Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(005)-3532/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(005)-3532/2020 26.10.2020 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin hakimi Novruzova Aytən Nazim qızı İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh X1 800 (səkkiz yüz) manat pulun ona geri qaytarılmasına və hazırkı iddia ərizəsinə ödədiyi 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun, ümumilikdə 830 (səkkiz yüz otuz) manat pulun onun xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki,o, internetdə permanent və mikrobladinq dərslərinin keçirilməsinə dair elan görmüşdür. O həmin sahə üzrə əvvələr öyrənmiş və azda olsa, bacarığının olmasını qeyd etmişdir. İndi isə həmin sahəni tam öyrənmək üçün müraciət etmiş, ona hazırkı iddia üzrə cavabdeh X2 əlaqə nömrəsini vermişlər. Cavabdehlə əlaqə saxlamış, o, həqiqətən bu sahə üzrə peşəkar olduğunu və hazırda da dərs keçdiyini bildirmişdir. Bundan sonra, cavabdeh iddiaçını Məmməd Araz küçəsi 44 E ünvanında yerləşən iş yerinə dəvət etmişdir. O cavabdehlə X3 görüşmüşdür və cavabdeh ona həm burda, həm də evində dərs keçdiyini bildirmişdir. Beləliklə, cavabdehlə aralarında razılığa gələrək, 800 manat məbləğində iddiaçıya permanent və mikrobladinq işlərini tam öyrədəcəyi barədə vəd vermişdir. Qarşılıqlı razılaşmaya əsasən, cavabdeh ona permanent və mikrobladinq işlərini axıradək, yəni o bu sahə üzrə tam formalaşana, bütün incəlikləri bilənə, özü tək sərbəst işləyənə qədər hər gün dərs keçməyə dair öhdəlik götürmüşdür. İddiaçı isə bunun müqabilində 800 (səkkiz yüz) manat məbləği əvvəlcədən cavabdehə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı dərsə başlayan gün 800 (səkkiz yüz) manat pulu cavabdehə vermişdir. Razılaşma üzrə götürdüyü öhdəliyi vaxtında və düzgün icra etməsinə baxmayaraq, cavabdeh razılaşdırılmış öhdəçiliyi yerinə yetirməmişdir. Cavabdeh ona 4 gün dərs keçmiş, sonra müxtəlif tarixlərdə dərsləri davam etdirəcəyini bildirsə də, lakin vədinə əməl etməmişdir. Dəfələrlə cavabdehdən ya razılaşmaya uyğun dərsləri davam etdirməyə, ya da aldığı pulun ən azından yarısını, 400 (dörd yüz) manatını geri qaytarılmasını tələb etsə də o, bundan müxtəlif bəhanələrlə yayınmışdır. Beləliklə cavabdeh iddiaçıya nə dərs keçir, nə də ki, aldığı pulu geri qaytarır. Bu da onun hüquqlarının əhəmiyyətli dərəcədə pozulmasına səbəb olmuşdur. Bu barədə Nərimanov RPİ-nin 16-cı PB-nə rəsmi ərizə ilə müraciət etmiş, oradan ona mülki qaydada məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olduğu izah edilmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 23-1-ci fəslində təsbit edilmiş müddəaları rəhbər tutaraq, iddianın qiymətini nəzərə alıb, ərizəyə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmışdır. Məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədlərin təqdim olunması barədə bildiriş cavabdehə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Ərizəyə əlavə olunmuş sənədlərlə İddiaçı Cavabdeh 800 manat pul verməsini sübut edən hər hansı sübut mövcud deyil. İddiaçı cavabdehin 800 manat məbləğində borcunun yarandığını iddia edir və bu məbləği tələb edir. Bununla bağlı məhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim etmişdir. Cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair münasibət bildirilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür; 740-cı maddəsinə əsasən borc müqaviləsi şifahi bağlanır. Tərəflərin razılaşması ilə yazılı formadan da istifadə edilə bilər. 740.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq müqavilənin iştirakçısı hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanmalıdır. Göründüyü kimi, iddiaçı ilə cavabdeh arasında borc müqaviləsi bağlanmamış, cavabdehə pulun verilməsini göstərən hər hansı sübut təqdim olunmamışdır. Buna görə də, iddia tələbinin əsası olmadığından rədd olunmalıdır. Sübutetmə yükünün bölüşdürülməsi qaydasına dair göstərilən yanaşma baxımından məhkəmə hesab edir ki, tələb olunan pul vəsaitini cavabdehə verdiyini sübut etməsi yükü iddiaçının üzərinə düşür. Məhkəmə eyni zamanda qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 77-ci maddəsi (hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir) sübutetmə vəzifəsinin bölüşdürülməsinin ümumi qaydasını, sübutetmə prosesində məhkəmənin mövqeyini müəyyənləşdirir və mülki prosesin çəkişmə xarakteri daşımasını təsbit edir. Sübutetmə vəzifəsinin ümumi qaydalara əsasən işdə iştirak edən tərəflərin üzərinə qoyulması mülki məhkəmə icraatında çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipindən doğur. Çəkişmə prinsipi tərəflərin öz hüquqi mövqeyini müdafiə etmək üçün irəli sürdükləri tələb və etirazların əsaslarını sübut etmək vəzifələrini, bunun üçün sübutlar təqdim etmək, vəsatətlər vermək və başqa zəruri prosessual hərəkətləri etmək imkanını müəyyən edir. Çəkişmə prinsipi müəyyən edilmiş sübutetmə qaydasıdır. Bu qaydaya uyğun olaraq işdə iştirak edən hər bir şəxs öz tələb və etirazlarını əsaslandırdığı halları sübut edir. Məhkəmə araşdırması zamanı Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş işə iddia icraatı qaydasında baxılması əsasları aşkar olunmamışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti iki min manatdan, iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir; 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmışetirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir; 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər; 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır; 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Beləliklə, məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək, təqdim edilmiş sənədlər iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etdiyindən, habelə iddiaçının tələbi təmin olunması üçün əsas olmadığından iddia tələbi rədd olunmalıdır. Qeyd olanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin119, 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddiası rədd olunsun. Ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Aytən Novruzova