Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(003)-3797/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(003)-3797/2021 19.10.2021 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəzri Ramilə Həşim qızının sədrliyi, Mehdiyeva Nigar Namizəd qızının katibliyi ilə İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı borcun tutulması barədə iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən e t d i: İddiaçı QSC borclu Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinin və 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdehdən 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1005.11 manat borc, 18.81 manat faiz borcu və 681.38 manat cərimə olmaqla, cəmi 1705.30 manat; 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1631.16 manat borc, 30.46 manat faiz borcu və 1102.13 manat cərimə olmaqla, cəmi 2763.75 manat məbləğində borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı QSC-nin xeyrinə tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı QSC iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən, cavabdehə 60 ay müddətinə, illik 0.0833 faiz dərəcəsi ilə 1005.11 manat kredit verilmişdir. İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinə əsasən, cavabdehə 60 ay müddətinə, illik 0.0833 faiz dərəcəsi ilə 1631.16 manat kredit verilmişdir. Cavabdeh müqavilələr üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmiş, ödənilməsi planlaşdırılmış aylıq üçün kredit borcu və faiz borcundan ibarət vəsaiti qaytarmamışdır. Cavabdeh götürdüyü kredit borcundan ödəniş etməmişdir. Qeyd olunanlara əsasən, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinin və 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdehdən 18 sentyabr 2019cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1005.11 manat borc, 18.81 manat faiz borcu və 681.38 manat cərimə olmaqla, cəmi 1705.30 manat; 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1631.16 manat borc, 30.46 manat faiz borcu və 1102.13 manat cərimə olmaqla, cəmi 2763.75 manat məbləğində borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı QSC-nin xeyrinə tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş tərəflər məhkəməyə gəlməmişdir. İddiaçı məhkəməyə müraciət edərək, işə nümayəndələrinin iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Mülki Prosessual Məcəllənin 185-ci maddəsinə əsasən, işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iddia ərizəsini, işə əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib və məhkəmə iclasında tədqiq edilən sübutlara hüquqi qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1. və 739.2. maddələrindən görünür ki, kredit müqaviləsinə əsasən borc verən pula mülkiyyət hüququnu borc alana keçirməyi, borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında 18 sentyabr 2019-cu il tarixli, 021A********** saylı kredit müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən, İddiaçı QSC tərəfindən Cavabdeh 60 ay müddətinə illik 0.0833 faiz dərəcəsi ilə 1005.11 manat məbləğində kredit verilmişdir. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında 18 sentyabr 2019-cu il tarixli, 021A********** saylı kredit müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən, İddiaçı QSC tərəfindən Cavabdeh 60 ay müddətinə illik 0.0833 faiz dərəcəsi ilə 1631.16 manat məbləğində kredit verilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında kredit müqaviləsi bağlanarkən qanunun tələblərinə tam əməl edilmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı QSC tərəfindən ünvanlanmış bildirişdən görünür ki, Cavabdeh Banka olan borcunun ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə borc məbləğinin borcludan tutulması üçün məhkəməyə müraciət ediləcəyi bildirilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 425.1. maddəsində göstərilir ki, tərəflərdən hər biri öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3. maddəsində göstərilir ki, öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 741 və 742.1. maddələrinin mənasından görünür ki, əgər tərəflər arasındakı müqavilədə borcun qaytarılmasına dair müddət nəzərdə tutulmuşdursa, borclu aldığı kredit məbləğini faizləri ilə birlikdə həmin müddət bitənədək qaytarmalıdır. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinin tələbinə görə, özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. İşin məhkəmə iclasında araşdırılan hallarından və iş materiallarında olan 01.09.2021-ci il tarixli arayışlardan görünür ki, Cavabdeh müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə onun banka olan borcu 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1005.11 manat borc, 18.81 manat faiz borcu və 681.38 manat cərimə olmaqla, cəmi 1705.30 manat; 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1631.16 manat borc, 30.46 manat faiz borcu və 1102.13 manat cərimə olmaqla, cəmi 2763.75 manat təşkil etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Bununla belə, məhkəmə hesab edir ki, müqavilə üzrə tənasübsüz olaraq yüksək miqdarda cərimə tətbiq edilmişdir və bu, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467ci maddəsinin tələbinə müvafiq olaraq tərəflərin qarşılıqlı mənafeyinə uyğun hesab edilə bilməz. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin qeyd olunan maddəsində göstərilir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanunun tələbini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, kredit müqaviləsi üzrə tətbiq olunmuş 681.38 manat məbləğində cərimənin azaldılaraq 68 manat, 1102.13 manat məbləğində cərimənin azaldılaraq 110 manat həddində saxlanılması tərəflərin əmlak vəziyyətlərinə uyğun hesab edilməlidir. Beləliklə, işin müəyyən edilən hallarına əsasən cavabdehlər kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə isə iddiaçı müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 428.4. və 743-cü maddələrinin tələbindən görünür ki, əgər borclu ödəniş qabiliyyətini itirərsə və ya şərtləşdirilmiş təminatı azaldarsa, yaxud ümumiyyətlə, belə təminat verə bilməzsə, kreditor dərhal icranı tələb edə bilər. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. «Dövlət rüsumu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1.2. maddəsinin tələbinə əsasən iddia qiyməti 500 manatdan çox olduqda, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1. maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin qeyd olunan maddəsinin tələbini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun 20 manat məbləği cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4. maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə, yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirib məhkəmə iclasında tədqiq edilən sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə Cavabdeh 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1005.11 manat borc, 18.81 manat faiz borcu və 68 manat cərimə; 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1631.16 manat borc, 30.46 manat faiz borcu və 110 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2863.54 manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş dövlət rüsumunun 20 manat məbləği tutulmalı, tərəflər arasında bağlanmış kredit müqavilələri ləğv edilməlidir. İddia tələbi qalan hissədə rədd edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə Cavabdeh 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1005.11 manat borc, 18.81 manat faiz borcu və 68 manat cərimə; 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi üzrə 1631.16 manat borc, 30.46 manat faiz borcu və 110 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2863.54 (iki min səkkiz yüz altmış üç manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş dövlət rüsumunun 20 (iyirmi) manat məbləği tutulsun. İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi və 18 sentyabr 2019-cu il tarixli 021A********** saylı kredit müqaviləsi ləğv edilsin. İddia tələbi qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən onun rəsmi təqdim olunduğu gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Ramilə Xəzri