Goranboy Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(045)-862/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Goranboy rayonu İş № 2(045)-862/2023 11.07.2023 GORANBOY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mustafayev Taleh Məhəmmədəli oğlunun sədrliyi, X1 qızının katibliyi ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsinə əsasən yaranmış borcun tuulması” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, “İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021 -ci il tarixli 295373- 1-25753 №-li “Kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi”nə əsasən 16 fevral 2023-cü il tarixə banka borclu olduğu 6944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 374,20 (üç yüz yetmiş dörd manat iyirmi qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borcu olmaqla, ümumilikdə 7785,51 (yeddi min yeddi yüz səksən beş manat əlli bir qəpik) manat pul məbləğinin, məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 97,86 (doxsan yeddi manat səksən altı qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun və onun ödənilməsi üçün 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzinin Cavabdeh tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı ASC-nin iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra mətndə Bank) ilə Cavabdeh (bundan sonra mətndə Cavabdeh) arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 295373-1-25753 nömrəli “Kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi’ nə əsasən O M.Quliyevə istehlak məqsədləri üçün illik 21,9 % (iyirmi bir tam onda doqquz faiz) hesablanması şərti ilə 60 (altmış) ay müddətinə 8.000,00 (səkkiz min manat 00 qəpik) manat məbləğində kredit verilmişdir. Yuxarıda qeyd olunan kredit müqaviləsinə əsasən verilmiş kredit vəsaitinin bir hissəsi digər kredit müqaviləsi üzrə Banka olan borcunun ödənilməsinə yönəlmiş, digər hissəsi isə tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin 2.11 -ci və 3.8-ci bəndlərinə əsasən cavabdehin kart hesabına köçürülmüşdür. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 295373-1-25753 nömrəli “kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi’nin: 2.11 -ci bəndinə əsasən Kredit, bu Müqavilə ilə müəyyən olunan şərtlər «Kredit alan» tərəfindən icra edildikdən sonra «Bank» tərəfindən «Kredit alan»ın Müqavilədə göstərilmiş “Cari hesab”ından “Kart hesabı”na köçürmə yolu ilə verilir. 3.8-ci bəndinə əsasən "Kredit alan" bu Müqavilə üzrə ayrılmış kredit vəsaitlərin “Cari hesabı”ndan “Kart hesabı”na akseptsiz qaydada köçürülməsinə razılıq verir. Cavabdeh öz üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini xx.xx.2022-ci il tarixdən lazımınca icra etməmiş və bunun nəticəsində cavabdehin banka 16 fevral 2023-cü il tarixə 6.944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 374,20 (üç yüz yetmiş dörd manat iyirmi qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borcu olmaqla, ümumilikdə 7785,51 (yeddi min yeddi yüz səksən beş manat əlli bir qəpik) manatməbləğində borcu qalmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin tələbinə əsasən bu müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında və lazımınca icra etmək və onların pozulmasına yol verməmək “Kredit alan”ın vəzifəsidir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən edilmiş qaydada xəbərdar olunmasına baxmayaraq, İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi və Cavabdeh məhkəməyə gəlməmişlər. İddiaçı ASC ərizə ilə məhkəməyə mürаciət еdərək, məhkəmə iclasında üzrlü səbəbdən iştirak edə bilmədiklərini, iddianı müdafiə etdiklərini, işə onların iştirakı olmadan baxılmasını və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını хаhiş еtmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməməyinin səbəbləri barədə məhkəməyə hər hansı məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə, iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda obyektiv, qərəzsiz, hər tərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına əsasən hesab edir ki, iddiа qismən təmin еdilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli 295373-1-25753 nömrəli “Kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsi’nə əsasən İddiaçı ASC Cavabdeh 60 ay müddətinə, illik 21,9 faiz ödəmək şətri ilə 8000 manat məbləğində kredit verməyi, Cavabdeh isə müqavilə ilə müəyyən olunan şərtlərlə və qaydada kreditdən istifadə etməyi, krediti və ona hesablanmış faizləri, habelə gecikməyə yol verdiyi təqdirdə hesablanmış cərimə məbləğini ödəməyi barədə öhdəlik götürmüşdür; İddiaçı ASC tərəfindən verilmiş arayışdan görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2021-cü il tarixli “nağd pul krediti müqaviləsi” üzrə xx.xx.2023-cü il tarixə 6944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 374,20 (üç yüz yetmiş dörd manat iyirmi qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borcu olmaqla, ümumilikdə 7785,51 (yeddi min yeddi yüz səksən beş manat əlli bir qəpik) manat borcu vardır; “Bank VTB "xxxx" ASC-nin Cavabdeh ünvanladığı xx.xx.2023-cü il tarixli pretenziya məktubunun surətinə əsasən cavabdehdən kredit müqaviləsinə əsasən ödənilməmiş borcun 3 iş gün ərzində ödənilməsi tələb olunmuş, qeyd edilən müddət ərzində öhdəliklər yerinə yetirilmədiyi təqdirdə borcun alınması və müqavilənin ləğv edilməsi üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tədbirlərin görülməsi barədə cavabdeh xəbərdar edilmişdir; Hökümət ödəniş portalının xx.xx.2023-cü il tarixli, ********** nömrəli mədaxil qəbzindən görünür ki, “Bank VTB "xxxx" ASC tərəfindən hazırkı iddia tələbi üzrə 97,86 manat dövlət rüsumu və 0,40 manat xidmət haqqı ödənilmişdir; Məhkəmə, iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda obyektiv, qərəzsiz, hər tərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına əsasən hesab edir ki, iddiа qismən təmin еdilməlidir. Belə ki, işin müəyyən еdilmiş hаllаrındаn görünür ki, iddiaçı 29. xx.xx.2021-ci il tarixli 295373-1-25753 nömrəli “Kredit təşkilatlarında olan öhdəliklərin yenidən maliyyələşdirilməsi üzrə kredit müqaviləsinə əsasən cаvаbdеh Cavabdeh 60 аy müddətinə, illik 21,9 %-lə, 8000 manat məbləğində krеdit vеrilmişdir. Cаvаbdеh krеditin əsаs məbləğini və hеsаblаnmış fаizləri hər аy bərаbər hissələrlə ödəməyi öhdəsinə götürsə də, krеditin qаytаrılmаsı üzrə öhdəliyini lаzımıncа icrа еtməmiş, nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixə banka borclu olduğu 6944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 374,20 (üç yüz yetmiş dörd manat iyirmi qəpik) manat məbləğində cərimə üzrə borcu olmaqla, ümumilikdə 7785,51 (yeddi min yeddi yüz səksən beş manat əlli bir qəpik) manat borcu yаrаnmışdır. Yаrаnmış bоrcu ödəməsi barədə cаvаbdеhə xəbərdarlıq olunmasına və rəsmi bildirişin göndərilməsinə baxmayaraq borcun qaytarılması təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 427.1-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəliyin icrası müddəti təyin edilibsə, kreditor müddət çatanadək onun icrasını tələb edə bilməz, lakin borclu onu vaxtından əvvəl icra edə bilər. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür; 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur; 448-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır; 739.1-ci maddəsinə borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Qeyd olunmalıdır ki, azad sahibkarlıq və bazar iqtisadiyyatı şəraitində əmlak və əmlakla bağlı qeyri-əmlak münasibətlərindən əmələ gələn öhdəliklərin icrasının böyük iqtisadi-sosial əhəmiyyəti vardır. Müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərin vicdanla yerinə yetirilməsi, ilk növbədə, tərəflərin qanuni maraqlarına və mülki dövriyyənin sabitliyinə xidmət edir. Eyni zamanda, kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin vaxtında icra edilməsi göstərilən məqsədlərlə yanaşı, dövlətin iqtisadi-maliyyə vəziyyətinin stabilliyinə və inkişafına yönəlir, bu isə banklara əmanətçilər tərəfindən göstərilən etimada müsbət təsir göstərməklə, ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyinin qorunması və əhalinin daha da yüksək yaşayış səviyyəsinin təmin edilməsi ilə nəticələnir. Göründüyü kimi Cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyi vaxtında icra etməmiş, iddiaçıya olan borcunu müqavilə ilə nəzərdə tutulan vaxtda və qaydada ödəməmiş, bununla da müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də Cavabdeh onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşıyaraq, öhdəliyini icra etməlidir. Məhkəmə iddia tələbinin müqavilələr üzrə borcun gecikdirilməsinə görə hesablanmış və tələb olunan 374,20 manat məbləğində cərimə hissəsinə dair qeyd edir ki, bu tələb tənasübsüz surətdə yüksəkdir və MM-nin 467-ci maddəsi rəhbər tutulmaqla azaldılaraq 50 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Məhkəmə, iddia tələbinin ödənilmiş 97,86 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzinin tutularaq iddiaçıya ödənilməsi hissəsinə münasibətdə qeyd edir ki, iddia bu hissədə qismən təmin edilməli, yəni tələbin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq “Dövlət rüsumu haqqında” qanununun 8.1.2-ci maddəsinə (30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi) əsasən cavabdehdən əvəzi tutulmalı olan ödənilmiş dövlət rüsumunun məbləği 94,61 manat müəyyən edilməli və 3,25 manat hissə isə iddiaçıya aid edilməlidir. MPM-in: 14.2-ci mаddəsinə əsаsən məhkəmə yаlnız tərəflərin təqdim еtdikləri sübutlаrı аrаşdırmаlı və оnlаrdаn istifаdə еtməlidir; 77.1-ci mаddəsinə əsаsən hər bir tərəf öz tələblərinin və еtirаzlаrının əsаsı kimi istinаd еtdiyi hаllаrı sübut еtməlidir; 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; 217.4-ci maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə bеlə nəticəyə gəlir ki, Cavabdeh İddiaçı АSC-nin xeyrinə 6944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 50 (əlli) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 7461,31 (yeddi min dörd yüz altmış bir manat otuz bir qəpik) manat məbləğində borc pul və ödənilmiş 94,61 (doxsan dörd manat altmış bir qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun və ödənilmiş 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzi tutulmalıdır. Yuxarıda qeyd оlunanlаrа əsаsən, MPM-in 216-220, 227, 233 və 360-cı mаddələrini rəhbər tutаrаq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh İddiaçı АSC-nin xeyrinə 6944,15 (altı min doqquz yüz qırx dörd manat on beş qəpik) manat məbləğində əsas borc, 467,16 (dörd yüz altmış yeddi manat on altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 50 (əlli) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 7461,31 (yeddi min dörd yüz altmış bir manat otuz bir qəpik) manat məbləğində borc pul və ödənilmiş 94,61 (doxsan dörd manat altmış bir qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun və ödənilmiş 0,40 (qırx qəpik) manat məbləğində xidmət haqqının əvəzi tutulsun. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Goranboy Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hаkim Taleh Mustafayev