Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-153/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-153/2021 11.02.2021 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Miriyeva Səlimə Miri qızının sədrliyixxxx X1 iclas katibliyi, İddiaçı, İddiaçının nümayəndəsi və vəkili X5 və Cavabdehin nümayəndəsi X2 iştirakları iləxxxx İddiaçı cavabdeh “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi və üçüncü şəxs “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı “pul” tələbinə dair mülki işə аçıq məhkəmə iclаsındа bаxаrаqxxxxməhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi (bundan sonra “xxxx” MTK və ya MTK) və üçüncü şəxs “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə (bundan sonra “xxxx” ASC və ya Bank) qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək məhkəmədən cavabdeh “xxxx” MTK-dan 6290 (altı min iki yüz doxsan) manat pulunxxxxhabelə ödənilmiş dövlət rüsumu məbləği olan 30 (otuz) manat məbləğin və ona vurulmuş 12000 (on iki min) manat məbləğində pulun tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır kixxxxİddiaçı ilə cavabdeh “xxxx” MTK (indiki “Xəzər İnşaat”) arasında imzalanmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli payçı müqaviləsinə əsasənxxxxBakı şəhərixxxxSuraxanı rayonuxxxxYeni Günəşli qəsəbəsinin “D” massivində yerləşən 18 saylı binanın qarşısında inşa edilən iki saylı çoxmənzilli yaşayış binasının 14-cü mərtəbəsində 2 otaqdan ibarət ümumi sahəsi 66.1 m2 olan 109 nömrəlixxxx80642 manat dəyərində olan mənzili ilkin ödəniş (2.4%) qismində 2000 manat ödəməklə almışdır. Həmin müqavilənin 2.4-cü maddəsinə əsasənxxxxPayçı qismində oxxxxmüqavilə qiymətinin qalan 78642 manata bərabər tutulan məbləğini “Payçı”xxxx“MTK” və “xxxx” ASC arasında bağlanan ipoteka müqaviləsinə əsasən kreditlə hissə-hissə ödəməli idi. Bununla bağlı İddiaçı ilə “xxxx” ASC arasında xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF-GT nömrəli (daxili ipoteka krediti üçün) təminatlı kredit müqaviləsinə əsasənxxxxsözügedən pay müqaviləsinə istinadən qalıq 78642 manat borcun 216 ay müddətində illik 10% dərəcəsi ilə aylıq 786.30 manat olmaqla ödənilməsi razılaşdırılmışdır. Oxxxxxx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF-GT nömrəli (daxili ipoteka krediti üçün) təminatlı kredit müqaviləsinə əsasənxxxxcəmi 5 ay müddətində ödənişlər həyata keçirmişdir. (xx.xx.2016-cı il tarixdə 786.30 manatxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə 900 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 1100 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 790 manat və ilkin ödəniş 2000 manat daxil olmaqlaxxxxcəmi 6290 manat). Lakin maddi çətinliklərlə əlaqədar sonradan kredit ödənişlərini dayandırmışdır. Ödənişlərixxxxyəni kredit öhdəliklərini həyata keçirməməsi barədə cavabdeh MTK-ya məlumat vermişdir. BeləlikləxxxxMTK-da hazırkı mənzilə dair paydan imtina etmiş və MTK-dan isə ona mənzil satıldıqdan sonra onun ödənişlərinin qaytarılacağı bildirilmişdir. Lakin cavabdeh MTK hazıra kimi ödənişləri qaytarmamışdır. Bu da ona maddi və mənəvi ziyanın vurulması ilə nəticələnmişdir. “xxxx” MTK-nın 056/19 nömrəlixxxxxx xxx 2019-cu il tarixli məktubundan görünür kixxxxMTK “xxxx” ASC-yə xx.xx.2017-ci il tarixindən etibarən xx.xx.2017-ci il tarixinədək 1114 manat əsasxxxx5176 manat faiz borcu olmaqlaxxxxcəmi 6290 manat ödəniş etmişdir. Halbukixxxxo ödənişləri fevral ayına kimi aparmışdır. Məktubda qeyd olunan tarixlər kredit müqaviləsi üzrə digər ödənişləri əks etdirir. xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli Payçı Müqaviləsinin 8.1-ci bəndinə görə ödənişlər iki ay müddətindən artıq gecikdirildiyi halda “MTK” müqaviləni birtərəfli qaydada ləğv edə bilər və həmin mənzili digər şəxsə satmaq hüququna malikdir. Bu halda “MTK həmin mənzili digər şəxsə satdıqdan sonra mənzilin qalıq borcu bağlanırxxxx... qalıq məbləği Payçıya qaytarılır. Cavabdeh MTK-nın 056/19 nömrəlixxxxxx xxx 2019-cu il tarixli məktubundan məlum olmuşdur kixxxxsözügedən mənzil üçüncü şəxsə satılmaqla üçüncü şəxs “xxxx” ASC qarşısında öhdəliklərinə əməl edərək kredit borcunu bağlamış və tərəfindən ödənilmiş pulu geri qaytarmaqdan imtina etmişdir. Hazırda cavabdeh MTK-nın ona qaytarılmalı olan pul vəsaitini geri qaytarmaqdan imtina etməsi ilə oxxxxöz vəsaitindən istifadə etməkdən məhrum olmuşdur. Halbukixxxxhəmin ödədiyi 6290 manat məbləğə digər ərazidə ucuz mənzilin və ya torpaq sahəsinin alışını həyata keçirə bilərdi. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbinə uyğun məzmunda izahat verərək məhkəmədən iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi və vəkili X5 iddianı müdafiə edərək bildirdi kixxxxiddiaçı tərəfindən MTK-ya cəmi 6290 manat məbləğində ödəniş edilib. Mənzil sonradan başqasına satılmasına baxmayaraqxxxxonun ödənişi qaytarılmayıb. MTK-nın Banka olan borcun ödənilməsi ilə bağlı qeyd etdikləri isə əsassızdır. Belə kixxxxiddiaçı ilə Bank arasında birbaşa heç bir müqavilə bağlanmamışxxxxBank tərəfindən borcun ödənilməsi ilə bağlı məhkəməyə müraciət olunmamışdır. MTK borcun zamin kimi özləri tərəfindən bağlanıldığınıxxxxəksinə iddiaçının onlara borclu olduğunu bildirir. Belə bir vəziyyət həqiqətən yaranmış olsa idi MTK özü vətəndaşa qarşı məhkəmədə iddia qaldıradı. Odur kixxxxməhkəmədən iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi X7 iddianı qəbul etməyərək iddia ərizəsinə etirazın məzmununa uyğun izahat verib bildirdi kixxxxİddiaçı krediti ödəmək qabiliyyətində olmadığını və pay hüququndan imtina etdiyini nəzərə alaraq MTK mübahisəli mənzili təkrar satışa çıxararaqxxxxhəmin mənzili xx.xx.2017-ci il tarixdə X3 müqaviləyə əsasən 85415 manata satmışdır (ilkin ödəniş 12672 manatxxxx72743 manat isə bankdan kredit ayrılmışdır). Cavabdeh1 MTK tərəfindən zaminlik öhdəliyinə uyğun olaraq 10565.20 manat iddiaçının əvəzindən “Beynəlxalq Bank”a rəsmi olaraq vəsait ödənilmişdir və qəbzlər məhkəməyə təqdim edilmişdir. İddiaçıya bildirilmişdir kixxxxməlum olduğu kimi banklar ayrı-ayrı vətəndaşlara və hüquqi şəxslərə kredit verərəkənxxxxmüəyyən edilmiş kredit faizləri və komission xərclər bankın xeyrinə tutulur. Belə olan halda iddiaçı tam əssassız olaraq kredit faizlərini MTK-dan tələb edir. Odur kixxxxməhkəmədən iddianın təmin edilməməsini xahiş etdi. Üçüncü şəxs “xxxx” ASC-yə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilmişxxxxbuna baxmayaraq üçüncü şəxsin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmişxxxxbunun səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verilməmişdir. Belə olan halda məhkəmə işə üçüncü şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyibxxxxiddia tələbinin dəlillərini iş üzrə toplanmış sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb belə qənaətə gəlir kixxxxiddia təmin edilməməlidir. Belə kixxxxmülki işə əlаvə edilmiş və məhkəmə iclаsındа tədqiq edilmiş: İddiaçı tərəfindən “xxxx” MTK-ya ünvanlanmış pretenziyada qeyd edilmişdir ki: “ Mənim tərəfimdən xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli payçı müqaviləsinin 2.3-cü bəndinə əsasən xx.xx.2016-cı il tarixlixxxxGİF 427306 kassa mədaxil qəbzi əsasında MTK-ya 2000 manat ödənilmişdir. Sonradanxxxx“xxxx” ASC ilə bağlanmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2xx-xx-2016-AF-GT saylı təminatlı kredit müqaviləsinin 1 nömrəli əlavə üzrə xx.xx.2016-cı il tarixdə 786.3 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 1100 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 790 manatxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə 900 manat olmaqlaxxxxcəmi 3576.3 manat məbləği ödənilmişdir. Lakin sonradan təminatlı kreidt müqaviləsi üzrə öhdəliklərimi icra edə bilmədim. Həmin müqavilənin 4.2.7xxxx8.1xxxx8.6xxxx8.7-ci bəndlərinə müvafiq olaraq MTK sözügedən mənzili təhvil alaraq 3-cü şəxsə sataraq (xx.xx.2016-cı il tarixli zaminlik müqaviləsindən irəli gələrək) payçının “xxxx” ASC qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirmişdir. Lakin mənim tərəfimdən ödənilmiş 2000 manat ilkin ödəniş daxil olmaqlaxxxxümumi 5576.30 manat mənə qaytarılmmaışdır. Qeyd olunanlarıxxxxhabelə xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli payçı müqaviləsini və mövcud qanunvericiliyin tələblərini nəzərə alaraqxxxxhəmin müqavilə üzrə tərəfimdən ödənilmiş 5576.30 manat məbləğin mənə geri qaytarılmasını xahiş edirəm”. “xxxx” MTK tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış xx.xx.2019-cu il tarixlixxxx056/19 saylı məktubda qeyd edilmişdir kixxxxİddiaçı tərəfindən Bank ödənişləri lazımi qaydada aparılmadığı üçün “xxxx” ASC tərəfindən xx.xx.2017-ci il tarixində MXK-742 saylı bank bildirişi göndərilmişdir. MTK və Bank arasında bağlanmış zaminlik müqaviləsinin şərtlərinə əsasən mənzil satıldığı günədək ödənişlər MTK tərəfindən aparılmışdır. MTK tərəfindən xx.xx.2017-ci il tarixindən etibarən xx.xx.2017-ci il tarixinədək 6290 manat ödəniş edilmişdir. Ödənişin 1114 manatı əsas məbləğxxxx5176 manatı isə faizə silinmişdir. İddiaçı tərəfindən ödənilmiş 3145 manat ödənişin 531 manatı əsas məbləğxxxx2614 manatı isə faizə silinmişdir. “xxxx” MTK ilə aralarında bağlanılmış payçı müqaviləsinin 8.1-ci bəndinə əsasən Banka ödənilmiş faizlər müştərinin hesabından tutulur. İddiaçı tərəfindən ödənilmiş əsas məbləğ (2000 manat ilkinxxxx531 manat banka ödənilmiş əsas məbləğ) cəmi 2531 manat təşkil edir. MTK tərəfindən Banka ödənilmiş faiz İddiaçı tərəfindən ödənilmiş əsas məbləğdən artıq olduğu üçün iddia edilən ödəniş məbləğinin xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli payçı müqaviləsinin şərtlərinə əsasən qaytarılması mümkün olmamışdır. “xxxx” MTK və İddiaçı arasında bağlanılmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* saylı payçı müqavilədən görünür kixxxxbu müqaviləyə əsasən MTK pay qismində çıxış edən Bakı şəhərixxxxSuraxanı rayonuxxxxYeni Günəşli qəsəbəsixxxx“D” massivixxxx18 saylı binanın qarşısında tikilməkdə olan 2-ci binaxxxx14-cü mərtəbəxxxx109 nömrəlixxxx2 otaqlı mənzili tikib Payçının mülkiyyətinə verməyi; Payçı bu müqaviləyə əsasən pay qismində çıxış edən Bakı şəhərixxxxSuraxanı rayonuxxxxYeni Günəşli qəsəbəsixxxxD massivixxxx18 saylı binanın qarşısında tikilməkdə olan 2-ci binaxxxx14-cü mərtəbəxxxx109 nömrəlixxxx2 otaqlı mənzili qəbul etməyixxxxbu Müqavilədə göstərilən müddətdə və qaydada mənzil üzrə tələb olunan bütün ödənişlərin “MTK”-ya ödənilməsini və həmçinin “xxxx” yaşayış kompleksində xidmət göstərəcək şirkətə kommunal ödəniş etməyi öhdəsinə götürür. Mənzilin ümumi dəyəri 80642 manat təşkil edir. Müqavilənin ilkin ödənişi 2.4%xxxxyəni 2000 manat təşkil edir. “xxxx” MTK və X6 arasında bağlanmış xx.xx.2017-ci il tarixlixxxx********* nömrəli payçı müqaviləsindən görünür kixxxxMTK pay qismində çıxış edən Bakı şəhərixxxxSuraxanı rayonuxxxxYeni Günəşli qəsəbəsixxxx“D” massivixxxx18 saylı binanın qarşısında tikilməkdə olan 2-ci binaxxxx14-cü mərtəbəxxxx109 nömrəlixxxx2 otaqlı mənzili tikib Payçının mülkiyyətinə verməyi; Payçı bu müqaviləyə əsasən pay qismində çıxış edən Bakı şəhərixxxxSuraxanı rayonuxxxxYeni Günəşli qəsəbəsixxxxD massivixxxx18 saylı binanın qarşısında tikilməkdə olan 2-ci binaxxxx14-cü mərtəbəxxxx109 nömrəlixxxx2 otaqlı mənzili qəbul etməyixxxxbu Müqavilədə göstərilən müddətdə və qaydada mənzil üzrə tələb olunan bütün ödənişlərin “MTK”-ya ödənilməsini və həmçinin “xxxx” yaşayış kompleksində xidmət göstərəcək şirkətə kommunal ödəniş etməyi öhdəsinə götürür. Müqavilənin ümumi dəyəri 85415 manat təşkil edir. Müqavilənin ilkin ödənişi 14.84%xxxxyəni 12672 manat təşkil edir. “xxxx” ASC və İddiaçı arasında bağlanmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF- GT nömrəli təminatlı kredit müqaviləsinin surətindən görünür kixxxxBorcverən Borcalan ilə “xxxx” MTK arasında imzalanmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx********* nömrəli müqavilənin predmeti olan mənzilin alınması üçün 78642 manat məbləğində kreditin verilməsini öhdəsinə götürür. Bu müqavilə ilə müəyyən edilən kredit öhdəliklərinin icrasının təminat üsulu ipoteka və 2-xx-xx-2016-AF-GT nömrəlixxxxxx.xx.2016-cı il tarixli Zaminlik Müqaviləsindən irəli gələn zaminlikdir. “xxxx” ASC tərəfindən verilmiş xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF-GT nömrəli kredit müqaviləsinə 1 nömrəlin Əlavə olan “kreditin və ona hesablanmış faizlərin ödəniş cədvəli”ndən görünür kixxxxBank tərəfindən İddiaçı verilmiş 78642 manat məbləğində kreditin xx.xx.2016 – xx.xx.2034-cü il tarixləri arasında hər ay 786.30 manat (sonuncu ay 784.85 manat) olmaqla ödənilməsi tərəflər arasında razılaşdırılmışdır. “xxxx” ASC tərəfindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixlixxxxMXK 0731 nömrəli arayışdan görünür kixxxxBank ilə Zamin – “xxxx” MTK arasında bağlanılmış xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF-GT saylı zaminlik müqaviləsinə əsasən İddiaçı xx.xx.2016-cı il tarixlixxxx2-xx-xx-2016-AF-GT saylı kredit müqaviləsi üzrə Bank qarşısında olan öhdəliklərini lazımınca icra edilməsinə zamin durmuşdur. Müvafiq kredit müqaviləsi üzrə kredit borcu Banka tam qaytarılmış və ona hesablanmış faizlər tam ödənilmişdir. Həmin kredit müqaviləsi üzrə Bank qarşısında icra edilməmiş hər hansı öhdəlik mövcud deyil. Məhkəmə araşdırması nəticəsində müəyyən edilmişdir kixxxxİddiaçı və Cavabdeh1 MTK arasında xx.xx.2016-cı il tarixdə Payçı müqaviləsi bağlanılmışxxxxmüqaviləyə əsasən MTK müqavilədə göstərilən mənzili tikib Payçının (İddiaçı) mülkiyyətinə verməyixxxxPayçı isə müqavilədə göstərilən müddətdə və qaydada mənzil üzrə tələb olunan bütün ödənişləri ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mənzilin müqaviləyə əsasən ümumi qiyməti 80642 manat olmuşxxxxPayçı 2000 manat ilkin ödəniş etmişxxxxqalan 78642 manat pulu “Azərbaycan Beynəlxalq Bank”ı ilə aralarında bağlanan müqaviləyə əsasən Bankdan aldığı kredit vəsaiti hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Bankla Borcalan (İddiaçı) arasında bağlanmış təminatlı kredit müqaviləsinə əsasən Bank tərəfindən ona 78642 manat kredit ayrılmışxxxxeyni tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən MTK həmin müqavilə üzrə öhdəliklərin icrasının təmini üçün zamin durmuşdur. Tərəflər arasında razılaşdırılmış ödəniş cədvəlinə əsasən aylıq 786.3 manat (sonuncu ay 784.85 manat) məbləğində kredit ödənişi edilməsi müəyyən edilmişdir. İddiaçı müqavilə bağlanarkən ödədiyi ilkin ödənişdən başqaxxxxmüqavilə üzrə xx.xx.2016-cı il tarixdə 786.3 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 1100 manatxxxxxx.xx.2016-cı il tarixdə 790 manat və xx.xx.2017-ci il tarixdə 900 manat olmaqlaxxxxcəmi 3576.3 manatxxxx2000 manat ilkin ödənişlə birlikdə 5576.3 manat məbləğində ödəniş etmişdir. xx.xx.2017-ci il tarixindən İddiaçı ödənişləri dayandırdığından müqavilə üzrə zamin “xxxx” MTK tərəfindən Banka xx.xx.2017-ci il tarixdə 3145 manatxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə 786.3 manatxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə 786.3 manatxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə 786.3 manat olmaqlaxxxxcəmi 5503.9 manat ödəniş edilmişxxxxxx.xx.2017-ci il tarixdə MTK ilə başqa şəxs arasında payçı müqavilə bağlanmışxxxxbundan sonra xx.xx.2017-ci il tarixdə MTK tərəfindən əvvəlki müqavilə üzrə daha 4275 manat ödəniş edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinə müvafiq olaraqxxxxməhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə əsasənxxxxöhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidirxxxxməsələnxxxxpul ödəməlixxxxəmlak verməlixxxxiş görməlixxxxxidmətlər göstərməli və s. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidirxxxxkreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinə əsasənxxxxöhdəliyin zərər vurulmasıxxxxəsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqlaxxxxöhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 390.1-ci maddəsinin məzmununa görəxxxxfiziki və hüquqi şəxslər müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrininxxxxhəmçinin müqavilənin qanuna zidd olmayan istənilən şərtinin müəyyən edilməsində sərbəstdirlər. 425.1-ci maddəsinə əsasənxxxxöz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdəxxxxyəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildəxxxxöhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdəxxxxbelə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 442-ci maddəsinə əsasənxxxxöhdəliyin icrа edilməməsi dedikdə оnun pоzulmаsı və yа lаzımıncа icrа edilməməsi (vаxtındа icrа edilməməsixxxxmаllаrdаxxxxişlərdə və xidmətdə qüsurlаrlа və yа öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pоzmаqlа icrа edilməsi) bаşа düşülür. 448.1-ci maddəsinə əsasənxxxxəgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsəxxxxborclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 470.1-ci maddəsinə əsasənxxxxzaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. 472.1-ci maddəsinə əsasənxxxxborclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdəxxxxəgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsaxxxxzamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. 472.2-ci maddəsinə əsasənxxxxəgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsaxxxxfaizlərinxxxxborc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəymiş zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla zamin kreditor qaşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. 739.1-ci maddəsinə əsasənxxxxiştirakçılardan biri (borc verən) pula mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürürxxxxdigər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqdaxxxxoxxxxkredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. İlk növbədə qeyd edilməlidir kixxxxiddia tələbində İddiaçı onun tərəfindən müqavilə üzrə MTK-ya cəmi 6290 manat vəsait ödənildiyini bildirsə də iş materiallarına əlavə edilmiş qəbzlərin surətlərindən görünür kixxxxiddiaçı tərəfindən xx.xx.2016 – xx.xx.2017-ci il tarixləri arasında cəmi 3576.3 manatxxxxilkin ödənişlə birlikdə 5576.3 manat məbləğində ödəniş edilmişdir. İddia ərizəsində ödənişlərin tarixi və məbləği qəbzlərdə olduğu kimi göstərilsə də nədənsə yekunda iddiaçı ödənilmiş cəmi məbləği 5576.3 manat kimi deyilxxxx6290 manat kimi hesablamışdır. Halbukixxxxiddiaçı tərəfindən cavabdeh MTK-ya ünvanlanmış pretenziyada da ödənilmiş 5576.30 manat vəsaitin geri qaytarılması tələb edilmişdir. İddiaçının tələb etdiyi 6290 manat isə cavabdeh MTK tərəfindən iddiaçıya ünvanlanmış məktubdan götürülmüşdür. Məhkəmə iddiaçının diqqətini çatdırır kixxxxhəmin məktubda MTK Banka ödənilmiş 6290 manatdan bəhs edərkən iddiaçı tərəfindən deyil MTK tərəfindən həyata keçirilmiş ödənişləri nəzərdə tutmuşdur. Bu ödənişlərin tarixindən də (xx.xx.2017 – xx.xx.2017) görünür kixxxxbu ödənişləri iddiaçı yoxxxxxcavabdeh həyata keçirmiş ola bilərdi. Çünki iddiaçının özünün qeyd etdiyi və iş materialları ilə də təsdiq olunduğu kimi iddiaçı tərəfindən xx.xx.2017-ci il tarixdən etibarən heç bir ödəniş edilməmişdir. Belə bir vəziyyətdə iddiaçı faktiki olaraq cavabdeh tərəfindən Banka onun əvəzinə zamin kimi ödənilmiş pulu yenidən MTK-dan tələb etmişdir. Digər tərəfdənxxxxiddiaçı tərəf Bankla aralarında heç bir müqavilə bağlanmadığınaxxxxəgər belə olsaydı Bankın onlara qarşı iddia qaldıracağına istinad etmişdir. Məhkəmə bununla bağlı ilk növbədə qeyd edir kixxxxBankla İddiaçı arasında kredit müqaviləsi bağlanılmışxxxxmüqaviləyə uyğun ödəniş cədvəli imzalanmışdır. Eyni zamandaxxxxMTK bu müqavilə üzrə Zamin kimi öhdəliklərin icrasını təmin etməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı tərəfindən ödənişlər dayandırıldıqdan sonra isə Zamin MTK mənzil üzrə yeni payçı müqaviləsi bağlananadək (xx.xx.2017-ci ilə qədər) iddiaçı əvəzinə hər ay zamin kimi ödəniş etməli olmuşxxxxyekunda borc bağlanmışdır. MTK bu dövrdə həyata keçirilmiş ödənişləri 10565.20 manat kimi göstərsə də MTK tərəfindən təqdim edilmiş qəbzlərdən bunun yalnız 5503.9 manat hissəsi müəyyən edilmişdir. (xx.xx.2017-ci il tarixli eyni qəbzdən iki ədəd təqdim edildiyindən və ödənişlərdən biri payçı müqavilə bağlandıqdan sonra edildiyindən nəzərə alınmamışdır). Eyni zamandaxxxxcavabdeh MTK iddiaçıya ünvanlamış olduğu məktubda 6290 manat ödənişdən bəhs etsə də artıq qeyd edildiyi kimi bunun yalnız 5503.9 manat hissəsi sübut edilmişdir. Hər bir halda Zamin MTK tərəfindən İddiaçı banka olan ümumi 78642 manat borcunun qalıq hissəsi tam bağlanılmışxxxxbununla bağlı Bank tərəfindən arayış təqdim edilmişdir. Məhkəmə hesab edir kixxxxcavabdeh tərəf iddiaçı tərəfindən həyata keçirilmiş ödənişlərin böyük hissəsinin Banka olan faiz borcuna silinmiş olması ilə bağlı mövqeyində haqlı olmuşdur. Belə kixxxxİddiaçı və Bank arasında razılaşdırılmış və imzalanmış ödəniş cədvəlindən görünür kixxxxmüqavilə üzrə başlanğıc aylarda edilən ödənişlərin böyük hissəsi faiz borcu ödənişi kimi qəbul edilir. Məsələnxxxxödəniş cədvəlinə əsasən iddiaçı tərəfindən ödənilmiş ilk 786.3 manat pulun 655.35 manatı faizəxxxxcəmi 130.95 manatı isə əsas borca hesablanmışdır. İddiaçı tərəfindən cəmi dörd ay müqavilə üzrə ödəniş edildiyi nəzərə alındıqda ödənilmiş 3576.3 manat pulun təxminən 600 manatdan az bir hissəsi əsas borcaxxxxqalan hissəsi isə faiz borcuna hesablanmışdır. Digər tərəf Zamin MTK isə yeni müqavilə bağlanana qədər İddiaçı əvəzinə daha çox – 5503.9 manat ödəniş etdiyindənxxxxtəxminən 4500 manatdan çox faiz borcu ödəmişdir. Göründüyü kimi İddiaçı Bankla aralarında bağlanmış müqavilə üzrə öhdəliklərini lazımi qaydada icra etmədiyindən cavabdeh MTK 4500 manatdan çoxxxxxyəni iddiaçının ödədiyi əsas borcdan çox məbləğdə faiz borcu ödəmişdir. Belə bir vəziyyətdə cavabdehin deyilxxxxiddiaçının cavabdeh MTK-ya borcu yaranmışdır. Digər tərəfdən bu cür hesablama tərəflər arasında bağlanmış Payçı Müqavilənin şərtlərinə də uyğundur. Belə kixxxxxx.xx.2016-cı il tarixli Payçı müqavilənin 8.1-ci bəndində qeyd edilir kixxxxcədvəl üzrə ödənişlərin iki ay müddətindən artıq gecikdirildiyi halda “MTK” müqaviləni birtərəfli qaydada ləğv edə bilər və həmin mənzili digər şəxsə satmaq hüququna malikdir. Bu halda “MTK” həmin mənzili digər şəxsə satdıqdan sonraxxxxmənzilin qalıq borcu bağlanılırxxxxmənzil üzrə hesablanan faizxxxxcəriməxxxxkommunal borclarıxxxxkomisyonxxxxbank xərcləri və digər xərclər çıxıldıqdan və ya ödənildikdən sonra yerdə qalan məbləğ “Payçı”ya qaytarılır. Göründüyü kimixxxxmüqavilədə ödənilmiş pulun dərhal və tam qaytarılması yoxxxxxmüqavilədə göstərilən faiz və xərclərin çıxılmasından sonra qalıq pulun qaytarılması nəzərdə tutulmuşdur. Hazırkı vəziyyətdə isə faiz borcu çıxıldıqdan sonra geriyə çox az bir hissə qalmış olduğundan ilkin ödəniş əlavə edilsə belə bu hissə cavabdeh tərəfindən ödənilmiş faiz borcundan az olduğundan cavabdehdən tələb edilə bilməz. Məhkəmə iddiaçı tərəfin iddiaçının borcu olsaydı cavabdeh MTK-nın mütləq məhkəməyə müraciət edəcəyixxxxəgər etməyibsə belə bir borcun real olmadığı ilə bağlı mövqeyini isə əsassız hesab edir. Belə kixxxxtərəflər arasında müqavilə münasibətləri mövcuddur və tərəflərin hər ikisi müqavilə şərtləri pozulduğu halda məhkəməyə müraciət etməkxxxxeləcə də etməmək baxımından sərbəstdir. Hər iki tərəf qanunla müəyyən edilmiş müddətlər daxilində müqavilə üzrə bu cür tələblərlə müraciət edəxxxxeyni zamanda etməyə bilər. Bu məsələ tamamilə tərəflərin iradə ifadəsindən asılıdır. Yənixxxxhazırkı vəziyyətdə cavabdehin iddiaçıya qarşı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməmiş olmaması onun tələbinin olmamasıxxxxyaxud tələbinin əsassızlığı ilə əlaqədar deyilxxxxsadəcə olaraq mülki mühakimə icraatının dispozitivlik prinsipindən irəli gəlir və bunun cavabdehin ziyanına şərh edilməsi yolverilməzdir. Xüsusən nəzərə alınmalıdır kixxxxcavabdehin müqavilə üzrə iddiaçıya heç bir borcu olmaması artıq yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən sübut edilmişdir. Son olaraqxxxxməhkəmə cavabdehdən tələb edilən əlavə 12000 manat pulla bağlı qeyd edir kixxxxiddiaya bu hissədə qiymət verilməsi ümumiyyətlə mümkün olmamışdır. Belə kixxxxiddiaçı bu pulu nəyə görə tələb etdiyini nə iddia ərizəsindəxxxxnə də məhkəmə iclasında verdiyi izahatlarında aydınlaşdırmamışdır. 12000 manat pulun mənəvi ziyana görə tələb edildiyi düşünülsə belə aydındır kixxxxəsas tələbin təmin edilmədiyi halda mənəvi ziyan tələbi də təmin edilə bilməz. Azərbaycan Respublikasının MPM-in: 14.2-ci maddəsinə əsasənxxxxməhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsində isə göstərilir kixxxx hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 88-ci maddəsinə əsasənxxxxməhkəmə sübutlara obyektivxxxxqərəzsizxxxxhərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. 217.3-cü mаddəsinə əsаsənxxxxqətnаmə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hаllаrа və tərəflərin qаrşılıqlı münаsibətinə uyğun əsаslаndırılmаlıdır. 217.4-cü mаddəsinə əsаsənxxxxməhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq оlunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Beləlikləxxxxməhkəmə hesab edir kixxxxyuxarıda qeyd olunanlara əsasən cavabdeh “xxxx” MTK-nın aralarında bağlanmış xx.xx.2016-cı il tarixli müqavilə üzrə İddiaçı heç bir borcu olmadığı müəyyən edildiyindən iddia tələbi əsassızdır və təmin edilməməlidir. Bundan başqaxxxxMPM-in 107-ci maddəsinə əsasənxxxxməhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. "Dövlət Rüsumu" haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən məhkəməyə verilən iddialar üzrə iddia qiyməti 500 manatdan çox olduqda 30 manat dövlət rüsumu ödənilməlidir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasənxxxxməhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir kixxxxiddia tələbi təmin edilmədiyindən ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220xxxx227xxxx233xxxx357 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraqxxxxməhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı cavabdeh “xxxx” Mənzil Tikinti Kooperativi və üçüncü şəxs “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı “pul” tələbinə dair iddia təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdəxxxxqəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Səlimə Miriyeva