Qazax Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(023)-178/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Qazax rayon İş № 2(023)-178/2024 12.01.2024 QAZAX RAYON MƏHKƏMƏSİ X2 Akif oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Cəbiyeva Vəfa Şubet qızının katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə ərizəsinə baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 583 əyyarlı çəkisi 29,2 qram olan mafyoz formalı boyunbağını qiyməti 2480 manat 2) 583 əyyarlı çəkisi 18,6 qram olan turos formalı boyunbağını qiyməti 1580 manat və 3) 583 əyyarlı çəkisi 8,7 qram olan mafyoz formalı qolbağını qiyməti 740 manat, həmin qızılzinət əşyaları olmadıqda onların ümumi dəyəri olan 4800 manat pulun alınıb ona verilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o Qazax şəhəri H.Əliyev prospektində yerləşən "Mərkəzi Kolxoz" bazarının ətrafinda, ona məxsus mağazada "Qiymətli metalların və qiymətli daşların alqı-satqısı, dövriyyəsi ilə məşğul olur. Onun adına, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında dövlət əyyar palatasının (035694) nömrəli lisenziyası var. O, Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi vergi ödəyicisi kimi uçota alınmağı haqqında (VÖEN **********) şəhadətnaməsi var. O, Cavabdeh uzun müddətdir ki, tanıyır. Onların bir-birinə etibarı yaranmışdır. Bundan başqa onlar ailəvi dostluğu vardı. Cavabdeh və onun gəlini Vüsalə dəfələrlə onun mağazasından nisyə olaraq qızıl-zinət əşyaları alıblar. Onlar ona olan borclarını və ya nisyə aldıqlan qızıl-zinət əşyalarının pulunu vaxtı-vaxtında ödəyirmişlər. Buna görədə onun cavabdehə va onun ailə üzvülərinə böyük hörməti va etibarı yaranmışdır. Cavabdeh hər ay 450 manatdan artıq pensiya pulu alır və hər gün digər işlə məşğul olur, əlavə gəlirləri olur. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixində onun yanına gəlmiş və ondan nisyə olaraq qızıl-zinət əşyaları almaq istədiyini bildirmişdi. Onun Cavabdeh etibarı olduğuna görə ona nisyə olaraq qızılzinət əşyaları satmağa razılaşmış və ona 1) 583 əyyarlı çəkisi 29,2 qram olan mafyoz formalı boyunbağını qiyməti 2480 manata 2) 583 əyyarlı çəkisi 18,6 qram olan turos formalı boyunbağını qiyməti 1580 manata və 3) 583 əyyarlı çəkisi 8,7 qram olan mafyoz formalı qolbağını qiyməti 740 manata razılaşaraq satmışdı. Beləliklə, o ümumi dəyəri 4800 manatlıq qızıl-zinət əşyalarını cavabdeha 18 ay müddətinə nisyə olaraq satmışdı. Həmin vaxtı, onlar öz aralarında kredit müqaviləsi yazdı və müqavilənin doğruluğunu Cavabdeh öz imzası ilə təsdiqlədi. Həmin tarixdən iki ilə yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq Cavabdeh ona olan 4800 manat məbləğində pul borcunu verməyibdir. O dəfələrlə ondan xahiş etmişdi ki, ona olan pul borcunu versin. Lakin Cavabdeh pulun qaytarılmasını dəfələrlə bildirsədə borcunu qaytarmaqdan boyun qaçırmışdır. Cavabdeh ona olan borcu barədə öz imzası ilə borc müqaviləsini imzalamışdır. Ona görə də məcbur olub məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları araşdıraraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia təmin olunmalıdır. İş materiallarında olan, İddiaçı Müdafiə Nazirliyinin Şəxsi Heyət Baş İdarəsi tərəfindən xx.xx.2016-cı il tarixində, 058389 nömrəli vəsiqə verilmişdir. Belə ki, iş materiallarında olan borc müqaviləsindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı xx.xx.2021-ci il tarixində 1) 583 əyyarlı çəkisi 29,2 qram olan mafyoz formalı boyunbağını qiyməti 2480 manat 2) 583 əyyarlı çəkisi 18,6 qram olan turos formalı boyunbağını qiyməti 1580 manat və 3) 583 əyyarlı çəkisi 8,7 qram olan mafyoz formalı qolbağını qiyməti 740 manat, ümumilikdə dəyəri 4800 manatlıq qızıl-zinət əşyalarını 18 ay müddətinə nisyə olaraq qaytarmaq şərti ilə borc müqaviləsinə əsasən götürmüşdür. Həmin müqavilə Cavabdeh imzasıyla təsdiq olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti iki min manatdan, iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Cavabdeh yazılı məhkəmə bildirişi göndərilməklə, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Lakin, cavabdeh 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədlərini məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 739.1-ci maddəsində qeyd olunur ki, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2.-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. 740.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsi tərəflərin razılaşması ilə şifahi və ya yazılı formada bağlanır. 740.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq müqavilənin iştirakçısı hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanmalıdır. 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 529.3. Əgər borclu kreditora öhdəliyin təsdiqi üçün borc sənədi vermişdirsə, kreditor icranı qəbul edərkən həmin sənədi qaytarmalı, qaytarmaq mümkün olmadıqda isə bunu icranı təsdiq etmək üçün verdiyi sənəddə göstərməlidir. İcranın tamamilə və ya hissəhissə qəbulunu təsdiqləyən sənəd qaytarılan borc sənədinin üstündə qeydlə əvəz edilə bilər. Borc sənədinin borcluda olması, nə qədər ki ayrı hal sübuta yetirilməyib, öhdəliyə xitam verildiyini təsdiqləyir. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında yazılı formada bağlanan borc müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibəti yaranmışdır. İddiaçı cavabdehə xx.xx.2021-ci il tarixində 1) 583 əyyarlı çəkisi 29,2 qram olan mafyoz formalı boyunbağını qiyməti 2480 manata 2) 583 əyyarlı çəkisi 18,6 qram olan turos formalı boyunbağını qiyməti 1580 manata və 3) 583 əyyarlı çəkisi 8,7 qram olan mafyoz formalı qolbağını qiyməti 740 manata, ümumilikdə dəyəri 4800 manatlıq qızıl-zinət əşyalarını 18 ay müddətinə nisyə olaraq qaytarmaq şərti ilə borc pul vermiş, cavabdeh isə həmin pulu qaytarmamışdır. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, verilmiş iddia təmin edilməli, 4800 manat məbləğində pul Cavabdeh alınaraq İddiaçı ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Rüsumu haqqında Qanunun 9.1-ci maddəsinə əsasən aşağıdakılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar: Həmin qanunun 9.1.20-ci maddəsinə əsasən məhkəmədə verilən iddialar üzrə şəhid ailələri, müharibə veteranları, müharibə ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər, qaçqınlar və məcburi köçkünlər, habele Çernobil AES- də qəza nəticəsində şüa xəstəliyinə və şüa yükü ilə əlaqədər xəstəliyə tutulmuş və ya bu xəstəlikləri keçirmiş şəxslər. Həmin qanunun 9.4-cü maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövtət rüsümu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. Azərbaycan Respublikası MPM-in 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 284-6.1 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixində bağlanmış borc müqaviləsinə əsasən 4800 (dörd min səkkiz yüz) manat pul cavabdehdən tutularaq İddiaçı ödənilsin. Cavabdeh 68 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamə tərəfə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Qazax Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Zamiq Rəsulov