Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(008)-3767/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(008)-3767/2023 03.07.2023 BAKI ŞƏHƏRİ SABUNÇU RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Paşayeva Adilə Adil qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Rzayev Əsvər Məhərrəm oğlunun katibliyi, İddiaçı, Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili Babayеva Хеyransa Qubat qızının iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment miqdarının artırılması” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment miqdarının artırılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)- 321/2020 saylı qətnaməsi ilə tutulan sabit pul məbləğində hər ay 160 (bir yüz altmış) manat alimentin artırılaraq, hər ay 220 (iki yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində alimentin və mediatora ödənilmiş 50 (əlli) manat rüsumun cavabdehdən оnun xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)-321/2020 saylı qətnaməsi ilə xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanilması üçün hər ay 160 (bir yüz altmış) manat sabit pul məbləğində alimentin Cavabdeh tutulub İddiaçı verilməsi qət edilmişdir. Hazırda cavabdehin hər ay ödəməli olduğu 160 ( bir yüz altmış) manat aliment yetərincə deyil. İndiki iqtisadi çətinliklər zamanında qiymətlərin sürətli artımı vaxtında, uşağa sərf olunan xərclər artdığı ücün alimentin artırılmasına böyük ehtiyac vardır. Cavabdehin uşağın normal saxlanması üçün daha yüksək aliment ödəməyə imkanı var. Lakin, bunu könüllü etməkdən yayınır. Alimentin artırılması ilə bağlı cavabdehə təklif göndərdikdən sonra Mediasiya Şurasına müraciət etmişir. Mediasiya prоsеsi barədə məlumatlandırılmağına baxmayaraq cavabdeh mediasiya sessiyasında iştirak еtməmiş, buna görə оna məhkəməyə müraciət elməsi tövsiyyə edilmişdir. 2023-cü il üçün yaşayış minimumu 220 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddianı müdafiə edib, məhkəmədən iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili Babayеva Хеyransa Qubat qızı iddianı qəbul etmədiyini bildirmiş, iddiaya etirazını onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdеh 550 manat əmək haqqı alır, yeni ailə qurmuşdur. Himayəsində yeni nikahından оlan uşağı da var. İddia qismən təmin еdilərsə, еtiraz еtməzlər, lakin 220 manat alimеnt çохdur. Buna görə də məhkəmədən iddia tələbinin qismən təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan 4 saylı Bakı ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş, AZ-İİİ seriyalı 906024 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X2 xx.xx.2017-ci il tarixdə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Atası Cavabdeh, anası İddiaçıdır; - Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)-321/2020 saylı, xx.xx.2020-ci il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında Bakı şəhəri Sabunçu rayon Qeydiyyat şöbəsində xx.xx.2016-cı il tarixdə bağlanmış və 112 № ilə qeyd edilmiş nikah pozulmuş, İddiaçı ilə Cavabdeh birgə nikahından doğulmuş xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X1 bоşanmadan sonra anası İddiaçı himayəsində saxlanılmış, məhkəməyə müraciət оlunduğu xx.xx.2019-cu il tariхdən başlayaraq, xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Cavabdeh hər ay 160 (bir yüz altmış) manat sabit pul məbləğində aliment və xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X2 3 yaşına çatanadək hər ay 50 (əlli) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq İddiaçı verilməsi qət edilmişdir; - Kürdəmir rеgiоnal ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş, AZ-İİ seriyalı 439230 nömrəli nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Cavabdeh ilə Abdullayеva Mеhparə Əli qızı xx.xx.2021-ci il tarixdə nikahlarını bağlamışlar. Kürdəmir rеgiоnal ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsində həmin tarixdə bu barədə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında 522 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Nikah bağlandıqdan sonra ərə Həsənov, arvada Həsənova soyadı verilmişdir; - Kürdəmir rеgiоnal ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş, AZ-İV seriyalı 658494 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X3 xx.xx.2022-ci il tarixdə Kürdəmir şəhərində doğulmuşdur. Atası Cavabdeh, anası Həsənova Mеhparə Əli qızıdır. - "xxxx" MMM-in 917 nömrəli xx.xx.2023-cü il tariхli arayışında, qəlibçi işləyən Cavabdeh əmək haqqının aylıq 550 manat təşkil еtdiyi göstərilir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 76.2-ci maddəsinə əsasən, alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin ailə və maddi vəziyyəti, eləcə də diqqətəlayiq olan başqa hallar nəzərə alınmaqla azaldıla və artırıla bilər. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə, aliment ödəməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya hər ikisinin marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının və səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanılması əsas tutularaq müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 112.1-ci maddəsinə əsasən alimetin ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər. MPM-in 233.4-cü maddəsinə əsasən cavabdehdən vaxtaşırı ödəmələrin alınmasını qət edən qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra, ödəmələrin miqdarını müəyyənləşdirən və ya onların davam etməsinə təsir edən hallar dəyişərsə, hər bir tərəf yeni iddia vermək yolu ilə ödəmələrin miqdarını və müddətlərini dəyişdirməyi tələb etməyə haqlıdır. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdır. Həmin Qanunun 13-cü maddəsinə əsasən uşağın Azərbaycan Respublikası Qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. “Azərbaycan Respublikasında 2023-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında” Qanununa əsasən, 2023-cü il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 220 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə araşdırması ilə müəyyən edilmişdir ki, tərəflərin birgə nikahından xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X2 doğulmuşdur. Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)- 321/2020 saylı, xx.xx.2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə tərəflər arasındakı nikah pozulmuş, xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü Dəniz nikahın pozulmasıdan sonra anasının yanında saxlanılmış, cavabdehdən Dənizin saxlanılması üçün hər ay 160 manat sabit pul məbləğində aliment alınaraq iddiaçıya verilməsi qət edilmişdir. Məhkəmə, alimentin müəyyən olunduqdan sonra, böyüməsi ilə əlaqədar təlabatı artmış uşağın saxlanılması xərclərinin çoxaldığı barədə iddiaçının dəlillərini inandırıcı sayır və uşağını saхlamağa хərcləri artmış iddiaçının maddi vəziyyətində pisləşməyə doğru dəyişiklik olduğu nəticəsinə gəlir. Belə ki, saхlanma хərclərinin artması ilə bağlı, uşaqlar üçün minimum dolanacaq xərcləri 2021-ci ildə 175 manat, 2022-ci ildə 193 manat, 2023-cü ildə isə 220 manat müəyyən еdilmişdir. Nümayəndəsi iddiaya etirazını cavabdehin yeni nikaha daxil olması, həmin nikahdan bir uşağının olması, aylıq əmək haqqısının 550 manat təşkil еtməsi ilə əsaslandırmışdır. Məhkəmə, onu qeyd etməyi zəruri sayır ki, həmin hallar iddianın rədd və ya qismən təmin edilməsinə əsas ola bilməz. Belə ki, cavabdeh daha yüksək əmək haqqı təklif оlunan işdə işləməməsinin onun iradəsindən asılı olmayan səbəbdən olması barədə hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə onu da qeyd etməyi zəruri sayır ki, cavabdeh yeni nikaha daxil olarkən, minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ olan Dənizin maddi təlabatını ödəmək öhdəliyinin olduğunu bilirdi. O, yeni nikahdan olan uşağı kimi, iddiaçı ilə birgə nikahından olan uşağını da saxlamağa borcludur və Dənizin hər ay ən azından 220 manat maddi təminat almaq hüququ var. Odur ki, cavabdehin yeni nikahdan uşağının olması, onu iddiaçı ilə birgə nikahından olan Dənizin hər ay ən azından 220 manat maddi təminat almaq hüququnu təmin etmək vəzifəsindən azad etmir və iddianın rədd və ya qismən təmin edilməsinə əsas sayılmır. Cavabdeh, bilavasitə qulluq və qayğı göstərmədiyi, hər ay ən azından 2020-ci ildə 170 manat, 2021-ci ildə 175 manat, 2022-ci ildə 193 manat, 2023-cü ildə isə 220 manat maddi təminat almaq hüququ olan Dəniz üçün hər ay yalnız 160 manat aliment ödəməklə kifayətlənir, 4 ildir ki, uşağın maddi təminatının qalan hissəsi iddiaçı tərəfindən təmin olunur. Eyni zamanda uşağa qulluq və qayğı da bilavasitə iddiaçı tərəfindən həyata keçirilir. Məhkəmə iddia tələbi üzrə belə nəticəyə gəlir ki, alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra böyüməsi ilə əlaqədar təlabatı və minimum dolanacaq xərcləri artmış uşağın saxlanmasına xərcləri çoxalmış iddiaçının maddi vəziyyətində pisləşməyə doğru dəyişiklik olduğundan, Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)-321/2020 saylı, xx.xx.2020ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən olunmuş, alimentin miqdarı artırılmalı, uşaqlar üçün yaşayış minimumu həddində 220 manat məbləğində müəyyən edilməli, alimentin artırılmış məbləği bu qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablanaraq tutulmalıdır. Belə ki, Ali Məhkəmənin Plenumunun “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” 28 mart 2016-cı il tarixli, 8-2/2016 №-li Qərarına görə, məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır. Məhkəmə eyni zamanda hesab edir ki, ilkin mediasiya sessiyası üçün ödənilmiş 50 manat mediasiya xərci cavabdehdən tutulmalı, iddia tələbi təmin еdilməlidir. Belə ki, MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. MPM-nin 4.6-cı maddəsinə görə kommersiya mübahisələri, həmçinin ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur. MPM-in 107-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. MPM-in 115.0.9-cu maddəsinə görə işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərə məhkəmə tərəfindən zəruri hesab edilən digər xərclər də daxil edilir. Məhkəmə eyni zamanda, hər ay üçün 60 manat olmaqla ödəmənin artırılmış illik məbləğinin 720 (12 ay X 60 manat) manat təşkil etdiyi üçün dövlət rüsumunun 30 manat miqdarında ödənilməli olduğu nəticəsinə gəlir və iddiaçının dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunduğunu nəzərə alaraq hesab edir ki, 30 manat rüsum cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınmalıdır. MPM-in 112.1.3-cü maddəsinə əsasən iddianın qiyməti aliment alınması haqqındakı iddialarda-bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir. MPM-in 112.1.6-cı maddəsinə əsasən iddianın qiyməti ödəmənin azaldılması, yaxud artırılması haqqındakı iddialarda—ödəmənin azaldıldığı və ya artırıldığı məbləğdə, lakin bir ildən artıq olmamaq şərti ilə müəyyən edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.1-ci maddəsinə əsasən iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda 30 manat miqdarında dövlət rüsumu ödənilir. Həmin Qanunun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Həmin Qanunun 9.4-cü maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. MPM-in 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. MPM-in 14.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. MPM-in 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. MPM-in 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. MPM-in 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi təmin edilsin. Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinin 2(008)-321/2020 saylı, xx.xx.2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə tutulan alimentin miqdarı artırılsın. Cavabdeh xx.xx.2017-ci il təvəlllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün İddiaçı xeyrinə hər ay 220 (iki yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində aliment tutulsun. Cavabdeh mediasiya xərcinin əvəzi üzrə 50 manat tutularaq, İddiaçı ödənilsin. Cavabdeh dövlət rüsumu hesabına 30 manat tutularaq dövlət gəlirlərinə alınsın. Alimentin bu qətnamə ilə müəyyən edilmiş miqdarda tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən hesablansın. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada təqdim olunan gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya şikayəti verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Adilə Paşayeva