Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(004)-4343/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(004)-4343/2022 10.10.2022 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əkbərli Günel Bəkir qızının sədrliyi, Sadıqov Cəlil Cəfərbala oğlunun katibliyi, İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” iddia tələbinə dair mülki işə Yasamal Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və borcun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə xx.xx.2022-ci il tarixdə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 müştərək qaydada xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsi üzrə yaranmış 7886,21 manat əsas borc, 540,49 manat məbləğində faiz borcu və 118,71 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 8545,41 manat borcun və ödənilmiş 105,45 manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi və X3 ilə bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0- 859-21 saylı kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini müdafiə edərək bildirdi ki, cavabdeh X3 xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859- 21 saylı kredit müqaviləsinə əsasən İddiaçı ASC-dən illik 19,9 faizlə 36 ay müddətinə 10.000 manat kredit götürmüşdür. Borcun təminatı olaraq digər Cavabdeh2 ilə xx.xx.2021ci il tarixli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin əsas borclu ödəniş cədvəlinə əsasən ödəməli olduğu kredit və hesablanmış faizləri banka ödəməkdən yayınmışdır. Beləliklə cavabdehlər kredit müqaviləsinin tələblərini pozaraq üzərlərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirməmişlər. 08 iyul 2022-ci il tarixə əsas borclu X1 banka xx.xx.2021-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 7.886,21 manat əsas borc, 540,49 manat məbləğində faiz borcu və 237,41 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 8.664,11 manat borcu vardır. Həmçinin cavabdehin xx.xx.2021-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə banka cərimə borcu 237,41 manat təşkil etməsinə baxmayaraq cərimə məbləği kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və təqdim olunan maliyyə arayışı üzrə ümumi cərimə məbləğinin 50 faizi miqdarında olmaqla, 118,71 manat tələb olunur. Bundan başqa, iddiaçının nümayəndəsi əlavə etdi ki, iddiaçı tərəfindən ərizə məhkəməyə verildikdən sonra müəyyən məbləğlərdə ödəniş etdiyindən təqdim olunmuş yeni maliyyə arayışı üzrə iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş etdi. Tərəflərə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məhkəmə bildirişləri göndərilmiş, eyni zamanda onların istifadəsində olan mobil telefon nömrələrinə sms bildiriş göndərilmişdir. Lakin cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 sms bildirişlərin çatdırılmasına baxmayaraq onlar məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Eyni zamanda məhkəmə baxış iclasından əvvəl məhkəmə tərəfindən X1 istifadəsində olan mobil telefon nömrəsi ilə əlaqə saxlanıldıqda o, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə, eləcə də iddia tələbi ilə məlumatlı olduğunu, lakin məhkəməyə gəlməyəcəyini bildirmişdir. Bunda dair telefonoqram tərtib edilmişdir. Odur ki, göstərilənlərə əsasən məhkəmə, Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq tərəflərin iştirakı olmadan işə mahiyyəti üzrə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarında olan sənədləri nəzərdən keçirib, sübutlara tam, hərtərəfli və obyektiv baxdıqdan sonra hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsinə əsasən kreditor İddiaçı ASC borcalan X2 36 ay müddətinə illik 19,9 faiz ödəmək şərti ilə 10.000 (on min) manat kredit vermişdir. 03 may 2021-cu il tarixli, 23-Z1-3-0-859-21 nömrəli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 borcalan X1 xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsi üzrə yaranmış borcu üçün zamin olaraq öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan ödəniş cədvəlindən və xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən edilir ki, X1 xx.xx.2021-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 7886,21 manat əsas, 540,49 manat faiz, 237,41 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 8664,11 manat borcu yaranmışdır. Məhkəməyə iddiaçı tərəfindən təqdim edilən xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X1 xx.xx.2021-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 7521,21 manat əsas, 935,6 manat faiz, 764,61 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 9.221,42 manat borcu yaranmışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448-ci maddəsinin tələblərinə görə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 428.4-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası üçün borclunun xeyrinə hər hansı müddət təyin edildikdə, əgər borclu ödəniş qabiliyyətini itirərsə və ya şərtləşdirilmiş təminatı azaldarsa, yaxud ümumiyyətlə, belə təminat verə bilməzsə, kreditor dərhal icranı tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 501-ci maddəsinə əsasən kreditor öz arzusu ilə istənilən borcludan həm tam, həm də hissə-hissə icranı tələb edə bilər. Öhdəlik tam icra edilənədək qalan borcluların öhdəlikləri qüvvədə qalır. Həmin məcəllənin 449.4-cü maddəsinə əsasən özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Göründüyü kimi, tərəflər arasında kredit müqaviləsi bağlanmaqla Mülki Məcəllənin 386-cı maddəsinə əsasən həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. İddiaçı müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyini icra etmiş, lakin borcalan müqavilə üzrə bankın müəyyən etdiyi ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq borcunu vaxtında lazımi qaydada ödəməmiş, öhdəliyin icrasını gecikdirmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 472.3-cü maddəsinə əsasən birgə zamin olmuş şəxslər, əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Məcəllənin 460.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Məhkəmə iddia tələbinin müqavilənin vaxtından əvvəl ləğv edilməsi hissəsini araşdıraraq, hesab edir ki, bu hissədə iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, kreditor tərəfindən cavabdehə kredit borcunun qaytarılması ilə bağlı müraciət olunmuşdur. Qeyd olunan müraciəti məhkəmə müqavilənin birtərəfli qaydada ləğv edilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş təklifə bərabər tutur. Məhkəmə sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək qeyd edir ki, iddia ərizəsində əsas borcun 7886,21 manat, faiz borcunun 540,49 manat, cərimə borcunun isə 118,71 manat göstərilməsinə baxmayaraq, iddiaçının nümayəndəsi tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən edilmişdir ki, əsas borc hazırda 7521,21 manat, faiz borcu 935,6 manat, cərimə borcu isə 764,61 manat təşkil edir. Göründüyü kimi, iddia ərizəsi məhkəmə təqdim edildikdən sonra cavabdeh tərəfindən borcu üzrə ödəniş olduğundan onun hazırda müqaviləyə əsasən əsas borc məbləği 7521,21 manatdır. Odur ki, məhkəmə qeyd olunan hissədə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Bundan başqa məhkəmə qeyd edir ki, hazırda işə iddia tələbi həcmində baxıldığından xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən cavabdehin faiz və cərimə borcu ərizədə göstəriləndən artıq qeyd edilməsinə baxmayaraq, iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi ilə bağlı məhkəməyə hər hansı sənəd təqdim edilmədiyindən məhkəmə yalnız iddia ərizəsində göstərilən faiz və cərimə borcu məbləği həcmində tələbi əsaslı hesab edir. Beləliklə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, İddiaçı ASC ilə cavabdeh X3 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsi ləğv edilməli, cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 xx.xx.2021-ci il tarixli 23- Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsi üzrə yaranmış 7521,21 manat əsas borc, 540,49 manat faiz borcu, 118,71 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 8180,41 manat borc və məhkəməyə ərizənin verilməsi üçün ödənilmiş 105,45 (yüz beş manat qırx beş qəpik) manat dövlət rüsumu müştərək qaydada tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. İddia tələbi qalan hissədə rədd edilməlidir. Yuxarıda şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 119, 216- 220, 227, 233, 357, 360, 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı ASC ilə cavabdeh X3 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0- 859-21 saylı kredit müqaviləsi ləğv edilsin. Cavabdehlər X3 və Cavabdeh2 xx.xx.2021-ci il tarixli 23-Z1-3-0-859-21 saylı kredit müqaviləsi üzrə 7521,21 manat əsas borc, 540,49 manat faiz borcu, 118,71 manat cərimə borcu, cəmi 8180,41 (səkkiz min yüz səksən manat qırx bir qəpik) manat borc və məhkəməyə ərizənin verilməsi üçün ödənilmiş 105,45 (yüz beş manat qırx beş qəpik) manat dövlət rüsumu müştərək qaydada tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Günel Əkbərli