Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(051)-2070/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Mingəçevir şəhəri İş № 2(051)-2070/2021 28.12.2021 MİNGƏÇEVİR ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Kərimova Məhburə Kərim qızının sədrliyi, Ağakişiyeva Aləmzar Həmid qızının katibliyi ilə, İddiaçı BOKT "xxxx" QSC-nin Cavabdeh qarşı kredit müqaviləsi üzrə yaranmış borcun tutulması və kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi tələbinə dair işə Mingəçevir şəhər məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: İddiaçı BOKT "xxxx" QSC Cavabdeh qarşı kredit müqaviləsi üzrə yaranmış borcun tutulması və kredit müqaviləsinin ləğv edilməsinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı BOKT "xxxx" QSC-nin nümayəndəsi X1 məhkəməyə teleqram göndərərək işə onun iştirakı olmadan baxılmasını və iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. İddiaçı BOKT "xxxx" QSC-nin məhkəməyə göndərdiyi iddia ərizəsində göstərilmişdir ki, BOKT "xxxx" QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 20.11.2020-ci il tarixli 250-SKY-1623-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh 12 ay müddətinə 827 manat məbləğində kredit verilmişdir. 09.12.2020-ci il tarixli 250-SKY-1683-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh 1229 manat kredit verilmişdir. Müqavilələrə görə Cavabdeh kreditin əsas məbləğini və ona hesablanmış faizləri ödəməli idi. Cavabdeh kredit müqavilələri üzrə öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Cavabdehin 20.11.2020-ci il tarixli 250-SKY-1623-20 saylı kredit müqaviləsi üzrə 768.79 manat əsas borc, 167.89 manat faiz borc və 115.32 manat cərimə olmaqla, cəmi 1052 manat kredit borcu, 09.12.2020-ci il tarixli 250-SKY-1683-20 saylı kredit müqavilə üzrə 1206.82 manat əsas borc, 77.43 manat faiz borc, 181.02 manat cərimə olmaqla cəmi 1465.27 manat kredit borcu, ümumilikdə 2517.27 manat kredit borcu yaranmışdır. Həmin borcun və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30.40 manat pulun cavabdehdən tutularaq iddiaçıya verilməsi və kredit müqaviləsinin ləğv olunması xahiş olunur. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə Cavabdeh məlumat verilmiş, lakin o, məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılması mümkündür. Məhkəmə iş materialını araşdırıb hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. İşə əlavə edilmiş iddiaçı BOKT "xxxx" QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 20.11.2020-ci il tarixli, 250-SKY-1623-20 №li kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı cavabdehə 12 ay müddətinə 827 manat məbləğində kredit verməyi, cavabdeh isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər. İşə əlavə edilmiş iddiaçı BOKT "xxxx" QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 09.12.2020-ci il tarixli, 250-SKY-1683-20 №li kredit müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı cavabdehə 12 ay müddətinə 1229 manat məbləğində kredit verməyi, cavabdeh isə krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər. İşə əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 20.11.2020-ci il tarixli, 250- SKY-1623-20 №li kredit müqaviləsinə əsasən 768.79 manat əsas borc, 167.89 manat faiz borc və 115.32 manat cərimə olmaqla, cəmi 1052 manat kredit borcu mövcuddur. İşə əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh 09.12.2020-ci il tarixli, 250- SKY-1683-20 №li kredit müqaviləsinə əsasən 1206.82 manat əsas borc, 77.43 manat faiz borc və 181.02 manat cərimə olmaqla, cəmi 1465.27 manat kredit borcu mövcuddur. İşə əlavə edilmiş cavabdehə göndərilmiş xəbərdarlıq məktublarından görünür ki, iddiaçı mübahisəni pretenziya yolu ilə həll etməyə çalışmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 389.1-ci maddəsinə görə mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Həmin Məcəllənin 390.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, kredit müqaviləsi qanunun tələblərinə riayət edilməklə bağlanmış və hər iki tərəf məzmunu və şərtləri ilə razılaşaraq müqaviləni imzalamışlar. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə görə borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385-ci maddəsində göstərilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn pul ödəməli, iş görməli, əmlak verməli, xidmətlər göstərməli və s. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəlikləri icra etməmişdir. Cərimənin ödənilməsi tələbinin hüquqi əsaslarını müəyyən edən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirələn, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Həmin Məcəllənin 463.2-ci maddəsinə görə dəbbə pulu haqqında razılaşma əsas öhdəliyin formasından asılı olmayaraq yazılı formada bağlanmalıdır. Müqavilənin şərtinə və Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinin tələbinə görə, iddiaçı cavabdehə 09.12.2020-ci il tarixli 250-SKY-1683-20 saylı kredit müqaviləyə əsasən 181.02 manat, 20.11.2020-ci il tarixli 250-SKY-1623-20 saylı kredit müqaviləsi üzrə 115.32 manat məbləğində cərimə hesablamışdır. Lakin məhkəmə hesab edir ki, cavabdehə hesablanmış cərimənin məbləği azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 449-cu maddəsinin bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair” 09 iyul 2009-cu il tarixli qərarında da göstərmişdir ki, “MM-nin 449.1-ci maddəsində göstərilmiş faizlərin hesablanması qaydasına, yəni məhkəmə qərarının çıxarılmasından sonra bu faizlərin tutulmalı olub-olmamasına gəldikdə Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd edir ki, mülki qanunvericiliyin sözügedən müddəası, mahiyyət etibarı ilə, maliyyə sanksiyasını nəzərdə tutmaqla, bankın və ya borclunun mülkiyyətinə müdaxiləni ifadə etdiyi üçün məsələnin təhlili “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 1 saylı Protokolun 1-ci maddəsinin və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin təcrübəsinin nəzərə alınmasını tələb edir. Zvierzinski Polşaya qarşı iş üzrə 19 iyun 2001-ci il tarixli qərarında Avropa Məhkəməsi belə bir hüquqi mövqeyini ifadə etmişdir ki, mülkiyyətə hər hansı müdaxilə həm də mütənasiblik tələbinə uyğun olmalıdır. Müdaxilə cəmiyyətin ümumi maraqlarının tələbləri ilə fərdi şəxsin fundamental hüquqlarının müdafiəsi tələbləri arasında “ədalətli tarazlığa” cavab verməlidir. (§71) Borclu şəxsin mülkiyyət maraqları qorunmalı və onun həddən artıq maliyyə məsuliyyətinə cəlb olunmasının qarşısı alınmalıdır” İş materiallarından göründüyü kimi iddiaçı cavabdehə 09.12.2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 181.02 manat məbləğində cərimə və 20.11.2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 115.32 manat cərimə hesablamışdır. Cərimənin tənasübsüzlüyü qənaətinə gələrkən məhkəmə, cavabdehin maddi imkanını nəzərə alır. Ona görə də məhkəmə iddianın cərimənin alınması hissəsində 09.12.2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 18 manat, 20.11.2020-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 11 manat məbləğində təmin olunmasını məqsədə müvafiq hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə təqdim edilmiş sübutlara qiymət verərək, belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin olunmalı, 20.11.2020-ci il tarixli, 250-SKY-1623-20 №li kredit müqaviləsinə əsasən 768.79 manat əsas borc, 167.89 manat faiz borc və 11 manat cərimə olmaqla, cəmi 947.68 manat kredit borcu və 09.12.2020-ci il tarixli 250-SKY-1683-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1206.82 manat əsas borc, 77.43 manat faiz borc və 18 manat cərimə olmaqla, cəmi 1302.25 manat kredit borcu, ümumilikdə 2249.93 manat cavabdehdən alınıb iddiaçı BOKT "xxxx" QSC-yə verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehdən iddiaçı tərəfindən dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30.40 manat alınıb iddiaçıya ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutub, məhkəmə Qət etdi: İddia qismən təmin olunsun. İddiaçı BOKT "xxxx" QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 20.11.2020-ci il tarixli, 250- SKY-1623-20 №li kredit müqaviləsinə əsasən 768.79 (yeddi yüz altmış səkkiz manat yetmiş doqquz qəpik) manat əsas borc, 167.89 (bir yüz altmış yeddi manat səksən doqquz qəpik) manat faiz borc və 11 (on bir) manat cərimə olmaqla, cəmi 947.68 (doqquz yüz qırx yeddi manat altmış səkkiz qəpik) manat kredit borcu və 09.12.2020-ci il tarixli 250-SKY-1683-20 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1206.82 (bir min iki yüz altı manat səksən iki qəpik) manat əsas borc, 77.43 (yetmiş yeddi qırx üç qəpik) manat faiz borc və 18 (on səkkiz) manat cərimə olmaqla, cəmi 1302.25 (bir min üç yüz iki manat iyirmi beş qəpik) manat kredit borcu, ümumilikdə 2249.93 (iki min iki yüz qırx doqquz manat doxsan üç qəpik) manat kredit borcu və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30.40 (otuz manat qırx qəpik) manat alınıb iddiaçı BOKT "xxxx" QSC-yə verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Mingəçevir şəhər məhkəməsi vasitəsilə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən : Məhburə Kərimova