Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(014)-2140/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağdaş rayonu İş № 2(014)-2140/2021 23.12.2021 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Nəsibov Famil Hümbət oğlunun sədrliyi Mustafayeva Ulduzə Mütəllim qızının katibliyi İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X1 Cavabdeh hüquqi varisi X3 iştirakı ilə İddiaçı "xxxx" ASC-nin cavabdeh X4 qarşı borcla əlaqədar pul tələbi haqqında iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" ASC Cavabdeh qarşı borcla əlaqədar pul tələbi haqqında iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmiş, Cavabdeh vəfat etdiyi üçün iddiaçının nümayəndəsinin razılığı ilə Cavabdeh hüquqi varisi olan arvadı X6 cavabdeh kimi işə cəlb edilmişdir. İddiaçı "xxxx" ASC iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10.02.2015-ci il tarixli sərəncamı ilə təsis edilmiş "xxxx" ASC istehlakçıları elektrik enerjisi ilə təmin edən yeganə təchizatçıdır. İstehlakçılara verilən elektrik enerjisi sayğac vasitəsilə ölçülür və Tarif Şurasının qərarı ilə müəyyən olunmuş tarif qiyməti əsasında istehlakçı tərəfindən ödənilir. Cavabdeh elektrik enerjisinin istehlakçısı (məişət abonenti) kimi Ağdaş EŞ-nin “Proqram bazası”nda **********00272 saylı istehlakçı kodu ilə qeydiyyatda olmaqla elektrik enerjisindən yaşadığı evə quraşdırılmış DDS-26 tipli, zavod nömrəsi ********* olan elektrik hesablama sayğacı vasitəsi ilə 01.01.2007-ci il tarixdən halhazıra kimi istifadə etmiş, 22.12.2020-ci il tarixdən isə hal-hazıra kimi PUAD-MP106 tipli zavod nömrəsi **********1 olan elektrik hesablama sayğacı vasitəsi ilə istifadə edir. Cavabdeh Cavabdeh Enerji təchizatı müəssisəsi arasında “Elektrik enerjisinin alqısatqısının bir tipli müqaviləsi” bağlanmışdır. Müqavilənin şərtlərinə əsasən “enerji təchizatı müəssisəsi istehlakçını (məişət abonenti) keyfiyyətli və dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təchiz edir, abonent isə istehlak edilmiş elektrik enerjisinin dəyərini yaşadığı evə quraşdırılmış elektrik hesablama sayğacının göstəricilərinə əsasən ona təqdim edilmiş “Bildiriş- Xəbərdarlığ”a uyğun olaraq ödəyir. Elektrik enerjisinə görə hesablanmış dövrü 1 ay qəbul olunur. Cavabdeh elektrik enerjisindən istifadəyə görə 04.10.2015-ci il tarixinə 3325.84 məbləğində debitor borcu olmuşdur. Cavabdeh yaşadığı evdə istismarda olmuş elektrik hesablama sayğaclarının enerji sərfiyyatı göstəricilərinə əsasən 25.10.2015-ci il tarixdən 30.08.2021-ci il tarixinə kimi olan dövr ərzində dəyəri dəyəri 4744.50 manat təşkil edən 69469 kvt saat miqdarında elektrik enerjisi istehlak etmişdir. İstehlak edilmiş elektrik enerjisinin 4744.50 manat dəyərindən iddiaçı tərəfindən 60 manat məbləğində ödəniş edildiyindən cavabdehin 30.08.2021-ci il tarixinə 2985.06 manat məbləğində ödənilməli olan debitor borcu vardır. Cavabdeh məcburi köçkün kimi Ağdaş rayonunun Qaradağı kəndində məskunlaşaraq elektrik enerjisindən dövlət tərəfindən ayrılmış limitə (adambaşına 150 Kvt) uyğun olaraq istifadə etməli olduğu halda israfçılığa yol verərək elektrik enerjisindən limitdən artıq miqdarda elektrik enerjisi istehlak etmişdir. Nəticədə onun elektrik enerjisindən istifadəyə görə 04.10.2015-ci il tarixinə 3325.84 manat məbləğində debitor borcu yaranmışdır. 31.12.2016-cı il tarixdən "xxxx" ASC tərəfindən məcburi köçkünlərin elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaratmış olduqları debitor borclar birtərəfli qaydada silinmişdir. İddiaçı Cavabdeh həmin tarixə yaratmış olduğu 4373.97 manat məbləğində debitor borcu da onun istehlakçı kodu üzrə hesabından silinmişdir. Buna baxmayaraq Cavabdeh elektrik enerjisindən ayrılmış limitdən (2 nəfər üçün 42 manat) artıq istifadə etdiyinə görə 30.08.2021-ci il tarixinə 2985.06 manat məbləğində debitor borcu yaratmışdır. Tərəflərindən cavabdehlər Cavabdeh yaşadığı ünvana 8 yanvar 2021-ci il tarixli 13 №-li Pretenziya göndərilərək həmin tarixə elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaratmış olduğu 3144.06 manat məbləğində debitor borcun 7 gün ərzində ödənilməsinin təmin edilməsi, əks təqdirdə “borcun ödənilməsi” tələbi ilə məhkəməyə müaciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Cavabdeh 03.02.2021-ci il tarixdə ona ünvanlanmış “Pretenziya”nı şəxsən almasına baxmayaraq borcdan ödəniş etməmişdir. Cavabdeh yaşadığı evi elektrik enerjisi ilə təchiz edən elektrik hesablama sayğacının göstəricilərinə əsasən istehlak etmiş olduğu elektrik enerjisinin dəyərindən sonunc dəfə 22.01.2020-ci il tarixdə istehlakçı kodu üzrə hesabına 20 manat məbləğində ödəniş edilmişdir. Cavabdeh yaşadığı əraziyə xidmət edən nəzarətçi mühəndis tərəfindən sayğac göstəriciləri hər ay mini komputer vasitəsi ilə oxunaraq istehlak edilmiş elektrik enerjisinin miqdarı, dəyəri və qalıq borc məbləği göstərilən “Bildiriş-xəbərdarlıq” təqdim edilməsinə baxmayaraq o ödəniş etməkdən qəsdən yayınmaqla cavabdeh "xxxx" ASC-yə 2985.06 manat məbləğində ziyan vurmuşdur. Qeyd olunanlar Cavabdeh Ağdaş EŞ-nin “Proqram bazası”nda qeydiyyatda olan istehlakçı kodu üzrə “İstehlak edilmiş elektrik enerjisinin miqdarı, dəyəri və ödənişini əks etdirən” Abunə haqqında məlumatda öz təsdiqini tapır. Odur ki, Cavabdeh istehlak etdiyi elektrik enerjisinə görə yaratmış olduğu 2985.06 manat borcun və ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun ondan tutularaq iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş edilir. İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X5 məhkəmə iclasında iddianı müdafiə edərək iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat verdi, iddianın təmin edilməsini, tələb edilən borcun Cavabdeh hüquqi varisi olan arvadı X2 tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh X6 məhkəmə iclasında iddianı etiraf etdi. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin və cavabdehin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə iddia təmin edilməlidir. İş materialları ilə müəyyən edilir ki, Cavabdeh elektrik enerjisinin istehlakçısı (məişət abonenti) kimi Ağdaş EŞ-nin “Proqram bazası”nda **********00272 saylı istehlakçı kodu ilə qeydiyyatda olmaqla elektrik enerjisindən yaşadığı evə quraşdırılmış DDS-26 tipli, zavod nömrəsi ********* olan elektrik hesablama sayğacı vasitəsi ilə 01.01.2007-ci il tarixdən halhazıra kimi istifadə etmiş, 22.12.2020-ci il tarixdən isə hal-hazıra kimi PUAD-MP106 tipli zavod nömrəsi **********1 olan elektrik hesablama sayğacı vasitəsi ilə istifadə edir. Cavabdeh Cavabdeh Enerji təchizatı müəssisəsi arasında “Elektrik enerjisinin alqısatqısının bir tipli müqaviləsi” bağlanmışdır. Müqavilənin şərtlərinə əsasən “enerji təchizatı müəssisəsi istehlakçını (məişət abonenti) keyfiyyətli və dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təchiz edir, abonent isə istehlak edilmiş elektrik enerjisinin dəyərini yaşadığı evə quraşdırılmış elektrik hesablama sayğacının göstəricilərinə əsasən ona təqdim edilmiş “Bildiriş- Xəbərdarlığ”a uyğun olaraq ödəyir. Elektrik enerjisinə görə hesablanmış dövrü 1 ay qəbul olunur. Cavabdeh elektrik enerjisindən istifadəyə görə 04.10.2015-ci il tarixinə 3325.84 məbləğində debitor borcu olmuşdur. Cavabdeh yaşadığı evdə istismarda olmuş elektrik hesablama sayğaclarının enerji sərfiyyatı göstəricilərinə əsasən 25.10.2015-ci il tarixdən 30.08.2021-ci il tarixinə kimi olan dövr ərzində dəyəri dəyəri 4744.50 manat təşkil edən 69469 kvt saat miqdarında elektrik enerjisi istehlak etmişdir. İstehlak edilmiş elektrik enerjisinin 4744.50 manat dəyərindən iddiaçı tərəfindən 60 manat məbləğində ödəniş edildiyindən cavabdehin 30.08.2021-ci il tarixinə 2985.06 manat məbləğində ödənilməli olan debitor borcu vardır. Cavabdeh məcburi köçkün kimi Ağdaş rayonunun Qaradağı kəndində məskunlaşaraq elektrik enerjisindən dövlət tərəfindən ayrılmış limitə uyğun olaraq istifadə etməli olduğu halda israfçılığa yol verərək elektrik enerjisindən limitdən artıq miqdarda elektrik enerjisi istehlak etmişdir. Nəticədə onun elektrik enerjisindən istifadəyə görə 04.10.2015-ci il tarixinə 3325.84 manat məbləğində debitor borcu yaranmışdır. 31.12.2016-cı il tarixdən "xxxx" ASC tərəfindən məcburi köçkünlərin elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaratmış olduqları debitor borclar birtərəfli qaydada silinmişdir. İddiaçı Cavabdeh həmin tarixə yaratmış olduğu 4373.97 manat məbləğində debitor borcu da onun istehlakçı kodu üzrə hesabından silinmişdir. Buna baxmayaraq Cavabdeh elektrik enerjisindən ayrılmış limitdən artıq istifadə etdiyinə görə 30.08.2021-ci il tarixinə 2985.06 manat məbləğində debitor borcu yaratmışdır. Tərəflərindən cavabdehlər Cavabdeh yaşadığı ünvana 8 yanvar 2021-ci il tarixli 13 №-li Pretenziya göndərilərək həmin tarixə elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaratmış olduğu 3144.06 manat məbləğində debitor borcun 7 gün ərzində ödənilməsinin təmin edilməsi, əks təqdirdə “borcun ödənilməsi” tələbi ilə məhkəməyə müaciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Cavabdeh 03.02.2021-ci il tarixdə ona ünvanlanmış “Pretenziya”nı şəxsən almasına baxmayaraq borcdan ödəniş etməmişdir. Cavabdeh yaşadığı evi elektrik enerjisi ilə təchiz edən elektrik hesablama sayğacının göstəricilərinə əsasən istehlak etmiş olduğu elektrik enerjisinin dəyərindən sonunc dəfə 22.01.2020-ci il tarixdə istehlakçı kodu üzrə hesabına 20 manat məbləğində ödəniş edilmişdir. Cavabdeh yaşadığı əraziyə xidmət edən nəzarətçi mühəndis tərəfindən sayğac göstəriciləri hər ay mini komputer vasitəsi ilə oxunaraq istehlak edilmiş elektrik enerjisinin miqdarı, dəyəri və qalıq borc məbləği göstərilən “Bildiriş-xəbərdarlıq” təqdim edilməsinə baxmayaraq o ödəniş etməkdən qəsdən yayınmaqla cavabdeh "xxxx" ASC-yə 2985.06 manat məbləğində ziyan vurmuşdur. İş materiallarına əlavə edilmiş Enerjitəchizatı müəssisəsi ilə məişət abonenti arasında 21.12.2020-ci il tarixdə bağlanmış elektrik enerjisinin alqı-satqısı barədə müqavilənin surətindən görünür ki, Mərkəzi Aran RETSİ ilə Cavabdeh elektrik enerjisindən istifadə qaydalarına dair müqavilə bağlamışlar. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin 1-ci və 2-ci bəndlərinə görə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir və hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının və digər ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin qərar və hərəkətlərindən (yaxud hərəkətsizliyindən) məhkəməyə şikayət edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 72-ci maddəsində göstərilir ki, dövlət və cəmiyyət qarşısında hər bir şəxs onun hüquq və azadlıqlarından bilavasitə irəli gələn vəzifələr daşıyır. Hər kəsin üzərinə vəzifələr yalnız bu Konstitusiya ilə və ya qanunla qoyula bilər. Hər bir şəxs Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına əməl etməli, başqa şəxslərin hüquq və azadlıqlarına hörmət bəsləməli, qanunla müəyyən edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 560.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolverilməzdir. Həmin Məcəllənin 560.2-ci maddəsinə görə hüquqdan sui-istifadəyə yol verilmir, bu əsas üzərində həyata keçirilən razılaşmalar və hərəkətlər isə etibarsızdır. Həmin Məcəllənin 560.3, 560.3.1 və 560.3.5.2-ci maddələrinin tələbinə görə qeyriqanuni və ya müqavilənin ziddinə əldə edilmiş hüquqların həyata keçirilməsi və istehlakçıların zərərinə istehsalın, satışın və ya texniki inkişafın məhdudlaşdırılması hüquqdan sui-istifadədir. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 18-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən dövlət istehlakçıların mənafelərinin müdafiəsinə təminat verir. Həmin Qanunun 18-ci maddəsinin 2-ci bəndinə görə istehlakçıların hüquqlarının dövlət müdafiəsini Azərbaycan Respublikasında istehlakçılar üçün nəzərdə tutulmuş malların (işlərin, xidmətlərin) keyfiyyətinə, təhlükəsizliyinə və istehlakçıların Qanunla qorunan başqa hüquqlarının müdafiəsinə nəzarət edən müvafiq dövlət orqanları və məhkəmə öz səlahiyyətləri hüdudlarında həyata keçirirlər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş «Elektrik enerjisindən istifadə qaydaları»nın 8.33-cü bəndinin tələblərinə əsasən, məişət abonenti tərəfindən elektrik enerjisindən istifadədə pozuntuya yol verildiyi aşkar edildikdə, enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndəsi onun və iki nəfər hal şahidinin iştirakı ilə akt tərtib edir və aktın bir nüsxəsini məişət abonentinə verir. Akt enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndəsi, məişət abonenti və iki nəfər hal şahidi tərəfindən imzalanmalıdır. Məişət abonenti aktı imzalamaqdan imtina etdikdə bu barədə aktda müvafiq qeyd aparılır. Məişət abonenti izahatlar və aktın məzmunu barəsində öz mülahizələrini təqdim etmək, habelə aktı imzalamaqdan imtina etməsinin səbəblərini göstərmək hüququna malikdir, bu izahatlar və mülahizələr akta əlavə olunur. Aktın əsasında enerjitəchizatı müəssisəsi qeydə alınmamış elektrik enerjisinin miqdarını müəyyən edir və məişət abonentinə əlavə ödəniş sənədi yazır. Enerji təchizatı müəssisəsinin qərarına məişət abonentinin etiraz ərizəsi verməsi onu qoyulmuş müddətdə ödəniş sənədi üzrə elektrik enerjisinin haqqını ödəməkdən azad etmir. Məişət abonenti on gün müddətində əlavə ödəniş sənədi üzrə elektrik enerjisi haqqını ödəmədikdə, enerji təchizatı müəssisəsi bu qaydaların 8.31-ci bəndinə uyğun olaraq onu elektrik şəbəkəsindən aça bilər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “EEQ”-in 8.32-ci bəndinə əsasən “Məişət abonenti hesablaşma elektrik sayğacından kənar elektrik xətti çəkmişdirsə, yaxud elektrik sayğacının göstərişini təhrif etmək üçün qurğu quraşdırılmışdırsa, həmçinin mənzildə quraşdırılmış hesablaşma elektrik saygacını zədələyərək onu sıradan çıxarılmışdırsa və ya sayğacı sxemdən çıxarmışdırsa enerjitəchizatı müəssisəsi onu şəbəkədən açmalı və hesablaşma elektrik sayğacının sonuncu dəfə əvəz olunması və ya qoşulma sxeminin yoxlanması tarixindən sonrakı müddət üçün ancaq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş iddia müddəti daxilində elektrik enerjisinə görə yenidən hesablaşma aparmağa borcludur. Məişət abonenti tərəfindən göstərilən pozuntulara yol verildikdə elektrik enerjisindən istifadəyə görə yenidən hesablaşma məişət abonentini qidalandıran elektrik naqilin cərəyan yükünü, gərginlik və sutkanın 24 saatı ərzində elektrik enerjisindən istifadə edildiyi nəzərə alınmaqla hesabat aparılır. Dövlət rüsumu haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 01 oktyabr 2021-ci il tarixə qədər qüvvədə olmuş 8.1.2-ci maddəsinə əsasən iddianın qiyməti 500 manatdan artıq oluqda 30 manat dövlət rüsumu ödənilir. Həmin Qanunun 9.1.5-ci maddəsinə əsasən iddiaçılar istehlakçıların hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar verdikləri iddialar üzrə dövlət rüsumu ödəməkdən azad edilirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 54.1-ci maddəsinə əsasən iddia tələb hüququ olmayan şəxs tərəfindən verildikdə və ya iddiaya cavab verməli olmayan şəxsə verildikdə məhkəmə işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər iddiaçının yazılı razılığı ilə iddiaçını və ya cavabdehi əsl iddiaçı və ya cavabdeh ilə əvəz edə bilər.Məhkəmə baxışı zamanı iddiaçının və ya cavabdehin əsl iddiaçı və ya cavabdeh ilə əvəz edilməsinə o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun. Həmin Məcəllənin 254.1.1 və 256.0.1-ci maddələrinə əsasən işdə tərəf olan şəxs öldükdə və hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, mübahisə edilən hüquq münasibəti hüquq varisliyinə və ya işdə tərəf olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsinə yol verərsə, iş üzrə icraat bu Məcəllənin 254.1.1 və 254.1.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda çıxmış şəxsin hüquq varisi müəyyən edilənə və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs üçün nümayəndə təyin edilənədək dayandırılır. Həmin Məcəllənin 124.1-ci maddəsinə əsasən işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 106.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Həmin Məcəllənin 191.3-cü maddəsinə əsasən cavabdeh tərəfindən iddia etiraf edildikdə və bu, məhkəmə tərəfindən təsdiq edildikdə, məhkəmə iddiaçının irəli sürdüyü tələblərin təmin olunması barədə qətnamə çıxarır. Məhkəmə iclasında araşdırılmış sübutlar əsasında məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iş üzrə cavabdeh olmuş, vəfat etmiş Cavabdeh hüquqi varisi müəyyən olunduğu üçün iş üzrə icraatın dayandırılmasına zərurət yoxdur, buna görə də iddia təmin edilməli, Cavabdeh hüquqi varisi olan arvadı X2 "xxxx" ASC-nin xeyrinə 2985 manat 06 qəpik elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaranmış borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu, cəmi 3015 manat 06 qəpik tutulmalıdır. Qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. X2 "xxxx" ASC-nin xeyrinə 2985 manat 06 qəpik elektrik enerjisindən istifadəyə görə yaranmış borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu, cəmi 3015 manat 06 qəpik (üç min on beş manat altı qəpik) tutulsun. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə Ağdaş Rayon Məhkəməsi vasitəsilə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra icra edilir. Sədrlik edən: Famil Nəsibov