Qusar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(029)-861/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Qusar şəhəri İş № 2(029)-861/2021 14.10.2021 QUSAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Vəliyev Adil Yaqub oğlunun sədrliyi Əliyev Rahib Malik oğlunun katibliyi ilə Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Cavabdeh qarşı kredit borcunun qayrtarılması tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Qusar rayon məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə baxışı iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Cavabdeh qarşı kredit borcunun qaytarılması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehdən onun xeyrinə 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz, 320.10 ( üç yüz iyirmi ABŞ dolları on sent) ABŞ dolları cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra AR Konstitusiya Məhkəməsinin 24.12.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 10.12 (on ABŞ dolları on iki sent) ABŞ dollar faiz borcu, cəmi 403.87 (dörd yüz üç ABŞ dolları səksən yeddi sent) ABŞ dolları və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı həmçinin iddia tələbini tam müdafiə etdiklərini bildirərək iddia tələbi üzrə Bankın səlahiyyətli nümayəndəsi iştirak etmədikdə işə baxılmasının təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC-nin Qusar filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06 noyabr 2014-cü il tarixli ********* saylı kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə 12 (on iki) ay müddətinə 1274 (min iki yüz yetmiş dörd) ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. 26.04.2017-ci il tarixli əlavə sazişə əsasən kreditorun borcalana verdiyi kreditin qalıq məbləği 679.14 (altı yüz yetmiş doqquz dollar on dörd sent) ABŞ dolları təşkil etmiş, kreditin müddəti 26.04.2018-ci il tarixədək müəyyən edilmişdir. Kredit xətti müqaviləsinin 3.3-cü bəndinə əsasən Cavabdeh müəyyən edilmiş müddətdə kredit məbləğini və ona hesablanacaq faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürsə də, o, bu öhdəliyini yerinə yetirməmişdir. 01.02.2021-ci il tarixə Cavabdeh kredit üzrə cəmi borcu 403.87 (dörd yüz üç ABŞ dolları səksən yeddi sent) ABŞ dolları təşkil edir. Bundan 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz, 320.10 (üç yüz iyirmi ABŞ dolları on sent) ABŞ dolları cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra AR Konstitusiya Məhkəməsinin 24.12.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 10.12 (on ABŞ dolları on iki sent) ABŞ dolları faiz borcu təşkil edir. Kredit müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən borcalan bu müqavilə üzrə kreditin qaytarılması və faizlərin ödənilməsi öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə və ya yerinə yetirə bilmədikdə, kreditin bütün məbləğinin, kreditdən istifadəyə görə faizlərin və müqavilədə nəzərdə tutulmuş cərimələrin ödənilməsini tələb etməyə Bankın hüququ vardır. Kredit müqaviləsinin şərtlərinin kobud şəkildə pozulması ilə əlaqədar Bank tərəfindən cavabdehə borcun ödənilməsi barədə dəfələrlə şifahi müraciətlər olunmasına və **********462 saylı 10.02.2021-ci il tarixli bildiriş məktubunun göndərilməsinə baxmayaraq, cavabdeh Banka heç bir cavab verməmiş və kredit borcunun Banka qaytarılmasını təmin etməmişdir. Bank, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirsə də, cavabdeh həmin müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Borcun gecikdirilməsini təsdiq edən maliyyə arayışından göründüyü kimi cavabdeh tərəfindən ödəniş cədvəlinin pozulması Bank lisenziyasının ləğvindən əvvəl, yəni Bankın fəaliyyət göstərdiyi dövrə təsadüf edir. Halbuki, cavabdeh ona verilmiş borc məbləğini ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq vaxtında qaytarsaydı, Bank öz fəaliyyətində həmin pul vəsaitindən istifadə edərək mənfəət götürə bilərdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq o, məhkəmə iclasına gəlməmiş və məhkəməyə ərizə verərək iddianı qismən qəbul etdiyini, hal hazırda banka 59.94 (əlli doqquz dollar doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas və 13.71 (on üç dollar yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz borcunun olduğunu bildirmişdir. Bundan başqa, bank tərəfindən ondan cərimə tələb olunur. O, cəriməni qəbul etmir, bank onun üzərinə əlavə öhdəlik qoyur. Ona görə də ondan əsas və faiz məbləğinin tutulmasını, cərimə məbləğinin silinməsini xahiş etmişdir. Maddi vəziyyətinin ağır olduğundan həmin borcu ödəyə bilməmiş, hazırda həmin 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz borcu ödəməkdən imtina etmir və borcun ödənilməsi üçün ona vaxt verilməsini məhkəmədən xahiş etmuişdir. Həmçinin bldirir ki, şəxsi işləri ilə bağlı məhkəmə iclaslarına gələ bilməyəcək və işə onun iştirakı olmadan baxılıb iddianın qismən təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İşə baxıb, iş üzrə toplanmış sübutları araşdıraraq məhkəmə hesab edir ki, iddia aşağıdakı əsaslara görə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06 noyabr 2014-cü il tarixli ********* saylı kredit müqaviləsinin surətindən görünür ki, bank tərəfindən Cavabdeh illik 36 (otuz altı) faiz dərəcəsi ilə 12 (on iki) ay müddətinə 1274 (min iki yüz yetmiş dörd) ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. İşdə olan 26.04.2017-ci il tarixli əlavə sazişin 1.1-ci bəndinə əsasən kreditorun borcalana verdiyi kreditin qalıq məbləği 679.14 (altı yüz yetmiş doqquz dollar on dörd sent) ABŞ dolları təşkil etmiş, restrukturizasiya edilmiş kreditin müddəti 26.04.2018-ci il tarixədək müəyyən edilmişdir. İşdə olan Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC tərəfindən tərtib edilmiş 16 mart 2021ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 06 noyabr 2014-cü il tarixli ********* saylı kredit müqaviləsi üzrə 01 fevral 2021-ci il tarixinə banka 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz, 320.10 ( üç yüz iyirmi ABŞ dolları on sent) ABŞ dolları cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra hesablanmış 10.12 (on ABŞ dolları on iki sent) ABŞ dollar faiz borcu, müqavilənin tələbləri əsasında yaranmış ümumi borcunun 403.87 (dörd yüz üç ABŞ dolları səksən yeddi sent) ABŞ dolları məbləğində kredit borcunun olduğu göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsində göstərilir ki, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci madəsində isə göstərilir ki, borc müqaviləsinin predmeti pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlanır. Həmin Məcəllənin 442-ci madəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci madəsində qeyd edilir ki, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinə əsasən özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nın Cavabdeh əsas və faiz borclarına, həmçinin illik beş faiz borcuna dair göstərdiyi məbləğlərlə razılaşsa da, hesab edir ki, iddia ərizəsində göstərilən cərimə borcunun məbləği işin hallarına tam uyğun deyil, mötəbərliyi tam sübut olunmur və xeyli miqdarda şişirdilmişdir. Cavabdehdən həmin məbləğdə cərimənin tutulması onun üzərinə əlavə haqsız öhdəlik qoyulmasına və onun əlavə maliyyə sanksiyasına məruz qalmasına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən də, məhkəmə həmin məbləğin azaldılaraq 20 (iyirmi) ABŞ dolları məbləğində müəyyən edilməsini məqsədəmüvafiq hesab edir. Beləliklə, məhkəmə təqdim olunmuş sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddiaçının iddiası qismən təmin edilməli, Cavabdeh 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz, 20 (iyirmi) ABŞ dolları cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra AR Konstitusiya Məhkəməsinin 24.12.2014-cü il tarixli Plenum qərarına əsasən hesablanmış 10.12 (on ABŞ dolları on iki sent) ABŞ dollar faiz borcu olmaqla ümumilikdə 103.77 (yüz üç ABŞ dolları yetmiş yeddi sent) ABŞ dolları məbləğində kredit borcu qətnamə icra olunan günə Azərbaycan manatı məzənnəsi ilə hesablanmaqla tutularaq iddiaçı ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin hesabına keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə yalnız təqdim edilmiş sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci madəsində göstərilir ki, hər bir tərəf öz tələb və etirazının əsası kimi istinad etdiyi halları sübüt etməlidir. Məhkəmə araşdırmaları zamanı iddiaçı tərəf iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları təqdim etdiyi sənədlərlə tam sübuta yetirmişdir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmçinin, məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsi verilməsi üçün ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq iddiaçı Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin hesabına keçirilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220, 360 maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 59.94 (əlli doqquz ABŞ dolları doxsan dörd sent) ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 13.71 (on üç ABŞ dolları yetmiş bir sent) ABŞ dolları məbləğində faiz borcu, 20 (iyirmi) ABŞ dolları məbləğində cərimə, kredit müqaviləsi bitəndən sonra hesablanmış 10.12 (on ABŞ dolları on iki sent) ABŞ dolları məbləğində faiz borcu olmaqla ümumilikdə 103.77 (yüz üç ABŞ dolları yetmiş yeddi sent) ABŞ dolları məbləğində kredit borcu qətnamə icra olunan günə Azərbaycan manatı məzənnəsi ilə hesablanmaqla tutularaq Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin hesabına keçirilsin. Cavabdeh məhkəməyə iddia ərizəsi verilməsi üçün ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC-nin hesabına keçirilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Qusar rayon məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti vermək olar. SƏDRLİK EDƏN: ADİL VƏLİYEV