Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-1246/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-1246/2021 06.05.2021 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Fuad Ələsgər oğlunun sədrliyi, Əsədov Cavid Həbib oğlunun katibliyi, iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 03.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə Samsung markalı soyuducu, İMEİ kodu **********25531 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefon, Xiaomi markalı qulaqlıq üçün 2550 manat ödənilməmiş əsas borc, 765 manat cərimə, 11.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə LG markalı qabyuyan üçün 1334 manat ödənilməmiş əsas borc, 402 manat cərimə, 23.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə Dnepr markalı dolab, Dnepr markalı termo, Dnepr markalı tumba, Matras və Soft yumşaq mebel üçün 1628 manat ödənilməmiş əsas borc, 288 manat cərimə, ümumilikdə 6967 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu, cəmi 6997 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq iddiaçı «xxxx» MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X2 izahat verərək bildirdi ki, cavabdeh tərəf iddiaçı «xxxx» MMC ilə bağladığı 03.11.2019-cu il, 11.11.2019-cu il, 23.11.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən Samsung markalı soyuducu, Samsung Galaxy A30s markalı telefon, Xiaomi markalı qulaqlıq, LG markalı qabyuyan, Dnepr markalı çarpayı, Dnepr markalı dolab, Dnepr markalı termo, Dnepr markalı tumba, Matras və Soft yumşaq mebel almış və nəticədə 6967 manat borcu yaranmışdır. Belə ki, cavabdeh müqavilə şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 3188 manat (12 ay x 255 manat + 128 manat ilkin ödəniş) Samsung markalı soyuducu, Xiaomi markalı qulaqlıq, alqı-satqı qiyməti 1608 manat (12 ay x 134 manat + 0 manat ilkin ödəniş) LG markalı qabyuyan və alqı-satqı qiyməti 1810 manat (24 ay x 74 manat + 34 manat ilkin ödəniş) Dnepr markalı çarpayı, Dnepr markalı dolab, Dnepr markalı termo, Dnepr markalı tumba, Matras və Soft yumşaq mebel üçün ümumilikdə 6967 manat borcu yaranmışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh borcu ödəməkdən boyun qaçırmışdır. Bu səbəbdən də, iddiaçı təşkilat məcburiyyət qarşısında qalaraq iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir və iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş edir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş və səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 135.7, 185.5-ci maddələrinə əsasən, mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə, iddiaçı təşkilatın səlahiyyətli nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sübutları tədqiq edərək belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi aşağıdakı əsaslara görə qismən əsaslı hesab olunaraq qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 03.11.2019-cu il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 3188 manat dəyərində Samsung markalı soyuducunu, Samsung Galaxy A30s markalı telefonu və Xiaomi markalı qulaqlığı ilkin ödəniş 128 manat olmaqla, 12 ay müddətinə hər ay 255 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 11.11.2019-cu il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 1608 manat dəyərində LG markalı qabyuyanı ilkin ödəniş 0 manat olmaqla, 12 ay müddətinə hər ay 134 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 23.11.2019-cu il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 1810 manat dəyərində Dnepr markalı çarpayını, Dnepr markalı dolabı, Dnepr markalı termonu, Dnepr markalı tumbanı, Matras və Soft yumşaq mebeli ilkin ödəniş 34 manat olmaqla, 24 ay müddətinə hər ay 74 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 12.03.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, 03.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 2550 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 765 manat cərimə olmaqla, cəmi 3315 manat, 11.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 1334 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 402 manat cərimə olmaqla, cəmi 1736 manat, 23.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 1628 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 288 manat cərimə olmaqla, cəmi 1916 manat, ümumilikdə 6967 manat məbləğində borcu yaranmışdır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək müəyyən edir ki, “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03.11.2019-cu il, 11.11.2019cu il və 23.11.2019-cu il tarixli müqavilələr mahiyyət etibarilə əşyanın dəyərinin hissə-hissə ödənilməsini nəzərdə tutan nisyə alqı-satqı müqavilələridir. Ona görə də həmin müqavilələr barədə Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 600, 601-ci maddələri tətbiq olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 601-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə alınması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissəhissə ödəmək şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2 və 600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən, müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Sadalanan hüquq normalarının tələblərinə əsasən məhkəmə müəyyən edir ki, cavabdeh iddiaçı təşkilatdan müqavilələr üzrə aldığı əşyaların dəyərini hissə-hissə ödəmək öhdəliyinin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin cavabdeh müqavilə öhdəliklərini icra etməyərək, iddiaçı qarşısında həmin pul öhdəliyini icra etməmişdir. Buna görə də iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin əşyaların dəyərindən ödənilməmiş qalan hissəni tələb etməsi tam əsaslıdır. Bununla yanaşı, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi 03.11.2019-cu il, 11.11.2019-cu il və 23.11.2019-cu il tarixli müqavilələr üzrə dəbbə pulu hissəsində qismən əsassızdır. Belə ki, müqavilələrdə dəbbə pulunun hesablanması qaydası yüksək həddə müəyyən edilmiş və cavabdehin maddi vəziyyəti nəzərə alınmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə müəyyən edilmiş yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 5.3-cü maddəsinə əsasən, mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Odur ki, məhkəmə borclunun və kreditorun əmlak mənafelərini, ümumi borc məbləğlərini nəzərə alaraq, 03.11.2019-cu il, 11.11.2019-cu il və 23.11.2019-cu il tarixli müqavilələr üzrə dəbbə pulu tələbinin azaldılmasını və 03.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 250 manat, 11.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 130 manat, 23.11.2019cu il tarixli müqavilə üzrə 160 manat həddində təmin olunmasını ağlabatan və ədalətli hesab edir. Məhkəmə iddianın dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən, sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-ci, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 03.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 2550 manat ödənilməmiş əsas borc, 250 manat cərimə; 11.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 1334 manat ödənilməmiş əsas borc, 130 manat cərimə; 23.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 1628 manat ödənilməmiş əsas borc, 160 manat cərimə və 26 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 6078 (altı min yetmiş səkkiz) manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı «xxxx» MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən : Fuad Hüseynov