Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-1058/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-1058/2021 31.03.2021 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əsədov Kamran Bağır oğlunun sədrliyi, İmanov Tural Arif oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 02.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ kodu **********28034 olan iPhone Xs Max markalı telefon üçün 2749 manat ödənilməmiş hissə, 834 manat dəbbə pulu, 28.02.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, Samsug markalı TV üçün, 569 manat ödənilməmiş hissə, 165 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 4317 manat borc, 30 manat ödənilməmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 4347 manat borcun Cavabdeh alınaraq, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında başlanmış 02.08.2019-cu il və 28.02.2019-cu il tarixli alğı-satqı müqavilələrinə əsasən İMEİ kodu **********28034 olan iPhone Xs Max markalı telefon və «Samsung» markalı TV almış, ümumilikdə 4317 manat borcu yaranmışdır. Belə ki, 02.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 3036 manat (12 ay X 253 manat+0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********28034 olan «Phone XS Max» markalı telefon üçün cəmi, 3583 manat olmaqla, ondan, 2749 manat ödənilməmiş hissə, 834 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Bundan başqa, 28.02.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 1422 manat (18 ay x 79 manat +0 manat ilkin ödəniş) olan «Samsung» markalı TV üçün ümumilikdə, 734 manat olmaqla, ondan, 569 manat ödənilməmiş hissə, 165 manat dəbbə pulu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1140 manat təşkil edir. İddiaçının nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi və məhkəmədən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmiş və məhkəmə iclasının təxirə salınmasını xahiş etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5-ci maddəsinə əsasən işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia aşağıdakılara əsasən qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 02.08.2019-cu il tarixli, 00820531 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissəhissə ödəmək şərti ilə «iPhone Xs Max» markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 28.02.2019-cu il tarixli, 00535479 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissə-hissə ödəmək şərti ilə «Samsung LED» markalı TV almışdır. Cavabdeh alınmış əşyalara görə müqavilənin şərtlərinə əsasən müvafiq qaydada ödəniş etməli idi. Lakin, maliyyə və ödəniş cədvəlindən göründüyü kimi, Cavabdeh onunla bağlanmış müqavilələr üzrə «Samsung LED TV»yə görə 853 manat, «iPhone Xs Max» markalı telefona görə 287 manat, cəmi 1140 manat ödəniş etmiş, qalan borcu isə ödəməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 328.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər tərəflər hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsini baş verib-verməyəcəyi məlum olmayan hallardan asılı etmişlərsə, əqd şərtlə bağlanmış sayılır. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinin tələbinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra emədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarında olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh iddiaçı "xxxx" MMCdən yuxarıda qeyd olunan müqavilələrə əsasən dəyərini hissə-hissə ödəmək şərti ilə «Samsung LED TV» və “iPhone Xs Max» telefon almış, lakin ödənişləri vaxtı-vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirməyərək, öhdəliklərini icra etməmiş, nəticədə 23.02.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən «Samsung LED TV»yə görə 569 manat, «iPhone Xs Max» markalı telefona görə isə 2749 manat, ümumilikdə 3318 manat borc məbləği yaranmış, iddiaçı tərəfindən həmin məbləğlərə «Samsung LED TV»yə görə 165 manat, «iPhone Xs Max» markalı telefona görə 834 manat dəbbə pulu hesablanmışdır. İş materiallarında olan xəbərdarlıqdan görünür ki, "xxxx" MMC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Ödəniş qəbzindən görünür ki, məhkəməyə iddia ərizəsi təqdim edilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, 02.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «iPhone Xs Max» markalı telefon üçün 287 manat ödənilməmiş hissə, 83 manat dəbbə pulu, 28.02.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung LED TV» üçün 853 manat ödənilməmiş hissə, 16 manat dəbbə pulu və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1269 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. İddianın qalan hissəsi təmin edilə bilməz. Belə ki, iddiaçı dəbbə pulunun tutulmasına dair tələb irəli sürərkən, dəbbə pulunun məbləği tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə hesab edir ki, 02.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 83 manat 28.02.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 16 manat olmaqla, cəmi 113 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ədalətli olmaqla yanaşı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri qorunmuş olur. Digər tərəfdən, əsas borcun tutulması ilə yanaşı, qeyd olunan məbləğdə dəbbə pulunun tutulması iddiaçıya dəymiş real zərəri kompensasiya edir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. 02.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «iPhone Xs Max» markalı telefon üçün 287 manat ödənilməmiş hissə, 83 manat dəbbə pulu, 28.02.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung LED TV» üçün 853 manat ödənilməmiş hissə, 16 manat dəbbə pulu və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1269 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kamran Əsədov