Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-1534/2025 11.04.2025 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məhərrəmov Bayram Yusif oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Bərdə Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia tələbi: İddiaçı fərdi sahibkar İddiaçı Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli müqavilə üzrə 159 manat əsas borc, 30 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 189 manat; xx.xx.2023cü il tarixli 3083 nömrəli müqavilə üzrə 840 manat əsas borc, 110 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 950 manat; hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 1139 manat borc məbləğinin və ödənilmiş 31.19 manat dövlət rüsumunun alınıb iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamənin çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsində qeyd edilən işin halları: İddiaçı Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi tərəfindən verilmiş Fiziki şəxsin sahibkarlıq uçotu haqqında Şəhadətnaməsi əsasən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olur. Bərdə şəhəri, Üzeyir Hacıbəyov küçəsində yerləşən “Rəşad elektronics” mobile mağazası var. xx.xx.2023-cü il tarixdə “Rəşad elektronics” mağazası ilə Cavabdeh 2946 nömrəli Nisyə (kreditə) alqı-satqı müqaviləsi bağlayaraq Cavabdeh 344 manat dəyərində Samsung A03 markalı mobil telefon satılmışdır. Cavabdeh aldığı mobil telefonun dəyərindən ilkin olaraq 20 manat ödəmiş, 324 manat borcu hissə-hissə 12 ay müddətinə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmçinin xx.xx.2023-cü il tarixdə “Rəşad elektronics” mağazası ilə Cavabdeh arasında 3083 nömrəli Nisyə (kreditə) alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış, Cavabdeh 1240 manat dəyərində Soyuducu İndesit satılmışdır. Cavabdeh soyuducunun dəyərindən ilkin olaraq ödəniş etməmiş, 1240 manat borcu hissə-hissə 18 ay müddətində ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəlikləri tam olaraq yerinə yetirməmişdir. Dəfələrlə şifahi və yazılı xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq Cavabdeh iddiaçı ilə aralarında bağlanmış müqavilələr üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri nəzərdə tutulmuş qaydada yerinə yetirməmiş, bununla da iddiaçıya zərər dəymişdir. Nəticədə cavabdehin xx.xx.2025-ci il tarixə xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 saylı müqavilə üzrə 159 manat əsas borcu və borcu vaxtında ödəmədiyinə görə hesablanmış 30 manat cərimə borcu, cəmi 189 manat borcu yaranmışdır. Həmçinin xx.xx.2023-cü il tarixli 3083 nömrəli müqavilə üzrə 840 manat əsas borc, borcu vaxtında ödəmədiyinə görə hesablanmış 110 manat cərimə borcu, cəmi 950 manat borcu yaranmışdır. Cavabdehin etirazı: Cavabdehə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində müəyyən olunmuş qaydada bildiriş göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən məhkəməyə iddiaya qarşı etiraz, o cümlədən hər hansı sənəd daxil olmamışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş sənədlər: xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli Alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən 344 manat dəyərində mal ilkin ödəniş olaraq 20 manat ödənilməklə 12 ay müddətinə hissə-hissə hər ay 27 manat ödənilməsi şərtilə Cavabdeh satılmışdır. xx.xx.2023-cü il tarixli 3083 nömrəli Alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən 1240 manat dəyərində mal ilkin ödənişsiz 18 ay müddətinə hissə-hissə hər ay 68.89 manat ödənilməsi şərtilə Cavabdeh satılmışdır. xx.xx.2025-ci il tarixli Arayışdan görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli müqavilə üzrə 159 manat qalıq borc, 30 manat hesablanmış cərimə; xx.xx.2023cü il tarixli 3083 nömrəli müqavilə üzrə 840 manat qalıq borc, 110 manat hesablanmış cərimə borcu vardır. xx.xx.2025-ci il tarixli Bildirişdən görünür ki, Cavabdeh həmin tarixə yaranan borc barədə məlumatlandırılmış, ondan borcun 3 gün ərzində ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi bildirilmişdir. xx.xx.2025-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 31.20 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.
442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 448.1. Əgər Mülki Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 465.2. Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər.
467. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir.
567. Alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. 600.1. Alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. 601.1. Əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. 600.5. Alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alğı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: 119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 284-1. Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.3. Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. 284-6.1. İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir.
Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını təhlil edib, müəyyən etmişdir ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli və xx.xx.2023-cü il tarixli 3083 nömrəli nisyə alqı-satqı müqavilələri bağlanılmışdır. İş materiallarında olan Arayışdan görünür ki, cavabdeh müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş müddətdə ödəniş etməmiş, yəni öhdəliyi lazımınca icra etməmişdir. Cavabdehə göndərilən bildirişdən görünür ki, iddiaçı cavabdehə borcun ödənilməsi üçün xəbərdarlıq edib, bununla da pretenziya qaydalarına riayət etmişdir. Mülki Məcəllənin 467-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə, işin hallarını qiymətləndirərək, hesab edir ki, cərimə borcu azaldılmalıdır. Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli müqavilə üzrə 159 manat əsas borc, 16 manat cərimə borcu, cəmi 175 manat, xx.xx.2023cü il tarixli 3083 nömrəli müqavilə üzrə 840 manat əsas borc, 84 manat cərimə borcu, cəmi 924 manat, ümumilikdə hər iki müqavilə üzrə 1099 manat borc məbləği İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. İddia tələbi qismən təmin edildiyindən ödənilmiş 31.19 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzi Cavabdeh tutularaq İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 216-220, 233, 284-1-284-6, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİ:
İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 2946 nömrəli müqavilə üzrə 159 manat əsas borc, 16 manat cərimə borcu, xx.xx.2023-cü il tarixli 3083 nömrəli müqavilə üzrə 840 manat əsas borc, 84 manat cərimə borcu, ümumilikdə hər iki müqavilə üzrə 1099 (min doxsan doqquz) manat borc məbləği və iş üzrə ödənilmiş 31.19 (otuz bir manat on doqquz qəpik) manat dövlət rüsumunun əvəzi tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədiyi təqdirdə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim: Bayram Məhərrəmov