Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(011)-3987/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(011)-3987/2024 17.05.2024 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hacıyeva Sahibə Cavid qızının sədrliyi, Behbudov Orxan Elşən oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı “vurulmuş maddi ziyan tələbi” barəsində iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyənetdi: İddia tələbi: İddiaçı Cavabdeh qarşı – Cavabdeh elektron nəzarət vasitəsinin dəyəri 2277,40 manat vəsaitin alınıb Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbinin dəlilləri: İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.1 -ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin 1 (007)-477/2023 saylı xx.xx.2023-cü il tarixli hökmü ilə 01 il 11 ay 26 gün müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması növündə məhkum edilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixdə böyük icra məmuru Nümayəndə tətəfindən məhkumun iştirakı ilə müvafiq protokol tərtib edilmiş və onun üzərinə cəza çəkdiyi müddət ərzində elektron nəzarət vasitəsinin istifadə qaydaları izah edilərək tədbiq edilmşdir. Həmin gün müvafiq iltizamla 01 ədəd mobil qurğu ( Attenti markalı, 35654446 №-li), 01 ədəd mobil qurğunun enerji toplayıcı adaptoru, 01 ədəd sadə elektron qolbaq ( 078CE31872№-li ), 01 ədəd mobil qurğu üçün qoruyucu qabı hazırki iş üzrə cavabdeh olan Cavabdeh təhvil verilmişdir. Bu nəzarət avadanlıqlarının istifadəqə qaydaları cavabdehə izah edilmiş və bu avadanlıqlara görə üzərində gəzdirdiyi və istifadə etdiyi müddətdə maddi məsuliyyət daşıması barədə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh 2277,40 manat dəyəri olan elektron nəzarət vasitəsini- mobil qurğunu yararsız vəziyyətə salmaqla Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə maddi ziyan vurmuşdur. Ə.Nuruyev mobil qurğunu yararsız vəziyyətə salmasına dair xx.xx.2024-cü il tarixdə protokol tərtib ounmuş və ondan izahat alınmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli “Elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında” texniki rəydə mobil qurğunun enerji toplama qaydasının pozulması nəticəsində ana platada və batareyada yanğın izlərinin müşahidə olunması, kondensatorun sıradan çıxması, qurğunun təmirinin mümkün olmaması və istifadəyə tam yarasız olması göstərilmişdir. Ədliyyə Nazirliyinin verdiyi məlumata görə həmin elektron nəzarət vasitəsinin dəyəri 2277,40 manat təşkil edir. Tərəflərin izahatları: İddiaçı məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, məhkəmədən icraatda olan işlərin artması səbəbindən məhkəmə iclaslarına nümayəndə göndərə bilmədiklərini nəzərə alaraq mülki işə iştirakları olmadan baxılmasını və ərizənin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasında iddia tələbinin təmin edilməməsini xahiş edərək, bildirdi ki, reabilitasiya mərkəzində müalicədə olarkən mobil qurğunu enerji ilə yükləmək üçün elektrik şəbəkəyə qoşarkən enerji yükləyən qurğu-adaptorda və qurğunun özündə qısaqapanma baş vermiş, qurğudan yanıq iyi gəlmişdir. Qurğunu enerji ilə yükləmək mümkün olmadığından enerjisi azalandan sonra sönmüş, digər adaptordan istifadə etməklə enerji yükləmək istəsədə qurğu enerji ilə yüklənməmişdir. Bundan sonra tərəfindən dərhal icra məmuruna məlumat verilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş: İş materiallarında olan, Bakı şəhər Nizami Rayon Məhkəməsinin 1(007)-477/2023 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli hökmdən görünür ki, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayətin törədilməsində təqsirli bilinib, Cavabdeh Azərbaycan Respublikasının CM-nin 234.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinsin və ona 2 (iki) il müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası təyin edilməsi, Azərbaycan Respublikası CM-nin 69.3-cü maddəsinə əsasən Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixdən xx.xx.2023-cü il tarixədək 2 gün həbsdə saxlanılması nəzərə alınmaqla həbsdə saxlamanın bir gününü azadlığın məhdudlaşdırılmasının iki gününə hesablayaraq üzərində 1 (bir) il 11 (on bir) ay 26 (iyirmi altı) gün müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası saxlanılması, Cavabdeh cəzaçəkmə müddətinin başlanğıcı cəzanı icra edən orqanda qeydiyyata alındığı vaxtdan hesablanması, Cavabdeh barəsində seçilmiş polisin nəzarəti altına vermə qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməsi, Cavabdeh üzərinə hər gün saat 23:00dan növbəti gün saat 07:00-dək yaşadığı ünvan 1 ünvanını tərk etməmək, elektron nəzarət vasitəsini gəzdirmək və həmin vasitənin işlək vəziyyətdə saxlanılması üçün ona xidmət etmək, Bakı və Sumqayıt şəhərlərinin, həmçinin Abşeron rayonunun ərazi hüdudlarını tərk etməmək, müvafiq məhkəmə qərarı olmadan yaşayış yerini dəyişdirməmək, habelə cəzanın icrasına nəzarət edən orqanı iş və ya təhsil yerinin dəyişdirilməsi barədə əvvəlcədən məlumatlandırmaq vəzifələri qoyulması, Cavabdeh üzərində nəzarətin həyata keçirilməsi yaşayış yeri üzrə Probasiya İdarəsinə həvalə edilməsi, Cavabdeh ərazi narkoloji dispanserində qeydiyyata alınması hökm olunmuşdur. İş materiallarında olan, elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında ED 000485 nömrəli texniki rəydən görünür ki, nəzarət subyekti Cavabdeh olan, 35654446 nömrəli Attenti V6 mobil qurğusuna xx.xx.2024-cü il tarixdə texniki baxış keçrilmiş, baxışın nəticəsində qeyd olunmuşdur ki, qurğunun enerji toplama qaydası pozulması nəticəsində ana platada və batareyada yanğın izləri müşahidə olunmuş, kondensator sıradan çıxıb, təmiri mümkün deyil, istifadəyə tam yararsızdır. İş materiallarında olan, xx.xx.2023-ci il tarixli Protokoldan görünür ki, Cavabdeh 01 ədəd mobil qurğu (Attenti markalı, 35654446 nömrəli), 1 ədəd mobil qurğunun enerji toplayıcı adaptoru, 01 ədəd sadə elektron qolbaq (078CE31872 nömrəli), 01 ədəd mobil qurğunun qoruyucu qabı təhkim olunmuş, cihaza xidmət etmək qaydaları, cihazın zədələndiyi və ya digər üsulla yararsız hala salındıqda dəyərinin ondan tutulacağı izah edilmişdir. İş materiallarında olan, xx.xx.2022-ci il tarixli izahatdan görünür ki, İddiaçındə elektron nəzarət vasitələri onun üzərinə tətbiq edilən zaman həmin elektron nəzarət vasitələrini zədələdikdə, itirildikdə və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə salındıqda dəyərindən ondan tutulacağı və maddi məsulliyət daşıyacağı barədə icra məmuru tərəfindən ona izah edilmiş və tərəfindən imzalanmışdır. İş materiallarında olan, "Ədliyyə Nazirliyi Probasiya Xidməti tərəfindən verilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli qiymət cədvəlində görünür ki, elekton nəzarət vasitəsinin dəyəri 2277,40 manatdır. İş materillarında olan, xx.xx.2024-cü il tarixli izahatdan görünür ki, Cavabdeh bildirdi ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə “Həyat üçün Şans” reabilitasiya mərkəzində müalicədə olarkən mobil qurğunu enerji ilə yükləmək üçün elektrik şəbəkəyə qoşarkən enerji yükləyən qurğuadaptorda və qurğunun özündə qısaqpanma baş vermiş, qurğudan yanıq iyi gəlmişdir, qurğunu enerji ilə yükləmək mümkün olmadığından enerjisi azalandan sonra sönmüş, digər adaptordan istifadə etməklə enerji yükləmək istəsədə qurğu enerji ilə yüklənməmiş, bu barədə dərhal icra məmuruna məlumat tərəfindən verilmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1096.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən, delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Qeyd edilən Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinə əsasən, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair 18 mart 2019-cu il Qərarına əsasən, “Mülki Prosessual Məcəllədə məhkəmənin həqiqətə nail olmaq vəzifəsi yalnız tərəflər üçün lazımi şəraitin yaradılması, prosessual hüquq və vəzifələrin onlara izah edilməsi ilə məhdudlaşır...Qanunvericilikdə “formal həqiqətin müəyyən edilməsi” ayrıca prinsip kimi nəzərdə tutulmasa da, məhkəmənin yalnız işdə olan sübutlar əsasında həqiqəti müəyyən etmək vəzifəsi aydın ifadə edilmişdir...Proses məhkəmənin publik iradəsindən deyil, tərəflərin iradəsi və fəallığından asılı olaraq həyata keçirilir...” Qərardan görünür ki, hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Odur ki, hazırkı məhkəmə ədalət mühakiməsini çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipinə riayət etməklə, yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutlar və faktlar əsasında həyata keçirmişdir, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, təqdim etdikləri sübutlarla əsaslandırmışdır və yalnız həmin sübutların araşdırılmasından irəli gələn həqiqəti müəyyən etməli olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair 18 mart 2019-cu il Qərarına əsasən, “Mülki Prosessual Məcəllədə məhkəmənin həqiqətə nail olmaq vəzifəsi yalnız tərəflər üçün lazımi şəraitin yaradılması, prosessual hüquq və vəzifələrin onlara izah edilməsi ilə məhdudlaşır. Qanunvericilikdə “formal həqiqətin müəyyən edilməsi” ayrıca prinsip kimi nəzərdə tutulmasa da, məhkəmənin yalnız işdə olan sübutlar əsasında həqiqəti müəyyən etmək vəzifəsi aydın ifadə edilmişdir. Proses məhkəmənin publik iradəsindən deyil, tərəflərin iradəsi və fəallığından asılı olaraq həyata keçirilir...” Qərardan görünür ki, hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Odur ki, hazırkı məhkəmə ədalət mühakiməsini çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipinə riayət etməklə, yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutlar və faktlar əsasında həyata keçirmişdir, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, təqdim etdikləri sübutlarla əsaslandırmışdır və yalnız həmin sübutların araşdırılmasından irəli gələn həqiqəti müəyyən etməli olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarına əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən çıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 156-1.4-cü madəssinə əsasən, elektron nəzarət vasitəsi tətbiq edilmiş şəxs həmin vasitəni zədələdikdə və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə saldıqda onun dəyəri həmin şəxsdən tutulur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Qeyd edilən müddəaların mənasından aydın olur ki, zərərin vurulmasına səbəb olan əməlin qanuna zidd olması, zərər vuran şəxsin təqsirli (qəsd və ya ehtiyyatsızlığı) olması, zərərçəkənə ziyan və zərər vurulması və təqsirkar şəxsin əməli ilə (ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran) nəticə arasında səbəbli əlaqənin olması əməlin mülki hüquq pozuntusu olmasını şərtləndirən əsaslardır. Yalnız bu halda, şəxs törətdiyi mülki hüquq pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Buna görə də, cavabdehin mülki hüquq pozuntusu törədib-tərətməməsinə, törətdiyi halda onun təqsirli olmasına iş materiallarında olan sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırılaraq qiymət verilməlidir. İş materillarında olan azadlığın məhdudlaşdırılması növündə cəzaya məhkum edilmiş şəxsə elektron nəzarət vasitələrinin təyin olunması və ona cəzanın icrası ilə bağlı hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi barədə xx.xx.2023-cü il tarixdə tərtib edilmiş Protokolla müəyyən edilir ki, cavabdehə tətbiq edilmiş azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasının icrası məqsədilə ona 01 ədəd mobil qurğu (Attenti markalı, 35654446 nömrəli), 1 ədəd mobil qurğunun enerji toplayıcı adaptoru, 01 ədəd sadə elektron qolbaq , 01 ədəd mobil qurğunun qoruyucu qab təhkim olunmuş, həmin nəzarət avadanlıqlarına xidmət etmək, zədələməmək, onu üzərində saxlamaq, nəzarət avadanlıqlarını zədələdikdə dəymiş maddi zərərin ondan tutulması barədə xəbərdarlıq edilmiş, həmçinin bu barədə cavabdehə yaddaş kitabçası verilmişdir. Protokol icra məmuru Nümayəndə və cavabdeh tərəfindən imzalanmışdır. İş materiallarına əlavə olunmuş elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında ED 000485 nömrəli texniki rəydən görünür ki, nəzarət subyekti Cavabdeh olan, 35654446 nömrəli Attenti V6 mobil qurğusuna xx.xx.2024-cü il tarixdə texniki baxış keçirilmiş, baxışın nəticəsində qeyd olunmuşdur ki, qurğunun enerji toplama qaydası pozulması nəticəsində ana platada və batareyada yanğın izləri müşahidə olunmuş, kondensator sıradan çıxıb, təmiri mümkün deyil, istifadəyə tam yararsız olduğu aşkarlanmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli Cavabdeh izahatdan görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə “Həyat üçün Şans” reabilitasiya mərkəzində müalicədə olarkən mobil qurğunu enerji ilə yükləmək üçün elektrik şəbəkəyə qoşarkən enerji yükləyən qurğu-adaptorda və qurğunun özündə qısaqpanma baş vermiş, qurğudan yanıq iyi gəlmişdir, qurğunu enerji ilə yükləmək mümkün olmadığından enerjisi azalandan sonra sönmüş, digər adaptordan istifadə etməklə enerji yükləmək istəsədə qurğu enerji ilə yüklənməmiş, bu barədə dərhal icra məmuruna məlumat tərəfindən verilmişdir. Qeyd olunanlara əsasən qurğunun zədələnməsi cavabdehin iradəsindən kənar baş verdiyindən, təqsirli hərəkət nəticəsində törədilmədiyindən, məhkəmə tərəfindən maddi zərər dəyməsinə səbəb olan (səbəbli əlaqə) mülki hüquq pozuntusunun yaranması müəyyən olunmadı. Buna görə də, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qətetdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı “Cavabdeh elektron nəzarət vasitəsinin dəyəri 2277,40 manat vəsaitin alınıb Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinə verilməsi” barədə iddia tələbi təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Sahibə Hacıyeva