Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(012)-482/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № 2(012)-482/2022 17.01.2022 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədov Elman Tofiq oğlunun sədrliyi, Mirzəzadə Şəbnəm Çingiz qızının katibliyi, İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Abşeron Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 12.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 129 manat ödənilməmiş hissə, 38 manat dəbbə pulu, 08.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 252 manat ödənilməmiş hissə, 75 manat dəbbə pulu, 22.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, Samsung Led televizor üçün 1432,40 manat ödənilməmiş hissə, 453,60 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 2380 manat borc və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 30 manat pulun Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X2 iddia tələbini onunla əsaslandırdı ki, cavabdeh "xxxx" MMC ilə bağladığı 12.08.2019-cu il, 08.11.2019-cu il və 22.01.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon, İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon, Samsung Led televizor almış və 2380 manat borcu yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 387 manat olan İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 129 manat ödənilməmiş hissə, 38 manat dəbbə pulu, alqı-satqı qiyməti 432 manat olan İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 252 manat ödənilməmiş hissə, 75 manat dəbbə pulu və alqı-satqı qiyməti 1517,40 manat olan Samsung Led televizor üçün 1432,40 manat ödənilməmiş hissə, 453,60 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 2380 manat borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 523 manat təşkil edir. Qeyd olunanlara əsasən o, iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq iş üzrə Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmə səbəbi barədə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxmağı məqsədə müvafiq hesab etmişdir. İş materiallarında olan 12.08.2019-cu il tarixli, 00840463 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmış və bu müqaviləyə əsasən Cavabdeh İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon almış və malın qiymətini ödəniş cədvəlində qeyd olunmuş qaydada hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 08.11.2019-cu il tarixli, 01035732 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmış və bu müqaviləyə əsasən Cavabdeh İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon almış və malın qiymətini ödəniş cədvəlində qeyd olunmuş qaydada hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 22.01.2020-ci il tarixli, 20052873 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında müqavilə bağlanmış və bu müqaviləyə əsasən Cavabdeh Samsung Led televizor almış və malın qiymətini ödəniş cədvəlində qeyd olunmuş qaydada hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 20 sentyabr 2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 129 manat ödənilməmiş məbləğ və 38 manat dəbbə pulu, İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 252 manat ödənilməmiş hissə, 75 manat dəbbə pulu və Samsung Led televizor üçün 1432,40 manat ödənilməmiş hissə, 453,60 manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 2380 manat borcu vardır. Məhkəmə iddiaçı şirkətin nümayəndəsini dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, mümkün və mötəbər sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, tərəflər arasında 12.08.2019-cu il tarixli, 00840463 saylı, 08.11.2019-cu il tarixli, 01035732 saylı və 22.01.2020-ci il tarixli, 20052873 saylı il tarixli alqı-satqı müqavilələri bağlanmışdır. Bu müqavilələr Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada tam fəaliyyət qabiliyyətli şəxslər arasında bağlanıb və onların etibarsızlığına səbəb ola biləcək digər hallar da mövcud deyildir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 425.1-ci maddəsinə görə öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidirlər. 12.08.2019-cu il tarixli, 00840463 saylı, 08.11.2019-cu il tarixli, 01035732 saylı və 22.01.2020-ci il tarixli, 20052873 saylı müqavilələr üzrə Cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəliyi, yəni aldığı malların qiymətini alqı-satqı müqavilələrinə və ödəmə cədvəlinə uyğun olaraq ödəməmiş və öhdəliklərini pozmuşdur. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı geçikdirmiş borclu geçikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və geçikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə görə əgər bu Məcəllə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyət və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının cavabdehdən öhdəliyi lazımınca icra etmədiyi üçün cərimə pulu almaq tələbinin də qanuni əsasları vardır. Belə ki, Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və lazımınca icra edilmədyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulu hissəsində də iddia tələbi təmin edilməlidir. Lakin məhkəmə cərimə pulunun yüksək hesablandığı qənaətinə gəlir. Belə ki, 12.08.2019-cu il tarixli, 00840463 saylı müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün hesablanmış 38 manat məbləğində cərimənin azaldılması cavabdehin maddi durumunu daha da yaxşılaşdıra biləcəyinə görə iddia tələbi qismən təmin edilərək 5 manat, 08.11.2019-cu il tarixli, 01035732 saylı müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün hesablanmış 75 manat məbləğində cərimə pulu 5 manat və 22.01.2020-ci il tarixli, 20052873 saylı müqaviləyə əsasən, Samsung Led televizor üçün hesablanmış 453,60 manat dəbbə pulu 20 manat məbləğində olmalıdır. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında təqdim olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə həmçinin Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə istinad edərək hesab edir ki, iddiaçının məhkəməyə müraciət etmək üçün dövlət rüsumu kimi ödədiyi 30 manat da cavabdehdən alınmalı və iddiaçıya ödənilməlidir. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. 12.08.2019-cu il tarixli, 00840463 saylı il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********28742 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 129 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat dəbbə pulu, 08.11.2019-cu il tarixli, 01035732 saylı müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********58280 Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 252 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat dəbbə pulu və 22.01.2020-ci il tarixli, 20052873 saylı müqaviləyə əsasən, Samsung Led televizor üçün 1432,40 manat ödənilməmiş hissə, 20 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 1843,40 manat borc və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30 manat pul Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Elman Məmmədov