Masallı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(050)-3694/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(050)-3694/2023 20.12.2023 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Bəhmənov Habil Xanoğlan oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Kərimli Nəzrin Fikrət qızının katibliyi ilə, İddiaçı, Cavabdeh iştirakları ilə. İddiaçı Cavabdeh qarşı 12000 manat pul tələbinə dair mülki işə, Masallı rayon məhkəməsinin inizbati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh 12000 manat pul tələb etmişdir. İddia ərizəsində tələb onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı xx.xx.2022-ci il tarixdə Cavabdeh etibarnamə əsasında 12000 manat müqabilində “Opel Astra” ** CB *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil almışdır. Cavabdeh avtomobili özünə məxsus olması kimi bildirmişdir. Bundan təqribən 1 ay sonra Səbuhi ona xəbər göndərmişdir ki, avtomobili heç bir yerə sürməsin, avtomobil axtarışdadır, sahibinə pul çatmadığına görə etibarnamə ləğv edilmişdir. Bundan sonra o, Sənbuhidən şikayətlər etmiş, polis şöbəsində vermiş olduğu izahatında Səbuhi ondan 12000 manat almasını təsdiq etmişdir.Hal-hazırda sahibi ondan avtomobili tələb edir. Maddi ziyana düşdüyü üçün cavabdehdən 12000 manat pul tələb olunur. İddiaçı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Cavabdeh izahat verərək bildirdi ki, iddianı qəbul etmir. O, “Opel Astra” ** CB *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili etibarnamə əsasında İddiaçı 12000 manata satmışdır. Özü avtomobil alğı-satqısı ilə məşğul olur. O, da avtomobili etibarnamə ilə Emin vı Sadəddin adlı şəxslərdən almışdır. Lakin avtomobili aldığı adam pulunu əsas sahibinə verməmişdir. Ona görə də etibarnamə ləğv olunmuşdur. Hal-hazırda Emin Respublika ərazisində yoxdur, barəsində şikayət olunmuşdur. O, pulu verərsə, İddiaçı pulunu qaytara bilər. Özünü günahkar hesab etmir, ona görə də iddianın rədd olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iş materiallarında olan və tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədar aşağıdakı sübutları tədqiq etmişdir: İş materiallarında olan etibarnamənin surətindən görünür ki, Cavabdeh adından X1 “Opel Astra” ** CB *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil etibar edilmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını tədqiq edib, iş üzrə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra onların məcmusuna hüquqi qiymət verərək belə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Mülki işlər üzrə məhkəmə icraatında çəkişmə prinsipi tərəflərin öz hüquqi mövqeyinin müdafiə edilməsi üçün irəli sürdüyü tələb və etirazların əsaslarının sübut edilməsi imkanlarını və vasitələrini müəyyən edən sübutetmə qaydasıdır. Bu qaydaya uyğun olaraq mülki məhkəmə icraatının tərəfləri öz tələb və etirazlarının əsası kimi əsaslandığı halları sübut etməlidir. Məhkəmə çəkişmə prinsipinə riayət edərək ancaq o sübutları qəbul etmiş və nəzərə almışdır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 14.1. və 14.2.7.-ci maddələrinə əsasən mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən əmələ gəlir. Əsassız varlanma həmin əsaslardan biridir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1091.1. və 1091.2.-ci maddələrinə görə əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin. Əsassız varlanma yalnız o zaman baş verir ki, bu cür varlanmaya haqq qazandıran qanuni əsas və ya müqavilə əsası olmur. Hüquqi əsas olmadan varlanma həmçinin o hallarda baş vermiş sayılır ki, bu cür varlanma həyata keçirilməmiş əsasa və ya sonralar aradan qalxmış əsasa söykənir. Həmin Məcəllənin 1092.1.-ci maddəsinə görə varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır. Qaytarma vəzifəsi aşağıdakılara da şamil edilir: -1092.1.1. bu Məcəllənin 157.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla, əldə edilənlərdən götürülən faydaya; -1092.1.2. əldə edən şəxsin əldə etdiklərinə əsasən və ya onlar üçün kompensasiya kimi əldə etdiyinə və ya qəsdən əldə etmədiyinə. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1093.1.-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası üçün deyil, varlanmış şəxsin hər hansı hərəkəti yerinə yetirməsi və ya yerinə yetirməməsi üçün varlanmış şəxsə nə isə verən məhrum olan, varlanmış şəxsin əməli gözlənilən məqsədə uyğun olmadıqda verdiyini geri tələb edə bilər. Məhkəmə göstərilən maddi hüquq normalarını hazırkı hüquq münasibətinə tətbiq edərək qeyd edir ki, tərəflər arasında qanuni əsas və ya müqavilə əsasından kənar hüquq münasibəti yaranmışdır. Belə ki, işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallarına əsasən, İddiaçı Cavabdeh qeyri-rəsmi olaraq 11200 manat məbləğində pul ödəməklə “Opel Astra” ** CB *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili almışdır. Cavabdeh tərəf ona aldığı avtomobilə dair etibarnamə vermişdir. Lakin sonradan avtomobilin ilkin sahibi maşına sərəncamvermə hüququna dair etibarnaməni ləğv etmişdir. Cavabdeh tərəf avtomobilin 12000 manata qeyri-rəsmi satılmasını təsdiq edir. Həmin qeyri-rəsmi müqaviləni avtomobilin mülkiyyətçisi sonradan bəyənməmişdir. Cavabdeh avtomobilin pulunu Emin adlı şəxsə ödədiyini bildirmiş olsa da, hazırkı mübahisə üzrə İddiaçı ilə avtomobilin mülkiyyətçisi arasında heç bir hüquq münasibəti yaranmadığına görə, əsassız varlanma maddi hüquq normalarının tələbinə uyğun olaraq, 12000 manat pul cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. İddiaçı məcburi köçkün statusuna uyğun olaraq dövlət rüsumu ödəməkdən azad edilmişdir. Odur ki, məhkəmə xərcinə görə 126 manat cavabdehdən alınaraq dövlət büdcəsinə köçürülməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 4.1.-ci maddəsinə əsasən bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1, 77.3, 78.1, 80, 88-ci maddələri ilə müəyyən edilmişdir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İşdə olan sübutlar əsasında işə baxmaq mümkün olmadıqda, məhkəmə zəruri əlavə sübutlar təqdim etməyi tərəflərə təklif edə bilər. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə qətnaməni çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, təqdim edilən sübutlarla, izahatla və sənədlərlə əsaslandıraraq belə hüquqi nəticıyə gəlir ki, iddia təmin olunmalıdır. Göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220, 222, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 12000 manat pul alınaraq İddiaçı ödənilsin. Məhkəmə xərcinə görə 126 manat Cavabdeh alınaraq dövlət büdcəsinə köçürülsün. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaraılan elektron kabinet vasitəsi ilə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Habil Bəhmənov