Göyçay Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(046)-846/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göyçay rayonu İş № 2(046)-846/2022 29.04.2022 GÖYÇAY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Fəttahov İbrahim Bağır oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Səmidli Nərmin Yaşar qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh 34.642 manat borcun və 200 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin halları: İddiaçı iddia tələbini belə əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə aralarında olan razılaşmaya əsasən cavabdehə 2021-ci ilin mart ayının 18-dən may ayının 8-dək Salyan rayonu ərazisində 106742 manat dəyərində pomidor satmışdır. Cavabdeh aldığı pomidor məhsulunun dəyərindən 72.100 manat borcunu ödəmiş, 34.642 manat borcu qalmışdır. Cavabdehin istifadəsində olmuş 050 *** ** ** telefon nömrəsinə zəng edərək pomidorun dəyərinin ödənilməyən hissəsini tələb etmiş, cavabdeh pomidor məhsulunun Rusiya Federasiyasına göndərdiyini, pulun hələ gəlmədiyini, qalan 34642 manatı da ödəyəcəyini söz vermişdir. Cavabdehin etibarından sui-istifadə edərək əmlakını ələ keçirməsinə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi və 34642 manat pulumun ondan alınaraq ona verilməsi üçün Salyan Rayon Polis Şöbəsinə şikayət vermiş, polis Şöbəsində araşdırma zamanı mübahisənin mülki xarakter daşıdığı əsas gətirilərək 04 Avqust 2021-ci il tarixli qərarla cinayət işinin başlanması rədd edilmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının iştirakı və izahatları: İddiaçı iddianı müdafiə edərək göstərmişdir ki, cavabdehə dəfələrlə borcunu qaytarması ilə bağlı müraciət etmiş, hər dəfə cavabdeh borcunu qaytarmaqdan müxtəlif bəhanələrlə boyun qaçırtmışdır. Bununla bağlı Salyan rayon Polis şöbəsinə müraciət etmiş, araşdırma aparılmış, cavabdehin 34.642 manat borclu olduğu müəyyən edilmiş, lakin mübahisə mülki xarakterli olduğunundan cinayət işinin başlanması rədd edilmişdir. Buna görə də iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə cavabdehə məhkəmənin yeri və vaxtı barədə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəmə bildirişləri vasitəsilə məlumat verilmiş, lakin cavabdeh məhkəmə baxışında iştirak etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda…məhkəmə işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş üzrə təqdim edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Mülki işdə olan sənədlər: Məhkəməyə təqdim edilmiş Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında 04.08.2021-ci il tarixli qərarından görünür ki, İddiaçı İmaməmmədin oğlunun şikayəti əsasında araşdırma zamanı X1 izahatı alınmış, X3 izahatında göstərmişdir ki, İddiaçı İmaməmmədin oğlunun özünə məxsus Salyan rayonu Qaraçala kəndində yerləşən istixanası var və həmin istixanada pomidor məhsulu əkib becərir. Vüqarın satdığı pomidoru kağız yeşiyə yığaraq qablaşdırmaq işini görür və gördüyü işin qarşılığında pul alır. Təxminən 1 ildir həmkəndlisi cavabdeh Yaqubov X2 pomidor məhsulu alıb satır. 2 ay bundan əvvəl Vüqarın qardaşı İlham mobil telefon vasitəsilə ona zəng edərək Abdullanın qalıq qalan pulu vermədiyini bildirmişdir. Abdullanın istifadəsində olan ***-***-**-** saylı mobil telefon nömrəsinə zəng edərək aldığı pomidorun pulunu istədiyini bildirmiş, Abdulla isə ona narahat olmamağını, Rusiya Fedarasiyasına göndərdiyi pomidorun pulunun gəlmədiyini, gələn kimi borcunu ödəyəcəyini bildirmişdir. Toplanmış istintaq materiallarla müəyyən olunmuşdur ki, Bakı şəhəri Binəqədi rayonu C.Xandan küçəsi 19A mənzil 69-da yaşayan İddiaçı 24.07.2021 -ci il tarixdə Salyan RPŞ-nə vermiş olduğu ərizəsində qeyd olunan xüsusatda, yəni 2021 -ci il martın 18-dən 2021-ci il mayın 8-nə kimi müxtəlif vaxtlarda İddiaçı Cavabdeh müxtəlif çəkilərdə 106742 (bir yüz min altı min yeddi yüz qırx iki) manat dəyərində pomidor məhsulu aldığı, 72100 manatını qaytardığını, lakin 34642 manatını isə qaytarmadığı faktı öz təsdiqini tapmışdır. Mübahisə mülki xarakterli olduğunundan cinayət işinin başlanması rədd edilmişdir. Tətbiq edilən hüquq normaları: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin tələblərinə əsasən pul vəsaitləri də mülkiyyət hesab olunduğundan həmin Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Аzərbaycan Рespublikası MM-nin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsindən əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərədə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərədə tutulmadıqda isə bu məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyat keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Həmin Məcəllənin 81-ci maddəsinə görə isə, qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Həmin Məcəllənin 217-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 04 nömrəli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi mülki və iqtisadi mübahisələrdən irəli gələn işlər üzrə ədalət mühakiməsinin yekun aktı olduğu üçün onun qəbul edilməsi ilə mübahisəli hüquq münasibətlərində müəyyənlik yaranmalı, pozulmuş və mübahisə edilən hüquqların və qanunla qorunan mənafelərin real bərpası təmin olunmalıdır. Qərarın 2.4-cü bəndinə görə, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi "Mahmudov Rusiya Federasiyasına” qarşı 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, konvensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq "affirmanti, non neganti, incumbit probation” (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. "Qavazov Bolqarıstana qarşı” iş üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında Avropa Məhkəməsi hüquqi mövqeyini belə ifadə etmişdir ki, sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq "əsaslı şübhədən kənar” sübut standartları tətbiq edilir. "Avşar Türkiyəyə qarşı” iş üzrə qərarında Avropa Məhkəməsi göstərir ki, sübutları qiymətləndirən zaman məhkəmə "əsaslı şübhə yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktlarla bağlı oxşar təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu "N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir. Məhkəmənin mövqeyi: Hazırkı iş üzrə məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir: İddiaçı Cavabdeh 18.03.2021-ci il tarixdən 08.05.2021-ci il tarixədək müxtəlif vaxtlarda 106.742 manat dəyərində pomidor məhsulunu nisyə satmış, cavabdeh pomidorun dəyərindən 72.100 manatını iddiaçıya qaytarmışdır. İddiaçı cavabdeh Cavabdeh borclu qaldığı 34.642 manat pulu müxtəlif bəhanələr gətirərək qaytarmaqdan boyun qaçırdığını əsas gətirərək, cavabdehdən 34.642 manat borclu olduğu pulun alınaraq ona verilməsini xahiş edir. Məhkəmə baxışı zamanı tədqiq edilmiş sübutlarla müəyyən olunur ki, İddiaçı Cavabdeh ilə aralarında olan şifahi nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 106.742 manat dəyərində pomidor məhsulunu Cavabdeh nisyə satmış, cavabdeh həmin məhsulunun ümumi dəyərindən 72.100 manatını ödəmiş, qalan 34.642 manat borcunu iddiaçıya ödəməmişdir. İddiaçı məxsus 34.642 manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh qanunsuz sahibliyində qalmışdır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nın 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, dövlət rüsumu olan 200 manat məbləğində pul cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Sadalananlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh 34.642 manat məbləğində pul və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 200 manat vəsait alınaraq İddiaçı verilməlidir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119, 216220 və 222.2-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 34.642 manat məbləğində pul və 200 manat dövlət rüsumu alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Göyçay Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apelyasiya şikayəti verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: İbrahim Fəttahov