Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağstafa rayonu İş № 2(015)-349/2025 28.01.2025 AĞSTAFA RAYON MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Mürsəlova Heyran Mehman qızının sədrliyi, Əlizadə Ləman Üzeyir qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı nikahın pozulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə bağlı mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: Təsviri hissə:
1. İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış AZ-İİ № 300386 nömrəli akt qeydi ilə tərtib olunmuş nikahın pozulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Cavabdeh ilə xx.xx.2018-ci il tarixdə AZ-İİ № 300386 nömrəli rəsmi nikaha düşmüşlər. Həmin nikahdan xx.xx.2018-ci il tarixdə Zeynəb və xx.xx.2021-ci il tarixdə Yusif adlı iki uşaqları anadan olmuşdur. Hazırda ayrı yaşayırlar. Nikahın pozulması üçün mediasiya qurumuna müraciət etmiş, lakin heç bir nəticə əldə edə bilməmişdir. Cavabdehlə xasiyyətləri uyğun gəlmədiyi üçün həmin nikahın pozulması zərurəti yaranmışdır. Odur ki, Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış AZ-İİ № 300386 nömrəli akt qeydi ilə tərtib olunmuş nikahın pozulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
a) Məhkəmə icraatı iştirakçının izahatı:
3. İş üzrə İddiaçı məhkəmə iclasında iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş etdi.
4. İş üzrə Cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir.
5. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsini rəhbər tutaraq işə cavabdehin iştirakı olmadan baxmağı mümkün hesab etmişdir.
6. Məhkəmə iddiaçının ərizəsini və mülki işin materiallarını araşdırıb hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir.
Əsaslandırıcı hissə: a) Mülki işin materialları:
7. Nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında 25 oktyabr 2018-ci il tarixdə Gəncə ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsində 2435 saylı akt qeydi ilə bağlanmışdır.
8. Gəncə ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş doğum haqqında şəhadətnamələrin surətindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahından 05 oktyabr 2018-ci il təvəllüdlü X1 və xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 adlı uşaqları anadan olmuşdur.
9. Mediasiya Şurası tərəfindən verilmiş X2 sonrakı prosesin davam edilməməsi barədə xx.xx.2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, İddiaçı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmiş, Cavabdeh ilkin mediasiya prosesində iştirak etməmişdir. b) Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallar:
10. İddiaçı ilə Cavabdeh arasında nikah 25 oktyabr 2018-ci il tarixdə Gəncə ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsində 2435 saylı akt qeydi ilə bağlanmış, onların birgə nikahlarından 05 oktyabr 2018-ci il təvəllüdlü X1 və xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 adlı uşaqları anadan olmuşdur. Cavabdehlə ailə münasibətləri üçün yolverilməz və dözülməz olan hərəkətləri nəticəsində münasibətləri ciddi şəkildə pisləşdiyi üçün ayrı yaşayırlar. Ailə münasibətinin davam etdirilməsi mümkün deyil. Uşaq iddiaçının yanında qalırlar. Məhkəməyə iddia ərizəsi verilməmişdən əvvəl tərəflər mediasiya prosesində iştiraka cəlb olunmuş, lakin barışıq əldə olunmamışdır. Odur ki, tərəflərin birgə nikahından azyaşlı uşaqları olduğundan məhkəmə qaydasında olmadan onların nikah münasibətlərinə xitam vermək mümkün deyildir.
Mülki iş üzrə tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin gəldiyi nəticə:
11. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir.
12. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 19.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 17.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla ər-arvadın yetkinlik yaşına çatmayan ümumi uşaqları olduqda və ya ər (arvad) nikahın pozulmasına razı olmadıqda nikah məhkəmə qaydasında pozulur.
13. Həmin Məcəllənin 20.1-ci maddəsinə əsasən ər-arvadın birgə yaşamasının və ailənin saxlanmasının qeyri-mümkünlüyü məhkəmə tərəfindən müəyyən edildikdə, nikah məhkəmə qaydasında pozulmalıdır.
14. Məhkəmə qeyd olunanlara əsasən hesab edir ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında 25 oktyabr 2018-ci il tarixdə Gəncə ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsində 2435 nömrəli akt qeydi ilə qeydiyyata alınmış nikah pozulmalıdır.
15. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinə əsasən nikah məhkəmə qaydasında pozularkən, ər-arvad məhkəməyə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının kiminlə qaldığını, uşaqların və (və ya) ehtiyacı olan və əmək qabiliyyəti olmayan ərin (arvadın) saxlanması üçün vəsaitin ödənilmə qaydasını, bu vəsaitin miqdarını və ərarvadın ümumi birgə mülkiyyətinin bölünməsini müəyyən edən saziş təqdim edə bilərlər. Həmin saziş olmadıqda, eləcə də bu saziş uşaqların və ya tərəflərdən birinin marağını pozduqda, məhkəmə boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərindən hansının yanında qaldığını müəyyən etməli və uşaqlar üçün alimentin hansı valideyndən və hansı miqdarda tutulduğunu müəyyən etməlidir.
16. Məhkəmə nikahın pozulmasından sonra uşağın hansı valideynin yanında qalması baxımından aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir.
17. Məhkəmə qeyd edir ki, valideynlərin qayğısından yararlanmaq uşaqların hüququ olduğu kimi, uşaqların təlim-tərbiyəsi ilə onların şəxsiyyət kimi formalaşmasını və inkişaf etməsi üçün zəruri şəraitin yaradılması təmin etmək valideynin borcudur. Ailə münasibətləri davam etdiyi müddətdə bu vəzifə valideynlər tərəfindən birgə həyata keçirilir. Valideynlər arasında nikah münasibətlərinə xitam verilərkən uşaqların hansı valideynin yanında qalması həll olunduqdan sonra digər valideynin uşaqların qayğısına qalmaq hüququnun realizə edilməsi istisna edilməməklə, təmin edilməlidir. Nikahın ləğv edilməsi zamanı uşaqların hansı valideynin yanında qalması məsələsi həll edilərkən uşağın yaşı, onun tələbatının təmin edilə bilməsi, valideynə bağlılığı həll edilməlidir. Bu hal ona görə vacib və zəruridir ki, uşağın maddi tələbatının ödənilməsi ilə birgə mənəvi tələbatının da ödənilməsi təmin edilməklə, onun psixoloji cəhətdən inkişafına mənfi təsir edən hallardan azad edilməklə, uşağın cəmiyyətdə bir şəxsiyyət kimi formalaşması təmin edilsin.
18. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 49.2-ci maddəsinə əsasən hər bir uşaq ailədə yaşamaq və tərbiyə almaq, öz valideynlərini tanımaq və onların qayğısından istifadə etmək, uşağın maraqlarına zidd olan hallar istisna olmaqla, onlarla birgə yaşamaq hüququna malikdir.
19. Həmin Məcəllənin 50.2-ci maddəsinə görə valideynlərinin ayrı yaşaması uşağın hüquqlarına təsir etmir.
20. Həmin Məcəllənin 56.1-cı maddəsinə əsasən valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər.
21. Həmin Məcəllənin 60.1 və 60.2-ci maddələrinə əsasən, valideynlik hüquqları uşaqların mənafeyinə zidd həyata keçirilə bilməz. Valideynlik hüquqlarını həyata keçirərkən valideynlər uşaqların mənəvi inkişafına, fiziki və psixi sağlamlığına xələl yetirməməlidirlər.
22. Məhkəmə, tərəflərin maddi vəziyyətini, uşaqla bağlılığını, iddiaçının bir ana olaraq uşaqların böyüyüb boya-başa çatmasındakı rolunu, uşaqların ana qayğısına və nəvazişinə daha çox ehtiyacının olmasını, uşaqların mənafeyini və maraqlarını, tərəflər ayrıldıqdan sonra uşaqların anasının yanında qalmasını, tərəflər arasında nikah pozulduqdan sonra uşaqların kimin yanında qalması ilə bağlı tərəflər arasında mübahisənin olmamasını nəzərə alaraq, tərəflərin birgə nikahlarından olan 05 oktyabr 2018-ci il təvəllüdlü X1 və 17 may 2021-ci il təvəllüdlü X3 atası İddiaçı yanında qalmalıdır.
23. Azərbaycan Respublikası Mülki ProsessualMəcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
24. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
25. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
26. Qeyd olunan Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
27. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir
28. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
29. Məhkəmə eyni zamanda tərəflərə izah edir ki, gələcəkdə tərəflər arasında aliment və əmlak bölgüsü ilə bağlı hər hansı bir mülki mübahisə yaranarsa, qanunla müəyyən edilmiş müddətdə və qaydada həmin tələblə bağlı məhkəmədə iddia qaldırmaq hüquqları vardır.
Nəticə hissəsi:
30. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nın 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİ:
İddia tələbi təmin edilsin. İddiaçı ilə Cavabdeh arasında nikah 25 oktyabr 2018-ci il tarixdə Gəncə ASAN xidmət mərkəzi qeydiyyat şöbəsində 2435 saylı akt qeydi ilə qeydiyyata alınmış nikah pozulsun. Nikah pozulduqdan sonra tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 05 oktyabr 2018ci il təvəllüdlü X1 və xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 atası İddiaçı yanında saxlanılsın. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində “Elektron məhkəmə informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə” Ağstafa Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apelyasiya şikayəti verilmədiyi halda, qətnamə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Heyran Mürsəlova