Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(021)-429/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-429/2025 12.02.2025 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Babaşov Fuad Bəhruz oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Abbasova Afət Ağarza qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “Pul tələbi”nə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 1400 manat əmək haqının, 1700 manat mağazada onun adına qeydə alınmış borcun və dövlət rüsumu hesabına ödənilmiş 51 manat pulun alınaraq onun xeyrinə verilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.1982-ci il təvəllüdlüdür, ailəlidir, Bərdə rayon Alaçadırlı kəndinin sakinidir. 2023-cü ildə Bərdə rayon Alaçadırlı kənd sakini, həmkəndlisi əvvəllər münasibəti olan Cavabdeh ilə qarşırıqlı razılıq əsasında onu evinin təmirini öz üzərinə götürmüşdür.Əvvəlcədən hansı işləri neçə manata görəcəyi ilə bağlı aralarında razılaşmaları olmuşdur. O evin təmirinin xeyli hissəsini etmiş, bir müddətdən sora aralarında olan razılaşma pozulmuş, Cavabdeh oba 1400 manat borc qalmışdır. Bərdə rayon Qaradəmirçi kəndində yerləşən “Qarabağ” tikinti mağazasında götürülmüş materialların qaimələrinin onun adına yazılması nəticəsində mağazaya ödənilməmiş borc (qaimələr) onun adına yazıldığından qalan 1700 manat pul ondan tələb olunur. Bu səbəbdən problemlərlə üzləşmişdir. Belə ki, Cavabdeh gördüyü işin əvəzində 1400 manat əmək haqqını, mağazaya ödəniləcək 1700 manat borcu ödəməkdən imtina edir. Beləliklə, borcun yaranması aşağıda qeyd edilənlərə əsaslanır Evin təmiri aşağıdakı qaydada olmuşdur: eni 3,90 metr,uzunluğu 5,80 metr, hündürlüyü 3.10 metr olmaqla yataq otağına paduqa 20 metr x 3 manat = 60 manat, pataloq 23 kv/m 4 manat= 92 manat, divar 60 kv/m x4 manat= 240 manat, döşəmə 23 kv/m x 4 manat = 92 manat olmaqla cəmi 480 manat, eni 4,40 metr, uzunu 5,80 metr, hündürlüyü 3,10 metr olan yataq otağına otağına paduqa 20 metr x 3 manat = 60 manat, tavan 26 kv/m 4 manat= 104 manat, divar 63 kv/m x 4 manat= 252 manat, döşəmə 26 kv/m x 4 manat = 104 manat olmaqla cəmi 520 manat, eni, 4.40 metr, uzunu 8 metr, hündürlüyü 3,10 metr olan zala paduqa 25 metr x 3 manat = 75 manat, tavan 35 kv/m 3 manat= 105 manat, divar 77 kv/mx2 manat= 154 manat cəmi 334 manat, eni 2 metr uzunu 8,50 metr, hündürlüyü 3,10 metr olan dəhlizin tavan 17 kv. metrx3 manat cəmi 51 manat, çöl pəncərələrin izalyasiyası 50 manat olmaqla cəmi 100 manat, ümumi təmirə olan borc məbləği 1439 manat təşkil etmişdir. “ Qarabağ” tikinti mağazasından götürülmüş materialların qaimələrinin onun adına yazılması nəticəsində mağazaya ödənilməmiş borcu 1700 manat təşkil edir. Bu barədə Bərdə Rayon Polis Şöbəsinə müraciət etsə də heç bir nəticəsi olmamışdır. Odur ki, Cavabdeh 1400 manat əmək haqqısının və 1700 manat mağazada onun adına qeydə alınmış borcun və dövlət rüsumunun hesabına ödənilmiş 51 manat pulun alınaraq onun xeyrinə verilməsinə dair məhkəmə qətnaməsinə ehtiyacı vardır. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək təmin olunmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məlumat verilsə də, o, heç bir üzrlü səbəb olmadan məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə işə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikasının MPM və ya MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən, cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Həmin maddədə qeyd edilmişdir ki, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir Məhkəmə iddiaçını və şahidləri dinləyib iddia tələbinin dəlillərini iş üzrə toplanmış sübutlarla əlaqəli şəkildə araşdırıb, tədqiq edərək yoxlayıb və iddia tələbinə müfəssəl hüquqi qiymət verib belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməməlidir. Əvvəlki məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X6 ifadəsində göstərmişdir ki, “Qarabağ İnşaat” təsərrüfat və inşaat malları və inşaat avadanlıqları mağazasında işləyir. İddiaçı tanıyır. Vüsal ev təmiri ustasıdır. Vüsal onun işlədiyi mağazadan material almış, pulunu isə Cavabdeh ödəmişdir. Cavabdeh hazırda mağazaya 1000 manat borcu vardır. Əvvəlki məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X4 ifadəsində göstərmişdir ki, İddiaçı tanıyır. Vüsal ev təmiri ustasıdır. Vüsal onun işlədiyi mağazadan material almış, pulunu isə Cavabdeh ödəmişdir. Cavabdeh hazırda mağazaya 1000 manat borcu vardır. Mülki işə əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: AZE seriyalı ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı Bəxtiyar oğlu xx xxxxxxx 1982-ci ildə Sabirabad şəhərində anadan olmuş, Sabiarabad şəhəri 20 yanvar küçəsi ev 10 mənzil 24-də qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan Bərdə Rayonu İcra Hakimiyyəti Başçısının Kələntərli kənd İnzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 27 mart 2024-cü il tarixli, 508 nömrəli arayışdan görünür ki, Əliyev X1 şəhəri 20 yanvar küçəsi ev 10 qeydiyyatda olmaqla Bərdə rayonu Alaçadırlı kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə Rayon Polis X2 təhqiqatçısı, polis mayoru X3 cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarından görünür ki, İddiaçı 22 noyabr 2023-cü il tarixdə DİN-102 xidmətinə zəng edərək Teymur adlı şəxs tərəfindən öldürməklə hədələnməsi və 2400 manat borcu olması və qaytarmaması barədə məlumat vermişdir. İddiaçı müraciəti əsasında araşdırılma aparılmış, araşdırma zamanı izahatı alınmış Cavabdeh izahatında göstərmişdir ki, İddiaçı tanıyır. Təxminən 1 ildir ki, o, Vüsalın qızını oğlu Aminə nişanlamışdır. Təxminən 1 ay bundan əvvəl Vüsalın qızı onun oğlu ilə nişanlı olduğu halda başqa bir adamla ailə qurmaq məqsədi ilə qaçmışdır. Buna görə də onlar arasında narazılıq yaranmışdır. 2023-cü ilin iyun ayında o, evini təmir etməyə başlamışdır. Həmin vaxt Vüsal onun evini təmir etmişdir. O, evə lazım olart təmir əşyalarını Qarabağ tikinti materialları mağazasından almışdır. O, əvvəlcə Vüsala 2100 manat daha sonra isə mağaza sahiblərinə 2560 manat pul vermişdir, həmin vaxt onlar 1600 manat borc qalmış olduğunu demişdir, həmçinin o, Vüsala usta haqqı verəcəkmiş, o Vüsal ilə razılaşmışdır ki, onun pulunu az-az verəcəkdir. Bir qədər sonra Vüsal onun evini işləməyəcəyini demiş və o, başqa usta çağırmışdır. Daha sonra onlar arasında münasibətlər pozulandan sonra onlar onun mağazaya 1600 manat borcunu verməsini demişdir, o, isə onlara onun evinə o qədər mal getmədiyini demiş, almış olduğu malın fakturasını ona vermələrini , daha sonra pulu verəcəyini demişdir. Lakin onlar ona faktura verməmişdir, 22 noyabr 2023-cü il tarixdə o, evdə olan zaman Vüsal və tikinti malları mağaza sahibləri onun evinə gəlmişdir. Vüsal mağazanın pulunu nə üçün vermədiyini demiş, o, da mağazaya borcu olmadığını əgər vardırsa, hesablandıqdan sonra borcunu verəcəyini demişdir. Lakin onlar hesablandığını demişdir, həmin vaxt o, Vüsalı öldürməklə hədələməmişdir. Vüsal yalan demiş və ona böhtan atmışdır. Orada olanlar onun Vüsalı hədələmədiyini görmüşdür. İş materiallarında olan qaimələrin surətindən görünür ki, “Qarabağ İnşaat” təsərrüfat və inşaat malları və inşaat avadanlıqları mağazası tərəfindən Vüsal adlı şəxsə tikinti materialları satıldığı qeyd olunmuşdur. İddiaçı Bəxtiyar oğlu iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 1400 manat əmək haqınını, 1700 manat mağazada onun adına qeydə alınmış borcun və dövlət rüsumu hesabına ödənilmiş 51 manat pulun alınaraq onun xeyrinə verilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 60-cı mаddəsinə əsаsən, hər kəsin hüquq və аzаdlıqlаrının inzibаti qаydаdа və məhkəmədə müdаfiəsinə təminаt verilir. Аzərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 4cü mаddəsinə əsаsən, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qаnunlа qоrunаn hüquq və аzаdlıqlаrını, eləcə də mаrаqlаrını qоrumаq və təmin etmək məqsədilə qаnunlа müəyyən edilmiş qаydаdа məhkəmə müdаfiəsindən istifаdə etmək hüququnа mаlikdirlər. Mülki Məcəllənin 21.1-ci maddəsinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Mülki Məcəllənin 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və s. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 390.1-ci maddəsinin məzmununa görə, fiziki və hüquqi şəxslər müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrinin, həmçinin müqavilənin qanuna zidd olmayan istənilən şərtinin müəyyən edilməsində sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 405.1-ci maddəsinə əsasən, tərəflər müqavilənin bütün şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Həmin Məcəllənin 443.2-ci maddəsinə əsasən zərər bu Məcəllənin 21-ci maddəsində nəzərdə tutulan qaydalara uyğun müəyyənləşdirilir. Həmin Məcəllənin 443.3-cü maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, zərər müəyyənləşdirilərkən öhdəliyin icra edilməli olduğu yerdə kreditorun tələbini borclunun könüllü ödədiyi gün mövcud olmuş qiymətlər, tələb könüllü ödənilmədikdə isə məhkəmənin qərar çıxardığı gün mövcud olmuş qiymətlər nəzərə alınır. Həmin Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 752.1-ci maddəsinə əsasən podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 752.2-ci maddəsinə əsasən əgər podratda hər hansı məmulatın hazırlanması nəzərdə tutularsa və podratçı onu özünün əldə etdiyi materiallardan hazırlayarsa, hazırlanmış məmulata mülkiyyəti sifarişçiyə verir. Əgər əvəz edilən əşya hazırlanmışdırsa, alğı-satqı qaydaları tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin: 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsində əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. MPM-in 217-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 04 nömrəli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi mülki və iqtisadi mübahisələrdən irəli gələn işlər üzrə ədalət mühakiməsinin yekun aktı olduğu üçün onun qəbul edilməsi ilə mübahisəli hüquq münasibətlərində müəyyənlik yaranmalı, pozulmuş və mübahisə edilən hüquqların və qanunla qorunan mənafelərin real bərpası təmin olunmalıdır. Qərarın 2.4-cü bəndinə görə, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi “Oferta Plus S.R.L. Moldovaya qarşı” 19 dekabr 2006-cı il tarixli qərarında xatırlatmışdır ki, Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi məhkəmələrin üzərinə öz qərarlarını əsaslandırmaq vəzifəsini qoyur (96-cı bənd). «Mahmudov Rusiya Federasiyasına qarşı» iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında İnsan Haqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür (affirmanti, non neganti insumbit probation) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gəlir. “Qavazov Bolqarıstana qarşı” iş üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında da Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir. Mülki məhkəmə icraatının prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir, hər bir tərəf isə öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir (Azərbaycan Respublikası MPM-in 14.2 və 77.1-ci maddələri). Məhkəmə işin düzgün həlli üçün önəmli olan halların, yəni subutetmə predmetini yaradan hüquqi faktların varlığını və ya yoxluğunu Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76-cı maddəsində təsbit edilmiş subutetmə vasitələrinin köməyi ilə müəyyənləşdirir. Həmçinin, MPM-nin 14.2, 217.3 və 217.4-cü maddələrinə əsasən mahiyyəti üzrə işə baxan məhkəmə tərəfindən qətnamə tərəflərin məntiqi izahı əsasında deyil, yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutlardan istifadə etməklə, məhkəmə iclasında müəyyən edilmiş həqiqi hallar və tədqiq olunmuş sübutlar üzrə çıxarılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair” 18 mart 2019-cu il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, ümumiyyətlə hüquqi həqiqət prinsipinin realizəsi mexanizmi bu cürdür: iş üzrə sübutetmə predmetinə daxil olan halların təqdim edilməsi yükü tərəflərin üzərinə düşür; məhz tərəflər bu halların mövcud olub-olmamasını sübut etməyə borcludurlar; prosesdə həqiqəti isə ədalət mühakiməsi orqanı olaraq məhkəmə müəyyən edir. Nəticədə hüquqi həqiqət prinsipi mülki prosesdə tərəflər və məhkəmə arasında müəyyən iş bölgüsünə gətirib çıxarır: tərəflər işin faktiki hallarını təqdim edir, məhkəmə isə sübutları qiymətləndirir və sonda hüququ tətbiq edir. Belə iş bölgüsü Roma hüququnun “da mihi factum, dabo tibi ius” (“mənə faktları ver, mən sənə uyğun hüququ verəcəm”) prinsipinə əsaslanır. Eyni zamanda, çəkişmə və dispozitivlik prinsiplərinin üstünlüyündən irəli gələrək mülki prosessual qanunvericilik məhkəmənin heç bir halda öz təşəbbüsü ilə sübut toplamaq vəzifəsini nəzərdə tutmur, əskinə bunu məhkəməyə qadağan edir. Belə ki, işdə olan sübutlar əsasında işə baxmaq mümkün olmadıqda, məhkəmə zəruri əlavə sübutlar təqdim etməyi tərəflərə təklif edə bilər (Mülki Prosessual Məcəllənin 77.3-cü maddəsi). Lakin işdə iştirak edən şəxsin işdə iştirak edən və iştirak etməyən şəxslərdən və ya orqanlardan onlarda olan zəruri sübutları müstəqil əldə etmək imkanı olmadıqda o, həmin sübutları tələb etmək barədə vəsatətlə məhkəməyə müraciət edə bilər (Mülki Prosessual Məcəllənin 78.2-ci maddəsi). Göründüyü kimi, məhkəmə iş üzrə sübutları yalnız tərəflərin vəsatəti əsasında və onlar həmin sübutları müstəqil qaydada əldə edə bilmədikdə tələb edə bilər. Bu zaman zəruri sübutu müstəqil qaydada əldə edə bilmədiyini sübut etmək yükü də müvafiq tərəfin üzərinə düşür. Əks yanaşma məhkəmənin tərəflərin prosessual səlahiyyətlərini öz üzərinə götürərək, onlardan hər hansı birinin tərəfində dayanması, yaxud onları əvəz etməsi görüntüsü yarada bilər. Halbuki məhkəmə (hakim) bütün proses boyu obyektiv və qərəzsiz arbitr olaraq qalmalıdır. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Təqdim olunmuş sübutlar əsasında həqiqətin müəyyən edilməsi isə məhkəmə tərəfindən sübutların düzgün qiymətləndirilməsindən asılıdır. Sübutların qiymətləndirilməsi məhkəmə tərəfindən ilkin (məhkəmə araşdırmasının sonunda) və yekun (müşavirə otağında məhkəmə qətnaməsi qəbul edilərkən) qiymətləndirməni nəzərdə tutur. İlkin qiymətləndirmə ayrı-ayrı faktların müəyyən edilməsi üçün hər bir sübutun aid edilməsi, mümkünlüyü, mötəbərliyi və yetərliliyi nöqteyinəzərindən onun predmetinin keyfiyyətinə dair keçirilir. Sübutetmənin son mərhələsi məhkəmə tərəfindən bütün sübutların yoxlanılması əsasında verilən yekun hüquqi qiymətdir. İş üzrə qərarın əsasında yalnız obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam yoxlanılmış sübutlar dayana bilər. Sübutların bu cür qiymətləndirilməsi məhkəmə iclasında sübutetmə predmetinə daxil olan tərəflərin bildirdiyi bütün faktların hərtərəfli, tam və qərəzsiz tədqiqi əsasında və yalnız qanuna əsaslanaraq hakim tərəfindən həyata keçirilir. Hər bir sübut aidiyyət, mümkünlük, mötəbərlik nöqteyinəzərindən, bütün sübutların məcmusu isə iş üzrə sübut edilməli olan faktların yetərliliyi baxımından qiymətləndirilir. Heç bir sübut məhkəmə üçün əvvəlcədən müəyyən edilmiş qüvvəyə malik deyil. Yuxarıda istinad edilən milli qanunvericilik normalarına və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə görə hazırda baxılan mülki iş üzrə iddianı sübut etmək yükü iddiaçının üzərinə düşür. Göründüyü kimi, İddiaçı Bəxtiyar oğlu öz iddia tələbinin haqlı olmasını mötəbər sübutlarla sübut edə bilməmişdir. İddiaçı iddia ərizəsində sübut kimi əlavə edilən “Qarabağ İnşaat” təsərrüfat və inşaat malları mağazası tərəfindən verilmiş qaimələrə istinad etsə də həmin qaimələrdə mağaza tərəfindən tikinti materiallarının Vüsal usta adlı şəxsə satıldığı qeyd edilmişdir. Bu fakt isə həmin şəxsin İddiaçı olması, həmçinin həmin tikinti materiallarının Cavabdeh tərəfindən alınmaması deməkdir, yəni qaimələrlə tikinti materiallarının Cavabdeh tərəfindən alınması öz təsdiqini tapmamışdır. Məhkəmə həmçinin şahidlərin tikinti materiallarının cavabdeh tərəfindən alınması ilə bağlı dediklərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, əgər tikinti materialları Cavabdeh tərəfindən alınmışdırsa qaimədə cavabdehin adı qeyd edilməli idi, hansı səbəbdən qaimədə Vüsal usta qeyd edilirdi. Belə olan halda isə tikinti materialları mağazası malların pulunu cavabdehdən tələb etməli idi, iddiaçının həmin pulu tələb etməyə subyektiv hüququ mövcud deyil. Həmçinin, iddiaçı cavabdehin evində təmir işi apardığına görə cavabdehin ona borclu qaldığını da heç bir mötəbər sübutlarla sübut edə bilməmişdir. Belə olan halda iddia əsassız olduğundan rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx.xx.2006-cı il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir. Qeyd olunanlarla yanaşı, işdən görünür ki, iddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün dövlət büdcəsinə 51 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilmədiyindən ödənilmiş 51 manat məbləğində dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 213, 214, 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə Qətetdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı “Pul tələbi”nə dair iddiası təmin edilməsin. İddiaçı tərəfindən ödənilmiş 51 (əlli bir) manat məbləğində dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə) vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti vermək olar. Qətnаmədən şikаyət verilmədikdə, rəsmi təqdim edildiyi gündən 1(bir) аy keçdikdən sоnrа qаnuni qüvvəyə minir. Hakim: Fuad Babaşov