Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-2136/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-2136/2023 04.08.2023 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Heydərova Əfsanə Elbrus qızının sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Qiyasova Səbinə Ağacan qızının katibliyi, İddiaçı X3, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakları ilə. İddiaçı X3 Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı X3 Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı Notariat ofisində “Bank VTB (Azərbaycan) ASC-yə məxsus olmuş ünvan 1 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 75.4 kv.m olan mənzilin alqı-satqısı onunla bankın etibarnamə ilə nümayəndəsi X4 arasında baş tutmuşdur. Bundan sonra xx.xx.2022-ci il tarixdə Xətai rayon icra şöbəsinin icraçısı tərəfindən həmin mənzil bankın nümayəndəsi X2 təhvil verilmiş, daha sonra isə xx.xx.2022-ci il tarixdə həmin mənzil ona təhvil verilmişdir. Qeyd edir ki, mənzilin boşaldılması üçün ilkin təyinat zamanı şəxsən o, da orada iştirak etmişdir. Evin keçmiş sahibi Kərim adlı şəxs artıq o, ora getdiyi zaman mənzili boşaltmışdı. Lakin mənzilə ilkin baxış keçirilən zaman ona məlum olmuşdur ki, həmin mənzil iki mənzilin birləşməsindən ibarətdir. Belə ki, həmin zaman o, müəyyən etdi ki, ona məxsus olan mənzilin giriş qapısı yoxdur, həmin yerdə olan divar bağlanmış, həmin hissədə sanitar qovşağı tikilmiş, bundan başqa mənzilində olmalı olan sanitar qovşaqlarının heç biri yerində yoxdur, hətta əsas sanitar qovşağı iki evin birləşdirilməsi üçün dəhliz kimi düzəldilmişdir. Həmçinin ona məlum olmuşdur ki, evin mətbəxi ilə yataq otağının arasında olan divar, həmçinin mətbəx ilə dəhliz arasında olan divar sökülmüş, evinin yataq otağı və mətbəxi bir otaq kimi müəyyən edilmişdir. Edilmiş bu dəyişikliklərə görə evinin texniki pasportunda qeyd edilmiş olan plan tam fəqlidir və qeyd etdiyi kimi evinin 2 sanitar qovşağı və mətbəxi, həmçinin saydığı otaqları ayıran divarlar yoxdur. Bundan sonra o, bu şəkildə evi qəbul etməyəcəyini bildirmişdir. Həmin zaman bankın etibarnamə ilə nümayəndəsi X4 bankla əlaqə saxlayaraq sözügedən dəyişikliklərin aradan qaldırılması üçün müvafiq xərclərin olduğunu bildirdi. Lakin ona heç bir müsbət cavab verilmədi. Bundan sonra qeyd etmiş olduğu səbəblərə görə mənzilin boşaldılması təxirə salınmışdır. Bundan sonra tərəfindən Cavabdeh ASC-yə sözügedən xərclərin ödənilməsindən ötrü müvafiq ərizə ilə müraciət edilmiş və elektron poçt ünvanı vasitəsi ilə alınmış cavabda texniki məsələlərlə bağlı bank tərəfindən hər hansı bir köməyin göstərilməsinin mümkün oİmadığı göstərilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixdə isə o, artıq öz ustaları və zəruri tikinti materialları ilə evinə gəlib işə başladı. Qeyd edir ki, 2 birləşmiş evin ortasında olan və onun giriş qapısının yerinə düşən sanitar qovşağının divarlarının sökülməsi, həmin yerdən divarın çəkilməsi, digər sanitar qovşağının yerindən evi ayıran divarın hörülməsi və qapının qoyulması 3 gün çəkdi. Bundan sonra birləşmiş 2 mənzil ayrıldı və xx.xx.2022-ci il tarixdə ev ona rəsmi qaydada təhvil verildi. Bundan sonra isə 1 ay 20 gün ərzində həmin evdə yuxarıda qeyd edilmiş dəyişikliklərin bərpa edilməsi üçün işlər davam etdi. Qeyd edilən dəyişiklikləri aradan qaldırılması, evin texniki plana uyğun olaraq bərpa edilməsi üçün tərəfindən ümumilikdə 14500 manat pul sərf edildi. Bundan başqa mənzildə heç bir sayğacın olmadığı ona məlum oldu. Qaz sayğacının quraşdırılması üçün 400 manat, işıq sayğacının quraşdırılması üçün isə 167 manat 50 qəpik xərci çıxdı. Sözügedən evin alqı-satqısı zamanı evin texniki planının aşkar etdiyi vəziyyətdə olması ona bildirilməmişdir. Ona evdə yaşayışın olduğu və boşaldılmanın həyata keçirilmədiyi bildirilmişdir. Lakin evin texniki plananın hansı vəziyyətdə olması, evdə olmalı olan sanitar qovşaqlarının, mətbəxin, yataq otağının, həmçinin həmin otaqların divarlarının olmaması, otaqların qapılarının olmaması, su, qaz, işıq sayğaclarının olmaması barədə mənə heç bir məlumat verilməmişdir. Həmçinin evin bina.az satış portalında yerləşdirilmiş elanda mətbəxin, sanitar qovşağının, 7 otaqların, onların qapılarının olması açıq aydın görünür, lakin saydıqlarının həmin mənzil ilə digər birləşdirilmiş mənzilə aid olması, satılan mənzilə aid olmaması həmin elanda öz əksini tapmamış, həmçinin bu barədə ona şifahi olaraq da məlumat verilməmiş və heç bir razılaşma əldə edilməmişdir. Həmçinin həmin mənzilə dair xx.xx.2022-ci il tarixdən istifadə hüququ yarandığına baxmayaraq yuxarıda qeyd etdikləri səbəbindən hələ də, mənzilini istifadə edə bilmir, istifadə edəcəyi və həmin mənzili hal-hazırki, vaxtadək kirayə verəcəyi təqdirdə hər ayı 500 manat olmaqla ümumilikdə 2000 manat əldə edəcəyi faydadan məhrum olmuşdur. Alqı-satqı zamanı satıcı tərəfindən ödənilməli olan 96 manat 60 qəpik mənzilə görə ödənilmiş məbləğin digər bir hesaba "xxxx" Azərbaycan ASC-nin müxbir hesabı: AZ 15NABZ******************** hesab: AZ58VTBA**********0000AZN031 köçürülməsi üçün ödənilmiş məbləğ tərəfindən ödənilmişdir. Sözügedən mənzildə **********660 saylı abonent kodu üzrə "xxxx" ASC-nə olan 32 manat 40 qəpik borc tərəfindən ödənilmişdir. Xətai rayon bələdiyyəsindən xx.xx.2023-cü il tarixdə daxil olmuş bildirişdə göstərilmiş ötən dövrlər üzrə 54 manat vergi borcunun, 15.66 manat isə faiz məbləğinin hesablandığı bildirilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı Notariat ofisində bağlanmış AN-1 № ******* alqı-satqı müqaviləsinə əsasən "xxxx" Azərbaycan ASC üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad şəkildə əmlak verməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 646.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, daşınmaz əşyaların alğı-satqısı müqaviləsinə görə satıcı torpaq sahəsini, evi, binanı, qurğunu, mənzili və ya digər daşınmaz əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 646.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, əgər bu Məcəllənin bu paraqrafının aşağıdakı müddəalarından ayrı qayda irəli gəlmirsə, daşınmaz əşyaların alğı-satqısına əşyaların alğı-satqısı haqqında ümumi müddəalar müvafiq surətdə tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsində göstərilmişdir ki, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 568.1. maddəsində göstərilmişdir ki, satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə borcludur. Cavabdeh ASC ilə aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsində həmin müqavilədə nəzərdə tutulan mənzil ona təhvil verilən zaman mənzilin texniki pasportundan olan rekvizitlərlə kəskin şəkildə fərqlənən mənzil ona təhvil verilən zaman mənzilin texniki pasportundan olan rekvizitlərlə kəskin şəkildə fərqlənən mənzil ona təhvil verilmişdir. Həmin Məcəllənin 569-cu maddəsində göstərilmişdir ki, satıcının əşyanı alıcıya vermək vəzifəsinin icrası müddəti alqı-satqı müqaviləsi ilə, müqavilə həmin müddəti müəyyənləşdirməyə imkan vermədikdə isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsində nəzərdə tutulan qaydalara uyğun müəyyənləşdirilir. Həmin Məcəllənin 427.2. maddəsində göstərilmişdir ki, əgər öhdəliyin icrası müddəti təyin edilməyibsə və ya şəraitə görə onu təyin etmək mümkün deyildirsə, kreditor öhdəliyin dərhal icrasını tələb edə bilər, borclu isə onu ağlabatan müddətdə icra etməyə borcludur. xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı Notariat ofisində bağlanmış alqı-satqı müqaviləsində əşyanın hansı tarixdə təhvil veriləcəyi göstərilməmişdir, bu səbəbdən də o, məzilini təhvil almaqdan ötrü yuxarıda qeyd etmiş olduğu xərclərin qarşılanması üçün Cavabdeh ASC-yə müraciət etsə də, heç bir müsbət nəticə əldə edilməmiş və MM-nin 427.2. maddəsinin tələbləri pozulmuşdur. Həmin Məcəllənin 581.3. maddəsində göstərilmişdir ki, əşyanı nümunəyə və (və ya) təsvirə əsasən satarkən, satıcı alıcıya nümunəyə və (və ya) təsvirə uyğun gələn əşya verməyə borcludur. Cavabdeh ASC xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı Notariat ofisində bağlanmış AN-İ № ******* alqı-satqı müqaviləsində satmış olduğu mənzili təsvirə yəni, texniki pasporta, mənzilin fotoları əsasında təqdim edib satmış, lakin **********04-05301-093061 saylı reyestr nömrəli texniki pasportda olan təsvirə uyğun gəlməyən mənzil təhvil vermişdir. Həmm Məcəllənin 647-ci maddəsində göstərilmişdir ki, alqı-satqı müqaviləsinin notariat qaydasında təsdiqlənməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması xərclərini alıcı çəkir. Cavabdeh ASC ilə xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı Notariat ofisində bağlanmış AN-İ № ******* alqı-satqı müqaviləsinin notariat qaydasında təsdiqlənməsi və əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması ilə bağlı xərcləri ödədiyinə baxmayaraq ondan alqı-saqtı müqaviləsi bağlandıqdan sonra mənzili aldığına görə ödəniş tapşırığına əsasən AZ89MUGA**********00001AZM10 nömrəli depozit hesabına ödəmiş olduğu 64640 manat pulun həmin hesabdan məxaric çeki əsasında "xxxx" Azərbaycan ASC-nin müxbir hesabı:AZ15NABZ******************** hesab:AZ58VTBA**********0000AZN031 köçürülməsi üçün 96 manat 60 qəpik "xxxx" ASC-nin “Dostluq” filialının bank əməkdaşı Rasim tərəfindən edilən təhdidlər nəticəsində ödənilmişdir. Həmin Məcəllənin 21.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Həmin Məcəllənin 21.2. maddəsində göstərilmişdir ki, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Cavabdeh ASC ilə xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı notariat ofisində bağlanmış AN-İ № ******* alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan öhdəliklərini yerinə yetirmədiyinə görə ona zərər dəymiş, həmçinin həmin zərərin dəyməyəcəyi təsəvvür edilsə, bu halda o, öz əmlakından, pulundan bu keçən müddət ərzində məhrum olmayacaqdır və həmin hüquqlardan və pulundan istifadə edərək mənfəət əldə edəcəkdir. Bununla da, hesab edir ki, Cavabdeh ASC-nin öz öhdəliklərini yerinə yetirməyidiyinə görə əmlak hüquqularından və pul vəsaitindən məhrum olduğu üçün əldən çıxmış fayda qismində ona əlavə 2000 manat maddi ziyan dəymişdir. Həmçinin xx.xx.2022-ci il tarixli AN-İ № ******* alqı-satqı müqaviləsinin 14-cü bəndinə əsasən müqavilənin tərəfi olaraq satıcı kimi çxış etmiş Cavabdeh ASC müqavilə üzrə müqavilənin 8, 9, 10 və 13-cü bəndlərinin tələblərini pozaraq öz öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir.Hesab edir ki, iddiası əsaslıdır və təmin olunmalıdır. Daha sonra cavabdeh iddia ərizəsinə etiraz təqdim edərək bildirmişdir ki, Xətai Rayon Məhkəməsinin 2(011)-2212017 saylı mülki iş üzrə 16 yanvar 2017-ci il tarixli qətnamə çıxarılmışdır. Qətnaməyə əsasən Мəmmədov Kərim Əmiralı oğlu аrаsında bağlanmış 142407-CNS-15816 saylı xx.xx.2015-сi il tarixli "Girovlu istehlak krediti müqaviləsinin" ləğv olunması və s. qət edilmişdir. Daha sоnrа Bakı şəhəri, Хətаi rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 66 saylı mənzili hərrаса çıxarılarkən Bank tərəfindən alınmışdır. Qeyd olunan ev bankın baİansına götürülmüşdür. Alıcı qismində оlаn X8İu banka yaxınlaşaraq "Ваnk VТВ (Аzərbаусаn)" ASC-də satışda olan еvlər ilə maraqlanıb və onun mаrаqlаnan ev ilə bağlı bank əməkdaşı tərəfindən ətraflı məlumatlandırlıb. Belə ki, iş materiallarından göründüyü kimi, bаnk ilə X7 arasında 19 oktyabr 2022-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Хətаi rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 66 saylı mənzili (75,4kv/m) X5 64640 mаnаt qiуmətinə satılmışdır. Вunlаrlа уаnaşı xx.xx.2022-сi il tаriхdə X7 təhvil-təslim aktına imza еdərək Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini təhvil аlmışdır. İddiaçı X7 təhvil-təslim aktına imza еdərək əvvəlcədən məlumatlı idi ki, evin giriş qapısı уохdur, buna baxmayaraq bu оnun üçün əsаs amil deyildir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022-ci il tarixli ərizəyə əsasən X7 Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad şəkildə boşaldılması, təhvili və qeydiyyatda olan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürərək gələcəkdə "Ваnk VTB (Azərbaycan)" ASC-yə qarşı heç bir iddiası və tələbi оlmауасаğını qeyd etmişdir. Bundan başqa X7 yuxarıda qeyd оlunan mənzili almamışdan əvvəl bankın işçisi tərəfindan dəfələrlə mənzilin vəziyyəti barədə onа məlumat verilmişdir. Buna baxmayaraq iddiaçı mənzilin mövcud vəziyyətini bildiyi halda onu almaqdan imtina etməmişdir. Bir müddət keçdikdən sоnrа X7 bаnkın məlumatı olmadan xx.xx.2023-cü il tarixdə 6 saylı Bakı ASAN Xidmat Mərkəzinin notariat ofisinə müraciət edərək 19 oktyabr 2023-cü il tarixli ərizədən imtinа etmişdir. Tərəflər iradəsini müqaviləni imza etməklə təsdiq еtmişdirlər. Mülki işin materiallarından göründüyü kimi iddiaçı alıcı kimi aldığı əmlak barədə (уəni оnun mövcud vəziyyəti haqda qabaqcadan ətraflı məlumatı olmuşdur. Вundan əlavə iddiaçı sözügedən əmlakı satın alıb-almamaq kimi hüququndan istifadə etmək hüququna malik olub. Yəni iddiaçını sözügedən mənzili almağa heç kəs məcbur etməyib. Оnа görə də iddiaçı məlumatlı olduğu halları yaxşı bilərək iradəsini formalaşdırmış və alqı-satqı müqaviləsini imzalamağa razılığını ifadə etmişdir. Ваnk isə müqavilə üzrə üzərinə duşən vəzifəni qanuna uyğun şəkildə təmin etmişdir. Həmçinin yazılı etirazda qeyd olunmuşdur ki, Azarbaycan Respublikası Mülki Мəсəlləsinin 389.1-ci maddəsinə görə Mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və уа xitamı haqqında iki va уа bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Нəmin Məcəllənin 389.2-ci maddəsinə görə Мüqavilələrə iki va çoxtərəfli əqdlərə dаir qaydalar tətbiq еdiİir. Həmin Məcəllənin 324.1-ci maddəsinə əsаsən əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və уа çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Həmin Məcəllənin 390.1-ci maddəsinə аsаsəп fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya va bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Оnlаr bu Мəcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin оnа zidd оlmауаn müqavilələr də bağlaya bilərlər. Azarbaycan Respublikası Mülki Мəсəlləsinin 646.1-ci maddasinə əsasən, daşınmaz əşyaların alqı-satqısı müqaviləsinə görə satıcı torpaq sahəsini, evi, binanı, qurğunu, mənzili və уа digər daşınmaz əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. Həmin Мəcəllənin 408.1-ci mаddəsinə əsasən, müqavilə bağlanması haqqında təklif (oferta) о zaman verilmiş sayılır ki, bir və уа bir neçə şəxsə ünvanlanmış bu təklifdə onu vermiş şəxsin (oferentin) razılıq (aksept) olduqda, öz təklifinin icrasına hazır olduğu ifadə edilsin. Belə ki, iş materiallarından göründüyü kimi iddiaçı evin alınmasında evin mövcud vəziyyəti barədə əvvəlcədən məlumatlı idi. Üstəlik bank tərəfindən Xətai rауоnundа уеrləşən mənzilin bazar qiymətindən daha da aşağı satılmasını alıcı bildirdi. Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzil iddiaçıya 64640 azn məbləğinə satılmışdır. Burdan görünür ki, evin qiyməti bazar qiymətindən qat-qat aşağıdır. Tərəflər arasında bağlanmış alqı-satqı müqavilasinin 8-ci bəndinə uyğun olaraq üçüncü şəxslərin hüququndan azad əmlаk iddiaçıya verilmişdir və bank fiziki şəxs olmadığı üçün həmin mənzildə yaşamamış və hər hansı dəyişikliklər еtməmişdir. Bu məпzil bоrс məbləği hesabına əldə olunmuş və satıcıya təklif edilmişdir. Həmçinin mənzilin iddiaçının arzuladığı şəkilə salınması оnun öz arzusuna bağlı münasibətdir. Belə ki, alınan mənzildə kommunal хəttlərin quraşdırılması, təmir işlərinin aparılması va sair kimi işləri burа aid еtmək оlаr. Bu səbəbdən alıcı neсə bir əmlak əldə etdiyini çox yaxşı bilməsinə baxmayaraq bu сür əmlakın alınması üçün öz niyyətini alqısatqı müqaviləsi bağlamaqla bildirmişdir. Beləliklə, араrılan araşdırmаlаr zamanı iddiaçının bildirdikləri öz təsdiqini tapmamışdır. Mülki prosessual Мəcəllənin 77.1-ci maddasinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. “Mahmudov Rusiyaya qarşı” iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarındа İnsan Hüquqları üzrə Аvrора Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non nеgаnti incumbit probation (sübut etmak yükü təkzib edənin deyil, iddia еdənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Göründüyü kimi, evi аlаn iddiaçı əvvəlcədən aldığı ev barədə məlumatlı idi, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bank tərəfindən, heç bir qаnun pozuntusuna yol verilməmiş və ya bankdan pulun tutulması üçün tutarlı əsas mövcud deyil. Göstərilənlər iddia ərizəsinin tam əsassız olduğunu sübut edir, odur ki, təmin olunmamalıdır. Məhkəmə iclasında iddiaçı X7 iddia tələbini müdafiə edərək, iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə izahat verərək bildirmişdir ki, iddia ərizəsində qeyd edilən hallar tamamilə əsassızdır. Belə ki, məhkəməyə ünvanlanmış yazılı etirazda da qeyd olunduğu ki, iddiaçı alıcı kimi aldığı əmlak barədə, уəni оnun mövcud vəziyyəti haqda qabaqcadan ətraflı məlumatı olmuşdur. Вundan əlavə iddiaçı alqı-satqı müqaviləsi bağlanan zaman sözügedən əmlakı satın alıb-almamaq kimi hüququndan istifadə etmək hüququna malik olub. İddiaçını hal hazırda mübahisələndirilən mənzili almağa heç kəs məcbur etməyib. Оnа görə də iddiaçı məlumatlı olduğu halları yaxşı bilərək iradəsini formalaşdırmış və alqı-satqı müqaviləsini imzalamağa razılığını ifadə edib. Odur ki, iddia tələbinin təmin edilməməsini məhkəmədən xahiş edilmişdir. İş üzrə şahid qismində dindirilmiş Fuad Süleymanov ifadəsində iddiaçının hazırda mübahisələndirdiyi məslələrlə bağlı banka müraciət etdiyini və ona əsaslı cavab verildiyini, o cümlədən evin boşaldılması və problemli olması ilə bağlı iddiaçıya müqavilə bağlanan zaman məlumat verildiyini qeyd etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, mülki işin materiallarını araşdıraraq, məhkəmə baxışı zamanı tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Ваnk ila X7 arasında 19 oktyabr 2022-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Хətаi rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 66 saylı mənzili (75,4kv/m) X5 64640 mаnаt qiуmətinə satılmışdır. Вunlаrlа уаnaşı xx.xx.2022-сi il tаriхdə X7 təhvil-təslim aktına imza еdərək Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini təhvil аlmışdır. Həmçinin iddiaçı X7 təhvil-təslim aktına imza etmişdir. Həmçinin iş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022-ci il tarixli ərizədən görünür ki, X7 Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad şəkildə boşaldılması, təhvili va qeydiyyatda olan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürərək gələcəkdə "Ваnk VTB (Azərbaycan)" ASC-yə qarşı heç bir iddiası və tələbi оlmауасаğını qeyd etmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli ərizədən görünür ki, iddiaçı notariusa gedərək xx.xx.2022-ci il tarixdə Bakı şəhəri 21 saylı notariat ofisində 8İ-7727 reyestrlə təsdiq edilmiş ərizəsindən imtina etmişdir. İş materiallarında olan iddiaçının banka xx.xx.2022-ci il tarixli müraciət ərizəsindən görünür ki, iddiaçı banka mənzilin texniki pasportla uyğun gəlməməsi barədə ərizə ilə müraciət etmişdir. İş materiallarında olan iddiaçının banka ünvanladığı xx.xx.2022-ci il tarixli müraciətinə verilən cavab məktubundan görünür ki, cavabdeh bank iddiaçıya mənzilin üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad şəkildə boşaldılması, təhvil və qeydiyyatda olan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı məsuliyyəti üzərinə götürməsi barədə ərizənin imzası ilə təsdiqlədiyi bildirilmiş və məsələnin həyata keçirilməsi məqsədəuyğun hesab edilməmişdir. İş materiallarında olan 19 dekabr 2022-ci il tarixli aktdan görünür ki, iddiaçı mənzili təhvil almış və heç bir tələb və şikayətinin olmadığını bildirmişdir. İş materiallarında olan xəbərdarlıq məktubunun surətindən görünür ki, iddiaçı bankdan 17444 manat pul vəsaitinin ödənilməsini xahiş etmiş, əks təqdirdə 15 gün müddətində məhkəməyə müraciət edəcəyi bildirilmişdir. İş materiallarında olan Xidmət müqaviləsindən görünür ki iddiaçı Yeni dövr Qiymətləndirmə mərkəzi ilə Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilinin təmir-tikinti xərclərinin müəyyən edilməsinə dair Xidmət müqaviləsi bağlanmışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixdə qiymətləndirilmənin aparılması üçün verilmiş sifarişə əsasən xx.xx.2023-cü il tarixdə təqdim edilmiş rəyə görə mənzilin təmirtikinti xərcləri 16415 manat təşkil etmişdir. İş materiallarından görünür ki, qeyd olunan mənzil artıq İddiaçı mülkiyyətində deyil və mənzil xx.xx.2023-cü il tarixində alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 145000 manat pul məbləğinə "xxxx" ASC-nin vasitəsi ilə ipotekaya X1. Hazırki iddia tələbləri ilə bağlı məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Azarbaycan Respublikası Mülki Мəсəlləsinin 389.1-ci maddəsinə görə Mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və уа xitamı haqqında iki va уа bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Нəmin Məcəllənin 389.2-ci maddəsinə görə Мüqavilələrə iki va çoxtərəfli əqdlərə dаir qaydalar tətbiq еdiİir. Həmin Məcəllənin 324.1-ci maddəsinə əsаsən əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və уа çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Həmin Məcəllənin 390.1-ci maddəsinə аsаsəп fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya va bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Оnlаr bu Мəcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin оnа zidd оlmауаn müqavilələr də bağlaya bilərlər. Нəmin Мəcəllənin 399.1 ci maddəsinə əsasən müqavilə bağandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur. Нəmin Мəcəllənin 646.1-ci maddasinə əsasən, daşınmaz əşyaların alqı-satqısı müqaviləsinə görə satıcı torpaq sahasini, evi, binanı, qurğunu, mənzili və уа digər daşınmaz əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. Həmin Мəcəllənin 408.1-ci mаddəsinə əsasən, müqavilə bağlanması haqqında təklif (oferta) о zaman verilmiş sayılır ki, bir və уа bir neçə şəxsə ünvanlanmış bu təklifdə onu vermiş şəxsin (oferentin) razılıq (aksept) olduqda, öz təklifinin icrasına hazır olduğu ifadə edilsin. Нəmin Мəcəllənin 409.1-ci maddəsinə əsasən ofertanın ünvanlandığı şəxsin ofertanı qəbul etməsi barədə cavabı aksept sayılır.Aksept tam və qeyd şərtsiz olmalıdır. Məhkəmə ilk növbədə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə istinad edərək bildirir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məlum olduğu kimi, hüquqi həqiqət prinsipi mülki prosesdə tərəflər və məhkəmə arasında müəyyən iş bölgüsünə gətirib çıxarır: tərəflər işin faktiki hallarını təqdim edir, məhkəmə isə sübutları qiymətləndirir və sonda hüququ tətbiq edir. Belə iş bölgüsü Roma hüququnun “da mihi factum, dabo tibi ius” (“mənə faktları ver, mən sənə uyğun hüququ verəcəm”) prinsipinə əsaslanır. Mülki prosessual qanunvericilikdə də çəkişmə prinsipinin mövcudluğu hər bir tərəfə öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etmək vəzifəsini qoyur. Sübutetmə vəzifəsinin tərəflər arasında bölüşdürülməsinin ümumi qaydalarını Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsi müəyyən edir. Bu qaydalar onu ifadə edir ki, işdə iştirak edən hər bir şəxs istinad etdiyi halların mövcudluğunu və doğruluğunu yalnız özü sübut etməlidir və heç kəs, o cümlədən məhkəmə onu bu vəzifədən azad edə bilməz. İstisnanı yalnız Mülki Prosessual Məcəllənin 82-ci və 106.3-cü maddələrində göstərilən hallar təşkil edir. Göründüyü kimi, hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür (Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair” 18 mart 2019-cu il tarixli Qərarı). Qeyd olunanlardan bu nəticəyə gəlmək olar ki, mülki məhkəmə icraatı zamanı qanunvericiliklə məhkəmənin üzərinə “obyektiv həqiqət”in deyil, “formal həqiqət”in müəyyən edilməsi, yəni işdə olan sübutlar əsasında nəticəyə gəlmək vəzifəsi qoyulmuşdur. Avropa Məhkəməsi Van de Huk Niderlanda qarşı iş üzrə 1994-cü il 19 aprel tarixli Qərarında sübutların qiymətləndirilməsi və onların aidiyyəti və mümkünlüyü məsələsinin həllində milli məhkəmələrin səlahiyyətini nəzərə alaraq göstərmişdir ki, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi ədalət mühakiməsi orqanının üzərinə tərəflərin təqdim etdiyi mülahizələri, dəlilləri və sübutları hərtərəfli araşdırmaq vəzifəsini qoyur. Hazırki mülki işin gedişatı zamanı iddiaçı məhkəməyə iddiaçının mübahisələndirdiyi hallara münasibətdə toplanılmış sübutlara tərəflərin verdiyi izahatalara əsasən müəyyən olunur ki, Bakı şəhəri, Хətаi rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 66 saylı mənzili hərrаса çıxarılarkən Bank tərəfindən alınmışdır. Qeyd olunan ev bankın baİansına götürülmüşdür. Daha sonra alıcı qismində оlаn X8İu Banka yaxınlaşaraq "Ваnk VТВ (Аzərbаусаn)" ASC-də satışda olan еvlər ilə maraqlanıb və məhkəmə iclasında tədqiq olunan sübutlar və şahid ifadəsindən göründüyü kimi o mаrаqlаnan ev ilə bağlı (hazırda mübahisələndirilən) bank əməkdaşı tərəfindən ətraflı məlumatlandırılıb. X7 təhvil-təslim aktına imza еdərək Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini təhvil аlmış, təhvil-təslim aktına imza еdərək əvvəlcədən məlumatlı olduğu, evin giriş qapısının olmamasına baxmayaraq tam sərbəst öz irədə ifadəsinə əsasən müqavilə bağlamışdır. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022-ci il tarixli ərizəyə əsasən X7 Bakı şəhəri, Xətai rауоnu, Zığ yolu küçəsi, 3 А nömrəli evin 6 saylı mənzilini üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad şəkildə boşaldılması, təhvili va qeydiyyatda olan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürərək gələcəkdə "Ваnk VTB (Azərbaycan)" ASC-yə qarşı heç bir iddiası və tələbi оlmауасаğını qeyd etmişdir. Həmçinin iddiaçı tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdə qiymətləndirilmənin aparılması üçün verilmiş sifarişə əsasən xx.xx.2023-cü il tarixdə təqdim edilmiş rəyə münasibətdə məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, həmin rəy sübutlar siyahısından çıxarılmalıdır.Belə ki, məhkəmə baxışı başlanana qədər iddiaçı rəyi sübutlar siyahısına əlavə etməli olduğu halda etməmişdir. Azarbaycan Respublikası Mülki Prosessual Мəсəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər təqdim edilir. Məhkəmə baxışı zamanı sübutların təqdim edilməsinə o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya işdə iştirak edən şəxslər işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər sübutların təqdim edilməsinin onlardan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın. İş materiallarından da göründüyü kimi, iddiaçı məhkəmə baxış iclası təyin olunduqdan sonra rəyin əldə edilməsi üçün müraciət etmişdir.Halbuki məhkəmə baxışı təyin olunan anadək rəyin əldə edilməsi üçün iddiaçının kifayət qədər vaxtı olmuşdur. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi "Mahmudov Rusiya Federasiyasına qarşı" 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, novensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq “affirmanti, non neganti, incumbit probatio” (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Avropa Məhkəməsinin «Qavazov Bolqarıstana» qarşı 06 mart 2008-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir (§ 93). Belə ki, iddiaçı öz tələblərini əsaslandırdığı faktları sübut edə bilmədiyindən iddia ərizəsi rədd edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən, məhkəmə bu qənaətə gəlir ki, iddiaçı X3 Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı «pul» tələbinə dair iddiası əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdiq etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı X3 Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı «pul» tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Məhkəmə xərcləri iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmən təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Əfsanə Heydərova