Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(051)-1188/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Mingəçevir şəhəri İş № 2(051)-1188/2020 21.08.2020 MİNGƏÇEVİR ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Ələkbər Məmmədtağı oğlunun sədrliyi, Ağayeva Aynurə Nizami qızının katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh və onun etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı «alimentin artırılması» tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi : İddiaçı iddia ərizəsi ilə Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinə müraciət edərək, xx xxxx 2015-ci ildə dünyaya gəlmiş X3 yetkinlik yaşına çatana kimi Cavabdeh hər cür qazancından övladına 167 manat sabit pul məbləğində aliment verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında izahatında göstərmişdir ki, o, Cavabdeh ilə rəsmi nikah qeyd etdirməklə ailə həyatı qurmuşdur. Onların birgə nikahından xx xxxx 2015-ci ildə Səma adlı övladları dünyaya gəlmişdir. Cavabdehlə ailə quran ilk illər mehriban ailə həyatı keçirmişdir. Lakin övladı dünyaya gələndən sonra cavabdehin ona qarşı olan münasibəti tamamilə dəyişmişdir. Cavabdehin günahı üzündən ailələri dağılmışdır. Məhkəmənin qətnaməsinə əsasən aralarında bağlamış rəsmi nikah ləğv olunmuşdur. Övladı onun himayəsində yaşadığı üçün, o cavabdehdən övladının saxlanması üçün aliment tələb etmişdir. Lakin onun hazırda ödədiyi 70 manatla övladını saxlaya bilmir. Qızı Səma məktəblidir. Onun məktəb üçün tələbatlarını ödəyə bilmir. O, işləsə də valideynlərinin maddi yardımı ilə övladına baxır. Bəzən qızı Səma xəstələnir, onun dərmana ehtiyacı olur. Bunun üçün əzab çəkir. Bir dəfə də olsun Cavabdeh övladı ilə maraqlanmır, lakin onun imkanı olduqca yaxşıdır, şəxsi mağazası, xeyli mal qarası, 80 sot əkin üçün sahəsi vardır. Ona görə də, xx xxxx 2015-ci ildə dünyaya gəlmiş X3 yetkinlik yaşına çatana kimi Cavabdeh hər cür qazancından övladına 167 manat sabit pul məbləğində aliment verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasında izahatında göstərmişdir ki, İddiaçı ilə rəsmi nikah qeyd etdirməklə ailə qurmuşdur. Birgə nikahdan Səma adlı övladları olmuşdur. Mingəçevir şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli, 2(051)-2305/2016 saylı qətnaməsi ilə uşağın saxlanması üçün 70 manat sabit pul məbləğində alimentin ondan tutulub iddiaçının xeyrinə verilməsi qət edilmişdir. O, bu məbləği çətinliklə ödəyir. Özünün əmək qabiliyyəti yoxdur. Heç bir yerdə işləmir, 2-ci qrup əlil kimi ayda 130 manat pensiya alır. Aldığı pensiyaya uyğun aliment müəyyən olunmasını xahiş edir. Cavabdehin mümayəndəsi də məhkəmə iclasında eyni məzmuna uyğun izahat verdi. İddia ərizəsinə əlavə olunmuş Nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Cavabdeh və X2 nikahının ləğv edilməsi xx.xx.2016-cı il tarixdə 243 nömrə ilə qeydə alınmışdır. İşə əlavə olunmuş doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahından xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X6 adlı övladları olmuşdur. İşə əlavə olunmuş Mingəçevir şəhər Məhkəməsinin 2(051)-2305/2016 saylı xx.xx.2016-cı il tarixli il tarixli qətnaməsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X6 adlı uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay 70 manat sabit pul məbləğiində alimentin xx.xx.2016-cı il tarixdən başlayaraq İddiaçı xeyrinə verilməsi qət edilmişdir. İşə əlavə olunmuş AR Əmək və X5 Nazirliyinin TSEK-də müayinə aktından çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh ikinci qrup əlildir. İşə əlavə olunmuş AR X10 Hakimiyyəti başçısının Havarlı kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh təsərrüfatında mal-qara yoxdur. Vətəndaşın adına 0.27 ha pay torpaq sahəsi vardır. İşə əlavə olunmuş, ƏƏSMN yanında DSMF-nin Yevlax şəhər şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli arayışdan görünür ki, Cavabdeh AR Əmək və X5 Nazirliyi yanında Dövlət X7 Yevlax şəhər şöbəsindən ikinci dərəcəli əlilliyə görə 130 manat sosial müavinət alır. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, təqdim olunmuş sənədləri araşdırıb, müqayisəli şəkildə qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, iddia tələbinin hüquqi əsasını təşkil edən mərkəzi hüquq norması Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsidir. Lakin iddia tələbinin həllində başqa hüquq normaları da nəzərdən keçirilməlidir. Bu baxımdan qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 34-cü maddəsinə görə uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsində də göstərilmişdir ki, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 75.4-cü maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. İddia tələbinin hüquqi əsasını təşkil edən Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər. Alimentin müəyyən olunmuş miqdarının dəyişdirildiyi hər bir halda, alimentin miqdarı Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətə layiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. «Azərbaycan Respublikasında 2020-ci il üçün yaşayış minimum haqqında» Azərbaycan Respublikasının qanununa əsasən 2020-ci ildə uşaqlar üçün yaşayış minimumu 170 manat müəyyən olunmuşdur. Həmçinin «Uşaq hüquqları haqqında» Konvensiyanın 3-cü maddəsinə görə sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr, habelə məhkəmələr, inzibati orqanlar, yaxud qanunvericilik orqanları tərəfindən həyata keçirilib keçirilməməsindən asılı olmayaraq, uşaqlar barəsində görülən bütün tədbirlərdə uşağın maraqlarının daha yaxşı təmin edilməsinə ilk növbədə diqqət yetirilir. Azərbaycan Respublikası «Uşaq Hüquqları» haqqında Qanunun 3-cü maddəsinə görə uşaqlar barəsində dövlət siyasəti hər bir uşağın zəruri maddi və məişət şəraitində böyüyüb tərbiyə olunmasının, mütərəqqi tələblər əsasında təhsil almasının, layiqli vətəndaş kimi formalaşmasının təmin edilməsinə yönəldilir. Həmin Qanunun 5-ci maddəsində deyilir ki, dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdırlar. Həmin Qanunun 8-ci maddəsinə görə hər bir uşağın yaşamaq, normal şəraitdə fiziki, əqli və mənəvi cəhətdən inkişaf etmək hüququ vardır. Həmin Qanunun 13-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq huququ vardır. Məhkəmə iclasında müəyyən olunmuşdur ki, alimentin müəyyən olunduğu dövrdən sonra tərəflərin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşdur. Belə ki, sonuncu dəfə aliment artırıldıqdan sonra uşaq üçün müəyyən edilmiş yaşayış minimumu artmışdır. Məhkəmə hesab edir ki, alimentin məbləğinin artırılması üçün Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qanuni əsaslar vardır. Məhkəmə tərəflərin yuxarıda müəyyən olunan maddi və ailə vəziyyətini, habelə hazırda uşaq üçün müəyyən edilmiş yaşayış səviyyəsi minimumunu nəzərə almaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması üçün iddiaçının himayəsində olan uşağın saxlanması üçün alimentin artırılaraq hər ay 90 manat miqdarında müəyyən edilməsi məqsədə uyğun sayır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 112.1.3 və 119.1-ci maddələrinə əsasən cavabdehdən 30 manat dövlət rüsumu alınıb dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Məhkəmə yuxarıda şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 357 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, qət etdi: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Mingəçevir şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli 2(051)-2305/2016 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı dəyişdirilərək xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X6 adlı uşağın yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün Cavabdeh hər ay 90 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq İddiaçı verilsin. Cavabdeh 30 (otuz) manat məbləğdə dövlət rüsumu alınıb dövlət hesabına ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Mingəçevir şəhər məhkəməsi vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Ələkbər Hüseynov