Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(001)-1124/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(001)-1124/2021 15.02.2021 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hətəmzadə Fərid Eldar oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Ağazadə Səbinə Əjdər qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “borc” tələbinə dair mülki işə Bakı şəhərində, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Cavabdeh qarşı “borc” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx xxxxxx 2014-cü il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 163 manat, xx xxxx 2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 3020 manat, xx xxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə üzrə 2104 manat, hər üç müqavilə üzrə 5287 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, onunla Cavabdeh arasında bağlanmış xx xxxxxx 2014-cü il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh aldığı “Electrolux” markalı televizora görə 12 ay ərzində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 51 manat, qaz sobasına görə 12 ay ərzində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 15 manat, tozsorana görə 11 ay ərzində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 16 manat, bağlanmış xx xxxxxx 2015-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, aldığı elektrik gücləndirici, elektrik sobası və maqnitafonlara görə 12 və 6 aylıq ödəniş cədvəli üzrə cəmi 2104 manat, “Elektrolux” markalı paltaryuyan və televizora görə 24 ay ərzində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 130 manat olmaqla, hər üç müqavilə üzrə cəmi 6192 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozaraq, xx xxxxxx 2014-cü il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə sonuncu dəfə xx xxxxxx 2015-ci il tarixdə 150 manat, xx xxxx 2016-cı il tarixli müqavilə üzrə sonuncu dəfə xx xxxxxx 2016-cı il tarixdə 100 manat ödəniş etmiş, xx xxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə üzrə heç bir ödəniş aparmamışdır. Qeyd edilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək, təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə rəsmi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Buna görə də, məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx xxxxxx 2014-cü il tarixdə bağlanmış nisyə alqısatqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı Cavabdeh ümumi dəyəri 968 manat təşkil edən “Electrolux” markalı televizoru, qaz sobasını və tozsoranı 12 ay ərzində hər ay 51 manat, 12 ay ərzində hər ay 15 manat və 11 ay ərzində hər ay 16 manat ödəmək şərti ilə nisyə satmışdır. Həmçinin həmin müqavilə üzrə ödəmə cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh tərəfindən xx xxxxxx 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə müxtəlif vaxtlarda 51 manat, 67 manat, 67 manat, 130 manat, 120 manat, 120 manat, 50 manat, 50 manat və 150 manat olmaqla cəmi 805 manat ödəniş edilmiş, 163 manat isə ödənilməmiş qalmışdır. İş materiallarında olan satılmış məhsulun təhvil verilməsi haqqında xx.xx.2014-cü il tarixli aktın surətindən görünür ki, xx.xx.2014-cü il tarixli müqaviləyə əsasən “Electrolux” markalı televizor, qaz sobası və tozsoran alıcı Cavabdeh təhvil verilmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2015-ci il tarixdə bağlanmış nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı Cavabdeh ümumi dəyəri 2104 manat təşkil edən elektrik gücləndiricini, elektrik sobasını və maqnitafonları 12 ay ərzində hər ay 17 manat, 6 ay müddətində hər ay 12 manat, 6 ay müddətində hər ay 15 manat, 6 ay müddətində hər ay 10 manat və 24 ay müddətində hər ay 67 manat olmaqla hissə-hissə ödəmək şərti ilə nisyə satmışdır. Həmçinin həmin müqavilə üzrə ödəmə cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh tərəfindən xx.xx.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə heç bir ödəniş edilməmiş, 2104 manat borc ödənilməmiş qalmışdır. İş materiallarında olan satılmış məhsulun təhvil verilməsi haqqında xx.xx.2015-ci il tarixli aktın surətindən görünür ki, xx.xx.2015-ci il tarixli müqaviləyə əsasən elektrik gücləndirici, elektrik sobası və maqnitafonlar alıcı Cavabdeh təhvil verilmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2016-cı il tarixdə bağlanmış nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı Cavabdeh ümumi dəyəri 3120 manat təşkil edən “Evrolux” markalı paltaryuyanı və televizoru 24 aylıq ödəniş cədvəli üzrə hər ay 130 manat ödəmək şərti ilə nisyə satmışdır. Həmçinin həmin müqavilə üzrə ödəmə cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh tərəfindən xx.xx.2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 100 manat ödəniş edilmiş, 3020 manat borc ödənilməmiş qalmışdır. İş materiallarında olan satılmış məhsulun təhvil verilməsi haqqında xx.xx.2016-cı il tarixli aktın surətindən görünür ki, xx.xx.2016-cı il tarixli müqaviləyə əsasən "Evrolux” markalı paltaryuyanı və televizor alıcı Cavabdeh təhvil verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 14.2.1-ci maddəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müqavilələr və başqa əqdlər, habelə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, ona zidd olmayan müqavilələr və başqa əqdlərin bağlanması mülki hüquqların və vəzifələrin əmələ gəlməsi əsaslarından biri kimi təsbit edilmişdir. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə görə isə öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, Mülki Məcəllənin göstərilən müddəaları baxımından İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış nisiyə alqı-satqı müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik münasibətləri yaranmış və iddiaçının iddia tələbləri də məhz müqavilə hüququ çərçivəsində dəyərləndirilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: -385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; -442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür; -445.2.-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi, icra müdəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır; -448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir; -450.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. -462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir; -598.3-cü maddəsinə əsasən əgər alıcı alqı-satqı müqaviləsinə uyğun olaraq verilmiş əşyanı vaxtında ödəmirsə, satıcı əşyanı ödəməyi və bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizləri ödəməyi tələb edə bilər. -600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; -600.2-ci maddəsinə görə əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. -600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; -601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Məhkəmədə müəyyən edildi ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2014-cü il tarixli, xx xxxx 2016-cı il tarixli və xx xxxxxx 2015-ci il tarixli nisiyə alqısatqı müqavilələri üzrə sonuncu müxtəlif məişət əşyalarını hissə-hissə ödəmək şərti ilə cavabdehə satmışdır. Cavabdeh sözügedən müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmədiyindən, iddia tələbi təmin edilməli, Cavabdeh xx xxxxxx 2014-cü il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 163 manat, xx xxxx 2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 3020 manat, xx xxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə üzrə 2104 manat, hər üç müqavilə üzrə 5287 manat borcu qaytarmamışdır. Həmçinin qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınmalı olduğundan, 30 manat dövlət rümunu da iddiçının xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, QƏT E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh xx xxxxxx 2014-cü il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 163 manat, xx xxxx 2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 3020 manat, xx xxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə üzrə 2104 manat, hər üç müqavilə üzrə 5287 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutularaq İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Fərid Hətəmzadə