Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-1406/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-1406/2021 19.05.2021 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Fuad Ələsgər oğlunun sədrliyi, Əsədov Cavid Həbib oğlunun katibliyi, iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 27.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə Samsung markalı TV üçün 1605,2 manat ödənilməmiş əsas borc, 394,8 manat cərimə, 13.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə İMEİ kodu **********62571 olan Xiaomi Redmi 8A markalı telefon üçün 389,2 manat ödənilməmiş əsas borc, 85,8 manat cərimə, 17.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə Electrolux markalı paltaryuyan üçün 866,4 manat ödənilməmiş əsas borc, 151,6 manat cərimə, ümumilikdə 3493 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu, cəmi 3523 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq iddiaçı «xxxx» MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X2 izahat verərək bildirdi ki, cavabdeh tərəf iddiaçı «xxxx» MMC ilə bağladığı 27.12.2019-cu il, 13.01.2020-cu il, 17.01.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən Samsung markalı TV, Xiaomi Redmi 8A markalı telefon, Electrolux markalı paltaryuyan almış və nəticədə 3493 manat borcu yaranmışdır. Belə ki, cavabdeh müqavilə şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 1699,22 manat (18 ay x 94,4 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Samsung markalı TV, alqı-satqı qiyməti 412,2 manat (18 ay x 22,9 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Xiaomi Redmi 8A markalı telefon və alqı-satqı qiyməti 866,4 manat (24 ay x 36,1 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Electrolux markalı paltaryuyan üçün ümumilikdə 3493 manat borcu yaranmışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh borcu ödəməkdən boyun qaçırmışdır. Bu səbəbdən də, iddiaçı təşkilat məcburiyyət qarşısında qalaraq iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir və iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş edir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş və səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən, mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə, iddiaçı təşkilatın səlahiyyətli nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sübutları tədqiq edərək belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi aşağıdakı əsaslara görə qismən əsaslı hesab olunaraq qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 27.12.2019-cu il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 27.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 1699,2 manat dəyərində Samsung LED markalı TV-ni ilkin ödəniş 0 manat olmaqla, 18 ay müddətinə hər ay 94,4 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 13.01.2020-ci il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 412,2 manat dəyərində Xiaomi Redmi 8A markalı telefonu ilkin ödəniş 0 manat olmaqla, 18 ay müddətinə hər ay 22,9 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 17.01.2020-ci il tarixli müqavilənin və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, «xxxx» MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən «xxxx» MMC Cavabdeh 866,4 manat dəyərində Electrolux markalı paltaryuyanı ilkin ödəniş 0 manat olmaqla, 24 ay müddətinə hər ay 36,1 manat hissə-hissə ödəniş etmək şərtilə satmışdır. İş materiallarında olan 29.03.2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, 27.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 1605,2 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 394,8 manat cərimə olmaqla, cəmi 2000 manat, 13.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 389,2 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 85,8 manat cərimə olmaqla, cəmi 475 manat, 17.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin 866,4 manat məbləğində ödənilməmiş əsas borc, 151,6 manat cərimə olmaqla, cəmi 1018 manat, ümumilikdə 3493 manat məbləğində borcu yaranmışdır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək müəyyən edir ki, “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 27.12.2019-cu il, 13.01.2020-ci il və 17.01.2020-cu il tarixli müqavilələr mahiyyət etibarilə əşyanın dəyərinin hissə-hissə ödənilməsini nəzərdə tutan nisyə alqı-satqı müqavilələridir. Ona görə də həmin müqavilələr barədə Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 600, 601-ci maddələri tətbiq olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 601-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə alınması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmək şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2 və 600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən, müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Sadalanan hüquq normalarının tələblərinə əsasən məhkəmə müəyyən edir ki, cavabdeh iddiaçı təşkilatdan müqavilələr üzrə aldığı əşyaların dəyərini hissə-hissə ödəmək öhdəliyinin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin cavabdeh müqavilə öhdəliklərini icra etməyərək, iddiaçı qarşısında həmin pul öhdəliyini icra etməmişdir. Buna görə də iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin əşyaların dəyərindən ödənilməmiş qalan hissəni tələb etməsi tam əsaslıdır. Bununla yanaşı, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi 27.12.2019-cu il, 13.01.2020-ci il və 17.101.2020-ci il tarixli müqavilələr üzrə dəbbə pulu hissəsində qismən əsassızdır. Belə ki, müqavilələrdə dəbbə pulunun hesablanması qaydası yüksək həddə müəyyən edilmiş və cavabdehin maddi vəziyyəti nəzərə alınmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə müəyyən edilmiş yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 5.3-cü maddəsinə əsasən, mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Odur ki, məhkəmə borclunun və kreditorun əmlak mənafelərini, ümumi borc məbləğlərini nəzərə alaraq, 27.12.2019-cu il, 13.01.2020-ci il və 17.101.2020-ci il tarixli müqavilələr üzrə dəbbə pulu tələbinin azaldılmasını və 27.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 160 manat, 13.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 30 manat, 17.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 80 manat həddində təmin olunmasını ağlabatan və ədalətli hesab edir. Məhkəmə iddianın dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən, sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-ci, 360cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 27.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 1605,2 manat ödənilməmiş əsas borc, 160 manat cərimə; 13.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 389,2 manat ödənilməmiş əsas borc, 30 manat cərimə; 17.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 866,4 manat ödənilməmiş əsas borc, 80 manat cərimə və 27 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 3157,8 manat (üç min yüz əlli yeddi manat səksən qəpik) məbləğində pul tutularaq iddiaçı «xxxx» MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən : Fuad Hüseynov