Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-1397/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-1397/2021 16.05.2021 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əsədov Kamran Bağır oğlunun sədrliyi, İmanov Tural Arif oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 17.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********70850 olan X4 8T markalı telefon üçün 464,2 manat ödənilməmiş hissə, 135,8 manat dəbbə pulu, 01.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə Acer Aspire 3 markalı notebook üçün 1028 manat ödənilməmiş hissə, 320 manat dəbbə pulu, 06.03.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********42153 olan X5 8 markalı telefon üçün 353 manat ödənilməmiş hissə, 97 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 2398 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 2428 manat məbləğində pulun Cavabdeh alınaraq, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında başlanmış 17.01.2020-ci il, 01.02.2020-ci il və 06.03.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən İMEİ kodu **********70850 olan X4 8T markalı telefon, Acer Aspire 3 markalı noptebook, İMEİ kodu **********42153 olan X4 8 markalı telefon almış və 2398 manat məbləğində borc yaranmışdır. 17.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 601,2 manat (12 X ay 50.1 manat+0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********70850 olan X4 8T markalı telefon üçün ümumilikdə 600 manat olmaqla, ondan 464,2 manat ödənilməmiş hissə, 135,8 manat dəbbə pulu, 01.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 1068 manat (12 X89 manat+0 manat ilkin ödəniş) Acer Aspire 3 markalı notebook üçün ümumilikdə, 1348 manat olmaqla, ondan 1028 manat ödənilməmiş hissə, 320 manat dəbbə pulu, 06.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 490 manat (6 ay X 65,5 manat +97 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********42153 olan X4 8 markalı telefon üçün 450 manat olmaqla, ondan 353 manat ödənilməmiş hissə, 97 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 314 manat təşkil edir. İddiaçının nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi və məhkəmədən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmiş və məhkəmə iclasının təxirə salınmasını xahiş etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5-ci maddəsinə əsasən işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia aşağıdakılara əsasən qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 17.01.2020-ci il tarixli, 20043478 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissəhissə ödəmək şərti ilə «X4 8T» markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 01.02.2020-ci il tarixli, 20074132 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissə-hissə ödəmək şərti ilə «Acer Aspire 3» markalı notebook almışdır. İş materiallarında olan 06.03.2020-ci il tarixli, 20149949 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən dəyərini müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq hissə-hissə ödəmək şərti ilə «X4 8» markalı telefon almışdır. Cavabdeh alınmış əşyalara görə müqavilənin şərtlərinə əsasən müvafiq qaydada ödəniş etməli idi. Lakin, maliyyə və ödəniş cədvəlindən göründüyü kimi, Cavabdeh onunla bağlanmış müqavilələr üzrə «X4 8T» markalı telefon görə 137 manat, «Acer Aspire 3» markalı notebook görə 40 manat, «X4 8» markalı telefon görə 137 manat, cəmi 314 manat ödəniş etmiş, qalan borcu isə ödəməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 328.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər tərəflər hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsini baş verib-verməyəcəyi məlum olmayan hallardan asılı etmişlərsə, əqd şərtlə bağlanmış sayılır. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinin tələbinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra emədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarında olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh iddiaçı "xxxx" MMCdən yuxarıda qeyd olunan müqavilələrə əsasən dəyərini hissə-hissə ödəmək şərti ilə «X4 8T» markalı telefon, «Acer Aspire 3» markalı notebook, «X4 8» markalı telefon almış, lakin ödənişləri vaxtı-vaxtında və tam həcmdə yerinə yetirməyərək, öhdəliklərini icra etməmiş, nəticədə 23.02.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən «X4 8T» markalı telefon görə 464,2 manat əsas borc, 135,8 manat dəbbə pulu, «Acer Aspire 3» markalı notebook görə 1028 manat əsas borc, 320 manat dəbbə pulu, «X4 8» markalı telefona görə 353 manat əsas borc, 97 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 1845,2 manat əsas borc və 552,8 manat məbləğində dəbbə pulu borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan xəbərdarlıqdan görünür ki, "xxxx" MMC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Ödəniş qəbzindən görünür ki, məhkəməyə iddia ərizəsi təqdim edilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, 17.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «X4 8T» markalı telefon üçün 464.2 manat ödənilməmiş hissə, 01.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «Acer Aspire 3» markalı notebook görə 1028 manat əsas borc, 06.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «X4 8» markalı telefona görə 353 manat əsas borc və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1875.2 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. İddianın qalan hissəsi təmin edilə bilməz. Belə ki, iddiaçı dəbbə pulunun tutulmasına dair tələb irəli sürərkən, dəbbə pulunun məbləği tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə hesab edir ki, 17.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 13 manat 01.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 32 manat, 06.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 10 manat, olmaqla, cəmi 55 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ədalətli olmaqla yanaşı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri qorunmuş olur. Digər tərəfdən, əsas borcun tutulması ilə yanaşı, qeyd olunan məbləğdə dəbbə pulunun tutulması iddiaçıya dəymiş real zərəri kompensasiya edir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. 17.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «X4 8T» markalı telefon üçün 464.2 manat ödənilməmiş hissə, 13 manat dəbbə pulu, 01.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «Acer Aspire 3» markalı notebook görə 1028 manat əsas borc, 32 manat dəbbə pulu, 06.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «X4 8» markalı telefona görə 353 manat əsas borc, 10 manat dəbbə pulu və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1930.2 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq, iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kamran Əsədov