Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(012)-4544/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № 2(012)-4544/2021 08.10.2021 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Məlahət Aslan qızının sədrliyi, Əliyeva Afaq Əkbər qızının katibliyi, İlkin iddia üzrə iddiaçı, qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X2 qızı, ilkin iddia üzrə Cavabdeh2 və ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X1 iştirakları ilə, İddiaçı "xxxx" ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-yə qarşı kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması tələbinə dair ilkin, iddiaçı "xxxx" MMC-nin cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı təminat predmeti olan mənzilə dair bütün hüquqların "xxxx" ASC-yə ötürülməklə əvəzləşdirilməsi və zaminlik müqaviləsinin ləğvi tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizələri üzrə mülki işə 05 oktyabr 2021-ci il tarixdə, Xırdalan şəhərində, məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" ASC cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-yə qarşı kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-dən müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 3664.76 manat olmaqla, cəmi 28821.55 manat məbləğində pulun və ödənilmiş 30.40 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamənin çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 illik 10 faizlə 180 ay müddətində 28530 manat məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsinin təminatı kimi kreditorla "xxxx" MMC arasında 31.03.2015ci il tarixdə zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Qeyd olunan müqavilələr üzrə müəyyən edilmiş öhdəliklər yerinə yetirilməmişdir. 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 21.05.2021-ci il tarixinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 3664.76 manat olmaqla, cəmi 28821.55 manat borc məbləği mövcuddur. Bu səbəbdən hazırki iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. "xxxx" ASC “iddia tələbinin həcminin dəyişdirilməsi” barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-dən müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 4545.25 manat olmaqla, cəmi 29702.04 manat məbləğində pulun və ödənilmiş 30.40 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamənin çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı təminat predmeti olan mənzilə dair bütün hüquqların "xxxx" ASC-yə ötürülməklə əvəzləşdirilməsi və zaminlik müqaviləsinin ləğvi tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 31.03.2015-ci il tarixli 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli təminatlı kredit müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 25156.79 manat məbləğində borcun müqabilində 30.03.2015-ci il tarixli ABB YM-0268 nömrəli müqavilə üzrə təminat predmeti olan Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev prospekti 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzilə dair bütün hüquqların "xxxx" ASC-yə ötürülməklə əvəzləşdirilməsi, Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev prospekti 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzilə dair bütün hüquqlar "xxxx" ASC-yə ötürüldükdən sonra "xxxx" ASC və "xxxx" MMC arasında bağlanmış 31.03.2015-ci il tarixli 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli zaminlik müqaviləsinin ləğv edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Qarşılıqlı iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" ASC-nin iddiasının əsasını Cavabdeh2 müqavilə üzrə verilmiş 28530 manat kredit vəsaiti təşkil edir. Həmin vəsait "xxxx" MMC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış 30.03.2015-ci il tarixli ABB YM-0268 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev pr. 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzilin alınması üçün verilmişdir. 31.03.2015-ci il tarixli 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli təminatlı kredit müqaviləsinə əsasən həmin müqavilə kredit öhdəliklərinin icrasının təminatı üsulu müqavilədə göstərilən qaydada ipoteka predmeti və həmin yaşayış sahəsi üzrə hüququn girovu çıxış edirlər. Həmin müqaviləyə əsasən mənzil üzrə ƏMDK yanında DƏDRX-dən çıxarış aldıqdan sonra borcalan bu barədə 10 iş günü ərzində borc verənə məlumat verməli, 30 iş günündən gec olmamaq şərti ilə qeyd olunan mənzili qanunauyğun şəkildə rəsmiləşdirməlidir. Müqavilədə nəzərdə tutulan qrafik üzrə ödənişlər 3 ay müddətində aparılmadıqda borcalan həmin mənzili boşaltmalıdır. Ödəniş aparılmadıqda borc verən borc alandan həmin mənzilin boşaldılmasını tələb edir, sonuncu isə qeyd-şərtsiz bunu icra edir. Hazırki əmlak Cavabdeh2 istifadəsində və sərəncamındadır. Onun kredit öhdəliklərini icra etməməsi tələbin daşınmaz əmlaka yönəldilməsi üçün əsas yaradır. Müqaviləyə əsasən ödənişlər aparılmadıqda həmin mənzil üzrə hüquqlar borc verənə keçir. Bu səbəbdən mənzilin hüquqlarının banka ötürülməsi daha məqsədəuyğundur. Məhkəmə iclasında iştirak edən ilkin iddia üzrə iddiaçı, qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X2 qızı ilkin iddia tələbini müdafiə edib, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək ilkin iddianın təmin edilməsini, qarşılıqlı iddia tələbini qəbul etməyərək rədd edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən ilkin iddia üzrə Cavabdeh2 iddia tələbini qəbul etdiyini bildirdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X3 ilkin iddia tələbini qəbul etmədiyini bildirərək qarşılıqlı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi. Məhkəmə proses iştirakçılarının izahatlarını dinləyib, işdə olan hüquqi sənədləri tədqiq edərək toplanmış sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verib, belə nəticəyə gəlir ki, aşağıdakı əsaslara görə ilkin iddia təmin edilməli, qarşılıqlı iddia təmin edilməməlidir. Belə ki, mülki işin materiallarında olan 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli təminatlı kredit müqaviləsindən müəyyən edilir ki, borclu Cavabdeh2 "xxxx" ASC tərəfindən illik 10 faiz olmaqla 180 ay müddətinə 28530 manat məbləğində kredit verilmişdir. Həmin müqavilənin 4.1-ci bəndinə əsasən bu müqavilə ilə müəyyən edilən kredit öhdəliklərinin icrasının təminat üsulu ipoteka və 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli zaminlik müqaviləsindən irəli gələn zaminlikdir. Həmin müqavilənin 4.3-cü bəndinə əsasən kredit müqaviləsi üzrə təminat kimi çıxış edən 30 mart 2015-ci il tarixli ABB YM-0268 №-li "xxxx" MMC və Cavabdeh2 arasında imzalanmış müqavilənin predmeti olan Abşeron rayon, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev pr. 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzil üzrə Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında DƏDRX-dən Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən Çıxarış alındıqdan sonra qeyd olunan əmlak ipoteka ilə rəsmiləşdirilməlidir. Həmin müqavilənin 15.8-ci bəndinə əsasən borc alan tərəfindən müqavilənin 7.3-cü bəndində nəzərdə tutulan qrafik üzrə ödənişlər 3 ay müddətində aparılmadıqda, yaranmış borc tələblərinin ödənilməsi üçün 30 mart 2015-ci il tarixli ABB YM-0268 №-li "xxxx" MMC və Cavabdeh2 arasında imzalanmış müqavilənin predmeti olan Abşeron rayon, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev pr. 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzil üzrə bütün hüquqlar borc verənə keçir. Mülki işin materiallarında olan 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli zaminlik müqaviləsindən müəyyən edilir ki, "xxxx" ASC və Cavabdeh2 arasında bağlanmış 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli təminatlı kredit müqaviləsinə əsasən 28 530 manat məbləğində 180 ay müddətinə verilən kreditin və ona hesablanmış faizlərin qaytarılmasının təminatı kimi zamin "xxxx" MMC borclu Cavabdeh2 öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə görə kreditor "xxxx" ASC qarşısında cavabdehlik daşımağı və bu borcun özünün malik olduğu pul vəsaitləri, daşınar və daşınmaz əmlakı, banklardakı vəsaitləri, qiymətli kağızları və s. hesabına ödənilməsini öhdəsinə götürür. Mülki işin materiallarında olan 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli təminatlı kredit müqaviləsinə 1 №-li əlavədən müəyyən edilir ki, Cavabdeh2 həmin müqavilə əsasında ona verilən kredit üzrə əsas borc və faizləri hər ayın 31-dək aylıq 306,60 manat məbləğində bərabər hissələrlə (sonuncu ay 300,53 manat) banka ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülki işin materiallarında olan 27.09.2021-ci il tarixli, 0881 №-li maliyyə arayışından müəyyən edilir ki, borclu Cavabdeh2 9-31-03-2015-YS-AAAF-RO nömrəli 31.03.2015-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 27.09.2021-ci il tarixinə "xxxx" ASC-yə olan borcu əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 4545.25 manat olmaqla, cəmi 29702.04 manat təşkil edir. Məhkəmə tərəfindən işin araşdırılan hallarından müəyyən edilir ki, Cavabdeh2 iddiaçı "xxxx" ASC ilə bağlanan kredit müqaviləsinə əsasən Abşeron rayon, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev pr. 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzilin alınması üçün sonuncudan 28530 manat məbləğində kredit götürmüşdür. Bank qarşısında olan öhdəliyin yerinə yetirilməsinə görə cavabdehlik daşımağı digər cavabdeh zamin "xxxx" MMC öz üzərinə götürmüşdür. İddiaçı "xxxx" ASC hazırda həmin kredit müqaviləsi üzrə olan 29702.04 manat məbləğində kredit borcunun (əsas və faizlər üzrə) cavabdehlərdən müştərək qaydada tutulması tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. "xxxx" MMC isə öz növbəsində qarşılıqlı iddia tələbi irəli sürərək, sözügedən borcun mənzilə dair bütün hüquqların banka ötürülməklə əvəzləşdirilməsini, eləcə də zaminlik müqaviləsinin ləğv edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlara və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər ücün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri ücün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar ücün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinə görə özgə vəsaitindən istifadə ücün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması ücün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Həmin Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə ilkin iddia tələbinə münasibətdə qeyd edir ki, Cavabdeh2 iddiaçı "xxxx" ASC-dən aldığı krediti faizlərlə birlikdə vaxtında və lazımi qaydada qaytarmamış, zamin "xxxx" MMC isə borclunun əvəzinə hər hansı ödəniş etməmiş və bununla da cavabdehlər kredit və zaminlik müqavilələrindən irəli gələn öhdəlikləri yerinə yetirməmişlər. Beləliklə, qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-dən müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 4545.25 manat olmaqla, cəmi 29702.04 manat məbləğində pul vəsaiti tutulmalı, ilkin iddia tələbi təmin edilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, ilkin iddia tələbi təmin edildiyindən iddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumu, habelə 0.40 manat bank xidməti haqqı cavabdehlərdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə qarşılıqlı iddia tələbinə münasibətdə qeyd edir ki, tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin 12.7-ci və 13.8-ci bəndlərinə görə borcalan tərəfindən müqavilənin 7.3-cü bəndində nəzərdə tutulan qrafik üzrə ödənişlər 3 ay müddətində aparılmadıqda borcverənin ilkin tələbi ilə kredit müqaviləsi üzrə təminat kimi çıxış edən Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, H.Əliyev pr. 167, “AAAF Park” yaşayış massivinin 17 saylı küçəsində inşa edilmiş bina C2, ümumi sahəsi 42.27 kv.m ibarət 1 otaqlı 216 nömrəli mənzili boşaltmaq borcalanın vəzifəsi, həmin mənzilin boşaldılmasını tələb etmək isə borcverənin hüququdur. Göründüyü kimi, həmin müqavilə üzrə zamin qismində çıxış edən "xxxx" MMC müqavilə tərəfi olmadığı halda müqavilə şərtlərinin yerinə yetirilməsinin bank üzərinə öhdəlik kimi qoyulmasını məhkəmədən xahiş etsə də, mənzilə dair hüquqların banka ötürülməsini tələb etmək hüququna malik olmadığından qarşılıqlı iddia tələbi bu hissədə təmin edilməməlidir. Məhkəmə qarşılıqlı iddia tələbinin zaminlik müqaviləsinin ləğvinə dair hissəsinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, zaminlik müqaviləsinin şərtlərinə əsasən bu müqavilə kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklər icra edilənə qədər qüvvədə olduğundan, kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən isə həmin müqavilə öhdəliklər tam həcmdə və ya vaxtından əvvəl tam həcmdə icra edildiyi təqdirdə xitam olunduğundan, həmçinin müqavilənin ləğv edilməsini tələb etmək hüququna malik olan subyekt bank olduğundan qarşılıqlı iddia tələbi bu hissədə də təmin edilə bilməz. Beləliklə, məhkəmə ilkin və qarşılıqlı iddia tələblərində göstərilənləri ümumiləşdirib məhkəmə iclasında tədqiq edilən sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, ilkin iddia tələbi təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-dən müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 4545.25 manat olmaqla, cəmi 29702.04 manat və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 30.40 manat məbləğində pul vəsaiti tutulmalı, qarşılıqlı iddia tələbi təmin edilməməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən, hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İlkin iddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh2 və "xxxx" MMC-dən müştərək qaydada iddiaçı "xxxx" ASCnin xeyrinə əsas borc üzrə 25156.79 manat, faiz borcu üzrə 4545.25 manat olmaqla, cəmi 29702.04 manat və iddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilmiş dövlət rüsumu üçün 30,40 manat məbləğində pul vəsaiti tutulsun. İddiaçı "xxxx" MMC-nin cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı təminat predmeti olan mənzilə dair bütün hüquqların "xxxx" ASC-yə ötürülməklə əvəzləşdirilməsi və zaminlik müqaviləsinin ləğvi barədə qarşılıqlı iddia tələbi təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Məlahət Abbasova