Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(001)-1746/2025 04.04.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair mülki iş (açar sözlər: nisyə alqı-satqı müqaviləsi) Hakim Vəliyeva Elnarə Fəxrəddin qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Hüseynov Həmid Xudaverdi oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1, Cavabdeh iştirakı ilə, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Vəliyeva Elnarə Fəxrəddin qızı, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İM: I. Mülki işin mahiyyəti
1. İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
2. İddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1463,95 manat olan Playstation 5 üçün 17,47 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 120,54 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, vaxtında ödəniş etməməsi nəticəsində 1446,4 manat əsas, 433,92 manat cərimə borcu yaranmışdır. Həmçinin, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1545 manat olan Playstation 5 üçün 360 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 15 ay ərzində aylıq 79 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, həmin müqavilə üzrə də vaxtında ödəniş etmədiyindən 1185 manat əsas, 355,5 manat cərimə borcu yaranmışdır. Həmçinin, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 630,72 manat olan 2 ədəd Vinil mat, İmei kod **********91841 Xiaomi Redmi 13 markalı telefon üçün 0 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 52,56 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, həmin müqavilə üzrə də vaxtında ödəniş etmədiyindən 630,72 manat əsas, İnnovativ Layihələr Mərkəzinə ödənilən 23,6 manat rüsum, 189,22 manat cərimə borcu yaranmışdır. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 701 manat olan Apple airpods 3 qulaqlıq, PS5 oyun pultu üçün 65 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 53 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, həmin müqavilə üzrə də vaxtında ödəniş etmədiyindən 636 manat əsas, 190,8 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 442,55 manat təşkil edir. "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1446,4 manat əsas, 433,92 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1185 manat əsas, 355,5 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 630,72 manat əsas, İnnovativ Layihələr Mərkəzinə ödənilən 23,6 manat rüsum, 189,22 manat cərimə borcu və xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 636 manat əsas, 190,8 manat cərimə borcu olmaqla, dörd müqavilə üzrə ümumilikdə 5091,16 manat məbləğində pul vəsaitinin və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş pul vəsaitinin əvəzi qismində 70,92 manat məbləğində pulun cavabdehdən tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
İİ. Tərəflərin mövqeləri:
Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi verdiyi ihatında bildirdi ki, iddia tələbi əsaslı və qanunidir. Bu səbəbdən iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdeh verdiyi izahatında bildirdi ki, iddia tələbini əsas borc hissəsində qəbul edir, lakin cərimə borcu hissəsi ilə razı deyil.
İİİ. İşin faktiki halları:
İş materiallarına əlavə olunmuş:
- xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, Cavabdeh alğı-satqı qiyməti 1463,95 manat olan Playstation 5 üçün 17,47 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 120,54 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1545 manat olan Playstation 5 üçün 360 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 15 ay ərzində aylıq 79 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə Playstation 5 tam qüsursuz halda təhvil almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1545 manat olan Playstation 5 üçün 360 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 15 ay ərzində aylıq 79 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə Playstation 5 tam qüsursuz halda təhvil almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1545 manat olan 630,72 manat olan 2 ədəd Vinil mat, İmei kod **********91841 Xiaomi Redmi 13 markalı telefon üçün 0 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 52,56 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə 2 ədəd Vinil mat, İmei kod **********91841 Xiaomi Redmi 13 markalı telefon tam qüsursuz halda təhvil almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 701 manat olan Apple airpods 3 qulaqlıq, PS5 oyun pultu üçün 65 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 53 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə Apple airpods 3 qulaqlıq, PS5 oyun pultu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. - Müqavilələrin 2-ci bəndinə əsasən müştəri ödəniş cədvəli üzrə ödənişlərini vaxtında ödəməsə, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq peniya ödəyir. - xx.xx.2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, Cavabdehnın alqı-satqı müqavilələri üzrə həmin tarixə ümumilikdə hər iki müqavilə üzrə 5091,16 manat borcu vardır. - "xxxx" MMC-nin Cavabdeh ünvanladığı xəbərdarlığa əsasən məlum olur ki, cavabdehin alğı-satqı müqavilələri üzrə yaranmış borcu 3 iş günü müddətində ödəməyi təklif etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir.
İV. Tətbiq edilən hüquq və Məhkəmənin mövqeyi:
Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 399.1-ci maddəsinə görə, müqavilə bağlandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşya alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 601.1-ci maddəsinə görə isə, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası , müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. 600.4 və 600.5-ci maddələrinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edildi ki, tərəflər arasında nisyə alğı-satqı müqaviləsi bağlanmaqla həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. Cavabdehin öhdəliklərini lazımınca icra etməməsi iddiaçıya həmin müqavilə və Mülki Məcəllənin yuxarıda sadalanan normalarından çıxış etməklə bu iddia tələbini irəli sürmək hüququ vermişdir. Məhkəmə işin sadalanan qanunvericilik normalarını, eləcə də alqı-satqı müqaviləsinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəliyi tam icra etmədiyini, nəticədə onların həmin müqavilələr üzrə iddiaçıya bоrcunun yarandığını, belə olan halda isə iddiaçının borcun ödənilməsini cavabdehdən tələb etmək hüququna malik olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehdən göstərilən borc tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Bundan əlavə, materiallardan görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsində borcun ödənilməsinin gecikdirilməsinə görə tərəflər arasında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən hesablanmış cərimə pulunun cavabdehdən tutulması tələbini də irəli sürmüşdür. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin müqavilələri üzrə ödənişlərini gecikdirməsi işin yuxarıda göstərilən halları ilə müəyyən edildiyindən və tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrdə öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulduğundan iddiaçı cavabdehdən cərimənin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Belə olan halda məhkəmə tələb olunan cərimənin əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafeyini nəzərə alaraq hesab edir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan dəbbə pulunun miqdarı azaldılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə işin sadalanan qanunvericilik normalarını, eləcə də cavabdehin alğı-satqı müqaviləsinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etmədiyini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1446,4 manat əsas, 40 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1185 manat əsas, 30 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 630,72 manat əsas, İnnovativ Layihələr Mərkəzinə ödənilən 23,6 manat rüsum, 10 manat cərimə borcu və xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 636 manat əsas, 10 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 4011,72 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş 60 manat dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir.
V. Nəticə:
21. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 227, 233, 284-6, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİM:
İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1446,4 manat əsas, 40 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1185 manat əsas, 30 manat cərimə borcu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 630,72 manat əsas, İnnovativ Layihələr Mərkəzinə ödənilən 23,6 manat rüsum, 10 manat cərimə borcu və xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 636 manat əsas, 10 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 4011,72 (dörd min on bir manat yetmiş iki qəpik) manat və 60 (altmış) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Sədrlik edən: Elnarə Vəliyeva