Zəngilan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(034)-659/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Zəngilan rayonu İş № 2(034)-659/2021 04.11.2021 ZƏNGİLAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İmanova Gülsarə Kərimovnanın sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Mahmudov Ağa Alqulu oğlunun katibliyi, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» iddia ərizəsi ilə Zəngilan Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 204 manat ödənilməmiş hissə, 61 manat dəbbə, 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 2310 manat ödənilməmiş hissə, 693 manat dəbbə borcu olmaqla, cəmi 3268 (üç min iki yüz altmış səkkiz) manat borcun və 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi X2 iddianı müdafiə edərək izahatında bildirdi ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 20.07.2019-cu il və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən, İMEİ kodu **********88834 Huawei P Smart Z markalı telefon və LG markalı soyuducu, paltaryuyan almış və nəticədə 3268 (üç min iki yüz altmış səkkiz) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 20.07.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 612 (altı yüz on iki) manat (12 ay x 51 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********88834 Huawei P Smart Z markalı telefon üçün ümumilikdə, 265 (iki yüz altmış beş) manat olmaqla ondan, 204 (iki yüz dörd) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 61 (altmış bir) manat dəbbə, 13.11.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2970 (iki min doqquz yüz yetmiş) manat (18 ay x 165 manat + 0 manat ilkin ödəniş) LG markalı soyuducu, paltaryuyan üçün ümumilikdə, 3003 (üç min üç) manat olmaqla ondan, 2310 (iki min üç yüz on) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 693 (altı yüz doxsan üç) manat dəbbə miqdarında borc yaranmışdır.Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1068 manat təşkil edir. Sonda iddiaçının nümayəndəsi məhkəmədən iddanın təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, Məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadığından Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, istinad olunan hüquq normalarına əsasən iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 20.07.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 612 manat olan Huawei P Smart Z markalı telefonu və 13.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 2970 manat olan LG markalı soyuducunu cavabdehin sahibliyinə verməyi MMC öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh isə 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz hər ayın ödəniş haqqı 51 manat olmaqla 12 ay müddətinə və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz, hər ayın ödəniş haqqı 165 manat olmaqla 18 ay müddətinə əşyanın dəyərini hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Yəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (MM) 600-cı maddəsinə müvafiq olaraq MMC ilə cavabdeh arasında əşyanın nisyə satışına dair alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş maliyyə və ödəniş cədvəldən göründüyü kimi, cavabdeh aldığı əşyaya görə İddiaçı MMC-yə 20.07.2019-cu il və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilələr üzrə ödənilməli olan məbləğdən 1068 manat ödəniş etmiş, onun 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 204 manat ödənilməmiş hissə, 61 manat dəbbə, 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 2310 manat ödənilməmiş hissə, 693 manat dəbbə borcu olmaqla, cəmi 3268 (üç min iki yüz altmış səkkiz) manat borcu yaranmışdır. İddiaçı həmin ödənilməmiş məbləğin cavabdehdən tutulmasını tələb etdiyindən MMC-nin bu tələbi qanunvericiliyin tələbinə tam uyğundur. Azərbaycan Respublikası MM-nin 600-cı maddəsinə əsasən, «alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər». Həmin Məcəllənin 601-ci maddəsindən göründüyü kimi, «əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə alınması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir». İddiaçı MMC tərəfindən irəli sürülən 20.07.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 61 manat dəbbə və 13.11.2019-cu il tarixdi müqaviləyə əsasən 693 manat dəbbə pulunun ödənilməsi barədə tələb isə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Lakin, eyni zamanda məhkəmə hesab edir ki, MMC-nin ödənilməmiş 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 204 manat məbləğində borc üçün tələb etdiyi 61 manat məbləğində dəbbə pulu və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə ödənilməmiş 2310 manat ödənilməmiş borc üçün 693 manat dəbbə pulunun tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Odur ki, məhkəmə MMCnin tələb etdiyi 20.07.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 61 manat dəbbə pulu azaldılaraq 30 manat və 13.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 693 manat dəbbə pulu azaldılaraq 250 manat məbləğində müəyyən edilməsi qənaətinə gəlir. Odur ki, qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli və Cavabdeh 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 204 manat ödənilməmiş hissə, 30 manat dəbbə pulu və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 2310 manat ödənilməmiş hissə, 250 manat dəbbə pulu tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. İddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən 30 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə “Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir”. Odur ki, iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 30 manat cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Məhkəmə göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220 və 222-ci maddələrinə rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddia qismən təmin olunsun. Cavabdeh 20.07.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 204 manat ödənilməmiş hissə, 30 manat dəbbə pulu və 13.11.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 2310 manat ödənilməmiş hissə, 250 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 2794 (iki min yeddi yüz doxsan dörd) manat borc və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən tərəflərə rəsmən təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Zəngilan rayon məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Gülsarə İmanova