini, yaxud qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ona təqdim olunmasını təsdiq edən mötəbər sübutlar mövcud deyildir. Əksinə, məhkum edilmiş şəxs ardıcıl olaraq hökmün surətini almadığını bildirmiş, bununla bağlı məhkəməyə müraciətlər etmiş, məhkəmə iclas katibi ilə əlaqə saxlamış, poçt göndərişi barədə məlumat tələb etmiş və yalnız ## ##### 2026-cı il tarixdə hökmün elektron nüsxəsini əldə etdiyini göstərmişdir. Bu hallar iş materialları ilə təkzib edilmir. Kollegiya qeyd edir ki, məhkəmə aktının göndərilməsi faktı onun şəxsə təqdim edilməsi faktı ilə eyniləşdirilə bilməz. Prosessual hüquqların həyata keçirilməsi baxımından əhəmiyyət kəsb edən hal məhkəmə qərarının şəxsin real tanış ola biləcəyi qaydada ona çatdırılmasıdır. Əks yanaşma prosessual təminatların formal xarakter almasına və müdafiə hüququnun faktiki olaraq məhdudlaşdırılmasına səbəb ola bilər. Birinci instansiya məhkəməsinin "hökm elan olunduğundan onun surətinin sonradan əldə edilməsi müddətin hesablanmasına təsir göstərmir" məzmunlu nəticəsi də mübahisələndirilən məsələnin mahiyyətini tam əhatə etmir. Həqiqətən, müddətin hesablanmasının başlanğıcı qanunla hökmün elan edildiyi an kimi müəyyən edilmişdir. Lakin bu hal məhkəməni prosessual müddətin buraxılmasının səbəblərini qiymətləndirmək və həmin səbəblərin şəxsin iradəsindən asılı olub-olmamasını araşdırmaq vəzifəsindən azad etmir. Prosessual müddətin bərpası institutu məhz qanunla müəyyən edilmiş müddətin obyektiv və üzrlü səbəblərdən ötürülməsi halları üçün nəzərdə tutulmuş hüquqi təminatdır. Bu institut tətbiq edilərkən məhkəmə yalnız müddətin formal olaraq nə vaxt başa çatmasını deyil, həm də şəxsin həmin müddət ərzində apellyasiya hüququndan real istifadə etmək imkanına malik olub-olmadığını qiymətləndirməlidir. Hazırkı iş üzrə məhkum edilmiş şəxs hökmün surətini vaxtında əldə etmədiyini, bunun üçün dəfələrlə müraciət etdiyini, elektron qaydada hökmü yalnız ## ##### 2026-cı il tarixdə aldığını bildirmiş və bundan sonra qısa müddət ərzində, yəni ## ##### 2026-cı il tarixdə həm apellyasiya şikayəti, həm də müddətin bərpası barədə vəsatətlə məhkəməyə müraciət etmişdir. Bu ardıcıllıq onun apellyasiya hüququndan istifadə etmək niyyətində olduğunu və həmin hüquqdan imtina etmədiyini göstərir. Kollegiya hesab edir ki, məhkəmə qərarının qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydada məhkuma təqdim edilməməsi onun hökmün motivləri ilə tanış olmaq, müdafiə mövqeyini formalaşdırmaq və əsaslandırılmış apellyasiya şikayəti hazırlamaq imkanını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırmışdır. Apellyasiya instansiyasında mübahisələndiriləcək hüquqi və faktiki məsələlərin müəyyən edilməsi hökmün tam mətni ilə tanış olmadan çətinləşir. Buna görə də şəxsdən yalnız hökmün elan edilməsinə əsaslanaraq tam hüquqi arqumentləşdirilmiş apellyasiya şikayəti hazırlaması tələb oluna bilməz. Ədalətli məhkəmə araşdırması və müdafiə hüququ prinsipləri prosessual normaların formal deyil, onların məqsədinə uyğun şərhini tələb edir. Prosessual qaydalar şəxsin məhkəməyə çıxış və şikayət hüququnun reallaşdırılmasına xidmət etməli, həmin hüququn həyata keçirilməsinə süni maneələr yaratmamalıdır. Məhkəmə aktının qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada təqdim edilməməsi nəticəsində şəxsin apellyasiya hüququndan səmərəli istifadə edə bilməməsi prosessual müddətin üzrlü səbəbdən buraxılması kimi qiymətləndirilə bilər. Birinci instansiya məhkəməsi isə bu halları lazımi qaydada araşdırmadan, hökmün elan olunması faktını müddətin bərpasından imtina üçün həlledici əsas kimi qəbul etmiş, bununla da prosessual müddətin bərpası institutunun məqsəd və mahiyyətini nəzərə almamışdır. CPM-nin 386-cı maddəsinin məqsədi şəxsin iradəsindən kənar və üzrlü səbəblərlə itirdiyi apellyasiya imkanının bərpasını təmin etməkdir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, hazırkı işdə müddətin bərpasından imtina olunması müdafiə və apellyasiya şikayəti vermək hüququnun həddindən artıq formal şərh edilməsi ilə nəticələnmişdir. CPM-nin 386.1, 386.2 və 386.3-cü maddələrinin məqsədinə uyğun yanaşma ondan ibarətdir ki, belə hallarda şəxsə apellyasiya baxışından real istifadə imkanı verilsin. Buna görə də buraxılmış prosessual müddət bərpa olunmalı və apellyasiya şikayətinin qanunla müəyyən edilmiş qaydada hərəkəti təmin edilməlidir. CPM-nin 388.1-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti və ya apellyasiya protesti daxil olduqdan sonra birinci instansiya məhkəməsi 48 saat müddətində onların surətlərini bu Məcəllənin 383.1 və 383.2-ci maddələrində göstərilən şəxslərə təqdim edir və ya göndərir, habelə onlara bu sənədlərə dair etiraz bildirmək və digər şəxslərin etirazları ilə tanış olmaq hüququnu və müddətini izah edir. Bu səbəbdən məhkum edilmiş şəxsin apellyasiya şikayəti CPM-nin 388-ci maddəsinin tələblərinə əməl edilməsi üçün cinayət işi ilə birlikdə birinci instansiya məhkəməsinə göndərilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60.1-ci maddəsində qeyd olunur ki, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Konstitusiyanın 65-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin məhkum etdiyi hər bir şəxsin öz barəsində çıxarılmış hökmə qanunla nəzərdə tutulan qaydada yuxarı məhkəmədə yenidən baxılması, habelə özünün əfv edilməsi və cəzasının yüngülləşdirilməsi haqqında müraciət etmək hüququ vardır. Insan Hüquqlarının və X6 Haqqında Konvensiyanın 6-cı maddəsinin (“Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ”) 1-ci hissəsində göstərilir ki, hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Həmin Konvensiyaya dair ## ###### 1984-cü il tarixli, * saylı Protokolun 2-ci maddəsinin 1-ci bəndində isə qeyd olunur ki, cinayət törətməyə görə məhkəmə tərəfindən məhkum edilmiş hər kəsin, barəsində çıxarılmış hökmə və ya təyin olunmuş cəzaya yuxarı məhkəmə instansiyasında yenidən baxılması hüququ vardır. Bu hüququn həyata keçirilməsi və onun həyata keçirilə biləcəyi əsaslar qanunla tənzimlənir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 12.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Cinayət-prosessual qanunvericiliyinə görə prosessual müddətlər elə vaxt dövrüdür ki, həmin müddətdə cinayət prosesinin iştirakçıları prosessual hüquq və vəzifələri icra etməli, prosessual qərarları qəbul etməli, prosessual hərəkətləri həyata keçirməli və ya həmin hərəkətləri etməkdən çəkinməlidirlər. CPM-nin 391.3.3-cü maddəsinə görə, apellyasiya şikayətinə və ya apellyasiya protestinə ilkin baxılması zamanı apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin verilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətin bərpa edilməsi və ya bərpanın rədd edilməsi haqqında qərar qəbul edir. Odur ki, məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməli, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)- ***/**** nömrəli qərarı ləğv edilməli, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli hökmündən apellyasiya şikayəti verilməsi üçün buraxılmış prosessual müddət bərpa edilməli, apellyasiya şikayəti isə CPM-nin 388-ci maddəsinin tələblərinə əməl edilməsi üçün cinayət işi ilə birlikdə birinci instansiya məhkəməsinə göndərilməlidir. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 384-386, 388, 391.3.3, 398.1.1 və 407-ci maddələrini rəhbər tutaraq, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası QƏRARA ALDİ: Apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qərarı Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə münasibətdə ləğv edilsin. Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli hökmündən apellyasiya şikayəti vermək üçün buraxılmış prosessual müddət bərpa edilsin. Məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs apellyasiya şikayəti Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 388-ci maddəsinin tələblərinə əməl edilməsi üçün cinayət işi ilə birlikdə birinci instansiya məhkəməsinə göndərilsin. Qərar elan olunduğu andan dərhal sonra qanuni qüvvəyə minir. Qərardan 1 ay müddətində Şirvan Apelyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti və kassasiya protesti verilə bilər.