Bərdə Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(021)-3898/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bərdə rayonu İş № 2(021)-3898/2022 05.11.2022 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hаkim Babaşov Fuad Bəhruz oğlu, İddiaçı Ləğv Prosesində Olan İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair” iddia ərizəsinə və ona əlavə edilmiş sənədlərə baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cəmi 46082,04 (qırx altı min səksən iki manat 04 qəpik) manat əsas, 14409,02 (on dörd min dörd yüz doqquz manat 02 qəpik) manat faiz, 14560,85 (on dörd min beş yüz altmış manat 85 qəpik) manat cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 2154,88 (iki min bir yüz əlli dörd manat 88 qəpik) manat faiz borcu və iş üzrə ödənilmiş 228,25 (iki yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi beş qəpik) manat dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib belə hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia ərizəsi geri qaytarılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 150.1.2-ci maddəsinə əsasən dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd iddia ərizəsinə əlavə edilir. MPM-in 152.1.5-ci maddəsinə əsasən müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənəd təqdim edilmədikdə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Məhkəmə xatırladır ki, “X1” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən dövlət rüsumu dövlət orqanlarının müəssisə, təşkilat və fiziki şəxslərə göstərdikləri xidmətlərə və hüquqi hərəkətlərə görə dövlət büdcəsinə ödənilən məcburi ödənişdir. İddiaçının nümayəndəsi tərəfindən tərtib edilmiş iddia ərizəsinin qoşma hissəsində dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə ödəniş qəbzi və digər sənədlərin əlavə edildiyi göstərilsə də iş materiallarında dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd mövcud deyil, həmçinin iş materiallarına İddiaçı ASC-nin ləğv olunması və ləğvedicinin təyin olunması barədə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2017-ci il tarixli qərarının surəti, İddiaçı ASC-nin (ləğv prosesindədir) dövlət reyestrindən çıxarışın surəti, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 14 may 2020-ci il tarixli sərəncamının surəti, iddia ərizəsi üzrə imza səlahiyyətli şəxsin əmək müqaviləsinə dair arayışı və etibarnaməsi, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun 10 sentyabr 2021-ci il tarixli əmrinin surəti və cavabdehlərin sayına görə iddia ərizəsinin surəti əlavə edilməmişdir. Bundan başqa tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2014-cü il tarixli, №210/34-Xb saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, müqavilə üzrə borcalana verilmiş kredit biznes kreditidir və müqavilənin 2.2-ci bəndinə əsasən kredit borcalana dövriyyə vəsaitinin artırılması məqsədi ilə verilmişdir. Bu haqda hesabdan çıxarışlarda da qeyd edilmişdir. Həmçinin, Vergi ödəyiciləri barədə məlumatdan görünür ki, Cavabdeh adına 40006223 saylı VÖEN açılmış və vergi ödəyicisi kimi dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, hazırki mübahisə sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlməklə tərəflər arasında kommersiya xarakterli hüquq münasibətləri səbəbindən yarandığından və iddia ərizəsinə məhkəmə aidiyyatı üzrə Bərdə Rayon Məhkəməsində baxılmalı olmadığından iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər iddiaçıya geri qaytarılmalıdır. İddiaçı cavabdehə qarşı kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair iddia ilə cavabdehin yaşayış yeri (yurisdiksiya) üzrə Gəncə Kommersiya Məhkəməsinə müraciət edə bilər. Belə ki, MPM-in 152.1.3-cü maddəsinə əsasən əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə və 152.1.5-ci maddəsinə əsasən müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənəd təqdim edilmədikdə hakim iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. “İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli Qərarına əsasən o da nəzərə alınmalıdır ki, MPM-in 1-ci maddəsinin qeyd hissəsində kommersiya mübahisələrinə anlayış verilərkən onların məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə aid olduğu göstərilmişdir. MPM-in istinad olunan 1-ci, habelə 25 və 26-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq mübahisə üzrə tərəflərin hüquq münasibətlərinin xarakterinin sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olması işin ümumi və ya kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından həlledici meyardır. Göründüyü kimi, qanunverici məhkəmə aidiyyətini yeni qaydada müəyyən edən zaman, həm mübahisənin subyekt tərkibinin, həm də predmetinin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmasını tələb edir. Bu baxımdan məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi zamanı işin kommersiya məhkəməsində baxılması üçün hüquq münasibətlərinin xarakterinə qiymət verilərkən əsas tələb (və yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin tərəflərdən yalnız birinin deyil, ən azı iki qarşı tərəfin ayrı-ayrılıqda və ya birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən, yaxud da tərəflərin (sahibkarlıq subyekti olub-olmamasından asılı olmayaraq) bağlı olduqları bir sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəlməli olması nəzərə alınmalıdır. Əsas tələb (yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin ən azı iki qarşı tərəfin birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyi mübahisələrə müqavilə münasibətlərindən yaranan tələblər aiddir. Beləliklə, yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair” iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər iddiaçıya geri qaytarılmalı, iddiaçıya Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair” iddia ərizəsi ilə Gəncə Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun olması izah edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və MPM-in 149-152-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair” iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər iddiaçıya geri qaytarılsın. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətinə yazılı şəkildə qərardadı qəbul edən məhkəməyə şikayət verilə bilər. Hаkim: Fuad Babaşov