Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(004)-5660/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(004)-5660/2021 23.09.2021 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Axundova Günay Təyar qızının sədrliyi, Hacıyev Ceyhun Kamal oğlunun katibliyi, iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi X1, Cavabdeh2 MMC-nin vəkili Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “kredit” tələbinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “kredit” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək 19273,63 manat əsas borc, 32121,93 manat faiz borcu, 15242,2 manat cərimə borcu, 8283,88 manat gecikdirilmiş vaxt üçün hesablamış illik faiz dərəcəsi olmaqla, ümumilikdə isə 74921,64 manat və 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh2 MMC 23.09.2021-ci il tarixdə iddia müddətinin tədbiqi barədə ərizə ilə müraciət edərək iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “kredit” tələbinə dair iddianın iddia müddəti tətbiq olunaraq rədd olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh1 09.09.2021-ci il tarixdə iddia müddətinin tədbiqi barədə ərizə ilə müraciət edərək iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı “kredit” tələbinə dair iddianın iddia müddəti tətbiq olunaraq rədd olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi X2 izahat verərək bildirir ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli, 01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən İddiaçı ASC Cavabdeh1 12 ay müddətinə illik 30% faiz dərəcəsi ilə 36000 manat məbləğində kredit verməyi, Cavabdeh1 isə borcu müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətdə fazləri ilə birlikdə geri qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı ASC ilə digər Cavabdeh2 MMC arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 MMC bank qarşısında Cavabdeh1 ilə bank arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli, 01 saylı kredit müqaviləsinə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə görə birgə məsuliyyət daşımağı öhdəsinə götürmüşdür. Lakin Cavabdeh1 kredit müqaviləsi üzrə üzərinə düşən öhdəliyi vaxtında icra etməmiş və müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Hazırda Cavabdeh1 kredit müqaviləsi üzrə 19273,63 manat məbləğində əsas borc, 32121,93 manat mələğində faiz borcu, 15242,2 manat məbləğində cərimə borcu, 8283,88 manat məbləğində gecikdirilmiş vaxt üçün hesablamış illik faiz dərəcəsi, ümumilikdə isə 74921,64 manat məbləğində borcu vardır. Cavabdehə göndərilmiş xəbərdarlığa baxmayaraq o, borcun ödənilməsi üçün heç bir tədbir görməmişdir. İddianın təmin olunmasını xahiş edir. Suala cavab olaraq bildirir ki, cavabdeh tərəfindən sonuncu dəfə 08.10.2014-cü il tarixdə ödəniş edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh2 MMC-nin vəkili Vəkil izahat verərək bildirir ki, bank tərəfindən zaminə vaxtında borcun ödənilməsi barədə xəbərdalıq edilməmişdir. Borc barədə məlumat birbaşa zamin Cavabdeh2 MMC-yə göndərilməli idi. AR Konstitusiya Məhkəməsinin plenum qərarına əsasən iki il ərzində kreditoor tərəfindən zaminə qarşı iddia qaldırılmadıqda zaminliyə xitam verilir. Eyni zamanda qeyd edir ki, iddia müddəti ötürülmüşdür və bu səbəblə də iddianın təmin edilməməsini xahiş edir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş Cavabdeh1 məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. Belə ki, iş materallarında olan iddiaçının istinad etdiyi İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli, 01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən İddiaçı ASC Cavabdeh1 12 ay müddətinə illik 30% faiz dərəcəsi ilə 36000 manat məbləğində kredit verməyi, Cavabdeh1 isə borcu müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətdə fazləri ilə birlikfə geri qaytarmağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 MMC arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 MMC bank qarşısında Cavabdeh1 ilə bank arasında bağlanmış 14.02.2012-ci il tarixli, 01 saylı kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə görə birgə məsuliyyət daşımağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 12.08.2021-ci il tarixli **********787 saylı maliyyə arayışına əsasən müəyyən olunur ki, Cavabdeh1 kredit müqaviləsi üzrə 02.08.2021-ci il tarixə 19273,63 manat məbləğində əsas borc, 32121,93 manat mələğində faiz borcu, 15242,2 manat məbləğində cərimə borcu, 8283,88 manat məbləğində gecikdirilmiş vaxt üçün hesablamış illik faiz dərəcəsi, ümumilikdə isə 74921,64 manat məbləğində pul borcu yaranmışdır. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş halları odur ki, iddiaçı ilə Cavabdeh1 arasında kredit müqaviləsi, digər Cavabdeh2 MMC ilə isə zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iş materialları ilə sübut olunur ki, bankla Cavabdeh1 arasında kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmış və Cavabdeh1 bank qarşısında öhdəliyini pozmuşdur. Məhkəmə qeyd edir ki, İddiaçı ASC tərəfindən zaminə qarşı iddia sürməsi üçün nəzərdə tutulan müddət axımı 14.02.2013-cü il tarixdən başlamış və həmin vaxtdan bir il ərzində kreditor zaminə qarşı iddia irəli sürməmiş və bununla da, zaminlik müqaviləsi üzrə Cavabdeh2 MMC-nin öhdəliklərinə xitam verilmişdir. Belə olan halda məhkəmə qeyd edir ki, iddia tələbi borcun zamindən tutulması hissəsində əsassız olduğundan təmin edilə bilməz. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 477.0.4-cü maddəsinə əsasən, zaminlik müqaviləsində göstərilmiş onun verilmə müddəti qurtardıqda zaminliyə xitam verilir. Belə müddət təyin edilmədikdə zaminliyə onun təmin etdiyi öhdəliyin icrası vaxtının çatdığı gündən bir il ərzində kreditorun zaminə qarşı iddia irəli sürmədiyi halda xitam verilir. Əsas öhdəliyin icrası müddəti göstərilmədikdə və müəyyənləşdirilə bilmədikdə və ya tələbetmə məqamı ilə müəyyənləşdirilə bildikdə zaminliyə zaminlik müqaviləsinin bağlandığı gündən iki il ərzində kreditorun zaminə qarşı iddia irəli sürmədiyi halda xitam verilir. Məhkəmə qeyd edir ki, bankın Cavabdeh1 qarşı kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi əsaslı olsa da, iddiaçı iddia qaldırmaq üçün iddia müddətini ötürmüşdür. Belə ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında müqavilə 14.02.2012-ci ildə 12 ay müddətinə bağlanmışdır. Müqavilə müddəti 14.02.2013-cü ildə bitmişdir. Sonuncu ödəniş 08.10.2014-cü il tarixdə edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 372.2-ci maddəsinə görə hüququ pozulmuş şəxsin iddiası ilə hüququn müdafiəsi üçün müddət iddia müddəti sayılır. Həmin Məcəllənin 375.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373.2 və 384.0.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 03 iyun 2013-cü il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, iddia müddəti institutu mülki dövriyyənin, hüquq münasibətlərinin müəyyənliyini və sabitliyini yaratmaq, onların iştirakçılarını intizamlandırmaq, hüquq münasibətlərinin subyektlərinin hüquq və qanuni maraqlarının müddət baxımından vaxtında müdafiəsini və bərpasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Belə ki, pozulmuş hüquqların məcburi müdafiəsi üçün ağlabatan müddət məhdudiyyətlərinin olmaması işin baxılması üçün əhəmiyyət kəsb edən sübutların toplanmasının və saxlanmasının lazım olduğunu nəzərə almayan cavabdehlərin və üçüncü şəxslərin qanunla qorunan hüquq və maraqlarının pozulmasına gətirib çıxarardı. Mübahisə tərəfinin ərizəsi əsasında məhkəmə tərəfindən iddia müddətinin tətbiqi mülki mübahisə tərəflərini əsaslandırılmamış çəkişmələrdən qoruyur və eyni zamanda, onları öz hüquqlarını vaxtında həyata keçirmələrinə və müdafiəsinə məcbur edir. Kredit münasibətlərindən yaranan mübahisələrə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan üç illik iddia müddəti tətbiq edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373.2 və 377.2-ci maddələrinin mənasına görə kredit müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, iddia müddətinin axımı bu müqavilədə müəyyənləşdirilmiş bütün öhdəliklər üzrə icra müddəti bitdikdə başlanır. İddia müddətlərinin və onların müəyyənləşdirilməsinin qaydalarını nəzərdə tutan qanunun tələbləri əsasən imperativ xarakter daşıyır. Eyni zamanda qanun məhkəmə tərəfindən iddia müddətinin yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilməsi barədə son dərəcə vacib qaydanı nəzərdə tutur (MM 375.2-ci maddəsi). Bu o deməkdir ki, cavabdeh iddia müddətinin keçməsindən istifadə etmək istəmirsə və məsələ ilə bağlı ərizə vermirsə məhkəmə işə mahiyyəti üzrə baxmalı və hər hansı müddətin keçməsinə baxmayaraq iddiaçı və cavabdeh arasında olan maddihüquqi mübahisə üzrə qərar qəbul etməlidir. Beləliklə, məhkəmə qeyd edir ki, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı 19273,63 manat əsas borc, 32121,93 manat faiz borcu, 15242,2 manat cərimə borcu, 8283,88 manat gecikdirilmiş vaxt üçün hesablamış illik faiz dərəcəsi olmaqla, ümumilikdə 74921,64 (yetmiş dörd min doqquz yüz iyirmi bir manat altmış dörd qəpik) manat və dövlət rüsumunun əvəzi olan 30 (otuz) manat məbləğində pulun cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulması barədə iddia tələbi təmin edilməməlidir. Yuxarıdakılara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, Q Ə T E T D İ: İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 MMC-yə qarşı 19273,63 manat əsas borc, 32121,93 manat faiz borcu, 15242,2 manat cərimə borcu, 8283,88 manat gecikdirilmiş vaxt üçün hesablamış illik faiz dərəcəsi olmaqla, ümumilikdə 74921,64 (yetmiş dörd min doqquz yüz iyirmi bir manat altmış dörd qəpik) manat və dövlət rüsumunun əvəzi olan 30 (otuz) manat məbləğində pulun cavabdehlərdən müştərək qaydada iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulması barədə iddia təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Günay Axundova