Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(041)-2113/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № 2(041)-2113/2024 09.12.2024 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ X15 Sabir oğlunun sədrliyi, Quliyeva Sürəyya İsmayıl qızının katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin miqdarının artırılması” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq, Cavabdeh xx.xx.2008-ci il tarixdə anadan olmuş X1 yetkinlik yaşına çatanadək Cavabdeh Kürdəmir rayon Məhkəməsinin müəyyən etdiyi məbləğin dəyişdirilərək hər ay 100 manat məbləğində sabit pul məbləğində alimentin onun xeyrinə tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsində göstərdmişdir ki, cavabdeh X9 ilə 2005-ci il tarixdə evlənib ailə qurmuş və xx.xx.2007-ci il tarixdə aralarında rəsmi olaraq nikah bağlanmışdır. Onların birgə ikahlarından 2 uşaqları, xx.xx.2007-ci il tarixdə X3 və xx.xx.2008-ci il tarixdə isə X8 doğulmuşdur.Ailə münasibətləri baş tutmadığına görə Kürdəmir rayon məhkəməsinin xx.xx.2009-cu il tarixli,2(041)-296/2009 nömrəli qətnaməsinə əsasən aralarında olan nikah pozulmuş və məhəməmə tərəfindən hər uşaq üşüçün 20 manat aliment tutularaq ona ödənilməsi qət edilmişdir. Sonradan o, məhkəməyə müraciət edərək aliment miqdarının artırılmasını xahiş etmiş və məhkəmənin xx.xx.2013-cü il tarixli,2(041)-415/2013 saylı qətnaməsi ilə alimentin miqdarı dəyişdirilərək hər uşaq üçün 45 manat olmaqla, ümumilikdə 90 manat aliment tutulması qət edilmişdir. Hazırda onların xx.xx.2006-cı il tarixli övladıları yetkinlik yaşına çatmışdır. Alimentin miqdarının artırılması barədə mediasiyada razılaşsalar da cavabdeh heç bir aliment ödəməmişidr. Hazırda həmin vaxtdan onun maddi vəziyyəti pisləşmişdir. Uşaq böyüdükcə tələbatı da artır. Uşağın bütün tələbatlarını ödəməyə onun maddi imkanı yol vermir. 2024-cü il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 235 manat müəyyən edilmişdir. Halbuki, cavabdehin uşağına yüksək məbləğdə aliment vermək imkanı vardır. Cavabdehdən tutulan cüzi miqdarda alimentin məbləği uşağınn normal saxlanılması üçün kifayət etmir. Məhkəmə iclasıənda İddiaçı iddia ərizəsində bildirdikləri ilə oxşar izahat verdi və iddi tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə cavabdehə lazimi qaydda məlumat verilməsinə baxmayaraq, o heç bir məlumat vermədən məhkəmə iclasına gəlməmiş və bu barədə heç bir üzrlü səbəblər göstərməmişlər. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM-in) 185-ci maddəsinə əsasən iddia tələbinə cavabdehin iştirakı olamdan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçını dinləyib, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə İddiaçı iddiası təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan AZE 11349718 nömrəli Azərbaycan Respubliaksı Vətəndaşının şəxsyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X6 xx.xx.2008-ci il tarixdə doğulmuş, ata qrafasında Cavabdeh, ana qrafasında İddiaçı qeyd edilmişdir. İşdə olan Kürdəmir rayon Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli, 2(041)-415/2013 saylı qətnaməsindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2006-cı il tarixdə doğulmuş X4 və xx.xx.2008-ci il tarixdə doğulmuş X5 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay sabit pul məbləğində hər bir uşağa görə 45 manat olmaqla, iki uşaq üçün 90 manat aliment tutulub İddiaçı verilməsi qət edilmişdir. Məhkəmə iddiaçının izahatı və iş materiallarında olan sübutlarla müəyyən edildi ki, iddiaçı cavabdehlə 2005-ci ildə qeyri-rəsmi evlənmiş, nikahlarını xx.xx.2007-ci il tarixdə rəsmiləşdirmişlər. Birgə yaşadıqları dövrdə onların xx.xx.2006-cı il tarixdə X7 və xx.xx.2008-ci il tarixdə X6 adında iki uşaqları anadan olmuşdur. Kürdəmir rayon Məhkəməsinin xx.xx.2009-cu il tarixli, 2(041)-296/2009 saylı qətnaməsi ilə aralarında olan nikah pozulmuş, Cavabdeh 2 uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay sabit pul məbləğində hər bir uşağa 20 manat olmaqla, iki uşaq üçün 40 manat aliment tutulub İddiaçı verilməsi qət edilmişdir. Sonradan hazırki iş üzrə iddiaçı alimentin miqdarının artırılması tələbi ilə müraciət emiş və Kürdəmir rayon Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli, 2(041)-415/2013 saylı qətnaməsi ilə alimentin miqdarı dəyişdirilərək hər uşaq üçün 45 manat müəyyən edilmişdir. xx.xx.2006-cı il tarixdə doğulmuş X7 yetkinlik yaşına çatmışdır. İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq cavabdehdən xx.xx.2008-ci il tarixdə doğulmuş X2 təyin edilmiş alimentin artırılmasını xahiş edir. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanılması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 3-cü maddəsinin tələbinə görə, sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr, habelə məhkəmələr, inzibati orqanlar, yaxud qanunvericilik orqanları tərəfindən həyata keçirilibkeçirilməməsindən asılı olmayaraq, uşaqlar barəsində görülən bütün tədbirlərdə uşağın maraqlarının daha yaxşı təmin edilməsinə ilk növbədə diqqət yetirilir. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3-cü maddəsinin tələbinə görə, uşaqlar barəsində dövlət siyasəti hər bir uşağın zəruri maddi və məişət şəraitində böyüyüb tərbiyə olunmasının, mütərəqqi tələblər əsasında təhsil almasının, layiqli vətəndaş kimi formalaşmasının təmin edilməsinə yönəldilir. Həmin Qanunun 13-cü maddəsinin tələbinə görə isə, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. “Azərbaycan Respublikasında 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə 2024-cü il üçün yaşayış minimumu ölkə üzrə uşaqlar üçün 235 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, uşaqlarını saxlamaq valideynlərin həm qanunla müəyyən olunmuş vəzifəsi, həm də mənəvi borcudur. Təyin olunacaq aliment uşaqların maksimum dərəcədə cəmiyyətdə normal inkişafına, tərbiyəsinə, təhsilinə, müalicəsinə və s. xidmət etməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Аzərbаycаn Respublikası Аilə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, “...Bu baxımdan nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas olar bilər. Belə ki, aliment ödəyən valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və ya qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq və maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir”. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76.2 və 78.2-ci maddələrinə, bu Qərarda formalaşmış hüquqi mövqeyə uyğun olaraq, hər iki tərəfin maddi və ailə vəziyyəti və diqqətəlayiq digər hallarla yanaşı, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinə də qiymət verməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, uşağın layiqli həyat şəraitinin təmin edilməsi üçün ən azı ona minimum yaşayış imkanı yaradılmalıdır. Odur ki, alimentin miqdarı məsələsini müzakirə edərkən məhkəmə uşağın minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnu əsas götürərək, tərəflərin maddi vəziyyətini, uşağın saxlanılmasında və təhsil almasında tərəflərin iştirakları dərəcəsini nəzərə alaraq, müəyyən edilmiş 45 manat alimentin artırılaraq iddiaçının tələb etdiyi məbləğdə, yəni 100 manat məbləğində müəyyən edilməsini qanuni və əsaslı hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən, aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Azərbaycan Respublikası MPM-in 112.1 və 112.1.3-cü maddələrinə əsasən, aliment alınması haqqındakı iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 119.2-ci maddəsinə əsasən, iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Beləliklə, məhkəmə təqdim olunmuş sübutlara, tətbiq edilməli hüquq normalarına uyğun hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, Cavabdeh 30 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə keçirilməli, ödənilmiş 50 manat məbləğində mediasiya xərci cavabdehə aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233-cü və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Kürdəmir Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli, 2(041)-415/2013 saylı qətnaməsi ilə xx.xx.2008-ci il tarixdə doğulmuş X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə bir uşaq üçün tutulan 45 manat alimentin miqdarı artırılaraq hər ay sabit pul məbləğində 100 manat aliment Cavabdeh alınaraq İddiaçı verilsin. Ödənilmiş 50 manat mediasiya xərcinin əvəzi Cavabdeh alınaraq İddiaçı verilsin. Cavabdeh 30 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülsün. Alimentin dəyişdirilən yeni miqdarda tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablansın. Qətnamədən rəsmi verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Kürdəmir rayon Məhkəməsi vasitəsilə (Azərbaycan Respublikası MPM-in 10-1.3-cü maddəsinə əsasən “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Marif Kazımov