Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(004)-3759/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(004)-3759/2023 01.08.2023 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əlizadə Fariz Ariz oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı "xxxx" X4 Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdeh X2 qarşı «kreditin, kredit faizlərinin ödənilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : İddiaçı "xxxx" X4 Səhmdar Cəmiyyəti cavabdeh X2 qarşı «kreditin, kredit faizlərinin ödənilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı "xxxx" KB ASC ilə cavabdeh X3 arasında bağlanmış R.A.Ələkbərovun xx.xx.2022-ci il tarixli ərizəsi və Ümumi oferta müqaviləsinə əsasən cavabdehə istehlak məqsədləri üçün 35 ay müddətinə illik 27,60% ödəmək şərti ilə 1200 (min iki yüz) manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Ümumi oferta müqaviləsinin 5.7.15-ci maddəsinə əsasən borcverənin bu müqavilə üzrə kreditin limitini birtərəfli qaydada artırmaq hüququna malikdir. Razılaşmaya əsasən borcverən yuxarıda qeyd olunan məbləğdə və faizlə kredit borcalana krediti borcalana kredit xətti ayırır və ssuda hesabı açır, borcalan isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olumuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürüb. Lakin cavabdeh müqavilənin bu şərtini pozaraq dövri olaraq ödəməli olduğu kreditinin ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımi qaydada icra etməmişdir. Nəticədə cavabdehin kredit müqaviləsi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixə kredit müqaviləsi üzrə "xxxx" KB ASC-yə 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat borcu yaranmışdır. Tərəflər arasında yaranmış mübahisənin məhkəmədənkənar qaydada həll edilməsi barədə danışıqlar aparılmış, lakin bu danışıqlar (pretenziya qaydasında həll olunma) heç bir fayda verməmişdir və kreditor "xxxx" KB ASC öz tələbinin məhkəmə yolu ilə həll edilməsi üçün məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək bu hüququndan istifadə etmək qərarına gəlmişdir. Göstərilənlərə əsasən, cavabdeh X1 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 33,54 (otuz üç manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində vəsaitin tutulması barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. Məhkəmə iddia tələbinin qiyməti beş min manatdan az olduğuna görə iddia ərizəsinə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. İş materiallarında olan sənədlərə əsasən müəyyən edilir ki, "xxxx" KB ASC-nin xx.xx.2021-ci il tarixli Ümumi ofertası R.A.Ələkbərovun xx.xx.2022-ci il tarixli ərizəsi ilə aksept edilmiş və tərəflər arasında ARGİD********** nömrəli kredit xətti müqaviləsi üzrə kredit münasibətləri yaranmışdır. Kredit xətti müqaviləsinə əsasən cavabdehə istehlak məqsədləri üçün 35 ay müddətinə illik 27,60% ödəmək şərti ilə 1200 (min iki yüz) manat məbləğində kredit təyin edilmişdir. “Borcalan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə “Borc verən”ə qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan arayışdan görünür ki, X3 ilə "xxxx" KB ASC arasında bağlanmış kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2023-cü il tarixə kredit müqaviləsi üzrə "xxxx" KB ASC-yə 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat məbləğində borcu vardır. İş materiallarında olan "xxxx" KB ASC-nin X2 ünvanladığı xx.xx.2023-cü il tarixli bildirişdən görünür ki, X2 borcun ödənilməsi ilə bağlı təklif edilmiş, borcun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. Məhkəmə tərəfindən tədqiq olunmuş sübutlar əsasında müəyyən edilmişdir ki, "xxxx" KB ASC-nin xx.xx.2021-ci il tarixli Ümumi ofertası R.A.Ələkbərovun xx.xx.2022-ci il tarixli ərizəsi ilə aksept edilmiş və tərəflər arasında ARGİD**********nömrəli kredit xətti müqaviləsi üzrə kredit münasibətləri yaranmışdır. Kredit xətti müqaviləsinə əsasən cavabdehə istehlak məqsədləri üçün 35 ay müddətinə illik 27,60% ödəmək şərti ilə 1200 (min iki yüz) manat məbləğində kredit təyin edilmişdir. “Borcalan” həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. Göründüyü kimi, iddiaçı müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyini icra etsə də, cavabdeh ödəməli olduğu kredit məbləğini banka ödəməkdən yayınmış və nəticədə onun xx.xx.2023-cü il tarixə kredit müqaviləsi üzrə "xxxx" KB ASC-yə 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat məbləğində borcu yaranmışdır. Məhkəmə hesab edir ki, iddia əsaslıdır və təmin olunmalıdır. Sözügedən iddia tələbinin qanuni əsası qismində Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra MM) 739 (əsas borca münasibətdə) və 741-ci (faiz borcuna münasibətdə) maddələri çıxış edir. MM-in 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. MM-in 741-ci maddəsinə əsasən, əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. Beləliklə, iş materiallarından görünür ki, kredit müqaviləsi üzrə “Borcalan” X3 “Borcverən” "xxxx" KB ASC qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirməməklə müqavilə şərtlərini pozmuşdur. Nəticə etibarilə, MM-in 739 və 741-ci maddələrinin dispozisiya şərtləri sözügedən iddia tələbinin hüquqi və faktiki əsasları eynilik təşkil edir. Belə ki, “Borcverən” pul məbləğini “Borcalan”a ödəmiş, “Borcalan” isə həmin pul məbləğini faizlər ilə geri qaytarılması öhdəliyini icra etməməklə müqavilə öhdəliklərini pozmuşdur. Məhkəmə ümumi borcun faiz hissəsi ilə bağlı münasibətlərin hüquqi əsası kimi MMin 385-ci maddəsinin çıxış etməsi mövqeyi ilə razı deyil. Belə ki, məhkəmə qeyd edir ki, Tərəflər arasında yaranmış müqavilə münasibətləri kredit (borc) münasibətləridir və həmin münasibətlər MM-in xüsusi hissəsinin müvafiq normaları ilə (Borc müqaviləsi) tənzimlənir. Məhz sözügedən bölmədə nəzərdə tutulmuş 741-ci maddə xüsusi norma kimi sırf borc üzrə faizlər ilə bağlı münasibətləri tənzimləmək üçün nəzərdə tutulduğundan xüsusi norma olduğu halda MM-in ümumi normalarına (385ci maddə) istinad edilməsinə hüquqi əsas yoxdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə ıştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş cəmi 33,54 (otuz üç manat əlli dörd qəpik) manat məhkəmə xərci də cavabdehə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarında olan sübutlara məcmu halda qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, cavabdeh X1 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat məbləğində borc və ödənilmiş 33,54 (otuz üç manat əlli dörd qəpik) manat dövlət rüsumu alınaraq iddiaçı "xxxx" X4 Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 284-5.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı "xxxx" X4 Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdeh X2 qarşı «kreditin, kredit faizlərinin ödənilməsi» tələbinə dair iddiası təmin edilsin. Cavabdeh X1 1200 (min iki yüz) əsas, 153,9 (yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat faiz borcu olmaqla, ümumilikdə 1353,9 (min üç yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat məbləğində borc və ödənilmiş 33,54 (otuz üç manat əlli dörd qəpik) manat dövlət rüsumu alınaraq iddiaçı "xxxx" X4 Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Fariz Əlizadə