Ağsu Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(016)-924/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağsu rayonu İş № 2(016)-924/2023 06.11.2023 AĞSU RAYON MƏHKƏMƏSİ X5 Natiq oğlunun sədrliyi ilə İclas katibi X1, İddiaçının nümayəndəsi X2, Cavabdeh1 iştirakları ilə, İddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 qarşı “ölmüş şəxsin kredit borcunun mirası qəbul etmiş vərəsələrindən tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" ASC Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 qarşı “ölmüş şəxsin kredit borcunun mirası qəbul etmiş vərəsələrindən tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən nağd kredit üzrə 1797,92 manat əsas borcu olmaqla cəmi 1797,92 manat məbləğində kredit borcunun, ödənilmiş 37,98 manat dövlət rüsumunun və 0,4 (qırx qəpik) manat xidmət haqqının tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" ASC-nin Ağsu filialı ilə Vahidov Ağali Camulla oğlu arasında bağlanmış 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Vahidov Ağali Camulla oğluna 56 ay müddətinə illik 29 faiz olmaqla 2470 manat məbləğində nağd kredit kredit verilmişdir. X4 Camulla oğlu xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Ağsu rayon Notariat Ofisinin xx.xx.2023-cü il tarixli 129 saylı məktubu ilə müəyyən edilmişdir ki, mərhum Vahidov Ağali Camulla oğlunun adına vərəsəlik işi açılmış və qanun üzrə vərəsələri olan Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 xx.xx.2021-ci il tarixli, reyestrdə 24 № ilə qeyd edilmiş vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilmişdir. Bankın “Ağsu” filialı tərəfindən təqdim edilmiş maliyyə arayışa əsasən, Vahidov Ağali Camulla oğlunun 1-xx.xx.2018- 002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən nağd kredit üzrə 1797,92 manat əsas borcu olmaqla cəmi 1797,92 manat məbləğində borcu qalmışdır. Cavabdeh, mərhum Vahidov Ağali Camulla oğlundan qalmış mirası qəbul etməsinə baxmayaraq ona çatan miras payı həcmində miras qoyanın "xxxx" ASC qarşısında olan öhdəliyini icra etməmişdir. Mübahisənin məhkəmədən kənar həlli üçün iddiaçı tərəf səy göstərsə də, cavabdeh öz öhdəliyini bu günədək tam şəkildə yerinə yetirməmişdir. İddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasında iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək tələbin təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh1 məhkəmə iclasında iddia tələbini qəbul etməyərək Vahidov Ağali Camulla oğlunun öldüyünü, onun da borcu ödəməyə maddi imkanının olmadığını bildirmiş və bu səbəbdən borcun bağışlanmasını, iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir. Digər cavabdehlər məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri barədə lazımı qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməmişlər və gəlməmələrinin səbəbləri barəsində məlumat verməmişlər. Cavabdehlərin məhkəmə iclasına gəlməmələrinin səbəbləri barəsində məlumat olmadığından, məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə - MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehlərin iştirakları olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edib və araşdırılan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: - "xxxx" ASC ilə Vahidov Ağali Camulla oğlu arasında bağlanmış 1-xx.xx.2018- 002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Vahidov Ağali Camulla oğluna illik 29 faiz olmaqla 56 ay müddətinə 2470 AZN məbləğində kredit verilmişdir. - 19.07.2023-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Vahidov Ağali Camulla oğlunun həmin tarixə ödənilməmiş 1797,92 AZN borcu vardır. - AZ-İİ-064645 saylı ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Vahidov Ağali Camulla oğlu xx.xx.2020-ci il tarixdə Ağsu rayonunda vəfat etmiş, bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında xx.xx.2020-ci il tarixdə 282 nömrə ilə qeyd edilmişdir. - İddiaçının sorğusuna Ağsu rayon Notariat ofisinin notariusu tərəfindən verilmiş məktubdan görünür ki, xx.xx.2020-ci ildə vəfat etmiş xx.xx.1953-cü il təvəllüdlü Vahidov Ağali Camulla oğlunun adına Ağsu rayon Notariat ofisində 24 reyestr nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli vərəsəlik işi açılmış və onun vərəsələri - Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 müəyyən edilmişdir. - Qanun üzrə Vərəsəlik Hüququ haqqında xx.xx.2021-ci il tarixli şəhadətnamənin surətindən görünür ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş Vahidov Ağali Camulla oğlunun vərəsələri Cavabdeh1 və Cavabdeh2 onların hər biri miras əmlakdan 2/6 hissədə irs almalıdır. Şəhadətnamə verilən miras əmlak: buraxılış ili 1979-cu il olan VAZ 2106 minik markalı **-EV-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitələri ibarətdir. - Qanun üzrə Vərəsəlik Hüququ haqqında xx.xx.2021-ci il tarixli şəhadətnamənin surətindən görünür ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş Vahidov Ağali Camulla oğlunun vərəsələri Cavabdeh3 və Cavabdeh4 və onların hər biri miras əmlakdan 1/6 hissədə irs qalmalıdır. Şəhadətnamə verilən miras əmlaklar: buraxılış ili 1979-cu il olan VAZ 2106 minik markalı **-EV-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitələri ibarətdir. - 14.03.2023-cü il tarixli bildirişdən görünür ki, cavabdehlər borcu ödəmədiyi təqdirdə barəsində məhkəmə qaydasında iddia qaldırılacağı barədə xəbərdar olunmuşlar. - Mədaxil qəbzindən görünür ki, xidmət haqqı ilə birgə 38,38 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, "xxxx" ASC ilə Vahidov Ağali Camulla oğlu arasında bağlanmış 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən Vahidov Ağali Camulla oğluna illik 29 faiz olmaqla 56 ay müddətinə 2470 AZN məbləğində kredit verilmişdir. Vahidov Ağali Camulla oğlu krediti müqavilədə göstərilən müddətədək geri qaytarmağı öhdəsinə götürmüş, lakin müqavilədə üzərinə düşən öhdəliklərə əməl etməmiş, xx.xx.2020-ci il tarixdə Ağsu şəhərində vəfat etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə - MM): 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər Mülki Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. 1146-cı maddəsinə əsasən miras qoyanın öldüyü gün və ya fiziki şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi günün mirasın açıldığı vaxt sayılır. 1255-ci maddəsinə əsasən qəbul edilmiş miras onun açıldığı gündən vərəsənin mülkiyyəti sayılır. 1306.1-ci maddəsinə əsasən vərəsələr miras qoyanın kreditorlarının mənafelərini alınmış aktivdə özlərindən hər birinin payına mütənasib surətdə birgə borclu kimi tam ödəməyə borcludurlar. 1306.2-ci maddəsinə əsasən əgər miras qoyan vərəsələrə keçmiş borclar üzrə birgə borclu olmuşdursa, vərəsələr birgə məsuliyyət daşıyırlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 472.1-ci və 1306-cı maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2018-ci il tarixli qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 470, 472-ci, eləcə də 1146, 1255 və 1306-cı maddələrinə uyğun olaraq, borclunun ölümündən sonra, ilk növbədə, mirası qəbul etmiş vərəsələr miras açıldığı gündən onlara çatan miras payı həcmində miras qoyanın kreditorları qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Miras qoyanın kreditorları tərəfindən vərəsələrə qarşı öhdəliyin icrası tələbi irəli sürülərkən, mirasın qəbulu ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətlər nəzərə alınmalıdır. Vərəsələr və zamin borclu öldükdən sonra əsas borcdan əlavə, faiz borcuna görə də məsuliyyət daşıyırlar. Borclunun təqsirli hərəkətləri nəticəsində öhdəlik icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi halda hesablanmış dəbbə pulunun ödənilməsi ilə bağlı tələb kreditor tərəfindən bu Qərarın təsviri- əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş qaydada vərəsələr və ya zaminə qarşı irəli sürülə bilər. Vərəsələr və ya zaminin təqsirli hərəkətləri nəticəsində öhdəlik icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi təqdirdə kreditor dəbbə pulunun ödənilməsini bu hərəkətləri törətmiş şəxsdən tələb edə bilər. Göstərilən normaların tələbinə əsasən məhkəmə hesab edir ki, mərhum Vahidov Ağali Camulla oğlu kredit müqaviləsi əsasında iddiaçıdan kredit almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda müqavilə əsasında kredit məbləğini və ona hesablanmış faizləri iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin o, xx.xx.2020-ci il tarixdə öldüyündən kredit vəsaitini ödəməli olmasına dair öhdəliyini yerinə yetirə bilməmişdir. Vahidov Ağali Camulla oğlunun adına Ağsu rayon Notariat ofisində xx.xx.2021-ci ildə açılmış 24 nömrəli vərəsəlik işi üzrə mirası vərəsələri Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 qəbul etdiyindən borclunun ölümündən sonra, mirası qəbul etmiş vərəsələri miras açıldığı gündən onlara çatan miras payı həcmində miras qoyanın kreditorları qarşısında birgə məsuliyyət daşıdıqlarından iddiaçı cavabdehlərdən əsas borcun ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli Qanun üzrə Vərəsəlik hüququ haqqında Şəhadətnamələrdən göründüyü kimi, xx.xx.2020-ci il tarixdə ölmüş Vahidov Ağali Camulla oğlunun vərəsələri Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Cavabdeh4dır. Miras qalan əmlak buraxılış ili 1979-cu il olan VAZ 2106 minik markalı **-EV-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitələri müəyyən edilmiş və vərəsələrin miras əmlaklarında payları: Cavabdeh1 və Cavabdeh2 2/6 hissədə, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 1/6 hissədə təşkil edir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən nağd kredit üzrə 1797,92 manat məbləğində kredit borcu, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş 38,38 manat dövlət rüsumu cavabdehlərin hər birinin paylarına mütənasib olaraq Cavabdeh1 və Cavabdeh2 2/6 hissədə, yəni hər birindən kredit borcunun 599,31 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 12,79 manatı, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 isə 1/6 hissədə, yəni hər birindən kredit borcunun 299,65 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 6,4 manatı iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. MPM-in: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 217.4-ci maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1797,92 manat məbləğində kredit borcu, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş 38,38 manat dövlət rüsumu cavabdehlərin hər birinin paylarına mütənasib olaraq Cavabdeh1 və Cavabdeh2 2/6 hissədə, yəni Cavabdeh1 kredit borcunun 599,31 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 12,79 manatı, Cavabdeh2 kredit borcunun 599,31 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 12,79 manatı, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 isə 1/6 hissədə, yəni Cavabdeh3 kredit borcunun 299,65 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 6,4 manatı, Cavabdeh4 kredit borcunun 299,65 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 6,4 manatı iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və MPM-in 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. 1-xx.xx.2018-002863 nömrəli, xx.xx.2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1797,92 manat məbləğində kredit borcu, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş 38,38 manat dövlət rüsumu cavabdehlərin hər birinin paylarına mütənasib olaraq Cavabdeh1 və Cavabdeh2 2/6 hissədə, yəni Cavabdeh1 kredit borcunun 599,31 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 12,79 manatı, Cavabdeh2 kredit borcunun 599,31 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 12,79 manatı, Cavabdeh3 və Cavabdeh4 isə 1/6 hissədə, yəni Cavabdeh3 kredit borcunun 299,65 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 6,4 manatı, Cavabdeh4 kredit borcunun 299,65 manatı, xidmət haqqı ilə birgə ödənilmiş dövlət rüsumunun 6,4 manatı iddiaçı "xxxx" ASCnin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ağsu Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış Elektron Kabinetdən istifadə edilməklə) Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Babək Qasımov