Qazax Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(023)-999/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Qazax rayon İş № 2(023)-999/2024 27.08.2024 QAZAX RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mansırov Elçin Faxrəddin oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Cəbiyeva Vəfa Şubet qızının katibliyi İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə iddiasına dair mülki işə, məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 950 manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 manat məbləğində pul vəsaitinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək bildirmişdir ki, o, Cavabdeh qardaşı X1 vasitəsi ilə 10 ilə yaxın müddətdir ki, tanıyır. Cavabdeh 23 dekabr 2023-cü il tarixdə ona müraciət edərək televizor almaq istədiyini, lakin buna imkanının olmadığını bildirmişdir. Aralarında yaxın münasibət olduğundan ona televizoru seçib bəyənməsini, ödənişi tərəfindən ödəniləcəyini bildirmişdir. Oda ümumi dəyəri 1350 manat olan televizoru bəyənərək almış həmin televizorun dəyəri tərəfindən ödənilmişdir. Aralarında olan razılaşmaya əsasən birinci ayı 118 manat olmaqla geridə qalan 11 ayı 112 manatdan ödəmək şərti ilə ümumilikdə 12 ay müddətinə bölünmüşdür. Cavabdeh borcdan ümumilikdə 400 manat məbləğində ödəniş etsədə, aralarında bağlanmış şifahi müqavilənin şərtlərinə əməl etməmiş, ödəniş etməkdən qərəzli şəkildə yayınmışdır. Dəfələrlə ondan pulunu ödəməsini tələb etməsinə baxmayaraq o, müxtəlif bəhanələrlə bundan yayınmağa nail olmuş, tez bir zamanda ödəyəcəyini deyərək onu aldatmışdır. Sözügedən halla bağlı cavabdehin qardaşı Nemət Alıyevə müraciət edərkən sonuncu qardaşının ona borcu olması barədə məlumatının olduğunu, hətta televizoru onunla birlikdə gedib mağazadan götürdüklərini bildirmişdir. Lakin qardaşının maddi imkanın zəif olduğunu tez bir zamanda ödəyəcəyini bildirmişdir. Cavabdehin ümumilikdə 950 manat borcu var.Sonradan cavabdeh 200 manat ödəniş etmiş və hazırda onun 750 manat borcu qalmışdır. Sonda İddiaçı iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməyin səbəblərini və ya mümkünsüzlüyünu bildirmədən və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən təkrarən məhkəməyə gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəməyə gəlməməyin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək, cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X2 izahat verərək bildirmişdir ki,14 may 1987-ci il tarixdə anadan olmuşdur. Ağstafa rayonunda elektrik malları dükanı vardır. Bir ilə yaxın olar ki, İddiaçı ona zəng edib bildirmişdir ki, Nüsrət adlı şəxs gələcək ona televizor versin və pulunu özü ödəyəcək. Nüsrət adlı şəxs mağazasına gəlmiş və ona 1350 manat dəyərində televizoru satmışdır. Həmin Nüsrət adlı şəxsə satdığı televizorun pulunu yəni 1350 manat pulu ona İddiaçı ödəmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, iddiaçını dinləyərək, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 2 ədəd CD diskdə olan səs yazısından və sənədlərdən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı 950 manat borcu mövcuddur, Cavabdeh borcundan 200 manat ödədikdən sonra ümumilikdə iddiaçıya 750 manat borcu qalmışdır. Beləliklə, işdə olan sübutlarla müəyyən edildi ki, İddiaçı Cavabdeh qarşı ödənilməmiş əsas borcun əvəzi qismində 950 manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 manat məbləğində pul vəsaitinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etsə də, sonradan iddiaçı tərəfindən iş materiallarına əlavə edilmiş CD diskdən və İddiaçı məhkəmə iclasında özünün etiraf etməsindən görünür ki, Cavabdeh borcundan 200 manat pulu iddiaçıya ödəmiş və yerdə qalan borcu 750 manat məbləğindədir. 12 aprel 2021-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarına əsasən şəxs tərəfindən əqdin qarşı tərəfinin bildirdiyi iradə ifadələrini əks etdirən danışıqların həmin münasibət barəsində yaranan hüquqi mübahisənin həllində istifadə olunması öz-özlüyündə şəxsi toxunulmazlıq hüququna qəsd kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə ki, həmin danışıq və yazışmalar əqdin tərəfləri üçün sirr deyildir və mahiyyət etibarı ilə aralarındakı hüquqi münasibətlə bağlı bir-birlərinə yazılı mətn halında çatdırdıqları iradə ifadələrindən və bildirişlərindən fərqlənmir. Bu baxımdan başqa şəxslə deyil, birbaşa əlaqədar tərəflər arasında olan danışıqların mülki mübahisənin həlli zamanı istifadə edilməsi Mülki Prosessual Məcəllənin 76.3-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan hallara aid edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 427.3-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.1-ci maddəsinə uyğun olaraq borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir və həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyır. Habelə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 218.3-cü maddəsinə görə hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdikləri tələblər üzrə qətnamə çıxarmalıdır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh 750 manat məbləğində pul vəsaiti İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 107-ci maddəsinə görə isə məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərdən ibarətdir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, iddianin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı iddiası qismən təmin edilsin. Cavabdeh 750 (yeddi yüz əlli) manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 (otuz) manat, cəmi 780 (yedi yüz səksən) manat məbləğində pul vəsaiti İddiaçı xeyrinə tutulsun. İddiaçı iddiası qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamə təqdim olunan (alınan) gündən 1 (bir) ay müddətində Qazax Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir. Hakim Elçin Mansırov