Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(049)-2475/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № 2(049)-2475/2023 24.08.2023 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ GİRİŞ HİSSƏ: X8 Əhmədağa oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Hadiyev İsaq Sabir oğlunun katibliyi, İddiaçı Cavabdeh nümayəndəsi X5 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin miqdarının artırılması tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Lənkəran Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: TƏSVİRİ HİSSƏ: İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin artırılması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. O, iddiasını də onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə 2010-cu ildə ailə qurmuşdur. Nikahları 29 mart 2011-ci ildə Lənkəran rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən 198 sayla qeydə alınmışdır. Həmin nikahdan xx.xx.2011-ci il tarixdə Əlimuxtar adlı bir uşaqları dünyaya gəlmişdir. Cavabdehlə aralarında olan narazılıqlara görə ayrılmışlar. Cavadehinn uşağın saxlanılması üçün ona maddi cəhətdən heç bir köməklik göstərməmişdir. Uşağı saxlamaqda çətinlik çəkdiyinə görə aliment tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmiş və Lənkəran Rayon Məhkəmsinin 08 iyun 2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə cavabdehdən hər ay sabit pul məbləğində 100 manat aliment tutularaq ona verilməsi qət edilmişdir. Hazırda həmin vaxtdan 6 il müddət keçmişdir və hazırki dövrə münasibətdə həmin məbləği uşağın saxlanılması üçün real hesab etmək olmaz. Ərzağın və geyimlərin qiyməti həmin dövrə nisbətdə 10-15 dəfədən çox artmışdır. Eyni zamanda uşaq artıq məktəbli olduğu üçün aylıq tələbatı artmışdır. Beləliklə uşağın saxlanılması üçün xərc 450-500 manat həddində olur. Uşaq hal-hazırda xəstədir və uşağın xəstəliyi barədə sənədlər iddia ərizəsinə əlavə edilmişdir. O tək həmin xərcləri ödəyə bilmir. Cavabdeh isə tələb olunan xərcləri ödəməkdən imtina edir. Sadalanları nəzərə alaraq, alimentin miqdarını artırıb, Cavabdeh xx.xx.2011-ci il tarixdə anadan olmuş X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 300 manat sabit pul məbləğində alimentin, eləcə də, mediasiya prosesinin həyata keçirilməsi üçün ödədiyi 55 manat pulun cavabdehdən alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmədə İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək onun təmin olunmasını, cavabdehin həmin alimenti ödəmək iqdidarında olmasını, lakin bu barədə sübutunu məhkəməyə təqdim edə bilmədiyini göstərmişdir. Əlavə olaraq bildirmişdir ki, Şirinsu kənd məktəbində labarant işləməklə aylıq 300 manat əmək haqqı, eləcə də 3 qrup əlil olduğu üçün 150 manat müavinət alır. Uşaq isə anadangəlmə sinə deformasiyası, 3-cü dərəcəli skalyoz xəstədir. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi olan anası X7iddianı qismən qəbul edib göstərmişdir ki, hazırda oğlu işsizdir, üstəlik ikinci dəfə ailə qurub və həmin ailədən də Ayaz adlı bir övladı var. Maddi vəziyyəti çətindir. Oğlu 100-120 manat aliment ödəyə bilər. Məhkəmə iddiaçı və cavabdehin nümayəndəsinin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq, iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, İş materiallarında olan doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahlarından xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X4 doğulmuşdur. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2017-ci il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X1 üçün cavabdehdən hər ay 100 manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq iddiaçıya verilməsi qət edilmişdir. “Lənkəran Rayon Mərkəzi Xəstəxanası” publik hüquqi şəxsin 07 avqust 2023-cü il tarixli arayışından görünür ki, 2011-ci il təvəllüdlü X4 xx.xx.2017-ci il tarixdə LRMX-da müayinə olunmuş və ona döş qəfəsinin deformasiyası, onurğa döş hissəsinin skalyozu” diaqnozu qoyulmuş və xəstənin müalicəyə ehtiyacı olduğu qeyd edilmişdir. ƏSASLANDİRİCİ HİSSƏ: Məhkəmə mübahisəyə hüquqi qiymət verərək qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75-ci maddəsinə görə valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm dəyişən olarsa, ya qazancının (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və ya tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulması tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Həmin Məcəllənin 112.1-ci maddəsinə əsasən aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İddiaçı cavabdehin 300 manat miqdarında aliment vermək imkanına malik olduğunu göstərsə də, bunu təsdiqləyən sübutunu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Əslində bu hal iddianın təmin edilməməsi üçün əsas hesab edilə bilərdi. Lakin, hamıya bəllidir ki, uşaq böyüdükcə ona sərf olunan xərclər də artır. Bundan əlavə, hər il uşaqlar üçün nəzərdə tutulan yaşayış minimumu dövlət tərəfindən artırılır. Uşağın saxlanılması üçün 100 manat aliment qət edildiyi 2017-ci ildən hazıradək uşaqlar üçün nəzərdə tutulan yaşayış minimumu 57% qalxmışdır. Məhkəmə məhz bu halları nəzərə alaraq hesab edir ki, Lənkəran rayon Məhkəməsinin xx.xx.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı artırılaraq, cavabdehdən 2011-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 200 manat sabit pul miqdarında aliment və mediasiya prosesinin həyata keçirilməsi üçün ödənilən 55 manat pul alınaraq iddiaçıya verilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 124.1-ci maddəsinə əsasən işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. Azərbaycan Respublikasının «X9» Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar məhkəməyə verilən iddia ərizələrə görə dövlət rüsumunun ödənilməsindən azad edilirlər. Həmin Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən iddia qiyməti 1000 manatdan 10 000 manatadək olduqda məhkəməyə verilən iddia ərizələrinə görə 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi məbləğində dövlət rüsumu ödənilir. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırda uşağın saxlanması üçün ayda 200 manat miqdarında alimentin tutulması nəzərə alınmışdır. Alimentin alınması haqqında iddianın bir il ərzində ödəmənin cəmi 2400 manat təşkil eləyir (200 manat x 12 aya = 2400). Buna görə də cavabdehdən 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi, yəni (2400- 1000=1400) 1400 manat məbləğin 1%-i olan 14 manat, cəmi (30+14=44) 44 manat dövlət rtüsumu alınaraq Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə köçürülməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2 maddəsinə əsasən «məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir». Həmin Məcəllənin 77-ci maddəsinə əsasən «hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir». Həmin Məcəllənin 217.4 maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır». NƏTİCƏ HİSSƏ: Qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin artırılması tələbinə dair iddiası qismən təmin edilsin. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı artırılaraq Cavabdeh xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 200 manat sabit pul miqdarında aliment və mediasiya prosesinin həyata keçirilməsi üçün ödənilən 55 manat pul alınıb İddiaçı verilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. X2 üçün cavabdehdən hər ay uşaq üçün 200 manat sabit pul miqdarında alimentin tutulması hazırki qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablansın. Cavabdehdən 44 manat dövlət rüsumu alınaraq Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə köçürülsün. Məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində qətnamədən Lənkəran Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. X10