Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(021)-1912/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-1912/2022 03.11.2022 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əbilov Qamət Mehman oğlunun sədrliyi, Abbasov Yasin Rafiq oğlunun katibliyi ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh 2800 manat və X1 2000 manat məbləğində pulun alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini belə əsaslandırmışdır ki,Cavabdeh ilə "Paşainşaat” şirkətində birlikdə işləmiş və iş yoldaşı olmuşlar. Ona pul lazım olduğu üçün 2020-ci ilin yay aylarında yaxın qohumundan 3200 manat məbləğində pulu götürərək borc şəklində ona vermişdir. Həmin puldan 2021-ci ilin mart ayında 500 manat qaytararaq, 2800 manatını qaytarmamışdır. Bundan sonra o, həmkəndlisi X2 pul lazım olduğunu bildirmiş və ondan ona 2000 manat məbləğində pul verməsini istəmişdir. O, Nicat Məmmədovla razılaşdıqdan sonra 04 iyul 2020-ci il tarixdə tarixdə onun kart (hesabına) 2000 manat məbləğində pul göndərmişdir. Bu barədə qəbzin surətini də saxlamışdır. Həmin şəxslərdən dəfələrlə pulunu istəsə də pulunu qaytarmırlar . Qeyd olunanlara əsasən iddia tələbin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi məhkəmədən xahiş etmişdirlər. Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)1912/2022 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadına əsasən İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh və X2 qarşı “pul” tələbinə dair mülki iş cavabdehlərin hər birinə münasibətdə ayrıca icraata alınaraq ayrılıqda baxılması qərar alınmış və hazırkı mülki iş Cavabdeh münasibətdə Bərdə rayon Məhkəməsinin dəftərxanası tərəfindən 2(021)1912\2022 saylı iş kimi qeydiyyata alınmışdır. İddiaçı vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə məhkəməyə ərizə göndərərək onun iştirakı olmadan işə baxılmasını və qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə Cavabdeh qanununla müəyyən edilmiş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq heç bir üzürlü səbəb olmadan məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Lakin Cavabdeh iddiə ərizəsinə etiraz göndərərək iddianın rədd olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsində isə göstərilir ki, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. İşdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyən, tədqiq edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işə əlavə olunmuş Seriya AA № 116693 saylı Məcburi Köçkün vəsiqəsindən görünür ki, İddiaçı “məcburi köçkün” statusuna malikdir. Mülki işə əlavə olunmuş Bakı şəhər Yasamal rayon Polis Şöbəsindən daxil olmuş materiallardan görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixdə Sabunçu rayonu, Zabrat-Maştağa 150 ünvanında yaşayan X4 şikayət ərizəsi ilə Bakı şəhər Yasamal rayon Polis Şöbəsinə müraciət edərək, xx.xx.2020-ci il tarixdə "Access Bankdan" 5000 (beş min) manat kreditlə pul götürməsini, həmin pulun 3300 (üç min üç yüz) manatını borc məqsədi ilə Cavabdeh verməsini, Cavabdeh isə həmin pulun 500 manatını qaytarmasını qalan hissəsini isə geri verəməməsini bildirirərək pulunun alınıb verilməsində köməklik göstərilməsini xahiş etmişdir. Faktla bağlı araşdırma zamanı izahatı alınan Cavabdeh izahatında həmin pulu Sevil Əsədovadan yox, S.Əsədovanın qohunu olan Sadətqulu adlı iş yoldaşından aldığını hazırda 2800 manat pul borclu qaldığını, ailəsində yaranmış problemlərlə bağlı borcunu qaytara bilməməsini, lakin gələcəkdə hissə-hissə də, olsa borcunu qaytaracağını bildirmişdir. Həmçinin izahatı alınan İddiaçı izahatında Cavabdeh onun iş yoldaşı olmasını, onun pula ehtiyacı olması səbəbindən qohumu Sevil Əsədovadan 3300 manat borc pul alaraq Cavabdeh verməsini, sonuncunun həmin borcdan 500 manatını qaytarmasını lakin qalan 2800 manatını isə ödəməməsini bildirmişdir. X3 müraciəti əsasında toplanmış materialda göstərilənlərin mülki xarakterli olmasını nəzərə alaraq toplanmış materialın işə alınması məqsədə müvafiq sayılmış və vətədaşa məhkəməyə müraciət etməh hüququ izah edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən olundu ki, İddiaçı Cavabdeh 2800 manat məbləğində borc pul vermiş, lakin cavabdeh həmin pulu bu günə kimi geri qaytarmamışdır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 218.3.-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 217.4-cü maddəsinə görə isə məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarnı müvafıq olaraq pul və ya eyni keyfıyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikasının MM-nin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikasının MM-nin 386.1-cı maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi “Oferta Plus S.R.L. Moldovaya qarşı” 19 dekabr 2006-cı il tarixli qərarında xatırlatmışdır ki, Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi məhkəmələrin üzərinə öz qərarlarını əsaslandırmaq vəzifəsini qoyur (96-cı bənd). “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublİkasının Qanununun 100-cü maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən, məhkəmə qərarları hakimlərin sərbəst daxili inamına və məhkəmə araşdırmasının nəticələrinə əsaslanmalıdır. Müki Prosessual Məcəllənin 9.1, 9.3, 14.2, 88, 217.1, 218.1, 218.3 və 220.4-cü maddələrinə görə hər hansı mübahisənin qanuni və əsaslı həlli üçün məhkəmə baxışı zamanı məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq qiymət verməlidir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə hesab edir ki, yuxarıda göstərilənlər və cavabdeh tərəfindən polis şöbəsində verdiyi ifadə nəzərə alınmaqla Cavabdeh 2800 manat alınaraq İddiaçı verilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır Məhkəmə xərcləri ilə əlaqədar məsələyə münasibətdə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinə əsasən iş üzrə ödənilməmiş 48 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220,227,233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 2800 (iki min səkkiz) manat alınaraq İddiaçı ödənilsin. İş üzrə ödənilməmiş 48 (qırx səkkiz) manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq dövlət büdəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətinə Bərdə rayon məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya məhkəməsinə şikayət vermək olar. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Qamət Əbilov