Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(007)-2883/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(007)-2883/2021 06.07.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NİZAMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyeva Qumru Yəhya qızının sədrliyi, Hüseynova Bəturə Xaqani qızının katibliyi, İddiaçı nümayəndəsi X2 və Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin məbləğinin artırılması” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin məbləğinin artırılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, Cavabdeh ilə 08 oktyabr 2004-cü ildə nikahlarını rəsmi qeyd etdirməklə ailə qurmuşdur. Birgə nikahdan 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X5 adlı bir qızları olmuşdur. Xətai Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış nikah qeydi pozulmuş və birgə nikahdan anadan olmuş uşağın onun yanında saxlanması, cavabdehdən yetkinlik yaşına çatmayan 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X1 üçün hər ay 110 manat alimentin tutulub ona verilməsi qət edilmişdir. Düzdür, 16 noyabr 2015-ci il tarixdən qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsi əsasında cavabdeh hər ay 110 manat aliment ödəyir. Amma həmin vəsait uşağın ehtiyaclarına kifayət etmir. Ona görə də, həmin məbləğ artırılmalıdır. İstehlak qiymətlərinin artımı onun maddi vəziyyətini kəskin pisləşdirmişdir. Övladlarının maddi və mənəvi tələbatları onun üzərinə düşür. Cavabdeh isə yalnız minimal məbləğdə aliment ödəməklə özünü uşağın bütün tələbatlarından kənarda tutur və bununla da vəzifəsini bitmiş hesab edir. 2021-ci ildə uşaqlar üçün yaşayış minimumu 175 manat müəyyən edilmişdir. 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X1 üçün Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli 2(011)-6780/2015 saylı qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində müəyyən edilmiş alimentin miqdarının artırılaraq, uşaq yetkinlik yaşına çatana qədər Cavabdeh hər ay sabit pul məbləğində 175 manat alimentin tutularaq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı nümayəndəsi X4 iddianı müdafiə edib, ərizəyə uyğun izahat verərək iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında Cavabdeh iddianı qəbul etməyib göstərdi ki, alimentin məbləğinin 110 manat müəyyən edilməsi barədə iddiaçı ilə aralarında saziş vardır və həmin məbləğdən əlavə maddi imkanı olduqca iddiaçıya köməklik edir. O, hal-hazırda işləmir, iddiaçının tələb etdiyi məbləğə maddi imkanı yoxdur. İddianın rədd olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyib, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edib və araşdırılan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: - AZ-İİ seriyalı, 180045 saylı doğum haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, X5 09 noyabr 2008-ci il tarixdə doğulmuşdur. Atası Cavabdeh, anası İddiaçıdır; - Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli, 2(011)- 6780/2015 saylı qətnaməsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh ilə İddiaçı arasında 08 oktyabr 2004-cü il tarixdə Bakı şəhəri Nizami rayonu VVADQ şöbəsində 682 nömrəli akt qeydi ilə bağlanmış nikahın pozulması, 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X3 anası İddiaçı yanında qalması müəyyən edilmiş, həmin uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Cavabdeh 10 avqust 2015-ci il tarixdən etibarən hər ay 110 manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq İddiaçı verilməsi qət edilmişdir; - Cavabdeh tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 23 oktyabr 2015-ci il tarixli barışıq sazişinin surətindən görünür ki, həmin sazişin 2.1-ci bəndinə əsasən, Xətai Rayon Məhkəməsinin icraatında olan İddiaçı Cavabdeh qarşı “nikahın pozulması, uşağın himayəyə verilməsi, alimentin tutulması” tələbinə dair və “birgə nikah dövründə əldə edilmiş əmlakın bölünməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə, İddiaçı- Cavabdeh tərəfindən nikahın pozulmasına, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X3 hüquqi cəhətdən onun himayəsinə verilməsinə, yetkinlik yaşına çatanadək hər ay sabit pul məbləğində 110 (yüz on) manat miqdarında alimentin ona verilməsi, yekun olaraq əmlak və aliment tələbindən qismən imtina etməklə, barədə həmin məhkəməyə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim etməyi öhdəsinə götürmüşdür. Məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, İddiaçı ilə Cavabdeh rəsmi nikahda olduqları müddətdə 09 noyabr 2008-ci il tarixdə Fatimə adlı uşaqları doğulmuşdur. Tərəflərin ailə münasibətlərinin pozulması nəticəsində onlar ayrılmışlar, Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən tərəflərin nikahı pozulmuş, bu zaman uşağın ananın yanında qalması müəyyən edilmiş, Cavabdeh uşaq yetkinlik yaşına çatanadək 10 avqust 2015-ci il tarixdən etibarən hər ay 110 manat alimentin İddiaçı xeyrinə tutulması qət edilmişdir. Hazırda ana uşağın saxlanılması üçün tutulan alimentin miqdarının dəyişdirilərək artırılmasını xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 75.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar; 75.4-cü maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur; 76.2-ci maddəsinə əsasən valideynlərindən məhkəmə tərəfindən tutulan aliment miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin ailə və maddi vəziyyəti, eləcə də diqqətəlayiq olan başqa hallar nəzərə alınmaqla azaldıla və artırıla bilər; 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və ya tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər; 112.1-ci maddəsinə əsasən aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 233.4-cü maddəsinə əsasən cavabdehdən vaxtaşırı ödəmələrin alınmasını qət edən qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra, ödəmələrin miqdarını müəyyənləşdirən və ya onların davam etməsinə təsir edən hallar dəyişərsə, hər bir tərəf yeni iddia vermək yolu ilə ödəmələrin miqdarını və müddətlərini dəyişdirməyi tələb etməyə haqlıdır. 2021-ci il yanvar ayının 1-dən qüvvəyə minmiş “Azərbaycan Respublikasında 2021ci il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən 2021-ci ildə uşaqlar üçün yaşayış minimumu 175 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 28 mart 2016-cı il tarixli qərarının 8.2-ci bəndi ilə məhkəmələrə izah edilmişdir ki, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır (“Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsi). Aliment ödəyən əmək qabiliyyətli valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Həmin qərarın 8.12-ci maddəsinə əsasən alimentin miqdarının dəyişdirilməsi (artırılması və ya azaldılması) barədə tələbə baxarkən məhkəmə alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində hansı dəyişikliyin olduğunu müəyyən etməli və alimentin miqdarının dəyişdiriləcəyi təqdirdə bunun uşağın maddi vəziyyətinə təsirini nəzərə almalıdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin yuxarıda göstərilən müddəalarını, habelə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun anoloji işlərlə bağlı qərarı ilə formalaşdırdığı hüquqi mövqeyini, uşağın mənafeyini, işin faktiki hallarını nəzərə alaraq, belə qənaətə gəlir ki, uşağın saxlanılması üçün 2015-ci ildə 110 manat aliment məbləğinin tutulması müəyyən edildikdən sonra 5 il 10 aydan artıq müddət keçmişdir, bu müddətdə uşaq böyümüş, onun tələbatları artmış, iddiaçının ailə və maddi vəziyyətində dəyişiklik baş vermişdir. Bununla da, iddiaçı məhkəmə qətnaməsinə əsasən 2015-ci ildə müəyyən edilmiş 110 manat məbləğində alimentlə uşağı saxlamaqda çətinlik çəkir. Yaşayış minimumu məbləği hər il artırılsa da, iddiaçı məhkəməyə müraciət etməmişdir. Məhkəmə həmin halları nəzərə alaraq, hesab edir ki, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşağın saxlanılması üçün cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulan alimentin miqdarı dəyişdirilərək artırılmalı, tələb olunan məbləğ yaşayış minimumu məbləğinə uyğun olduğundan, iddia təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin yuxarıda istinad edilən 28 mart 2016-cı il tarixli qərarının 8.14-cü bəndinə əsasən məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Ona görə məhkəmə hesab edir ki, miqdarı artırılan aliment hazırkı qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən başlayaraq tutulmalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin məhkəmə iclasında izahatında göstərdiklərinin əsası yoxdur, çünki istər cavabdehin məhkəməyə təqdim etdiyi 21 oktyabr 2015-ci il tarixli barışıq sazişinə, istərsə də Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli qətnaməsinə nəzər yetirdikdə müəyyən olunur ki, İddiaçı 110 manat məbləğində alimentin ödənilməsi ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəlik məhz həmin məhkəməyə verdiyi iddia ilə bağlı olmuş, İddiaçı tərəflərin ayrı-ayrılıqda öz üzərilərinə götürdükləri öhdəliklərə əməl edilməsi şərti ilə məhkəməyə alimentin məbləği ilə bağlı dəqiqləşdirmə ərizəsi təqdim etmiş və məhkəmə 16 noyabr 2015-ci il tarixli qətnaməsində bu məsələyə hüquqi qiymət vermiş, həmin ərizə əsasında alimentin məbləğini 110 manat müəyyən etmişdir. Buna görə də, hazırkı iş üzrə cavabdehin irəli sürdüyü dəlillər iddianın təmin edilməməsinə əsas deyildir, habelə onu iddiaçı ilə birgə nikahından doğulmuş uşağın yaşayış minimumu məbləği həddində aliment vəsaiti ilə təmin edilməsinə maneə kimi qəbul edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün tutulmalı olan, Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli, 2(011)-6780/2015 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı dəyişdirilməli, Cavabdeh qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən başlayaraq, həmin uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay 175 manat sabit pul məbləğində aliment tutulub, İddiaçı ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 112.1.3-cü maddəsinə əsasən iddianın qiyməti aliment alınması haqqındakı iddialarda bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir; 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun: 8.1.2-ci maddəsinə əsasən iddia qiyməti 500 manatdan çox olduqda 30 manat miqdarında dövlət rüsumu ödənilir; 9.1.2-ci maddəsinə əsasən aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Göstərilən hüquq normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri cavabdehə aid edilməli, iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi 30 manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq, dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün tutulmalı olan, Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2015-ci il tarixli, 2(011)- 6780/2015 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı dəyişdirilsin. Cavabdeh qətnamənin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən başlayaraq, 09 noyabr 2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay 175 (yüz yetmiş beş) manat sabit pul məbləğində aliment tutulub, İddiaçı ödənilsin. Məhkəmə xərcləri Cavabdeh aid edilsin, iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi 30 (otuz) manat dövlət rüsumu ondan alınaraq, dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Qumru Əliyeva