Biləsuvar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(022)-1040/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № 2(022)-1040/2024 29.08.2024 BİLƏSUVAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin hakimi Mirzəyev Nüsrət Fətulla oğlunun sədrliyi, məsləhətçi (iclas katibi) Abdullazadə Həsən Abdulla oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı, Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, borca görə 1080 (bir min səksən) manat və dövlət büdcəsinə ödənilmiş rüsuma görə 32 (otuz iki) manat, cəmi 1112 (bir min bir yüz on iki) manat pul vəsaitinin Cavabdeh alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək məhkəmə iclasında göstərmişdir ki, Cavabdeh 15 iyun 2022-ci il tarixdə ehtiyacı (uşağı xəstə olduğu, onu həkimə aparmaq üçün) olduğu üçün ondan 280 (iki yüz səksən) manat borc pul istəmiş, o, əvvəlcə vermək istəməmiş, lakin Cavabdeh qəbz yazaraq və şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini verərək götürdüyü borcu tez bir zamanda qaytaracağını bildirmişdir. Lakin bir neçə gün keçdikdən sonra, yəni 25 iyun 2022-ci il tarixdə isə yenə də ondan xahiş etmişdir ki, ona 800 (səkkiz yüz) manat məbləğində pul lazım olduğunu və hər iki borcunu birlikdə qaytaracağını bildirmişdir. O, da onu tanıdığı üçün etibar edib borc pul vermişdir. Lakin müyyən vaxt keçməsinə və dəfələrlə telefonla və ya qapısına gedərək ondan götürdüyü borcu qaytarmasını tələb etsə də o, müəyyən bəhanələr gətirərək ona yalan vədlər verməklə borcunu qaytarmamışdır. Bu səbəbdən də o, qanuna uyğun olaraq məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh məhkəmə qaydasında ona olan borcunu tələb etmək məcburiyyətində qalmışdır. Bu günə qədər cavabdeh öz borcunu ödəməmiş və üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Sonda iddiaçı ümumi borca görə 1080 (bir min səksən) manat və dövlət büdcəsinə ödənilmiş rüsuma görə 32 (otuz iki) manat, cəmi 1112 (bir min bir yüz on iki) manat pul vəsaitinin Cavabdeh alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasında iddianı qəbul etməyərək göstərmişdir ki, o, 15 iyun 2022-ci il tarixdə İddiaçı 200 manat borca pul götürmüş, lakin qəbzdə 280 manat borc pul aldığını göstərmişdir.Bunun müqabilində özünə məxsus sosial kartını İddiaçı vermişdir.O, da həmin kartdan 297 manat pul çıxarmışdır. Daha sonra isə 25 iyun 2022-ci il tarixdə İddiaçı 600 manat borc pul almış, lakin yazdığı qəbzdə 800 manat göstərmişdir. Həmin borcuna görə də sosial kartını Esmiraya verərək, 594 manat kartından çıxarılmış və 150 manatını isə nəğd şəkildə iddiaçıya vermişdir. Hazırda onun iddiaçıya heç bir borcu yoxdur. Odur ki, iddia tələbinin rədd olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə iştirak edən iddiaçı və cavabdehi dinləyərək, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan Cavabdeh tərəfindən verilmiş 15 iyun 2022-ci il tarixli qəbzdən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı 280 manat borc pul götürdüyünü göstərirmişdir. İş materiallarında olan Cavabdeh tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli qəbzdən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı 800 manat borc pul götürdüyünü göstərmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasına 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinin tələbinə görə əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Həmin Məcəllənin 76.2-ci maddəsində göstərilir ki, bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. İşdən görünür ki, Cavabdeh iddiaçının ondan pul tələbinə qarşı etirazını 15 iyun 2022-ci il tarixdə İddiaçı 200 manat borca pul götürməsi, lakin qəbzdə 280 manat borc pul aldığını göstərməsi, bunun müqabilində özünə məxsus sosial kartını İddiaçı verməsi, iddiaçının həmin kartdan 297 manat pul çıxarması, daha sonra isə 25 iyun 2022-ci il tarixdə İddiaçı 600 manat borc pul alması, lakin yazdığı qəbzdə 800 manat göstərməsi, həmin borcuna görə də sosial kartını Esmiraya verərək, 594 manat kartından çıxarılması və 150 manatını isə nəğd şəkildə iddiaçıya verməsi ilə əsaslandırsa da, istinad etdiyi halı təsdiq edən məhkəməyə heç bir mötəbər sübut tqədim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77-ci maddəsi sübutetmə vəzifəsinin bölüşdürülməsinin ümumi qaydasını, sübutetmə prosesində məhkəmənin mövqeyini müəyyənləşdirir və mülki prosesin çəkişmə xarakteri daşımasını təsbit edir. İddiaçı iddiasının əsasını təşkil edən halları sübut etməlidir. Həmin hallara mübahisəli hüquq münasibətinin mövcudluğu ilə əlaqədar olan faktlar və cavabdeh tərəfindən iddiaçının hüququnun pozulmasını və mübahisələndirilməsini təsdiqləyən faktlar aiddir. Cavabdeh isə iddiaya qarşı etirazını əsaslandıran faktları sübut etməlidir. İşin müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, Cavabdeh 15 iyun 2022-ci il tarixli İddiaçı borc olaraq 280 (iki yüz) manat və xx.xx.2022-ci il tarixdə isə borc olaraq 800 manat, cəmi 1080 manat borc olaraq pul almış, lakin borcunu qaytarmamışdır. Məhkəmə işin müəyyən edilmiş hallarına qeyd olunan maddi və prosessual hüquq normalarına uyğun hüquqi qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia əsaslı olduğuna görə təmin edilməli, Cavabdeh 1080 (bir min səksən) manat pul alınaraq İddiaçı verilməlidir. MPM-in 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. MPM-in 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 32 manat pul cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1080 (bir min səksən) manat və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 32 (otuz iki) manat pul alınıb İddiaçı verilsin. Məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Biləsuvar Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. X2