Gədəbəy Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(042)-650/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gədəbəy rayonu İş № 2(042)-650/2021 25.08.2021 GƏDƏBƏY RAYON MƏHKƏMƏSİ Gədəbəy Rayon Məhkəməsi hakim X1 oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Orucov Anar Möhübbət oğlunun katibliyi, Cavabdeh1 iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı borc tələbinə dair mülki işə Gədəbəy Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəm iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı 862.36 manat əsas, 359.33 manat faiz borcu, 4339.64 manat cərimə borcu, 201.6 manat əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə 5762.93 manat borcun və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun tutulması tələbləri barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılır ki, Cavabdeh1 "xxxx" İKB ASC arasında bağlanmış 26 noyabr 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən illik 28 faizlə 15 ay müddətə 5500 manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh2 ilə borc müqaviləsinin təminatı kimi zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. 03 may 2021-ci ilədək cavabdehlərin banka 862.36 manat əsas, 359.33 manat faiz borcu, 4339.64 manat cərimə borcu, 201.6 manat əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə 5762.93 manat borcu yaranmışdır. Cavabdehlər müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərə əsasən borcu müəyyən olunmuş qaydada və müddətdə qaytarmalı olduğu halda, götürdüyü öhdəliyi lazımınca icra etməmişdir. Ona görə də iddia ərizəsinin təmin edilməsi haqqında qətnamə çıxarılması xahiş edir. İddiaçı KB ASC-nin nümayəndəsi məhkəməyə teleqram göndərərək, iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan mülki işə baxılaraq, iddia ərizəsinin təmin edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 260.0.5-ci maddəsinə əsasən işə iddiaçının iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh1 məhkəmə iclasında iddia tələbinə etiraz etmiş, izahat verərək, bildirmişdir ki, onunla "xxxx" İKB ASC arasında bağlanmış 26 noyabr 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən ona illik 28 faizlə 15 ay müddətə 5500 manat məbləğində kredit verilmişdir. Digər cavabdehlə zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Bundan başqa o, qızılzinət əşyalarını banka girov qoymuşdur. O, götürdüyü krediti vaxtında ödəyə bilmədiyi üçün əmlakları satılaraq, borcunun bir hissəsi ödənilmiş, qalan borcunu isə hissə-hissə banka ödəmişdir. Hazırda banka ödənilməmiş borcu yoxdur. Ona görə də iddia tələbinin təmin edilməməsi haqqında qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Cavabdeh2 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş, bunun səbəbləri haqqında məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə Cavabdeh2 iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 106.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Məcəllənin 76.1. və 76.2-ci maddələrinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. İşdə olan müqavilənin surətindən görünür ki, "xxxx" İKB ASC Cavabdeh1 26 noyabr 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən illik 28 faizlə 15 ay müddətə 5500 manat məbləğində kredit vermişdir. İşdə olan Maliyyə Arayışından görünür ki, Cavabdeh1 İddiaçı ASC-ə 862.36 manat əsas, 359.33 manat faiz borcu, 4339.64 manat cərimə borcu, 201.6 manat əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə 5762.93 manat borcu var. İşdə olan zaminlik müqaviləsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh1 götürdüyü kredit müqaviləsinin təminatı kimi üzrə Cavabdeh2 ilə zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. İşdə olan Vergilər Nazirliyinin Milli Gəlirlər Baş İdarəsinin Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyat İdarəsi tərəfindən verilmiş qeydiyyat vərəqəsinin surətindən görünür ki, "xxxx" İKB ASC-nin adı dəyişdirilərərək "xxxx" ASC ilə əvəz edilmişdir. İşdə оlаn ödəniş tаpşırığındаn görünür ki, İddiaçı KB ASC işə məhkəmədə baxılması üçün 30 mаnаt məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. Аzərbаycаn Rеspublikası МPM-inin 14.2-ci маddəsinə əsаsən məhkəmə yаlnız tərəflərin təqdim еtdikləri sübutlаrı аrаşdırmаlı və оnlаrdаn istifаdə еtməlidir. Həmin Мəcəllənin 77.1-ci маddəsinə əsаsən hər bir tərəf öz tələblərinin və еtirаzlаrının əsаsı kimi istinаd еtdiyi hаllаrı sübut еtməlidir. Мəcəllənin 217.4-cü mаddəsinə əsаsən məhkəmə (hакiм) öz qətnаməsini yаlnız məhkəмə iclаsındа tədqiq оlunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Məhkəmə cavabdehin izahatını və işdə olan sənədləri tədqiq edərək, hеsаb еdir ki, iddiа ərizəsi təmin еdilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 14.2.1-ci maddəsinə əsasən, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müqavilələr və başqa əqdlər, habelə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, ona zidd olmayan müqavilələr və başqa əqdlərin bağlanması mülki hüquqların və vəzifələrin əmələ gəlməsi əsaslarından biri kimi təsbit edilmişdir. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə görə isə öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Məcəllənin 389.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Məcəllənin 739.1. və 739.2-ci maddələrinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs başqa şəxsin xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bü cür dövr ərzində istənilən an icra eilməlidir. Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Мəcəllənin 470.1.-ci mаddəsinə əsаsən zаminlik müqаviləsi üzrə zаmin bаşqа şəхsin krеditоru qаrşısındа həmin şəхsin öz öhdəliyini tаmаmilə və yа hissə-hissə icrа еtməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Мəcəllənin 471.1.-ci mаddəsinə uyğun оlаrаq bоrclu zаminliklə təmin еdilmiş öhdəliyi icrа еtmədikdə və yа lаzımıncа icrа еtmədikdə, əgər Bu Мəcəllədə və yа zаminlik müqаviləsində zаminin subsidiаr məsuliyyəti nəzərdə tutulmаmışsа, zаmin və bоrclu krеditоr qаrşısındа birgə məsuliyyət dаşıyırlаr. İnsan Hüquqları üzrə Аvrоpа Məhkəməsinin "Mahmudovun Rusiyaya qarşı iş üzrə" 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, “affirmanti, non neganti, incumbit probalion”, yəni, sübutetmə yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həmmövculuğundan və ya təkzibedilməz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Eyni zamanda, "Qavazov Bolqarıstana qarşı iş üzrə" 06 mart 2008-ci il larixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən bir qayda olaraq "əsaslı şübhədən kənar" sübut standartları tətbiq edilir. “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 100-cü maddəsinə əsasən məhkəmə qərarları hakimlərin sərbəst daxili inamına və məhkəmə araşdırmasının nəticələrinə əsaslanmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, Cavabdeh1 ilə "xxxx" İKB ASC arasında bağlanmış 26 noyabr 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən illik 28 faizlə 15 ay müddətə 5500 manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh2 ilə borc müqaviləsinin təminatı kimi zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. "xxxx" İKB ASC-nin adı dəyişdirilərərək "xxxx" ASC ilə əvəz edilmişdir. Məhkəmə iclasında izahat vermiş Cavabdeh1 bildirmişdir ki, onunla "xxxx" İKB ASC arasında bağlanmış 26 noyabr 2012-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən ona illik 28 faizlə 15 ay müddətə 5500 manat məbləğində kredit verilmişdir. Bundan başqa o, qızılzinət əşyalarını banka girov qoymuşdur. O, götürdüyü krediti vaxtında ödəyə bilmədiyi üçün girov əmlak satılaraq, borcunun bir hissəsi ödənilmiş, qalan borcunu isə hissə-hissə banka ödəmişdir. Hazırda banka ödənilməmiş borcu yoxdur. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi iştirak etməmiş, cavabdehin verdiyi izahata münasibət bildirməmişdir. Yəni, sübutetmə yükü üzərinə düşməsinə baxmayaraq, iddiaçı cavabdehlərin ona borcunun olmasını sübut edə bilməmişdir. Məhkəmə cavabdehin verdiyi izahatı sübut kimi qiymətləndirir və belə nəticəyə gəlir ki, tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsi 2012ci il tarixdə bağlanmış, bu müddət ərzində cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdirsə iddiamı məhkəməyə müraciət etməli idi. Ona görə də iddia ərizəsi təmin edilməməlidir. Məhkəmə, yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq вə Аzərbаycаn Rеspubliкаsı MPMnin 216-227; 358-360 və 362-ci mаddələrini rəhbər tutаrаq, QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçıya aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) аy müddətində Gədəbəy Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fizuli Mirzəquliyev