Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(005)-4233/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(005)-4233/2021 21.09.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Novruzova Aytən Nazim qızının sədrliyi, Nəsibova Təhminə Nizami qızının katibliyi, İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “kredit müqaviləsi üzrə pul” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı kredit müqaviləsi üzrə pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10.08.2020-ci il tarixli 301060-1-34317 saylı “Nağd pul krediti müqaviləsi”nə əsasən 21.06.2021-ci il tarixə Banka borclu olduğu 2.688.20 (iki min altı yüz səksən səkkiz 20) manat məbləğində əsas borc, 250.87 (iki yüz əlli 87) manat məbləğində faiz borcu, 199,15 (bir yüz doxsan doqquz 15) manat məbləğində cərimə borcu, ümumilikdə 3.138,22 (üç min bir yüz otuz səkkiz, 22) manat pul məbləğinin 10.08.2020-ci il tarixli 301060-1-34322 saylı “Kredit kartı müqaviləsi”nə əsasən 21.06.2021-ci il tarixə Banka borclu olduğu 1.999.80 (bir min doqquz yüz doxsan doqquz 80) manat məbləğində əsas borc 222,64 (iki yüz iyirmi iki 64) manat məbləğində faiz borcu, ümumilikdə 2.222,44 (iki min iki yüz iyirmi iki, 44) manat pul məbləğinin və məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı ASC-nə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi belə əsaslandırılmışdır ki, “Bank VTB (Azərbaycan)" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 avqust 2020-ci il tarixli 301060-1-34317 saylı "Nağd pul krediti müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədilə illik 21 (iyirmi bir) faiz hesablanması şərti ilə 36 (otuz altı) ay müddətinə 3.000 (üç min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmçinin, Bank ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 avqust 2020-ci il tarixli 301060-1-34322 saylı "Kredit xətti müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədilə istifadə edilmiş məbləğə illik 28 (iyirmi səkkiz) faiz hesablanması şərti ilə 36 (otuz altı) ay müddətinə 2.000 (iki min) manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Lakin borclu şəxs Cavabdeh 10.08.2020-ci il tarixli 301060-1-34317 saylı kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini 10 02 2021-ci il tarixdən icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka 2.688 20 (iki min altı yüz səksən səkkiz, 20) manat məbləğində əsas borc, 250,87 (iki yüz əlli 87) manat məbləğində faiz borcu, 199 15 (bir yüz doxsan doqquz 15) manat məbləğində cərimə borcu ümumilikdə 3.138,22 (üç min bir yüz otuz səkkiz, 22) manat məbləğində borcu və 10 08 2020-ci il tarixli 301060-1-34322 saylı kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini 15.02.2021-ci il tarixdən icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka 1.999 80 (bır min doqquz yüz doxsan doqquz, 80) manat məbləğində əsas borc, 222,64 (iki yüz iyirmi iki, 64) manat məbləğində faiz borcu, ümumilikdə 2.222,44 (iki min iki yüz iyirmi iki, 44) manat məbləğində borcu qalmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqavilələrinin tələblərinə əsasən bu müqavilələr ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında və lazımınca icra etmək və onların pozulmasına yol verməmək "Kredit alan'ın vəzifəsidir. Tərəflər arasında münasibətləri məhkəmədən kənar qaydada həll etmək məqsədi ilə tərəfimizdən Cavabdeh dəfələrlə xəbərdarlıq edilmiş, lakin bundan sonra da qeyd olunan müqavilələrin şərtləri onun tərəfindən yerinə yetirilməmiş və öhdəliklər lazımınca icra edilməmişdir. İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi X2 məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclaslarının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, cavabdeh məhkəmə iclaslarına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə hər hansı məlumat verməmişdir. Bu səbəbdən məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə tərəfin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş: 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı “nağd pul krediti müqaviləsin”dən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh illik 36 ay müddətinə illik 21% kreditdən istifadəyə görə haqq ödəmək şərti ilə 3000 AZN məbləğində kredit verilmişdir; İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı kredit müqaviləsinin şərtlərinə uyğun tərtib edilmiş ödəniş cədvəlinin surətinə əsasən Cavabdeh 10.09.2020-ci il tarixdən 10.07.2023-cü il tarixədək hər ay 113,05 manat, sonuncu ay 113,25 manat ödəməli idi; 10.08.2020-ci il tarixli kassa məxaric orderinin surətindən müəyyən olunur ki, 2940,00 manat məbləğində pul vəsaiti İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh verilmişdir; 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34322 saylı “kredit xətti müqaviləsin”dən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh istehlak məqsədilə istifadə edilmiş məbləğə illik 28 (iyirmi səkkiz) faiz hesablanması şərti ilə 36 (otuz altı) ay müddətinə 2.000 (iki min) manat məbləğində kredit xətti açılmışdır; 21.06.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı nağd pul kredit müqaviləsi üzrə 21.06.2021-ci il tarixinə 2688,20 manat məbləğində əsas, 250,87 manat məbləğində faiz borcu, 199,15 manat cərimə borcu, ümumilikdə 3138,22 AZN məbləğində borcu yaranmışdır. 21.06.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34322 saylı kredit xətti müqaviləsi üzrə 21.06.2021-ci il tarixinə 1999,80 manat məbləğində əsas, 222,64 manat məbləğində faiz borcu, ümumilikdə 2222,44 AZN məbləğində borcu yaranmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş 19.05.2020 və 16.05.2021-ci il tarixli pretenziya və xəbərdarlıqdan görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən cavabdehə 3 iş günü ərzində kredit borcunun ödənilməsi, əks təqdirdə borcun qaytarılması ilə bağlı məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş 24.06.2021-ci il tarixli qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edildi ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı “Nağd pul krediti müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədilə illik 21 (iyirmi bir) faiz hesablanması şərti ilə 36 (otuz altı) ay müddətinə 3.000 (üç min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmçinin, Bank ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 avqust 2020-ci il tarixli 301060-1-34322 saylı "Kredit xətti müqaviləsi”nə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədilə istifadə edilmiş məbləğə illik 28 (iyirmi səkkiz) faiz hesablanması şərti ilə 36 (otuz altı) ay müddətinə 2.000 (iki min) manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Lakin borclu şəxs Cavabdeh 10.08.2020-ci il tarixli 301060-1-34317 saylı kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini 10.02.2021-ci il tarixdən icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka 2.688 20 (iki min altı yüz səksən səkkiz, 20) manat məbləğində əsas borc, 250,87 (iki yüz əlli 87) manat məbləğində faiz borcu, 199 15 (bir yüz doxsan doqquz 15) manat məbləğində cərimə borcu ümumilikdə 3.138,22 (üç min bir yüz otuz səkkiz, 22) manat məbləğində borcu və 10 08 2020-ci il tarixli 301060-1-34322 saylı kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini 15.02.2021-ci il tarixdən icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka 1.999 80 (bır min doqquz yüz doxsan doqquz, 80) manat məbləğində əsas borc, 222,64 (iki yüz iyirmi iki, 64) manat məbləğində faiz borcu, ümumilikdə 2.222,44 (iki min iki yüz iyirmi iki, 44) manat məbləğində borcu qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafıq olaraq pul və ya eyni keyfıyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirərsə, faizlər müvafıq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki qanunvericiliyin normaları baxımından cavabdeh hərəkətləri öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi kimi qiymətləndirilməlidir. Belə ki, kredit müqaviləsi ilə götürdüyü öhdəliyi vaxtında icra etməmiş, iddiaçıya olan borcunu müqavilə ilə nəzərdə tutulan vaxtda və qaydada ödəməyərək, bununla da müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də o, onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşımalı, kredit müqaviləsi üzrə yaranmış borcu iddiaçıya ödəməlidir. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı nağd pul kredit müqaviləsinə və 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34322 saylı “kredit xətti müqavilə”lərinə əsasən 21.06.2021-ci il tarixə 2688,20 manat məbləğində əsas, 250,87 manat məbləğində faiz borcu və 1999,80 manat məbləğində əsas, 222,64 manat məbləğində faiz borcu və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Eyni zamanda məhkəmə araşdırılması zamanı müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış müqavilə üzrə cavabdeh ödənişləri gecikdirdiyi təqdirdə hesablanacaq cərimə məbləğinin ödənilməsi barədə yazılı formada vəd verməklə öhdəlik götürmüşdür. Hazırda iddiaçı öhdəliyin icrasını, o cümlədən hesablanmış cəmi 199,15 manat məbləğində cərimənin ödənilməsini tələb edir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi cərimə borcunun (dəbbə pulunun) tutulması hissəsində qismən təmin edilməli, 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı “Nağd pul krediti müqaviləsi üzrə hesablanmış 199,15 manat məbləğində cərimə əsas borclara məbləğinə mütənasib olmadığından dəbbə pulu müvafiq olaraq 100 manat məbləğində müəyyən edilməli və həmin məbləğ cərimə borcu qismində Cavabdeh iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun 8.1.1-ci maddəsinə əsasən iddianın qiyməti 500 manatdan artıq olduqda 30 (otuz) manat miqdarında dövlət rüsumu ödənilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edildiyindən 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 9.1, 9.3, 14.2, 88, 217.1, 218.1, 218.3 və 220.4-cü maddələrinə görə hər hansı mübahisənin qanuni və əsaslı həlli üçün məhkəmə baxışı zamanı məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq qiymət verməlidir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34317 saylı “nağd pul krediti” və 10.08.2020-ci il tarixli, 301060-1-34322 “kredit xətti” müqavilələrinə əsasən 21.06.2021-ci il tarixə 2.688.20 (iki min altı yüz səksən səkkiz 20) manat məbləğində əsas borc, 250.87 (iki yüz əlli 87) manat məbləğində faiz borcu, 100 manat məbləğində cərimə borcu, 1999,80 manat məbləğində əsas, 222,64 manat məbləğində faiz borcu, ümumilikdə 5261,51 (beş min iki yüz altmış bir manat əlli bir qəpik) manat və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Aytən Novruzova