Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(001)-6595/2024 25.11.2024 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı "xxxx" MMC-nin cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızına qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair mülki iş (açar sözlər: nisyə alqı-satqı müqaviləsi) Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Vəliyeva Elnarə Fəxrəddin qızı, iddiaçı "xxxx" MMC-nin cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızına qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair iddiasına kiçik iddialara dair iş üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İM: I. Mülki işin mahiyyəti
1. İddiaçı "xxxx" MMC cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızına qarşı “nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
2. İddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" MMC ilə Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızı arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 1676 manat olan İmei kod **********15909 İphone 11 markalı telefon, apple adapter üçün 56 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 135 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, vaxtında ödəniş etməməsi nəticəsində 1507,96 manat əsas, 150,04 manat cərimə borcu yaranmışdır. Həmçinin, "xxxx" MMC ilə Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızı arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 810 manat olan İmei kod **********47997 Huawei Nova 11İ markalı telefon üçün 60 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 62,5 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almış, həmin müqavilə üzrə də vaxtında ödəniş etmədiyindən 685,93 manat əsas, 68,07 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 292,11 manat təşkil edir. "xxxx" MMC Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızına qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1507,96 manat əsas, 150,04 manat cərimə borcu, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 685,93 manat əsas, 68,07 manat cərimə borcu olmaqla, hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 2412 manat məbləğində pul vəsaitinin və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş pul vəsaitinin əvəzi qismində 44,12 manat məbləğində pulun cavabdehdən tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
II. Məhkəmə baxışının hədləri:
3. Mülki Prosessual Məcəllənin: - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 217.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. - 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. - 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır.
III. Sübutların tədqiqi və məhkəmənin mövqeyi:
4. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızı alğı-satqı qiyməti 1676 manat olan İmei kod **********15909 İphone 11 markalı telefon, apple adapter üçün 56 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 135 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır.
5. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 810 manat olan İmei kod **********47997 Huawei Nova 11İ markalı telefon üçün 60 manat ilkin ödəniş etməklə, qalan məbləği 12 ay ərzində aylıq 62,5 manat ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır.
7. Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə İmei kod **********15909 İphone 11 markalı telefon, apple adapter üçün tam qüsursuz halda təhvil almışdır.
8. Müqaviləyə əlavə edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən, cavabdeh müqavilə üzrə İmei kod **********47997 Huawei Nova 11İ markalı telefon üçün tam qüsursuz halda təhvil almışdır.
9. Müqavilələrin 2-ci bəndinə əsasən müştəri ödəniş cədvəli üzrə ödənişlərini vaxtında ödəməsə, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq peniya ödəyir.
10. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən cavabdeh tərəfindən öhdəliklərin icrasının gecikdirildiyini, odur ki, borcun icra edilməsini tələb etmiş, əks təqdirdə 3 gün müddətində məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq etmişdir.
11. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızının xx.xx.2023-cü il və xx.xx.2023-cü il tarixli alqısatqı müqavilələri üzrə həmin tarixə xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1507,96 manat əsas, 150,04 manat cərimə borcu, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 359,5 manat əsas, 35,5 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə hər iki müqavilə üzrə 2412 manat borcu vardır.
12. İş materiallarında olan "xxxx" MMC-nin cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızına ünvanladığı xəbərdarlığa əsasən məlum olur ki, cavabdehin xx.xx.2023-cü il və xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqavilələri üzrə yaranmış borcu 3 iş günü müddətində ödəməyi təklif etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir.
13. Məhkəmə iddiaçının kiçik iddiaya dair işə sadələşdirilmiş qaydada baxılması barədə ərizə ilə məhkəmə müraciət etdiyini, eləcə də təqdim edilmiş sənədlərin iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etdiyini nəzərə alaraq hazırkı işə MPM-in yuxarıda göstərilən maddələrinin tələblərinə əsasən təqdim edilmiş sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan - sadələşdirilmiş qaydada baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
14. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildirişlər göndərilsə də, iddiaya qarşı etiraz daxil olmamışdır
15. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. - 399.1-ci maddəsinə görə, müqavilə bağlandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur. - 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. - 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşya alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. - 601.1-ci maddəsinə görə isə, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası , müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. - 600.4 və 600.5-ci maddələrinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər.
16. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edildi ki, tərəflər arasında nisyə alqısatqı müqaviləsi bağlanmaqla həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. Cavabdehin öhdəliklərini lazımınca icra etməməsi iddiaçıya həmin müqavilə və Mülki Məcəllənin yuxarıda sadalanan normalarından çıxış etməklə bu iddia tələbini irəli sürmək hüququ vermişdir.
17. Məhkəmə işin sadalanan qanunvericilik normalarını, eləcə də alqı-satqı müqaviləsinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəliyi tam icra etmədiyini, nəticədə onların həmin müqavilələr üzrə iddiaçıya bоrcunun yarandığını, belə olan halda isə iddiaçının borcun ödənilməsini cavabdehdən tələb etmək hüququna malik olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia əsas borc hissəsində təmin edilməli, cavabdehdən göstərilən borc tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir.
18. Bundan əlavə, materiallardan görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsində borcun ödənilməsinin gecikdirilməsinə görə tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 150,4 manat və xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 68,07 manat cərimə pulunun cavabdehdən tutulması tələbini də irəli sürmüşdür.
19. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir.
20. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin müqavilələri üzrə ödənişlərini gecikdirməsi işin yuxarıda göstərilən halları ilə müəyyən edildiyindən və tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrdə öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulduğundan iddiaçı cavabdehdən cərimənin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır.
21. Belə olan halda məhkəmə tələb olunan cərimənin əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafeyini nəzərə alaraq hesab edir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan dəbbə pulunun miqdarı azaldılmalı, xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 50 manat və xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 5 manat cərimə saxlanılmalıdır.
17. Beləliklə, məhkəmə işin sadalanan qanunvericilik normalarını, eləcə də cavabdehin alqı-satqı müqaviləsinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etmədiyini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızından xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1507,96 manat əsas borc, 50 manat cərimə, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 685,93 manat əsas borc, 5 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2248,89 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir.
19. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
20. Məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumunun 40 manat hissəsi cavabdehə aid edilməlidir.
İV. Nəticə:
21. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 227, 233, 284-6, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİM:
İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızından xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1507,96 manat əsas borc, 50 manat cərimə, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 685,93 manat əsas borc, 5 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2248,89 (iki min iki yüz qırx səkkiz manat səksən doqquz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Ödənilmiş dövlət rüsumunun 40 (qırx) manat hissəsi cavabdeh Güləliyeva (Qəniyeva) Rəhimə Fazil qızından qızından tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Sədrlik edən: Elnarə Vəliyeva