Kəlbəcər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(040)-962/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № 2(040)-962/2023 26.09.2023 KƏLBƏCƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qəniyev Həsən Salman oğlu, İddiaçı-"xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “Borc” tələbinə dair ərizəsi üzrə mülki işə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinin binasında kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında, məhkəmə iclası keçirmədən baxaraq, müəyyənеtdim: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı kiçik iddialara dair işlər üzrə ərizə ilə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək,1) 24 may 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Qazan Tutku, Hoffmann Led TV, Qabyuyan Hoffmann üçün 395,77 manat ödənilməmiş hissə, 39,23 manat cərimə 2) 26 yanvar 2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Tozsoran Samsung üçün 131,23 manat ödənilməmiş hissə, 13,77 manat cərimə və 3) 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Xiaomi Redmi 9 markalı telefon üçün 309,8 manat ödənilməmiş hissə, 30,2 manat cərimə olmaqla,cəmi üç müqavilə üzrə 920 manat borcun, həmçinin ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun əvəzinin Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə bağladığı 24 may 2020-ci, 26 yanvar 2021-ci və 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, Qazan Tutku, Hoffmann Led TV, Qabyuyan Hoffmann,Tozsoran Samsung və Xiaomi Redmi 9 markalı telefon almış və üç müqavilə üzrə cəmi 920 manat borcu yaranmışdır. Belə ki, qeyd edilən əşyaları aldıqdan sonra, cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə: 1) 24 may 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 1909,8 manat (ilkin ödəniş 0 manat etməklə, 18 ay müddətinə hər ay 106,1 manat ödəmək şərti ilə), Qazan Tutku, Hoffmann Led TV, Qabyuyan Hoffmann üçün 395,77 manat ödənilməmiş hissə, 39,23 manat cərimə, 2) 26 yanvar 2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 177,6 manat (ilkin ödəniş 0 manat etməklə, 12 ay müddətində hər ay 14,8 manat ödəmək şərti ilə) olan Tozsoran Samsung üçün 131,23 manat ödənilməmiş hissə, 13,77 manat cərimə, 3) 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 558,6 manat (ilkin ödəniş 15 manat etməklə, 18 ay müddətinə hər ay 30,2 manat ödəmək şərti ilə) olan, Xiaomi Redmi 9 markalı telefon üçün 309,8 manat ödənilməmiş hissə, 30,2 manat cərimə olmaqla, cəmi üç müqavilə üzrə 920 manat məbləğində borcu yaranmışdır. Cavabdehin üç müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 1809,2 manat təşkil edir. Xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh müqavilələr üzrə öhdəlikləri icra etmir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra: Mülki Prosessual Məcəllə): 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. 284-5.2-ci maddəsinə əsasən, cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. 284-5.3-ci maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Cavabdeh yazılı məhkəmə bildirişi göndərilmiş, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Lakin cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədlərini məhkəməyə təqdim etməmişdir. Hakim mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iş materiallarında olan sənədlər əsasında yekun məhkəmə aktı qəbul edilə bilər. Belə ki, iş materiallarında olan: 24 may 2020-ci il tarixli 20304994 saylı müqavilədən və müqaviləyə Əlavədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən alqı-satqı qiyməti 1909,8 manat olan “Qazan Tutku, Hoffmann Led TV, Qabyuyan Hoffmann əldə edərək, həmin məbləği ilkin ödəniş 0 manat etməklə, 18 ay müddətinə hər ay 106,1 manat olmaqla "xxxx" MMC-yə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan: 26 yanvar 2021-ci il tarixli 22233119 saylı müqavilədən və müqaviləyə Əlavədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən alqı-satqı qiyməti 177,6 manat olan Tozsoran Samsung əldə edərək, ilkin ödəniş 0 manat etməklə, 12 ay müddətində hər ay 14,8 manat olmaqla "xxxx" MMC-yə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan: 17 sentyabr 2020-ci il tarixli 21177562 saylı müqavilədən və müqaviləyə Əlavədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən alqı-satqı qiyməti 558,6 manat olan Xiaomi Redmi 9 markalı telefon əldə edərək, həmin məbləği ilkin ödəniş 15 manat etməklə, 18 ay müddətinə hər ay 30,2 manat olmaqla "xxxx" MMC-yə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan:"xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 24 iyul 2023-cü il tarixli “Maliyyə və ödəniş cədvəli”ndən görünür ki, Cavabdeh 1)24 may 2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 395,77 manat ödənilməmiş hissə, 39,23 manat cərimə borcu, 2)26 yanvar 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 131,23 manat ödənilməmiş hissə, 13,77 manat cərimə və 3)17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 309,8 manat ödənilməmiş hissə, 30,2 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə üç müqavilə üzrə 920 manat (836,8 manat əsas və 83,2 manat cərimə) borcu vardır. İş materiallarında olan: 24 may 2020-ci, 26 yanvar 2021-ci və 17 sentyabr 2020-ci əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən Qazan Tutku, Hoffmann Led TV, Qabyuyan Hoffmann,Tozsoran Samsung və Xiaomi Redmi 9 markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır İş materiallarında olan: 10 iyun 2023-cü il tarixdə göndərilmiş xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə olan borcu barədə məlumat verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: -567-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcıəşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isəəşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür; -600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsindəəşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcıödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; -600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdəödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmişəşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmişmalın qaytarılmasını tələb edə bilər; -600.5-ci maddəsinə əsasən, alıcı verilmişəşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdəödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görəödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir, müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər; -601.1-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissəödənilməsi nəzərdə tutula bilər, hissə-hissəödəməşərti iləəşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşıəşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun; -601.2-ci maddəsinə əsasən, hissə-hissəödəməşərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir; -385.1-cimaddəsinə əsasən: öhdəliyə əsasən, bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun)xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a. vəyamüəyyən hərəkətdən çəkinməlidir,kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; -386.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsindəəmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. -442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür; -448.1-cimaddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə iləayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. -465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Sadalanan qanunvericilik normalarına əsasən hakim hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Cavabdeh alqı-satqı müqaviləsi əsasında əşyanı almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda göstərilən müqavilə əsasında pul məbləğini iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifənin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin cavabdeh müqavilə üzrə öhdəliklərini icra etməyərək, pul öhdəliyini lazımınca yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı cavabdehdən alqı-satqı müqavilələri üzrə yaranmış əsas borcun ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Bundan başqa, tərəflər arasında bağlanmış 24 may 2020-ci, 26 yanvar 2021-ci və 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqavilələrdə ödənişin gecikdirildiyi təqdirdə cərimənin ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bununla belə, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə məhkəmənin tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilməsi imkanlarını, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini nəzərə alaraq hesab edirəm ki, 24 may 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən iddia tələbi üzrə dəbbə pulu azaldılaraq 3 (üç) manat, 26 yanvar 2021ci il tarixli müqaviləyə əsasən iddia tələbi üzrə dəbbə pulu azaldılaraq 1 (bir) manat və 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən iddia tələbi üzrə dəbbə pulu azaldılaraq 3 (üç) manat məbləğində müəyyən olunmalıdır. Qalan hissədə - 76,2 manat cərimə borcu hissəsində Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsi tətbiq edildiyindən, həmin hissədə iddia təmin edilməməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə iş üzrə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun pul əvəzi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə hakim hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 24 may 2020-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 395,77 manat (üç yüz doxsan beş manat 77 qəpik) əsas, 3 (üç) manat cərimə, 26 yanvar 2021-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 131,23 manat (yüz otuz bir manat 23 qəpik) əsas, 1 (bir) manat cərimə və 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 309,8 manat (üç yüz doqquz manat 80 qəpik) əsas, 3 (üç) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 843,8 manat (səkkiz yüz qırx üç manat 80 qəpik) borc, həmçinin ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun pul əvəzi tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Мülki Prosessual Мəcəlləsinin 216-220, 284-6.1 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, qətеtdim: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 24 may 2020-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 395,77 manat (üç yüz doxsan beş manat 77 qəpik) əsas, 3 (üç) manat cərimə, 26 yanvar 2021-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 131,23 manat (yüz otuz bir manat 23 qəpik) əsas, 1 (bir) manat cərimə və 17 sentyabr 2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 309,8 manat (üç yüz doqquz manat 80 qəpik) əsas, 3 (üç) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 843,8 manat (səkkiz yüz qırx üç manat 80 qəpik) borc, həmçinin ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun pul əvəzi tutularaq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilsin. Qalan hissədə iddia təmin edilməsin. Qətnamədən, surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Kəlbəcər Rаyon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemindən istifadə etməklə elektron qaydada) Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Həsən Qəniyev