Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(011)-4492/2024 30.05.2024 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Eyvazova Samirə Əli qızının sədrliyi, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında məhkəmənin inzibati binasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia ərizəsində qeyd edilən işin halları:
1. Cavabdeh, Cavabdeh1 AS MOBİLE mağazası ilə xx.xx.2023-ci il tarixli 166366 saylı müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu (**********16206/**********16203) olan SAMSUNG A24 6/128 GB almış və nəticədə 475,92 (dörd yüz yetmiş beş manat doxsan iki qəpik) manat borc yaranmışdır.
2. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 660 (altı yüz altmış) manat (12*48.33+80 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu (**********16206/**********16203) SAMSUNG A24 üçün ümumilikdə 475.92 (dörd yüz yetmiş beş manat doxsan iki qəpik) manat olmaqla ondan, 431 manat (dörd yüz otuz bir manat) manat ödənilməmiş hissə 44.92 (qırx dörd manat doxsan iki qəpik) manat dəbbə pulu hesablanmışdır.
3. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 229 (iki yüz iyirmi doqquz) manat təşkil edir.
İddiaçının tələbi:
4. xx.xx.2023-ci il tarixli 166366 saylı müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə İMEİ kodu (**********16206/**********16203) SAMSUNG A24 6/128 GB üçün ümumilikdə 475.92 AZN (dörd yüz yetmiş beş manat doxsan iki qəpik) manat olmaqla ondan, 431 AZN (dörd yüz otuz bir manat) manat ödənilməmiş hissə 44.92 (qırx dörd manat doxsan iki qəpik) manat dəbbə pulu, ümumillikdə, 475.92 manat borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada alınaraq AS MOBİLE mağazasına (fərdi sahibkar İddiaçı) ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Cavabdehin etirazı:
5. Cavabdeh tərəfindən iddiaya qarşı əsaslandırılmış etiraz, o cümlədən hər hansı sənəd daxil olmamışdır.
İş materiallarına əlavə edilmiş sənədlər:
6. xx.xx.2023-cü il tarixli, 166366 saylı müqaviləyə əlavə ödəniş hesablama cədvəlinə əsasən, SAMSUNG A24 markalı telefon üçün 660 manat ödənilməsi müəyyən edilmişdir. SAMSUNG A24 markalı telefon Cavabdeh1 tam təhvil verilmişdir.
7. xx.xx.2023-cü il tarixli, 166366 saylı müqaviləyə əsasən, fiziki şəxs alıcıya məişət avadanlıqlarını, mebel və cehiz əşyalarını hissə-hissə ödəmək şərtilə möhlətə satır. Alıcı malları hissə-hissə ödəmə şərtilə hissə-hissə ödəməklə 12 aya həyata keçirir. Fiziki şəxs alıcıya 580 manat məbləğində göstərilmiş məqsədlər üçün mal vermişdir.
8. xx.xx.2023-cü il tarixli, 166366 saylı müqaviləyə xx.xx.2023-cü il tarixində verilmiş 1 saylı əlavəyə əsasən, Cavabdeh1 SAMSUNG A24 6/128 markalı, İMEİ kodu **********16206/**********16302 olan mobil cihazı borcu olduğu təqdirdə “ASMobile” tərəfindən deaktiv edilməsinə və vahid şəbəkədə riskli müştəri siyahısına salınmağına etiraz etməmişdir.
9. xx.xx.2023-cü il tarixli, 166366 nömrəli zaminlik müqaviləsinə əsasən, Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixli, 166366 saylı müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə dair məsuliyyət daşıyır.
10. xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışına əsasən, Cavabdeh1 166366 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsi üzrə 660 manat borcundan maliyyə arayışı tıqdim edilən tarixədək 229 manat ödəniş etmiş 431 manat əsas borc, 44,92 manat cərimə borcu yaranmışdır. Ümumi qalıq borc 475,92 manat təşkil etmişdir.
11. xx.xx.2024-cü il tarixli bildirişə əsasən, 475,92 manat dəyərində qalıq borcun bildiriş alınan andan etibarən 5 iş günü ərzində mağazaya yaxınlaşaraq ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə AR qanunvericiliyinin müvafiq maddələrinə əsasən hər iki şəxsin barəsində məhkəməyə müraciət olunacağı bildirilmişdir.
Tətbiq edilən hüquq:
12. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi: 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır;
442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür; 443.1. Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur; 448.1. Əgər Mülki Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir; 448.2. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır; 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. 470.1. Zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. 472.2. Əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. 600.1. Alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyanın nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müdətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; 601.1. Əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun.
13. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir 284-1. Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir 284-5.3. Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır; 284-6.1. İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir.
Məhkəmənin mövqeyi:
14. Məhkəmə tərəfindən iş materialları araşdırılarkən müəyyən edildi ki, tərəflər arasında qanunla müəyyən edilmiş qaydada müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış (MM m.601.1), həmin müqaviləyə əsasən tərəflər arasında öhdəliklər yaranmış, iddiaçı tərəfindən öhdəliklər yerinə yetirilmiş, cavabdeh isə üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmişdir.
15. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında iddiaçıdan mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə göstərilən müqavilələr əsasında mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəməli olmasına dair vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Buna görə də iddiaçı göstərilən müqavilənin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. (MM m.600.4) Həmçinin, digər Cavabdeh2 zamin qismində alqı-satqı müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərin yerinə yetirilməməsinə görə borc alanla birgə məsuliyyəti öz üzərinə götürməsi müəyyən olunmuşdur.
16. Məhkəmə iş materiallarını nəzərə alaraq qeyd edir ki, təqdim etdiyi sübutlar borcun ödənilməsi barədə tələbin əsaslı olduğunu təsdiq edir. Ona görə də məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir.
17. Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada xx.xx.2023-ci il tarixli 166366 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu (**********16206/**********16203) olan SAMSUNG A24 6/128 GB üçün, 431 manat ödənilməmiş hissə, 44,92 manat cərimə ümumilikdə, 475,92 manat borc pul məbləği İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır.
Məhkəmə xərcləri:
18. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
19. İddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat məbləğində pul Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
20. Qeyd olunanlara və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ:
1. İddia təmin edilsin.
2. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 431 manat ödənilməmiş hissə, 44,92 manat cərimə ümumilikdə, 475,92 (dörd yüz yetmiş beş manat doxsan iki qəpik) manat pul tutularaq İddiaçı ödənilsin.
3. İddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 (otuz) manat məbləğində pul cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada tutularaq İddiaçı ödənilsin.
4. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim: Samirə Eyvazova