Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-1090/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-1090/2021 06.04.2021 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əsədov Kamran Bağır oğlunun sədrliyi, İmanov Tural Arif oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 11.01.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə HOFFMANN markalı paltaryuyan, HOFFMANN markalı soyuducu üçün 766 manat ödənilməmiş hissə, 231 manat dəbbə pulu, 16.04.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə «Samsung» markalı soyuducu üçün 993 manat ödənilməmiş hissə, 255 manat dəbbə pulu, 16.04.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə «Samsung» markalı televizor üçün 617 manat ödənilməmiş hissə, 186 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 3048 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 3078 manat pulun cavabdeh Babayeva Fərzanə Azər qızından alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 11.01.2019-cu il, 16.04.2019-cu il və 16.04.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən, "xxxx" MMC-dən «HOFFMANN» markalı paltaryuyan, «HOFFMANN» markalı soyuducu, «Samsung» markalı soyuducu, «Samsung» markalı televizor almış, nəticədə 3048 manat borcu yaranmışdır. 11.01.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, alğı-satqı qiyməti 1680 manat (24 X 70 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan «HOFFMANN» markalı paltaryuyan, «HOFFMANN» markalı soyuducu üçün ümumilikdə 997 manat olmaqla ondan, 766 manat ödənilməmiş hissə, 231 manat dəbbə pulu borcu, 16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, alğı-satqı qiyməti 1704 manat (24 X 71 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan «Samsung» markalı soyuducu üçün ümumilikdə 1248 manat olmaqla ondan, 993 manat ödənilməmiş hissə, 255 manat dəbbə pulu borcu, 16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən isə alğı-satqı qiyməti 1242 manat (18 X 69 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan «Samsung» markalı televizor üçün ümumilikdə 803 manat olmaqla ondan, 617 manat ödənilməmiş hissə, 186 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 2250 manat təşkil edir. İddiaçının nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi və məhkəmədən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmiş və məhkəmə iclasının təxirə salınmasını xahiş etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5-ci maddəsinə əsasən işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia aşağıdakılara əsasən qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 11.01.2019-cu il tarixli, 00465803 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyəri müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissəhissə ödəmək şərti ilə «HOFFMANN» markalı soyuducu və «HOFFMANN» markalı paltaryuyan almışdır. İş materiallarında olan 16.04.2019-cu il tarixli, 00616535 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissə-hissə ödəmək şərti ilə «Samsung» markalı soyuducu almışdır. İş materiallarında olan 16.04.2019-cu il tarixli, 00616567 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissə-hissə ödəmək şərti ilə «Samsung» markalı televizor almışdır. Cavabdeh alınmış əşyalara görə müqavilənin şərtlərinə əsasən müvafiq qaydada ödəniş etməli idi. Lakin, maliyyə və ödəniş cədvəlindən göründüyü kimi, Cavabdeh müqavilələr üzrə «HOFFMANN» markalı soyuducuya görə 914 manat, «Samsung» markalı soyuducuya görə 993 manat, «Samsung LED» markalı televizora görə 617 manat, ümumilikdə cəmi 2250 manat ödəniş etmiş, qalan borcu isə ödəməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 328.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər tərəflər hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsini baş verib-verməyəcəyi məlum olmayan hallardan asılı etmişlərsə, əqd şərtlə bağlanmış sayılır. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinin tələbinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra emədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarında olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh iddiaçı "xxxx" MMCdən yuxarıda qeyd olunan müqavilələrə əsasən dəyərini hissə-hissə ödəmək şərti ilə «HOFFMANN» markalı soyuducu, «Samsung» markalı soyuducu və «Samsung» markalı televizor almış, lakin ödənişləri vaxtı-vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirməyərək, öhdəliklərini icra etməmiş, nəticədə 26.02.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən «HOFFMANN» markalı paltaryuyana və «HOFFMANN» markalı soyuducuya əsasən 3048 manat, «Samsung» markalı soyuducuya əsasən 255 manat, «Samsung LED»markalı televizora görə isə 617 manat, ümumilikdə 2376 manat borc məbləği yaranmış, iddiaçı tərəfindən həmin məbləğlərə HOFFMANN» markalı paltaryuyana və «HOFFMANN» markalı soyuducuya görə 231 manat, «Samsung» markalı soyuducuya görə 255 manat, «Samsung LED» markalı televizora görə 186 manat dəbbə pulu hesablanmışdır. İş materiallarında olan xəbərdarlıqdan görünür ki, "xxxx" MMC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Ödəniş qəbzindən görünür ki, məhkəməyə iddia ərizəsi təqdim edilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, 11.01.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «HOFFMANN» markalı paltaryuyan və «HOFFMANN» markalı soyuducu üçün 766 manat ödənilməmiş hissə, 23 manat dəbbə pulu, 16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung» markalı soyuducu üçün 993 manat ödənilməmiş hissə, 25 manat dəbbə pulu,16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung» markalı televizor üçün 617 manat ödənilməmiş hissə, 18 manat dəbbə pulu və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 3078 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. İddianın qalan hissəsi təmin edilə bilməz. Belə ki, iddiaçı dəbbə pulunun tutulmasına dair tələb irəli sürərkən, dəbbə pulunun məbləği tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə hesab edir ki, 66 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ədalətli olmaqla yanaşı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri qorunmuş olur. Digər tərəfdən, əsas borcun tutulması ilə yanaşı, qeyd olunan məbləğdə dəbbə pulunun tutulması iddiaçıya dəymiş real zərəri kompensasiya edir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. 1111.01.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «HOFFMANN» markalı paltaryuyan və «HOFFMANN» markalı soyuducu üçün 766 manat ödənilməmiş hissə, 23 manat dəbbə pulu, 16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung» markalı soyuducu üçün 993 manat ödənilməmiş hissə, 25 manat dəbbə pulu, 16.04.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «Samsung» markalı televizor üçün 617 manat ödənilməmiş hissə, 18 manat dəbbə pulu və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 2472 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kamran Əsədov